ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.249
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.249.1
एवं ब्रुवन्त्यां स्त्रीधर्मं देव्यां देवस्य शासनात् ।
ऋषिगन्धर्वयक्षाणां योषितश्चाप्सरोगणाः ॥ १३.२४९.१ ॥
ਦੇਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਤਰੀ-ਧਰਮ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਦੇਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ (ਉੱਥੇ ਆਏ)।
13.249.2
नागभूतस्त्रियश्चैव नद्यश्चैव समागताः ।
श्रुतुकामाः परं वाक्यं सर्वाः पर्यवतस्थिरे ॥ १३.२४९.२ ॥
ਨਾਗ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ; ਸਭ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।
13.249.3
उमादेवी मुदा युक्ता पुज्यमानाऽङ्गनागणैः ।
आनृशंस्यपरा देवी सततं स्त्रीगणं प्रति ॥ १३.२४९.३ ॥
ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ, ਦਇਆ-ਪਰਾਇਣ ਦੇਵੀ ਇਸਤਰੀ-ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦਾ (ਦਿਆਲੂ ਸੀ)।
13.249.4
स्त्रीगणस्य हितार्थाय भवप्रियचिकीर्षया ।
वक्तुं वचनमारेभे स्त्रीणां धर्माश्रयान्वितम् ॥ १३.२४९.४ ॥
ਇਸਤਰੀ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਹਿੱਤ ਲਈ, ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲਾ ਬਚਨ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
13.249.5
भगवन्सर्वभूतेश श्रूयतां वचनं मम ।
ऋतुप्राप्ता सुशुद्दा या कन्या सेत्यभिधीयते ॥ १३.२४९.५ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਰਬ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਸੁਣੋ। ਜੋ ਕੰਨਿਆ ਰਿਤੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅਤਿ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਉਹੀ ਕੰਨਿਆ ਕਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
13.249.6
तां तु कन्यां पिता माता भ्राता मातुल एव वा ।
पितृव्यश्चैव पञ्चते दातुं प्रभवतां गताः ॥ १३.२४९.६ ॥
ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਭਰਾ, ਮਾਮਾ ਜਾਂ ਚਾਚਾ — ਇਹ ਪੰਜ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।
13.249.7
विवाहाश्च तथा पञ्च तासां धर्मार्थकारणात् ।
कामतश्च मिथो दानमितरेतरकाम्यया ॥ १३.२४९.७ ॥
ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਆਹ ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਨ; ਕਾਮ ਤੋਂ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਆਪਸੀ ਦਾਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.249.8
दत्ता यस्य भवेद्भार्या एतेषां येन केन चित् ।
दातारः सुविमृश्यैव दातुमर्हन्ति नान्यथा ॥ १३.२४९.८ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਦਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ ਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।
13.249.9
उत्तमानां तु वर्णानां मन्त्रवत्पाणिसङ्ग्रहः ।
विवाहकारणं चाहुः शूद्राणां सम्प्रयोगतः ॥ १३.२४९.९ ॥
ਉੱਤਮ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਮੰਤਰਾਂ ਸਹਿਤ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਿਣ ਹੀ ਵਿਆਹ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਲਈ ਸੰਯੋਗ।
13.249.10
यदा दत्ता भवेत्कन्या तस्माद्भार्यार्थिने स्वकैः ।
तदाप्रभृति सा नारी दशरात्रं विलज्जया।
मनसा कर्मणा वाचा अनुकूला च सा भवेत् ॥ १३.२४९.१० ॥
ਪਤਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੁਟੰਬੀ ਕੰਨਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ, ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਰਹੇ।
13.249.11
इति भर्तृव्रतं कुर्यात्पतिमुद्दिश्य शोभना ।
तदाप्रभृति सा नारी न कुर्यात्पत्युरप्रियम् ॥ १३.२४९.११ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਭਰਤ੍ਰਵ੍ਰਤ ਪਾਲੇ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਪਤੀ ਦਾ ਅਪ੍ਰਿਯ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰੇ।
13.249.12
यद्यदिच्छति वै भर्ता ध्रमकामार्थकारणात् ।
तथैवानुप्रिया भूत्वा तथैवोपचरेत्पतिम्।
पतिव्रतात्वं नारीणामेतदेव सनातनम् ॥ १३.२४९.१२ ॥
ਧਰਮ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਤੀ ਜੋ ਜੋ ਚਾਹੇ, ਉਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ; ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਪਤੀਬ੍ਰਤ ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਹੈ।
13.249.13
तादृशी सा भवेन्नित्यं यादृशस्तु भवेत्पतिः ।
शुभाशुभसमाचार एतद्वृत्तं समासतः ॥ १३.२४९.१३ ॥
ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇ, ਪਤਨੀ ਵੀ ਸਦਾ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਆਚਰਣ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਸਾਰ ਇਹੀ ਹੈ।
13.249.14
दैवतं सततं साध्वी भर्तारं या तु पश्यति ।
दैवमेव भवेत्तस्याः पतिरित्यवगम्यते ॥ १३.२४९.१४ ॥
ਜੋ ਸਾਧਵੀ ਇਸਤਰੀ ਸਦਾ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.249.15
एतस्मिन्कारणं देव पौराणी श्रूयते श्रुतिः ।
कथयामि प्रसादात्ते शृणु देव समासतः ॥ १३.२४९.१५ ॥
ਹੇ ਦੇਵ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁਰਾਤਨ ਸ਼ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ; ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੇਵ।
13.249.16
कस्य चित्त्वथ विप्रस्य भार्ये द्वे हि बभूवतुः ।
तयोरेका धर्मकामा देवानुद्दिश्य भक्तितः ॥ १३.२४९.१६ ॥
ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ (ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਸੀ)।
13.249.17
भर्तारमवमत्यैव देवतासु समाहिता ।
चकार विपुलं धर्मं पूजयानाऽर्चयाऽन्वितम् ॥ १३.२४९.१७ ॥
ਪਤੀ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕਾਗਰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਤੇ ਅਰਚਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕੀਤਾ।
13.249.18
अपरा धर्मकामा च पतिमुद्दिश्य शोभना ।
भर्तारं दैवतं कृत्वा चकार किल तत्प्रियम् ॥ १३.२४९.१८ ॥
ਦੂਜੀ, ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਕਰਦੀ ਸੀ।
13.249.19
एवं विवर्तमाने तु युगपन्मरणेऽध्वनि ।
गते किल महादेव तत्रैका या पतिव्रता।
देवप्रियायां तिष्ठन्त्यां पुण्यलोकं जगाम सा ॥ १३.२४९.१९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਤ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਮੁੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਉੱਥੇ ਜੋ ਇਕੱਲੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਸੀ, ਦੇਵਪ੍ਰਿਯਾ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੁੰਨ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।
13.249.20
देवप्रिया च तिष्ठन्ती विललाप सुदुःखिता ।
तां यमो लोकपालस्तु बभाषे पुष्कलं वचः ॥ १३.२४९.२० ॥
ਦੇਵਪ੍ਰਿਯਾ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ; ਤਦ ਲੋਕਪਾਲ ਯਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਬਚਨ ਕਹੇ।
13.249.21
मा शुचस्त्वं निवर्तस्व न लोकाः सन्ति तेऽनघे ।
स्वधर्मविमुखा सा त्वं तस्माल्लोका न सन्ति ते ॥ १३.२४९.२१ ॥
ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ, ਮੁੜ ਜਾ; ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸ੍ਵਧਰਮ ਤੋਂ ਵਿਮੁਖ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਹਨ।
13.249.22
देवता हि पतिर्नार्याः स्थापिता सर्वदैवतैः ।
अवमत्य शुभे तत्त्वं कथं लोकान्गमिष्यसि ॥ १३.२४९.२२ ॥
ਔਰਤ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਇਸਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਜਾਏਂਗੀ?
13.249.23
मोहेनि त्वं वरारोहे न जानीषे स्वदैवतम् ।
पतिमत्या स्त्रिया कार्यो धर्मः पत्यर्पणस्त्विति ॥ १३.२४९.२३ ॥
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ। ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਔਰਤ ਦਾ ਧਰਮ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿਣਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।
13.249.24
तस्मात्त्वं हि निवर्तस्व कुरु पत्याश्रितं हितम् ।
तदा गन्तासि लोकांस्तान्यान्गच्छन्ति पतिव्रताः।
नान्यथा शक्यते प्राप्तुं पतीनां लोकमुत्तमम् ॥ १३.२४९.२४ ॥
ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮੁੜ ਜਾ; ਪਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਿਤਕਾਰੀ ਕਰਮ ਕਰ। ਤਦ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਏਂਗੀ ਜਿੱਥੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਵਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਤੀਆਂ ਦਾ ਉੱਤਮ ਲੋਕ ਪਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
13.249.25
यमेनैवंविधं चोक्ता निवृत्ता पुनरेव सा ।
बभूव पतिमालम्ब्य पतिप्रियपरायणा ॥ १३.२४९.२५ ॥
ਯਮ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਮੁੜ ਆਈ; ਪਤੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ।
13.249.26
एवमेतन्महगादेव दैवतं हि स्त्रियाः पतिः ।
तस्मात्पतिपरा भूत्वा पतीनुपचरेदिति ॥ १३.२४९.२६ ॥
ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੈ; ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਤੀਪਰਾਇਣ ਹੋ ਕੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।