മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.243
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.243.1
देवदेव नमस्तेऽस्तु कालसूदन शङ्कर ।
लोकेषु विविधा धर्मास्त्वत्प्रसादान्मया श्रुताः ॥ १३.२४३.१ ॥
ദേവദേവനേ, കാലസംഹാരകനായ ശങ്കരാ, അങ്ങേക്ക് നമസ്കാരം. അങ്ങയുടെ പ്രസാദത്താൽ ലോകങ്ങളിലെ വിവിധ ധർമ്മങ്ങൾ ഞാൻ കേട്ടിരിക്കുന്നു.
13.243.2
विशिष्टं सर्वधर्मेभ्यः शाश्वतं ध्रुवमव्ययम् ।
श्रुतुमिच्छाम्यहं सर्वमत्र मुह्यति मे मनः ॥ १३.२४३.२ ॥
എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠമായ, ശാശ്വതമായ, സ്ഥിരമായ, അക്ഷയമായതിനെ ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇതിൽ എന്റെ മനസ്സ് മോഹിക്കുന്നു.
13.243.3
केचिन्मोक्षं प्रशंसन्ति केचिद्यज्ञफलं द्विजाः ।
वानप्रस्थं पुनः केचिद्गार्हस्थ्यं केचिदाश्रमम् ॥ १३.२४३.३ ॥
ചിലർ മോക്ഷത്തെ പ്രശംസിക്കുന്നു, ചില ദ്വിജർ യജ്ഞഫലത്തെ പ്രശംസിക്കുന്നു. വീണ്ടും ചിലർ വാനപ്രസ്ഥത്തെയും, ചിലർ ഗാർഹസ്ഥ്യത്തെയും, ചിലർ ആശ്രമത്തെയും പ്രശംസിക്കുന്നു.
13.243.4
राजधर्माश्रयं केचित्केचित्स्वाध्यायमेव च ।
ब्रह्मचर्याश्रमं केचित्केचिद्वाक्संयमाश्रयम् ॥ १३.२४३.४ ॥
ചിലർ രാജധർമ്മത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നതിനെയും, ചിലർ സ്വാധ്യായത്തെയും, ചിലർ ബ്രഹ്മചര്യാശ്രമത്തെയും പ്രശംസിക്കുന്നു. ചിലർ വാക്സംയമത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നതിനെ പ്രശംസിക്കുന്നു.
13.243.5
मातरं पितरं केचित्सेवमाना दिवं गताः ।
अहिंसया परः स्वर्गे सत्येन च महीयते ॥ १३.२४३.५ ॥
ചിലർ മാതാപിതാക്കളെ സേവിച്ച് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തി. അഹിംസയാൽ പരമൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; സത്യത്താലും.
13.243.6
आहवेऽभिमुखाः केचिन्निहतास्त्रिदिवं गताः ।
केचिदुञ्छवृत्ते सिद्धाः स्वर्गमार्गं समाश्रिताः ॥ १३.२४३.६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ എതിർത്തുനിന്ന് ചിലർ വധിക്കപ്പെട്ട് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോയി. ചിലർ ഉഞ്ഛവൃത്തിയാൽ സിദ്ധരായി സ്വർഗ്ഗമാർഗ്ഗം ആശ്രയിച്ചു.
13.243.7
आर्जवेनापरे युक्ता महतां पूजते रताः ।
ऋजवो नाकपृष्ठे तु शुद्धात्मानः प्रतिष्ठिताः ॥ १३.२४३.७ ॥
ചിലർ ഋജുത്വത്തോടെ യുക്തരായി മഹാന്മാരെ പൂജിക്കുന്നതിൽ രമിക്കുന്നു; ഋജുക്കളും ശുദ്ധാത്മാക്കളുമായവർ സ്വർഗ്ഗപൃഷ്ഠത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതരാകുന്നു.
13.243.8
एवं बहुविधैर्लोके धर्मद्वारैः सुसंवृतैः ।
ममापि मतिराविद्धा मेघलेखेव वायुना ॥ १३.२४३.८ ॥
ലോകത്തിൽ ധർമ്മദ്വാരങ്ങൾ ഇങ്ങനെ പലവിധത്തിൽ നന്നായി അടഞ്ഞിരിക്കുന്നു; എന്നിട്ടും എന്റെ ബുദ്ധി കാറ്റേറ്റ മേഘരേഖ പോലെ ഇളകുന്നു.
13.243.9
एतस्मिन्संशयस्थाने संशयच्छेदकारि यत् ।
वचनं ब्रूहि देवेश निश्चयज्ञानसंज्ञितम् ॥ १३.२४३.९ ॥
ഈ സംശയസ്ഥാനത്ത് സംശയം ഛേദിക്കുന്നതും നിശ്ചയജ്ഞാനം എന്ന് പേരുള്ളതുമായ വചനം, ദേവേശാ, പറയുക.
13.243.10
एवं पृष्टः स्वया देव्या महादेवः पिनाकधृक् ।
प्रोवाच मधुरं वाक्यं सूक्ष्ममध्यात्मसंश्रितम् ॥ १३.२४३.१० ॥
ദേവി ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ പിനാകം ധരിക്കുന്ന മഹാദേവൻ മധുരവും സൂക്ഷ്മവും അധ്യാത്മാശ്രിതവുമായ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
13.243.11
न्यायतस्त्वं महाभागे श्रोतुकामाऽसि निश्चयम् ।
एतदेव विशिष्टं ते यत्त्वं पृच्छसि मां प्रिये ॥ १३.२४३.११ ॥
മഹാഭാഗേ, ന്യായപ്രകാരം തന്നെ നീ നിശ്ചയം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; പ്രിയേ, എന്നോട് ചോദിക്കുന്നതാണ് നിന്റെ പ്രത്യേകത.
13.243.12
सर्वत्र विहितो धर्मः स्वर्गलोकफलाश्रितः ।
बहुद्वारस्य धर्मस्य नेहास्ति विफलाः क्रियाः ॥ १३.२४३.१२ ॥
എല്ലായിടത്തും വിധിക്കപ്പെട്ട ധർമ്മം സ്വർഗ്ഗലോകഫലത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നു; പല ദ്വാരങ്ങളുള്ള ധർമ്മത്തിൽ ഇവിടെ ഒരു ക്രിയയും നിഷ്ഫലമല്ല.
13.243.13
यस्मिन्यस्मिंश्च विषये योयो याति विनिश्चयम् ।
तं तमेवाभिजानाति नान्यं धर्मं शुचिस्मिते ॥ १३.२४३.१३ ॥
ശുചിസ്മിതേ! ഏത് ഏത് വിഷയത്തിൽ ആരെല്ലാം നിശ്ചയം നേടുന്നുവോ, അവർ അതുതന്നെ അറിയുന്നു, മറ്റൊരു ധർമ്മത്തെയല്ല.
13.243.14
शृणु देवि समासेन मोक्षद्वारसमनुत्तमम् ।
एतद्धि सर्वधर्माणां विशिष्टं शुभमव्ययम् ॥ १३.२४३.१४ ॥
ദേവീ! സംക്ഷേപത്തിൽ കേൾക്കുക. ഇത് മോക്ഷത്തിന്റെ വാതിലാണ്, അത്യുത്തമം. ഇതുതന്നെയാണ് എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠം, ശുഭം, അക്ഷയം.
13.243.15
नास्ति मोक्षात्परं देवि मोक्ष एव परा गतिः ।
सुखमात्यन्तिकं श्रेष्ठमनिवृत्तं च तद्विदुः ॥ १३.२४३.१५ ॥
ദേവീ! മോക്ഷത്തേക്കാൾ ഉന്നതമായി ഒന്നുമില്ല; മോക്ഷമാണ് പരമ ഗതി. അതിനെ ആത്യന്തികവും ശ്രേഷ്ഠവും അനിവൃത്തവുമായ സുഖം എന്നു അറിയുന്നു.
13.243.16
नात्र देवि जरा मृत्युः शोको वा दुःखमेव वा ।
अनुत्तममचिन्त्यं च तद्देवि परमं सुखम् ॥ १३.२४३.१६ ॥
ദേവീ! അവിടെ ജര, മരണം, ശോകം, ദുഃഖം എന്നിവയില്ല. അത് അനുത്തമവും അചിന്ത്യവും പരമസുഖവുമാണ്.
13.243.17
ज्ञानानामुत्तमं ज्ञानं मोक्षज्ञानं विदुर्बुधाः ।
ऋषिभिर्देवसङ्घैश्च प्रोच्यते परमं पदम् ॥ १३.२४३.१७ ॥
ജ്ഞാനങ്ങളിൽ ഉത്തമം മോക്ഷജ്ഞാനമെന്നു ബുധന്മാർ അറിയുന്നു. ഋഷിമാരാലും ദേവസംഘങ്ങളാലും ഇതു പരമപദമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
13.243.18
नित्यमक्षरमक्षोभ्यमजेयं शाश्वतं शिवम् ।
विशन्ति तत्पदं प्राज्ञाः स्पृहणीयं सुरोत्तमैः ॥ १३.२४३.१८ ॥
നിത്യവും അക്ഷരവും അക്ഷോഭ്യവും അജേയവും ശാശ്വതവും ശിവവുമായ ആ പദത്തിൽ പ്രാജ്ഞർ പ്രവേശിക്കുന്നു; ശ്രേഷ്ഠ ദേവന്മാരും അതിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
13.243.19
दुःखादिश्च दुरन्तश्च संसारोयं प्रकीर्तितः ।
शोकव्याधिजरादोषैर्मरणेन च संयुतः ॥ १३.२४३.१९ ॥
ഈ സംസാരം ദുഃഖത്തിൽ തുടങ്ങുന്നതും അവസാനമില്ലാത്തതുമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇത് ശോകം, രോഗം, ജരാ എന്നീ ദോഷങ്ങളും മരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്.
13.243.20
यथा ज्योतिर्गणा व्योम्नि विवर्तन्ते पुनःपुनः ।
तस्य मोक्षस्य मार्गोऽयं श्रुयतां शुभलक्षणे ॥ १३.२४३.२० ॥
ആകാശത്ത് ജ്യോതിർഗണങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, മോക്ഷത്തിനുള്ള ഈ മാർഗം ഇതാണ്. ശുഭലക്ഷണേ, ഇത് കേൾക്കുക.
13.243.21
ब्रह्मादिस्थावरान्तश्च संसारो यः प्रकीर्तितः ।
संसारे प्राणिनः सर्वे निवर्तन्ते यथा पुनः ॥ १३.२४३.२१ ॥
ബ്രഹ്മാവ് മുതൽ സ്ഥാവരം വരെ പറയപ്പെട്ട സംസാരത്തിൽ എല്ലാ ജീവികളും വീണ്ടും വീണ്ടും മടങ്ങിവരുന്നു.
13.243.22
तत्र संसारचक्रस्य मोक्षो ज्ञानेन दृश्यते ।
अध्यात्मतत्वविज्ञानं ज्ञानमित्यभिधीयते ॥ १३.२४३.२२ ॥
ആ സംസാരചക്രത്തിൽ നിന്നുള്ള മോക്ഷം ജ്ഞാനത്താൽ കാണപ്പെടുന്നു. അധ്യാത്മതത്ത്വവിജ്ഞാനത്തെയാണ് ജ്ഞാനം എന്നു പറയുന്നത്.
13.243.23
ज्ञानस्य ग्रहणोपायमाचारं ज्ञानिनस्तथा ।
यथावत्सम्प्रवक्ष्यामि तत्त्वमेकमनाः शृणु ॥ १३.२४३.२३ ॥
ജ്ഞാനം നേടുന്നതിനുള്ള ഉപായവും ജ്ഞാനികളുടെ ആചാരവും ഞാൻ യഥാവിധി പറയാം. ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ തത്ത്വം കേൾക്കുക.
13.243.24
ब्राह्मणः क्षत्रियो वाऽपि भूत्वा पूर्वं गृहे स्थितः ।
आनृण्यं सर्वतः प्राप्य ततस्तान्संत्यजेद्गृहान् ॥ १३.२४३.२४ ॥
ബ്രാഹ്മണനോ ക്ഷത്രിയനോ ആയാലും, മുമ്പ് ഗൃഹത്തിൽ ജീവിച്ചവൻ എല്ലാ ഋണങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം നേടിയ ശേഷം ആ ഗൃഹങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കണം.
13.243.25
ततः संत्यज्य गार्हस्थ्यं निश्चितो वनमाश्रयेत् ॥ १३.२४३.२५ ॥
പിന്നെ ഗൃഹസ്ഥജീവിതം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഉറച്ച തീരുമാനത്തോടെ വനത്തെ ആശ്രയിക്കണം.
13.243.26
वने गुरुं समाज्ञाय दीक्षितो विधिपूर्वकम् ।
दीक्षां प्राप्य यथान्यायं स्ववृत्तं परिपालयेत् ॥ १३.२४३.२६ ॥
വനത്തിൽ ഗുരുവിനെ ശരിയായി തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, വിധിപ്രകാരം ദീക്ഷ സ്വീകരിച്ച്, യഥാവിധി സ്വന്തം വൃത്തി പാലിക്കണം.
13.243.27
गृह्णीयादप्युपाध्यायान्मोक्षज्ञानमनिन्दितः ।
द्विविधं च पुनर्मोक्षं साङ्ख्ययोगमिति स्मृतिः ॥ १३.२४३.२७ ॥
കുറ്റമറ്റവനായി ഗുരുവിൽ നിന്ന് മോക്ഷജ്ഞാനം സ്വീകരിക്കണം; സ്മൃതി പ്രകാരം മോക്ഷം രണ്ടുതരം — സാംഖ്യവും യോഗവും.
13.243.28
पञ्चविंशतिविज्ञानं साङ्ख्यमित्यभिधीयते ।
ऐश्वर्यं देवसारूप्यं योगशास्त्रस्य निर्णयः।
तयोरन्यतरं ज्ञानं शृणुयाच्छिष्यतां गतः ॥ १३.२४३.२८ ॥
ഇരുപത്തിയഞ്ച് തത്ത്വങ്ങളുടെ ജ്ഞാനത്തെ സാംഖ്യം എന്നു പറയുന്നു; ഐശ്വര്യവും ദേവതുല്യമായ രൂപവും യോഗശാസ്ത്രത്തിന്റെ നിർണയം. ഇവയിൽ ഒന്നിന്റെ ജ്ഞാനം ശിഷ്യനായി കേൾക്കണം.
13.243.29
नाकालो नाप्यकाषायी नाप्यसंवत्सरोषितः ।
नासाङ्ख्ययोगो नाश्राद्धं गुरुणा स्नेहपूर्वकम्।
समः शीतोष्णहर्षादीन्विषहेत स वै मुनिः ॥ १३.२४३.२९ ॥
അകാലത്തിലല്ല, കാഷായം ധരിക്കാതെയല്ല, ഒരു സംവത്സരം വസിക്കാതെയല്ല, സാംഖ്യ-യോഗമില്ലാതെയല്ല, ഗുരു സ്നേഹപൂർവം ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധമില്ലാതെയല്ല; സമചിത്തനായി തണുപ്പും ചൂടും സന്തോഷവും മറ്റും സഹിക്കുന്നവനാണ് മുനി.
13.243.30
अमृष्यः क्षुत्पिपासाभ्यामुचितेभ्यो निवर्तयेत् ।
त्यजेत्सङ्कल्पजान्ग्रन्थीन्सदा ध्यानपरो भवेत् ॥ १३.२४३.३० ॥
വിശപ്പും ദാഹവും സഹിക്കാനാവാത്തവനാണെങ്കിൽ യോഗ്യമായ കർമങ്ങളിൽ നിന്നും പിന്മാറണം; സങ്കൽപങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന കെട്ടുകൾ ഉപേക്ഷിച്ച് എപ്പോഴും ധ്യാനത്തിൽ തത്പരനായിരിക്കണം.
13.243.31
कुण्डिकाचमसं शिक्यं छत्रं यष्टिमुपानहौ ।
चेलमित्येव नैतेषु स्थापयेत्साम्यमात्मनः ॥ १३.२४३.३१ ॥
കമണ്ഡലു, കുടിക്കാനുള്ള പാത്രം, തൂക്കുസഞ്ചി, കുട, ദണ്ഡ്, ചെരിപ്പുകൾ, വസ്ത്രം — ഇവയിൽ സ്വന്തം ആത്മാവിനെ ഉറപ്പിക്കരുത്.
13.243.32
गुरोः पूर्वं समुत्तिष्ठेज्जघन्यं तस्य संविशेत् ।
नैवाविज्ञाप्य भर्तारमावश्यकमपि व्रजेत् ॥ १३.२४३.३२ ॥
ഗുരുവിനു മുമ്പ് എഴുന്നേൽക്കണം; അവിടുത്തേക്കു ശേഷം ഇരിക്കണം. യജമാനനെ അറിയിക്കാതെ ആവശ്യമായ കാര്യത്തിനുപോലും പോകരുത്.
13.243.33
द्विरह्नि स्नानशाटेन संध्ययोरभिषेचनम् ।
एककालाशनं चास् विहितं यतिभिः पुरा ॥ १३.२४३.३३ ॥
ദിവസത്തിൽ രണ്ടുതവണ കുളിവസ്ത്രത്തോടെ സ്നാനം, രണ്ടു സന്ധ്യകളിലും അഭിഷേകം; ഒരേ സമയം ഭക്ഷണം — ഇതു പണ്ടേ യതികൾക്കു വിധിച്ചിട്ടുള്ളതാണ്.
13.243.34
भैक्षं सर्वत्र गृह्णीयाच्चिन्तयेत्सततं निशि ।
कारणे चापि सम्प्राप्ते न ज्ञाप्येत कदाचन ॥ १३.२४३.३४ ॥
ഭിക്ഷ എല്ലായിടത്തുനിന്നും സ്വീകരിക്കണം; രാത്രിയിൽ നിരന്തരം ചിന്തിക്കണം; കാരണം വന്നാലും ഒരിക്കലും അറിയിക്കരുത്.
13.243.35
ब्रह्मिचर्यं वने वासं शौचमिन्द्रियसंयमः ।
दया च सर्वभूतेषु तस्य धर्मः सनातनः ॥ १३.२४३.३५ ॥
ബ്രഹ്മചര്യം, കാട്ടിൽ വാസം, ശൗചം, ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണം, സർവഭൂതങ്ങളോടും ദയ — ഇതാണ് അവന്റെ സനാതനധർമം.
13.243.36
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ।
आत्मयुक्तः परां बुद्धिं लभते पापनाशिनीम् ॥ १३.२४३.३६ ॥
എല്ലാ പാപങ്ങളിൽനിന്നും വിമുക്തനായി, ലഘുവായി ആഹാരം കഴിച്ച്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച്, ആത്മാവിൽ യുക്തനായവൻ പാപനാശിനിയായ പരമബുദ്ധി നേടുന്നു.
13.243.37
यदा भावं न कुरुते सर्वभूतेषु पापकम् ।
कर्मणा मनसा वाचा ब्र्हम सम्पद्यते तदा ॥ १३.२४३.३७ ॥
ഒരാൾ എല്ലാ ജീവികളോടും കർമ്മം കൊണ്ടും മനസ്സുകൊണ്ടും വാക്കുകൊണ്ടും പാപഭാവം പുലർത്താതിരിക്കുമ്പോൾ അയാൾ ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
13.243.38
अनिष्ठुरोऽनहङ्कारो निर्द्वन्द्वो वीतमत्सरः ।
वीतशोकभयाबाधं पदं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥ १३.२४३.३८ ॥
കാഠിന്യമില്ലാത്തവനും അഹങ്കാരമില്ലാത്തവനും ദ്വന്ദ്വങ്ങൾക്കതീതനും അസൂയയില്ലാത്തവനും ശോകഭയബാധകളില്ലാത്തവനുമായവൻ ഉത്തമമായ പദം പ്രാപിക്കുന്നു.
13.243.39
तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।
समः शत्रौ च मित्रे च निर्वाणमधिगच्छति ॥ १३.२४३.३९ ॥
നിന്ദയും സ്തുതിയും ഒരുപോലെ കാണുന്നവനും മൗനിയും മണ്ണും കല്ലും സ്വർണ്ണവും സമമായി കാണുന്നവനും ശത്രുവിലും മിത്രത്തിലും സമഭാവമുള്ളവനുമായവൻ നിർവാണം പ്രാപിക്കുന്നു.
13.243.40
एवं युक्तसमाचारस्तत्परोऽध्यात्मचिन्तकः ।
ज्ञानाभ्यासेन तेनैव प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ १३.२४३.४० ॥
ഇങ്ങനെ നിയന്ത്രിത ആചാരമുള്ളവനും അതിൽത്തന്നെ മുഴുകിയവനും ആത്മചിന്തനം ചെയ്യുന്നവനുമായവൻ ജ്ഞാനാഭ്യാസത്താൽ അതുവഴിതന്നെ പരമമായ ഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.