મહાભારત · અધ્યાય 13.255

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

શબ્દાર્થ સાથે વાંચો

13.255.1

युधिष्ठिर उवाच ।
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद।
किं जप्यं जपतो नित्यं भवेद्धर्मफलं महत् ॥ १३.२५५.१ ॥

યુધિષ્ઠિરે કહ્યું: હે પિતામહ, મહાપ્રાજ્ઞ, સર્વશાસ્ત્રવિશારદ, નિત્ય જપ કરનારને કયો જપ મહાન ધર્મફળ આપશે?

13.255.2

प्रस्थाने वा प्रवेशे वा प्रवृत्ते वाऽपि कर्मणि ।
दैवे वा श्राद्धकाले वा किं जप्यं कर्मसाधनम् ॥ १३.२५५.२ ॥

પ્રસ્થાને, પ્રવેશે, કર્મ આરંભે, દૈવ કાર્યમાં કે શ્રાદ્ધકાળે કર્મ સિદ્ધ કરનાર કયો જપ કરવો?

13.255.3

शान्तिकं पौष्टिकं रक्षा शत्रुघ्नं भयनाशनम् ।
जप्यं यद्ब्रह्म समितं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १३.२५५.३ ॥

શાંતિ, પુષ્ટિ, રક્ષા, શત્રુનાશ અને ભયનાશ આપનારો, જપવા યોગ્ય જે સંક્ષિપ્ત બ્રહ્મમંત્ર છે, તે આપ કહેવા યોગ્ય છો.

13.255.4

व्यासप्रोक्तमिमं मन्त्रं शृणुष्वैकमना नृप ।
सावित्र्या विहितं दिव्यं सद्यः पावविमोचनम् ॥ १३.२५५.४ ॥

હે રાજન, વ્યાસે કહેલો આ મંત્ર એકાગ્ર મનથી સાંભળ; સાવિત્રી દ્વારા વિહિત આ દિવ્ય મંત્ર તરત જ પાપમાંથી મુક્ત કરે છે.

13.255.5

शृणु मन्त्रविधिं कृत्स्नं प्रोच्यमानं मयाऽनघ ।
यं श्रुत्वा पाण्डवश्रेष्ठ सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १३.२५५.५ ॥

હે નિષ્પાપ, હું કહું છું તે મંત્રવિધિ સંપૂર્ણ સાંભળ; હે પાંડવશ્રેષ્ઠ, જેને સાંભળીને માણસ સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.

13.255.6

रात्रावहनि धर्मज्ञ जपन्पापैर्न लिप्यते ।
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप ॥ १३.२५५.६ ॥

હે ધર્મજ્ઞ, રાત્રે કે દિવસે જપ કરનાર પાપથી લિપ્ત થતો નથી; તે હું તને સંપૂર્ણ કહીશ, હે રાજન, એકાગ્ર મનથી સાંભળ.

13.255.7

आयुष्मान्भवते चैव यं श्रुत्वा पार्थिवात्मज ।
पुरुषस्तु सुसिद्धार्थः प्रेत्य चेह च मोदते ॥ १३.२५५.७ ॥

હે રાજપુત્ર, જે સાંભળીને માણસ દીર્ઘાયુ થાય છે અને જેના ઉદ્દેશ્યો સંપૂર્ણ સિદ્ધ થાય છે, તે આ લોકમાં અને પરલોકમાં આનંદ પામે છે.

13.255.8

सेवितं सततं राजन्पुरा राजर्षिसत्तमैः ।
क्षत्रधर्मपैरर्नित्यं सत्यव्रतपरायणैः ॥ १३.२५५.८ ॥

હે રાજન, પૂર્વકાળમાં શ્રેષ્ઠ રાજર્ષિઓએ, ક્ષાત્રધર્મનું પાલન કરનાર અને સત્યવ્રતમાં નિષ્ઠ રહેનારાઓએ, સદા આનું સેવન કર્યું હતું.

13.255.9

इदमाह्निकमव्यग्रं कुर्वद्भिर्नियतैः सदा ।
नृपैर्भरतशार्दूल प्राप्यते श्रीरनुत्तमा ॥ १३.२५५.९ ॥

હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આ નિત્યકર્મ અવિચલ અને સંયમપૂર્વક સદા કરનારા રાજાઓને અનુત્તમ શ્રી પ્રાપ્ત થાય છે.

13.255.10

नमो वसिष्ठाय महाव्रताय ।
पराशरं वेदनिधइं नमस्ते।
नमोस्त्वनन्ताय महोरगाय ।
नमोस्तु सिद्धेभ्य इहाक्षयेभ्यः ॥ १३.२५५.१० ॥

મહાવ્રતી વસિષ્ઠને નમસ્કાર. વેદનિધિ પરાશર, તમને નમસ્કાર. અનંત મહાનાગને નમસ્કાર. અહીંના અક્ષય સિદ્ધોને નમસ્કાર.

13.255.11

नमोस्त्वृषिभ्यः परमं परेषां ।
देवेषु देवं वरदं वराणाम्।
सहस्रशीर्षाय नमः शिवाय ।
सहस्रनामाय जनार्दनाय ॥ १३.२५५.११ ॥

અન્યોમાં પરમ એવા ઋષિઓને નમસ્કાર. દેવોમાં દેવ, વરદાતાઓમાં વરદાતાને નમસ્કાર. સહસ્રશીર્ષ શિવને નમસ્કાર. સહસ્રનામ જનાર્દનને નમસ્કાર.

13.255.12

अजैकपादहिर्बुध्न्यः पिनाकी चापराजितः ।
ऋतश्च पितृरूपश्च त्र्यम्बकश्च महेश्वरः ॥ १३.२५५.१२ ॥

અજૈકપાદ, અહિર્બુધ્ન્ય, પિનાકી, અપરાજિત; ઋત, પિતૃરૂપ, ત્ર્યંબક, મહેશ્વર.

13.255.13

वृषाकपिश्च शंभुश्च हवनोऽथेश्वरस्तथा ।
एकादशैते प्रथिता रुद्रास्त्रिभुवनेश्वराः ॥ १३.२५५.१३ ॥

વૃષાકપિ અને શંભુ, હવન તથા ઈશ્વર — આ અગિયાર પ્રસિદ્ધ રુદ્રો, ત્રિભુવનના ઈશ્વરો.

13.255.14

शतमेतत्समाम्नातं शतरुद्रे महात्मनाम् ॥ १३.२५५.१४ ॥

મહાત્માઓના આ રુદ્રો શતરુદ્રમાં સો કહેવાયા છે.

13.255.15

अंशो भगश्च मित्रश्च वरुणश्च जलेश्वरः ।
तथा धाताऽर्यमा चैव जयन्तो भास्करस्तथा ॥ १३.२५५.१५ ॥

અંશ, ભગ, મિત્ર અને જલેશ્વર વરુણ; તેમજ ધાતા, અર્યમા, જયંત અને ભાસ્કર.

13.255.16

त्वष्टा पूषा तथैवेन्द्रो द्वादशो विष्णुरुच्यते ।
इत्येते द्वादशादित्याः काश्यपेया इति श्रुतिः ॥ १३.२५५.१६ ॥

ત્વષ્ટા, પૂષા, તેમ જ ઇન્દ્ર, અને બારમા વિષ્ણુ કહેવાય છે. આ બાર આદિત્યો કશ્યપના પુત્રો છે, એવી શ્રુતિ છે.

13.255.17

धरो ध्रुवश्च सोमश्च सावित्रोऽथानिलोऽनलः ।
प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोष्टौ प्रकीर्तिताः ॥ १३.२५५.१७ ॥

ધર, ધ્રુવ અને સોમ, સાવિત્ર, અનિલ અને અનલ, પ્રત્યૂષ તથા પ્રભાસ — આ આઠ વસુઓ કીર્તિત છે.

13.255.18

नासत्यश्चापि दस्रश्च स्मृतौ द्वावश्विनावपि ।
मार्तण्डस्यात्मजावेतौ संज्ञानासाविनिर्गतौ ॥ १३.२५५.१८ ॥

નાસત્ય અને દસ્ર — આ બંનેને પણ અશ્વિનીઓ તરીકે સ્મરવામાં આવે છે. તેઓ માર્તંડ (સૂર્ય)ના પુત્રો છે, સંજ્ઞામાંથી પ્રગટેલા.

13.255.19

अतः परं प्रवक्ष्यामि लोकानां कर्मसाक्षिणः ।
अपि यज्ञस्य वेत्तारो दत्तस्य सुकृतस्य च ॥ १३.२५५.१९ ॥

હવે હું કર્મોના સાક્ષી લોકો વિશે કહીશ; યજ્ઞ, દાન અને સુકૃતને જાણનારાઓ વિશે પણ.

13.255.20

अदृश्याः सर्वभूतेषु पश्यन्ति त्रिदशेश्वराः ।
शुभाशुभानि कर्माणि मृत्युः कालश्च सर्वशः ॥ १३.२५५.२० ॥

સર્વ ભૂતોમાં અદૃશ્ય રહીને ત્રિદશેશ્વરો જુએ છે; શુભ-અશુભ કર્મો, મૃત્યુ અને કાળ પણ સર્વત્ર જુએ છે.

13.255.21

विश्वेदेवाः पितृगणा मूर्तिमन्तस्तपोधनाः ।
मुनयश्चैव सिद्धाश्च तपोमोक्षपरायणाः।
शुचिस्मिताः कीर्तयतां प्रयच्छन्ति शुभं नृणाम् ॥ १३.२५५.२१ ॥

વિશ્વેદેવો, પિતૃગણો, મૂર્તિમાન તપોધનો, મુનિઓ અને સિદ્ધો — તપ અને મોક્ષમાં તત્પર; પવિત્ર સ્મિતવાળા તેઓ કીર્તન કરનારાઓને મનુષ્યોનું શુભ આપે છે.

13.255.22

प्रजापतिकृतानेतान्लोकान्दिव्येन तेजसा ।
वसन्ति सर्वलोकेषु प्रयताः सर्वकर्मसु ॥ १३.२५५.२२ ॥

પ્રજાપતિએ રચેલા આ લોકોમાં તેઓ દિવ્ય તેજથી વસે છે; સર્વ લોકોમાં, સર્વ કર્મોમાં સંયમપૂર્વક.

13.255.23

प्राणानामीश्वरानेतान्कीर्तयन्प्रयतो नरः ।
धर्मार्थकामैर्विपुलैर्युज्यते सह नित्यशः ॥ १३.२५५.२३ ॥

પ્રાણોના આ ઈશ્વરોનું કીર્તન કરનાર સંયમી મનુષ્ય ધર્મ, અર્થ અને કામની વિપુલતા સાથે સદા યુક્ત થાય છે.

13.255.24

लोकांश्च लभते पुण्यान्विश्वेश्वरकृताञ्शुभान् ।
एते देवास्त्रयस्त्रिंशत्सर्वभूतगणेश्वराः ॥ १३.२५५.२४ ॥

વિશ્વેશ્વર રચિત પુણ્ય અને શુભ લોકો તે પ્રાપ્ત કરે છે. આ તેત્રીસ દેવો સર્વ ભૂતગણોના ઈશ્વરો છે.

13.255.25

नन्दीश्वरो महाकायो ग्रामणीर्वृषभध्वजः ।
ईश्वराः सर्वलोकानां गणेश्वरविनायकाः ॥ १३.२५५.२५ ॥

નંદીશ્વર, મહાકાય, ગણોના નાયક, વૃષભધ્વજ; તેઓ સર્વ લોકોના ઈશ્વર છે — ગણેશ્વરો અને વિનાયકો.

13.255.26

सौम्या रौद्रा गणाश्चैव योगभूतगणास्तथा ।
ज्योतींषि सरितो व्योम सुपर्णः पतगेश्वरः ॥ १३.२५५.२६ ॥

સૌમ્ય અને રૌદ્ર ગણો, યોગભૂત ગણો પણ, જ્યોતિઓ, નદીઓ, આકાશ, પક્ષીઓના સ્વામી સુપર્ણ (ગરુડ).

13.255.27

पृथिव्यां तपसा सिद्धाः स्थावराश्च चरास्च ह ।
हिमवान्गिरयः सर्वे चत्वारश्च महार्णवाः ॥ १३.२५५.२७ ॥

પૃથ્વી પર તપથી સિદ્ધ થયેલા, સ્થાવર અને જંગમ, હિમવાન, સર્વ પર્વતો અને ચાર મહાસાગરો.

13.255.28

भवस्यानुचराश्चैव हरतुल्यपराक्रमाः ।
विष्णुर्देवोथ जिष्णुश्च स्कन्दश्चाम्बिकया सह ॥ १३.२५५.२८ ॥

ભવ (શિવ)ના અનુચરો, હર સમાન પરાક્રમવાળા; વિષ્ણુદેવ, પછી જિષ્ણુ, અને અંબિકા સહિત સ્કંદ.

13.255.29

कीर्तयन्प्रयतः सर्वान्सर्वपापैः प्रमुच्यते ।
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि मानवानृषिसत्तमान् ॥ १३.२५५.२९ ॥

સંયમથી આ સર્વનું કીર્તન કરનાર સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે. હવે મનુષ્યોમાંના શ્રેષ્ઠ ઋષિઓનું હું વર્ણન કરીશ.

13.255.30

यवक्रीतश्च रैभ्यश्च अर्वावसुपरावसू ।
औशिजश्चैव कक्षीवान्बलश्चाङ्गिरसः सुतः ॥ १३.२५५.३० ॥

યવક્રીત અને રૈભ્ય, અર્વાવસુ અને પરાવસુ, ઔશિજ, કક્ષીવાન, અને અંગિરસનો પુત્ર બલ.

13.255.31

ऋषिर्मेधातिथेः पुत्रः कण्वो बर्हिषदस्तथा ।
ब्रह्मतेजोमयाः सर्वे कीर्तिता लोकभावनाः ॥ १३.२५५.३१ ॥

મેધાતિથિનો પુત્ર ઋષિ કણ્વ અને બર્હિષદ પણ એ જ રીતે (કીર્તિત છે). આ બધા બ્રહ્મતેજથી ભરેલા અને લોકોનું પાલન કરનારા કહેવાયા છે.

13.255.32

लभन्ते हि शुभं सर्वे रुद्रानलवसुप्रभाः ।
भुवि कृत्वा शुभं कर्म मोदन्ते दिवि दैवतैः ॥ १३.२५५.३२ ॥

રુદ્ર, અનલ અને વસુઓ જેવા તેજસ્વી સૌ શુભ ફળ પામે છે. પૃથ્વી પર શુભ કર્મ કરીને તેઓ સ્વર્ગમાં દેવતાઓ સાથે આનંદ માણે છે.

13.255.33

महेन्द्रगुरवः सप्त प्राचीं वै दिशमाश्रिताः ।
प्रयतः कीर्तयेदेताञ्शक्रलोके महीयते ॥ १३.२५५.३३ ॥

મહેન્દ્રના સાત ગુરુઓ પૂર્વ દિશાનો આશ્રય લઈને રહે છે. સંયમપૂર્વક તેમનું કીર્તન કરનાર ઇન્દ્રલોકમાં સન્માન પામે છે.

13.255.34

उन्मुचुः प्रमुचुश्चैव स्वस्त्यात्रेयश्च वीर्यवान् ।
दृढव्यश्चोर्ध्वबाहुश्च तृणसोमाङ्गिरास्तथा ॥ १३.२५५.३४ ॥

ઉન્મુચુ, પ્રમુચુ, પરાક્રમી સ્વસ્ત્યાત્રેય, દૃઢવ્ય, ઊર્ધ્વબાહુ અને તૃણસોમ આંગિરસ પણ એ જ રીતે (છે).

13.255.35

मित्रावरुणयोः पुत्रस्तथाऽगस्त्यः प्रतापवान् ।
धर्मराजर्त्विजः सप्त दक्षिणां दिशमाश्रिताः ॥ १३.२५५.३५ ॥

મિત્ર-વરુણનો પુત્ર પરાક્રમી અગસ્ત્ય પણ એ જ રીતે (છે). ધર્મરાજના સાત ઋત્વિજો દક્ષિણ દિશાનો આશ્રય લઈને રહે છે.

13.255.36

दृढेयुश्च ऋतेयुश्च परिव्याधश्च कीर्तिमान् ।
एकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चादित्यसन्निभाः ॥ १३.२५५.३६ ॥

દૃઢેયુ અને ઋતેયુ, કીર્તિમાન પરિવ્યાધ, એકત, દ્વિત અને ત્રિત — સૂર્ય સમાન તેજસ્વી.

13.255.37

अत्रेः पुत्रश्च धर्मात्मा ऋषिः सारस्वतस्तथा ।
वरुणस्यर्त्विजः सप्त पश्चिमां दिशमाश्रिताः ॥ १३.२५५.३७ ॥

અત્રિનો ધર્માત્મા પુત્ર અને સારસ્વત ઋષિ, તેમજ વરુણના સાત ઋત્વિજો પશ્ચિમ દિશાનો આશ્રય લઈ રહ્યા છે.

13.255.38

अत्रिर्वसिष्ठो भगवान्कश्यपश्च महानृषिः ।
गौतमश्च भरद्वाजो विश्वामित्रोथ कौशिकः ॥ १३.२५५.३८ ॥

અત્રિ, ભગવાન વસિષ્ઠ, મહર્ષિ કશ્યપ, ગૌતમ, ભરદ્વાજ, વિશ્વામિત્ર અને કૌશિક.

13.255.39

ऋचीकतनयश्चोग्रो जमदग्निः प्रतापवान् ।
धनेश्वरस्य गुरवः सप्तैते उत्तराश्रिताः ॥ १३.२५५.३९ ॥

ઋચીકનો પુત્ર ઉગ્ર અને પ્રતાપી જમદગ્નિ, ધનેશ્વર કુબેરના આ સાત ગુરુઓ ઉત્તર દિશાનો આશ્રય લઈ રહ્યા છે.

13.255.40

अपरे मुनयः सप्त दिक्षु सर्वास्वधिष्ठिताः ।
कीर्तिस्वस्तिकरा नॄणां कीर्तिता लोकभावनाः ॥ १३.२५५.४० ॥

બીજા સાત મુનિઓ બધી દિશાઓમાં સ્થિત છે; તેઓ મનુષ્યોને કીર્તિ અને કલ્યાણ આપનારા, લોકોનું પોષણ કરનારા કહેવાયા છે.

13.255.41

धर्मः कामश्च कालश्च वसुर्वासुकिरेव च ।
अनन्तः कपिलश्चैव सप्तैते धरणीधराः ॥ १३.२५५.४१ ॥

ધર્મ, કામ, કાળ, વસુ, વાસુકિ, અનંત અને કપિલ — આ સાત ધરણીને ધારણ કરનારા છે.

13.255.42

रामो व्यासस्तथा द्रौणिरश्वत्थामा च लोमशः ।
इत्येते मुनयो दिव्या एकैकः सप्तसप्तधा ॥ १३.२५५.४२ ॥

રામ, વ્યાસ, દ્રોણપુત્ર અશ્વત્થામા અને લોમશ — આ દિવ્ય મુનિઓ છે; તેમાંનો દરેક સાત-સાત રૂપે પ્રગટ થાય છે.

13.255.43

शान्तिस्वस्तिकरा लोके दिशांपालाः प्रतीर्तिताः ।
यस्यांयस्यां दिशि ह्येते तन्मुखः शरणं व्रजेत् ॥ १३.२५५.४३ ॥

જગતમાં શાંતિ અને કલ્યાણ આપનારા દિશાઓના રક્ષકો પ્રસિદ્ધ છે. જે દિશામાં તેઓ હોય તે દિશા તરફ મુખ કરીને શરણે જવું જોઈએ.

13.255.44

स्रष्टारः सर्वभूतानां कीर्तिता लोकपावनाः ।
संवर्तो मेरुसावर्णो मार्कण्डेयश्च धार्मिकः ॥ १३.२५५.४४ ॥

સર્વ ભૂતોના સર્જક, લોકોને પવિત્ર કરનારા તરીકે કીર્તિત — સંવર્ત, મેરુસાવર્ણિ અને ધાર્મિક માર્કંડેય.

13.255.45

साङ्ख्ययोगौ नारदश्च दुर्वासाश्च महानृषिः ।
अत्यन्ततपसो दान्तास्त्रिषु लोकेषु विश्रुताः ॥ १३.२५५.४५ ॥

સાંખ્ય અને યોગ, નારદ, અને મહર્ષિ દુર્વાસા — અત્યંત તપસ્વી, સંયમી, ત્રણે લોકમાં વિખ્યાત.

13.255.46

अपरे रुद्रसङ्काशाः कीर्तिता ब्रह्मलौकिकाः ।
अपुत्रो लभते पुत्रं दरिद्रो लभते धनम् ॥ १३.२५५.४६ ॥

રુદ્ર સમાન, બ્રહ્મલોકના અન્ય પણ કીર્તિત છે. પુત્રહીન પુત્ર મેળવે છે, દરિદ્ર ધન મેળવે છે.

13.255.47

तथा धर्मार्थकामेषु सिद्धिं च लभते नरः ।
पृथुं वैन्यं नृपवरं पृथ्वी यस्याभवत्सुता ॥ १३.२५५.४७ ॥

તેમ જ મનુષ્ય ધર્મ, અર્થ અને કામમાં સિદ્ધિ પામે છે. વેનનો પુત્ર, શ્રેષ્ઠ રાજા પૃથુ — જેમની પુત્રી પૃથ્વી બની.

13.255.48

प्रजापतिं सार्वभौमं कीर्तयेद्वसुधाधिपम् ।
आदित्यवंशप्रभवं महेन्द्रसमविक्रमम् ॥ १३.२५५.४८ ॥

પ્રજાપતિ, સાર્વભૌમ, પૃથ્વીના અધિપતિનું કીર્તન કરવું જોઈએ — સૂર્યવંશમાં જન્મેલા, મહેન્દ્ર સમાન પરાક્રમી.

13.255.49

पुरूरवसमैलं च त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
बुधस्य दयितं पुत्रं कीर्तयेद्वसुधाधिपम् ॥ १३.२५५.४९ ॥

ત્રણ લોકમાં વિખ્યાત, બુધના પ્રિય પુત્ર, પૃથ્વીના સ્વામી ઐલ પુરૂરવાનું કીર્તન કરવું.

13.255.50

त्रिलोकविश्रुतं वीरं भरतं च प्रकीर्तयेत् ।
गवामयेन यज्ञेन येनेष्टं वै कृते युगे ॥ १३.२५५.५० ॥

ત્રણ લોકમાં વિખ્યાત વીર ભરતનું પણ કીર્તન કરવું; કૃતયુગમાં તેમણે ગવામયન યજ્ઞથી યજન કર્યું હતું.

13.255.51

रन्तिदेवं महादेवं कीर्तयेत्परमद्युतिम् ।
विश्वजित्तपसोपेतं लक्षण्यं लोकपूजितम् ॥ १३.२५५.५१ ॥

પરમ તેજસ્વી મહાદેવ રન્તિદેવનું કીર્તન કરવું; તેઓ વિશ્વજિત તપથી યુક્ત, શુભલક્ષણ અને લોકપૂજિત છે.

13.255.52

तथा श्वेतं च राजर्षिं कीर्तयेत्परमुद्यतिम् ।
सगरस्यात्मजा येन प्लावितास्तारितास्तथा ॥ १३.२५५.५२ ॥

એ જ રીતે પરમ ઉદ્યમી રાજર્ષિ શ્વેતનું પણ કીર્તન કરવું; તેમના દ્વારા સગરના પુત્રો પાણીમાં વહાવાયા અને પછી ઉદ્ધાર પામ્યા.

13.255.53

हुताशनसमानेतान्महारूपान्महौजसः ।
उग्रकायान्महासत्वान्कीर्तयेत्कीर्तिवर्धनान् ॥ १३.२५५.५३ ॥

અગ્નિ સમાન, મહારૂપવાન, મહાતેજસ્વી, ઉગ્ર દેહવાળા, મહાસત્ત્વવાન અને કીર્તિ વધારનારા એમનું કીર્તન કરવું.

13.255.54

देवानृषिगणांश्चैव नृपांश्च जगतीश्वरान् ।
साङ्ख्यं योगं च परमं हव्यं कव्यं तथैव च ॥ १३.२५५.५४ ॥

દેવો, ઋષિગણો, રાજાઓ અને જગતના ઈશ્વરોનું, તથા પરમ સાંખ્ય અને યોગ, હવ્ય અને કવ્યનું પણ કીર્તન કરવું.

13.255.55

कीर्तितं परमं ब्रह्म सर्वश्रुतिपरायणम् ।
मङ्गल्यं सर्वभूतानां पवित्रं बहु कीर्तितम् ॥ १३.२५५.५५ ॥

પરમ બ્રહ્મનું કીર્તન કરવામાં આવ્યું છે, જે સર્વ શ્રુતિઓનો પરમ આશ્રય છે. તે સર્વ ભૂતોને માટે મંગલકારી અને પવિત્ર છે; તેનું ઘણું કીર્તન થયું છે.

13.255.56

व्याधिप्रशमनं श्रेष्ठं पौष्टिकं सर्वकर्मणाम् ।
प्रयतः कीर्तयेच्चैतान्कल्यं सायं च भारत ॥ १३.२५५.५६ ॥

આ રોગોનું શમન કરનારું શ્રેષ્ઠ સાધન છે અને સર્વ કર્મોને પોષનારું છે. હે ભારત, સંયમપૂર્વક સવારે અને સાંજે આમનું કીર્તન કરવું.

13.255.57

एते वै यान्ति वर्षन्ति भान्ति वान्ति सृजन्ति च ।
एते विनायकाः श्रेष्ठा दक्षाः क्षान्ता जितेन्द्रियाः ॥ १३.२५५.५७ ॥

આ જ જાય છે, વરસે છે, ચમકે છે, વહે છે અને સર્જન કરે છે. આ વિનાયકો શ્રેષ્ઠ, કુશળ, ક્ષમાશીલ અને ઇન્દ્રિયજયી છે.

13.255.58

नराणामशुभं सर्वे व्यपोहन्ति प्रकीर्तिताः ।
साक्षिभूता महात्मानः पापस्य सुकृतस्य च ॥ १३.२५५.५८ ॥

કીર્તન કરવામાં આવે ત્યારે આ સર્વ મનુષ્યોનું અશુભ દૂર કરે છે. આ મહાત્માઓ પાપ અને પુણ્યના સાક્ષી છે.

13.255.59

एतान्वै कल्यमुत्थाय कीर्तयञ्शुभमश्नुते ।
नाग्निचोरभयं तस्य न मार्गप्रतिरोधनम् ॥ १३.२५५.५९ ॥

જે સવારે ઊઠીને આમનું કીર્તન કરે છે તેને શુભ પ્રાપ્ત થાય છે. તેને અગ્નિ અને ચોરોનો ભય નથી, અને માર્ગમાં અવરોધ પણ નથી.

13.255.60

एतान्कीर्तयतां नित्यं दुःस्वप्नो नश्यते नृणाम् ।
मुच्यते सर्वपापेभ्यः स्वस्तिमांश्च गृहान्व्रजेत् ॥ १३.२५५.६० ॥

જેઓ નિત્ય આમનું કીર્તન કરે છે, તે મનુષ્યોના દુઃસ્વપ્નો નાશ પામે છે. તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે અને કલ્યાણ સહિત ઘરે જાય છે.

13.255.61

दीक्षाकालेषु सर्वेषु यः पठेन्नियतो द्विजः ।
न्यायवानात्मनिरतः क्षान्तो दान्तोऽनसूयकः ॥ १३.२५५.६१ ॥

દીક્ષાકાળોમાં જે નિયમપૂર્વક પાઠ કરે છે, તે ન્યાયી, આત્મરત, ક્ષમાશીલ, દાંત અને અસૂયારહિત દ્વિજ.

13.255.62

रोगार्तो व्याधियुक्तो वा पठन्पापात्प्रमुच्यते ।
वास्तुमध्ये तु पठतः कुले स्वस्त्ययनं भवेत् ॥ १३.२५५.६२ ॥

રોગપીડિત કે વ્યાધિયુક્ત પણ પાઠ કરે તો પાપથી મુક્ત થાય છે; ઘરની મધ્યમાં પાઠ કરનારના કુળમાં સ્વસ્ત્યયન થાય છે.

13.255.63

क्षेत्रमध्ये तु पठतः सर्वं सस्यं प्ररोहति ।
गच्छतः क्षेममध्वानं ग्रामान्तरगतः पठन् ॥ १३.२५५.६३ ॥

ખેતરની મધ્યમાં પાઠ કરનારનો બધો પાક ઊગે છે; માર્ગે જનારને અને બીજા ગામમાં જઈને પાઠ કરનારને રસ્તામાં ક્ષેમ થાય છે.

13.255.64

आत्मनश्च सुतानां च दाराणां च धनस्य च ।
बीजानामोषधीनां च रक्षामेतां प्रयोजयेत् ॥ १३.२५५.६४ ॥

પોતાના, પુત્રોના, પત્નીઓના, ધનના, બીજના અને ઔષધિઓના રક્ષણ માટે આનો પ્રયોગ કરવો.

13.255.65

एतान्सङ्ग्रामकाले तु पठतः क्षत्रियस्य तु ।
व्रजन्ति रिपवो नाशं क्षेमं च परिवर्तते ॥ १३.२५५.६५ ॥

યુદ્ધકાળમાં આને પાઠ કરનાર ક્ષત્રિયના શત્રુઓ નાશ પામે છે અને ક્ષેમ તેની તરફ વળે છે.

13.255.66

एतान्दैवे च पित्र्ये च पठतः पुरुषस्य हि ।
भुञ्जते पितरः कव्यं हव्यं च त्रिदिवौकसः ॥ १३.२५५.६६ ॥

દૈવ અને પિતૃકર્મમાં આ પાઠ કરનાર પુરુષ માટે પિતૃઓ કવ્ય અને ત્રિદિવવાસીઓ હવ્ય ભોગવે છે.

13.255.67

न व्याधिश्वापदभयं न द्विपान्न हि तस्करात् ।
कश्मलं लघुतां याति पाप्मना च प्रमुच्यते ॥ १३.२५५.६७ ॥

રોગ નથી, હિંસક પ્રાણીઓનો ભય નથી, હાથીનો કે ચોરનો ભય નથી. મોહ દૂર થાય છે, હળવાશ આવે છે અને માણસ પાપમાંથી મુક્ત થાય છે.

13.255.68

यानपात्रे च याने च प्रवासे राजवेश्मनि ।
परां सिद्धिमवाप्नोति सावित्रीं ह्युत्तमां पठन् ॥ १३.२५५.६८ ॥

નાવમાં, વાહનમાં, પ્રવાસમાં કે રાજમહેલમાં — ઉત્તમ સાવિત્રીનો પાઠ કરનાર પરમ સિદ્ધિ પામે છે.

13.255.69

न च राजभयं तेषां न पिशाचान्न राक्षसात् ।
नाग्न्यम्बुपवनव्यालाद्भयं तस्योपजायते ॥ १३.२५५.६९ ॥

તેમને રાજાનો ભય નથી, પિશાચ કે રાક્ષસનો ભય નથી; અગ્નિ, જળ, પવન અને સર્પોથી પણ તેને ભય ઉત્પન્ન થતો નથી.

13.255.70

चतुर्णामपि वर्णानामाश्रमस्य विशेषतः ।
करोति सततं शान्तिं सावित्रीमुत्तमां पठन् ॥ १३.२५५.७० ॥

ચારેય વર્ણો અને આશ્રમો માટે, વિશેષે કરીને, ઉત્તમ સાવિત્રીનો પાઠ કરનાર સદા શાંતિ કરે છે.

13.255.71

नाग्निर्दहति काष्ठानि सावित्री यत्र पठ्यते ।
न तत्र बालो म्रियते न च तिष्ठन्ति पन्नगाः ॥ १३.२५५.७१ ॥

જ્યાં સાવિત્રીનો પાઠ થાય છે ત્યાં અગ્નિ લાકડાં બાળતો નથી; ત્યાં બાળક મરતું નથી, અને સર્પો પણ રહેતા નથી.

13.255.72

न तेषां विद्यते दुःखं गच्छन्ति परमां गतिम् ।
ये शृण्वन्ति महद्ब्रह्म सावित्रीगुणकीर्तनम् ॥ १३.२५५.७२ ॥

સાવિત્રીના ગુણોનું કીર્તન કરતા મહાન બ્રહ્મને જે સાંભળે છે, તેમને દુઃખ રહેતું નથી; તેઓ પરમ ગતિ પામે છે.

13.255.73

गवां मध्ये तु पठतो गावोऽस्य बहुवत्सलाः ।
प्रस्थाने वा प्रवासे वा सर्वावस्थां गतः पठेत् ॥ १३.२५५.७३ ॥

ગાયોની વચ્ચે પઠન કરનારની ગાયોને ઘણાં વાછરડાં હોય છે. પ્રસ્થાન વખતે કે પ્રવાસમાં, કોઈ પણ અવસ્થામાં હોય ત્યારે એનું પઠન કરવું.

13.255.74

जपतां जुह्वतां चैव नित्यं च प्रयतात्मनाम् ।
ऋषीणां परमं जप्यं गुह्यमेतन्नराधिप ॥ १३.२५५.७४ ॥

જપ કરનારા, હોમ કરનારા અને સદા સંયમિત મનવાળા, ઋષિઓનું આ પરમ જપ્ય છે. હે નરાધિપ, આ ગુહ્ય છે.

13.255.75

याथातथ्येन सिद्धस्य इतिहासं पुरातनम् ।
पराशरमतं दिव्यं शक्राय कथितं पुरा ॥ १३.२५५.७५ ॥

સિદ્ધ પુરુષ પાસેથી યથાર્થ રીતે સાંભળેલો આ પ્રાચીન ઇતિહાસ પરાશરનો દિવ્ય મત છે; પૂર્વે શક્ર (ઇન્દ્ર)ને કહેવાયો હતો.

13.255.76

तदेतत्ते समाख्यातं तथ्यं ब्रह्म सनातनम् ।
हृदयं सर्वभूतानां श्रुतिरेषा सनातनी ॥ १३.२५५.७६ ॥

તે આ તને કહેવાયું: સત્ય, સનાતન બ્રહ્મ. આ સર્વ ભૂતોનું હૃદય છે; આ સનાતન શ્રુતિ છે.

13.255.77

सोमादित्यान्वयाः सर्वे राघवाः कुरवस्तथा ।
पठन्ति शुचयो नित्यं सावित्रीं प्राणिनां गतिं ॥ १३.२५५.७७ ॥

સોમ અને આદિત્યના વંશના સર્વ રાઘવ અને કુરુઓ શુચિ થઈને સદા સાવિત્રીનું પઠન કરે છે; તે પ્રાણીઓની ગતિ છે.

13.255.78

अभ्यासे नित्यं देवानां सप्तर्षीणां ध्रुवस्य च ।
मोक्षणं सर्वकृच्छ्राणां मोचयत्यशुभात्सदा ॥ १३.२५५.७८ ॥

દેવો, સપ્તર્ષિઓ અને ધ્રુવના અભ્યાસમાં સદા લાગેલો માણસ સર્વ કષ્ટોથી મુક્ત થાય છે; તે સદા અશુભથી છોડાવે છે.

वृद्धैः काश्यपगौतमप्रभृतिभिर्भृग्वङ्गिरोत्र्यादिभिः ।
शुक्रागस्त्यबृहस्पतिप्रभृतिभिर्ब्रह्मह्मर्षिभिः सेवितम्।
भारद्वाजमतं ऋचीकतनयैः प्राप्तं वसिष्ठात्पुनः ।
सावित्रीमधिगम्य शक्रवसुभिः कृत्स्ना जिता दानवाः ॥ १३.२५५.७९ ॥

કાશ્યપ, ગૌતમ વગેરે વૃદ્ધો, ભૃગુ, અંગિરસ, અત્રિ વગેરે, શુક્ર, અગસ્ત્ય, બૃહસ્પતિ વગેરે બ્રહ્મર્ષિઓએ આનું સેવન કર્યું. ભારદ્વાજનો મત ઋચીકના પુત્રોએ વસિષ્ઠ પાસેથી ફરી મેળવ્યો. સાવિત્રીને જાણીને ઇન્દ્ર અને વસુઓએ બધા દાનવોને જીતી લીધા.

13.255.80

यो गोशतं कनकशृङ्गमयं ददाति ।
विप्राय वेदविदुषे च बहुश्रुताय।
दिव्यां च भारतकथां कथयेच्च नित्यं ।
तुल्यं फलं भवति तस्य च तस्य चैव ॥ १३.२५५.८० ॥

વેદજ્ઞ અને બહુશ્રુત બ્રાહ્મણને સોનાના શિંગડાવાળી સો ગાયો દાન કરનાર, અને નિત્ય દિવ્ય ભારતકથા કહેનાર — બંનેનું ફળ સમાન હોય છે.

13.255.81

धर्मो विवर्धति भृगोः परिकीर्तनेन ।
वीर्यं विवर्धति पसिष्ठनमोनतेन।
सङ्ग्रामजिद्भवति चैव रघुं नमस्य-
न्स्यादश्विनौ च परिकीर्तयतो न रोगः ॥ १३.२५५.८१ ॥

ભૃગુના કીર્તનથી ધર્મ વધે છે; વસિષ્ઠને નમસ્કાર કરવાથી વીર્ય વધે છે. રઘુને નમસ્કાર કરનાર યુદ્ધમાં જીતે છે; અશ્વિનીકુમારોનું કીર્તન કરનારને રોગ થતો નથી.

13.255.82

एषा ते कथिता राजन्सावित्री ब्रह्मशाश्वती ।
विवक्षुरसि यच्चान्यत्तत्ते वक्ष्यामि भारत ॥ १३.२५५.८२ ॥

હે રાજન, આ શાશ્વત બ્રહ્મરૂપ સાવિત્રી તને કહેવામાં આવી. હે ભારત, તું બીજું જે કહેવા ઇચ્છે તે પણ હું તને કહીશ.