Mahābhārata · Adhyāya 13.242
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.242.1
भगवन्मानुषाः केचित्कालधर्ममुपस्थिताः ।
प्राणमोक्षं कथं कृत्वा परत्रि हितमाप्नुयुः ॥ १३.२४२.१ ॥
Ehrwürdiger Herr, wie können manche Menschen, wenn das Gesetz der Zeit (der Tod) über sie gekommen ist, die Befreiung des Lebensatems vollziehen und so im Jenseits das Wohl erlangen?
13.242.2
हन्त ते कथयिष्यामि शृणु देवि समाहिता ।
द्विविधं मरणं लोके स्वभावाद्यत्नतस्तथा ॥ १३.२४२.२ ॥
Nun gut, ich werde es dir sagen; höre, Göttin, mit gesammeltem Geist. Im Weltlauf ist der Tod zweifach: durch die Natur und durch Anstrengung.
13.242.3
तयोः स्वभावं नापायं यत्नतः करणोद्भवम् ।
एतयोरुभयोर्देवि विधानं शृणु शोभने ॥ १३.२४२.३ ॥
Von diesen beiden ist der natürliche Tod kein Mangel; der durch Anstrengung entstandene Tod entspringt dem Tun. Höre, Göttin, das Verfahren beider, o Strahlende.
13.242.4
कल्याकल्यशरीरस्य यत्नजं द्विविधं स्मृतम् ।
यत्नजं नाम मरणमात्मत्यागो मुमूर्षया ॥ १३.२४२.४ ॥
Für einen geeigneten oder ungeeigneten Körper wird der durch Anstrengung herbeigeführte Tod als zweifach gelehrt. Der sogenannte durch Anstrengung bewirkte Tod ist die Selbstaufopferung aus dem Wunsch zu sterben.
13.242.5
तत्राकल्यशरीरस्य जरा व्याधिश्च कारणम् ।
महाप्रस्थानगमनं तथा प्रायोपवेशनम्।
जलावगाहनं चैव अग्निचित्यां प्रवेशनम् ॥ १३.२४२.५ ॥
Hier sind für jemanden mit ungeeignetem Körper Alter und Krankheit die Ursache. Der Aufbruch zur großen Reise, das Sich-Niedersetzen zum Fasten bis zum Tod, das Eintauchen ins Wasser und das Betreten des Feuerscheiterhaufens sind ebenfalls (Wege des Todes).
13.242.6
एवं चतुर्विधः प्रोक्त आत्मत्यागो मुमूर्षताम् ।
एतेषां क्रमयोगेन विधानं शृणु शोभने ॥ १३.२४२.६ ॥
So wird die Selbstaufopferung derer, die sterben wollen, als vierfach erklärt. Höre das Verfahren dieser in ihrer rechten Reihenfolge, o Strahlende.
13.242.7
स्वधर्मयुक्तं गार्हस्थ्यं चिरमूढ्वा विधानतः ।
तत्रानृण्यं च सम्प्राप्य वृद्धो वा व्याधितोऽपि वा ॥ १३.२४२.७ ॥
Nachdem man das Leben des Hausherrn gemäß der eigenen Pflicht und nach der Vorschrift lange geführt und dort die Schuldenfreiheit erlangt hat, sei es alt oder krank,
13.242.8
दर्शयित्वा स्वदौर्बल्यं सर्वानेवानुमान्य च ।
सर्वं विहाय बन्धूंश्च क्रमाणां भरणं तथा ॥ १३.२४२.८ ॥
Nachdem man die eigene Schwäche gezeigt und sich von allen verabschiedet hat, alles und die Verwandten verlassen und ebenso die Versorgung der Angewiesenen der Reihe nach übergeben hat,
13.242.9
दानानि विधिवत्कृत्वा धर्मिकार्यर्थमात्मनः ।
अनुज्ञाप्य जनं सर्वं वाचा मधुरया ब्रुवन् ॥ १३.२४२.९ ॥
Nachdem man nach Vorschrift Gaben gegeben hat für den eigenen religiösen Zweck, sich von allen Menschen verabschiedet hat und mit süßer Rede spricht,
13.242.10
अहतं वस्त्रमाच्छाद्य बद्ध्वा तत्कुशरज्जुना ।
उपस्पृश्च प्रतिज्ञाय व्यवसायपुरसरम् ॥ १३.२४२.१० ॥
Nachdem man sich in ein ungetragenes Tuch gehüllt, es mit einem Kuśa-Grasseil gebunden, Wasser zur Reinigung geschlürft und ein Gelübde abgelegt hat, dem entschlossener Vorsatz vorausging,
13.242.11
परित्यज्य ततो ग्राम्यं धर्मं कुर्याद्यथेप्सितम् ।
महाप्रस्तानमिच्छेच्चेत्प्रतिष्ठेतोत्तरां दिशम् ॥ १३.२४२.११ ॥
Danach soll man, nachdem man die weltlichen Pflichten abgelegt hat, handeln, wie man will. Wünscht man den großen Aufbruch, so soll man sich in die nördliche Richtung begeben.
13.242.12
भूत्वा तावन्निराहारो यावत्प्राणविमोक्षणम् ।
चेष्टाहानौ शयित्वाऽपि तन्मनाः प्राणमुत्सृजेत्।
एवं पुण्यकृतां लोकानमलान्प्रतिपद्यते ॥ १३.२४२.१२ ॥
Man bleibe fastend, bis der Atem entweicht; wenn die Tätigkeit aufgehört hat, soll man, auch liegend, mit dem Geist darauf gerichtet, den Atem loslassen. So erlangt man die makellosen Welten derer, die verdienstvoll gehandelt haben.
13.242.13
प्रायोपवेशनं चेच्छेत्तेनैव विधिना नरः ।
देशे पुण्यतमे श्रेष्ठे निराहारस्तु संविशेत् ॥ १३.२४२.१३ ॥
Wünscht ein Mensch das Fasten bis zum Tod, so setze er sich nach derselben Vorschrift fastend an den heiligsten und besten Ort.
13.242.14
अप्राणं तु शुचिर्भूत्वा कुर्वन्दानं स्वशक्तितः ।
पुण्यं परित्यजेत्प्राणानेष धर्मः सनातनः।
एवं कलेवरं त्यक्त्वा स्वर्गलोके महीयते ॥ १३.२४२.१४ ॥
Nachdem er sich gereinigt und gemäß seinen Kräften Gaben gegeben hat, möge er den Lebensatem aufgeben; dies ist die ewige Pflicht. So den Leib verlassen, wird er in der himmlischen Welt geehrt.
13.242.15
अग्निप्रवेशनं चेच्छेत्तेनैव विधिना शुभे ।
कृत्वा काष्ठमयं चित्यं पुण्यक्षेत्रे नदीषु वा ॥ १३.२४२.१५ ॥
O Glückverheißende, wünscht ein Mensch den Eintritt ins Feuer, so errichte er nach derselben Vorschrift einen Scheiterhaufen aus Holz an einem heiligen Ort oder an den Flüssen.
13.242.16
दैवतेभ्यो नमस्कृत्वा कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
भूत्वा शुचिर्व्यवसितः प्रविशेदग्निसंस्तरम्।
सोपि लोकान्यथान्यायं प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम् ॥ १३.२४२.१६ ॥
Nachdem er den Göttern Ehrerbietung erwiesen und die Umkreisung vollzogen hat, möge er rein und entschlossen das Feuerbett betreten. Auch er erlangt nach Recht die Welten der Verdienstvollen.
13.242.17
जलावगाहनं चेच्छेत्तेनैव विधिना शुभे ।
ख्याते पुण्यतमे तीर्थे निमज्जेत्सुकृतं स्मरन् ॥ १३.२४२.१७ ॥
O Glückverheißende, wünscht ein Mensch das Untertauchen im Wasser, so versinke er nach derselben Vorschrift an einer berühmten, höchst heiligen Furt, wobei er seiner guten Taten gedenkt.
13.242.18
सोपि पुण्यतमाँल्लोकान्निःसङ्गात्प्रतिपद्यते ।
ततः कल्यशरीरस्य संत्यागं शृणु तत्वतः ॥ १३.२४२.१८ ॥
Auch er erlangt durch Nichtanhaftung die verdienstvollsten Welten. Nun höre in Wahrheit vom Verlassen des Leibes, der noch gesund ist.
13.242.19
रक्षार्थं क्षत्रियः श्रेष्ठः प्रजापालनकारणात् ।
योधानां भर्तृपिण्डार्थं गुर्वर्थं ब्रह्मचारिणाम् ॥ १३.२४२.१९ ॥
Zum Schutz ist der Kṣatriya der Beste, aufgrund der Pflicht, die Untertanen zu schützen; für die Krieger um des Totenopfers ihres Herrn willen, und für die Brahmacārin um des Lehrers (Guru) willen.
13.242.20
गोब्राह्मणार्थं सर्वेषां प्राणत्यागो विधीयते ।
स्वराज्यरक्षणार्तं वा कुजनैः पीडिताः प्रजाः ॥ १३.२४२.२० ॥
Um der Kühe und der Brahmanen willen ist für alle die Hingabe des Lebens vorgeschrieben; oder zum Schutz des eigenen Reiches, oder für die von Bösewichten bedrängten Untertanen.
13.242.21
मोक्तुकामस्त्यजेत्प्राणान्युद्धमार्गे यथाविधि ।
सुसन्नद्धो व्यवसितः सम्प्रविश्यापराङ्मुखः।
एवं राजा मृतः सद्यः स्वर्गलोके महीयते ॥ १३.२४२.२१ ॥
Wer Befreiung begehrt, soll auf dem Weg der Schlacht sein Leben lassen, wie vorgeschrieben; gut gerüstet und entschlossen, in den Kampf eintretend, ohne dem Feind den Rücken zu kehren — ein König, der so stirbt, wird sogleich in der Himmelswelt geehrt.
13.242.22
तादृशी सुगतिर्नास्ति क्षत्रियस्य विशेषतः ।
भृत्यो वा भर्तृपिण्डार्थं भर्तृकर्मण्युपस्थिते ॥ १३.२४२.२२ ॥
Eine so gute Bestimmung gibt es nicht, besonders nicht für einen Kṣatriya; oder ein Diener, wenn die Pflicht seines Herrn ansteht, um des Totenopfers seines Herrn willen.
13.242.23
कुर्वंस्तत्र तु साहाय्यमात्मप्राणानपेक्षया ।
स्वाम्यर्थं संत्यजेत्प्राणान्पुण्याँल्लोकान्स गच्छति ॥ १३.२४२.२३ ॥
Wer dort Hilfe leistet, ohne auf sein eigenes Leben zu achten, und sein Leben für seinen Herrn hingibt, geht in die verdienstvollen Welten.
13.242.24
स्पृहणीयः सुरगणैस्तत्र नास्ति विचारणा ।
एवं गोब्राह्मणार्थं वा दीनार्थं वा त्यजेत्तनुम् ॥ १३.२४२.२४ ॥
Dort wird er von den Scharen der Götter begehrt — daran besteht kein Zweifel. So soll man den Leib hingeben, um der Kühe und der Brahmanen willen oder um der Elenden willen.
13.242.25
सोपि पुण्यमवाप्नोति आनृशंस्यव्यपेक्षया ।
इत्येते जीवितत्यागे मार्गास्ते समुदाहृताः ॥ १३.२४२.२५ ॥
Auch er erlangt Verdienst aus Rücksicht auf Mitgefühl. So sind dir diese Wege der Lebenshingabe dargelegt worden.
13.242.26
कामक्रोधाद्भयाद्वाऽपि यदि चेत्संत्यजेत्तनुम् ।
सोऽनन्तं नरकं याति आत्महन्तृत्वकारणात् ॥ १३.२४२.२६ ॥
Wer aus Begierde, Zorn oder auch aus Furcht den Körper aufgibt, gelangt wegen seiner Selbsttötung in eine endlose Hölle.
13.242.27
स्वभावं मरणं नाम न तु चात्मेच्छया भवेत् ।
यथा मृतानां यत्कार्यं तन्मे शृणु यथाविधि ॥ १३.२४२.२७ ॥
Der Tod soll von selbst kommen, nicht nach eigenem Willen. Höre nun von mir, nach der Vorschrift, was für die Toten zu tun ist.
13.242.28
तत्रापि मरणं त्यागो मूढत्यागाद्विशिष्यते ।
भूमौ संवेशयेद्देहं नरस्य विनशिष्यतः ॥ १३.२४२.२८ ॥
Auch dort ist das Annehmen des Todes dem törichten Aufgeben überlegen. Der Körper eines Menschen, der im Begriff ist zu sterben, soll auf den Boden gelegt werden.
13.242.29
निर्जीवं वृणुयात्सद्यो वाससा तु कलेवरम् ।
माल्यगन्धैरलङ्कृत्य सुवर्णेन च भामिनि ॥ १३.२४२.२९ ॥
O strahlende Frau, der leblose Körper soll sogleich mit einem Tuch bedeckt und mit Girlanden, Düften und Gold geschmückt werden.
13.242.30
श्मशाने दक्षिणे देशे चिताग्नौ प्रदहेन्मृतम् ।
अथवा निक्षिपेद्भूमौ शरीरं जीववर्जितम् ॥ १३.२४२.३० ॥
Im südlichen Teil des Leichenplatzes soll der Tote im Feuer des Scheiterhaufens verbrannt werden; oder der leblose Körper soll in die Erde gelegt werden.
13.242.31
दिवा च शुक्लपक्षश्च उत्तरायणमेव च ।
मुमूर्षूणां प्रशस्तानि विपरीतं तु गर्हितम् ॥ १३.२४२.३१ ॥
Am Tag, in der hellen Monatshälfte und im nördlichen Lauf der Sonne sind für Sterbende gepriesen; das Gegenteil ist verwerflich.
13.242.32
औदकं चाष्टकाश्राद्धं बहुभिर्बहुभिः कृतम् ।
आप्यायनं मृतानां तत्परलोके भवेच्छुभम्।
एतत्सर्वं मया प्रोक्तं मानुषाणां हितं वचः ॥ १३.२४२.३२ ॥
Wasseropfer und das Aṣṭakā-Śrāddha, von vielen immer wieder vollzogen, stillen die Toten und sind im Jenseits heilsam. All dies habe ich als den Menschen dienliche Lehre verkündet.