महाभारत · अध्याय 13.255
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.255.1
युधिष्ठिर उवाच ।
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद।
किं जप्यं जपतो नित्यं भवेद्धर्मफलं महत् ॥ १३.२५५.१ ॥
युधिष्ठिर म्हणाला: हे पितामह, महाप्राज्ञ, सर्वशास्त्रविशारद, नित्य जप करणाऱ्याला कोणता जप महान धर्मफल देईल?
13.255.2
प्रस्थाने वा प्रवेशे वा प्रवृत्ते वाऽपि कर्मणि ।
दैवे वा श्राद्धकाले वा किं जप्यं कर्मसाधनम् ॥ १३.२५५.२ ॥
प्रस्थानाच्या वेळी, प्रवेशाच्या वेळी, कर्म आरंभताना, दैव-कर्मात किंवा श्राद्धकाळी कर्मसिद्धी देणारा कोणता जप करावा?
13.255.3
शान्तिकं पौष्टिकं रक्षा शत्रुघ्नं भयनाशनम् ।
जप्यं यद्ब्रह्म समितं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १३.२५५.३ ॥
शांती, पुष्टी, रक्षण, शत्रुनाश व भयनाश देणारा, जपण्यायोग्य जो संक्षिप्त ब्रह्ममंत्र आहे, तो आपण सांगण्यास योग्य आहात.
13.255.4
व्यासप्रोक्तमिमं मन्त्रं शृणुष्वैकमना नृप ।
सावित्र्या विहितं दिव्यं सद्यः पावविमोचनम् ॥ १३.२५५.४ ॥
हे राजा, व्यासांनी सांगितलेला हा मंत्र एकाग्र मनाने ऐक; सावित्रीने विहित केलेला हा दिव्य मंत्र तात्काळ पापातून मुक्त करतो.
13.255.5
शृणु मन्त्रविधिं कृत्स्नं प्रोच्यमानं मयाऽनघ ।
यं श्रुत्वा पाण्डवश्रेष्ठ सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १३.२५५.५ ॥
हे निष्पाप, मी सांगत असलेली मंत्रविधी संपूर्ण ऐक; हे पांडवश्रेष्ठा, जी ऐकून मनुष्य सर्व पापांतून मुक्त होतो.
13.255.6
रात्रावहनि धर्मज्ञ जपन्पापैर्न लिप्यते ।
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप ॥ १३.२५५.६ ॥
हे धर्मज्ञा, रात्री किंवा दिवसा जप करणारा पापांनी लिप्त होत नाही; ते मी तुला संपूर्ण सांगेन, हे राजा, एकाग्र मनाने ऐक.
13.255.7
आयुष्मान्भवते चैव यं श्रुत्वा पार्थिवात्मज ।
पुरुषस्तु सुसिद्धार्थः प्रेत्य चेह च मोदते ॥ १३.२५५.७ ॥
हे राजपुत्रा, जे ऐकून माणूस दीर्घायुषी होतो आणि ज्याचे हेतू पूर्णपणे सिद्ध होतात, तो इहलोकी आणि परलोकी आनंदित होतो.
13.255.8
सेवितं सततं राजन्पुरा राजर्षिसत्तमैः ।
क्षत्रधर्मपैरर्नित्यं सत्यव्रतपरायणैः ॥ १३.२५५.८ ॥
हे राजा, पूर्वकाळी श्रेष्ठ राजर्षींनी, क्षात्रधर्माचे पालन करणाऱ्या आणि सत्यव्रतात निष्ठ असलेल्यांनी हे सतत आचरले.
13.255.9
इदमाह्निकमव्यग्रं कुर्वद्भिर्नियतैः सदा ।
नृपैर्भरतशार्दूल प्राप्यते श्रीरनुत्तमा ॥ १३.२५५.९ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, हे नित्यकर्म शांतपणे आणि संयमाने नेहमी करणाऱ्या राजांना अत्युत्तम श्री प्राप्त होते.
13.255.10
नमो वसिष्ठाय महाव्रताय ।
पराशरं वेदनिधइं नमस्ते।
नमोस्त्वनन्ताय महोरगाय ।
नमोस्तु सिद्धेभ्य इहाक्षयेभ्यः ॥ १३.२५५.१० ॥
महाव्रती वसिष्ठांना नमस्कार. वेदनिधी पराशरा, तुला नमस्कार. अनंत महानागाला नमस्कार. येथील अक्षय सिद्धांना नमस्कार.
13.255.11
नमोस्त्वृषिभ्यः परमं परेषां ।
देवेषु देवं वरदं वराणाम्।
सहस्रशीर्षाय नमः शिवाय ।
सहस्रनामाय जनार्दनाय ॥ १३.२५५.११ ॥
इतरांमध्ये परम असलेल्या ऋषींना नमस्कार. देवांमधील देव, वरदात्यांमधील वरदात्याला नमस्कार. सहस्रशीर्ष शिवाला नमस्कार. सहस्रनाम जनार्दनाला नमस्कार.
13.255.12
अजैकपादहिर्बुध्न्यः पिनाकी चापराजितः ।
ऋतश्च पितृरूपश्च त्र्यम्बकश्च महेश्वरः ॥ १३.२५५.१२ ॥
अजैकपाद, अहिर्बुध्न्य, पिनाकी, अपराजित; ऋत, पितृरूप, त्र्यंबक, महेश्वर.
13.255.13
वृषाकपिश्च शंभुश्च हवनोऽथेश्वरस्तथा ।
एकादशैते प्रथिता रुद्रास्त्रिभुवनेश्वराः ॥ १३.२५५.१३ ॥
वृषाकपि आणि शंभू, हवन आणि तसेच ईश्वर — हे अकरा प्रसिद्ध रुद्र, त्रिभुवनाचे ईश्वर.
13.255.14
शतमेतत्समाम्नातं शतरुद्रे महात्मनाम् ॥ १३.२५५.१४ ॥
महात्म्यांचे हे रुद्र शतरुद्रात शंभर असे परंपरेने सांगितले आहेत.
13.255.15
अंशो भगश्च मित्रश्च वरुणश्च जलेश्वरः ।
तथा धाताऽर्यमा चैव जयन्तो भास्करस्तथा ॥ १३.२५५.१५ ॥
अंश, भग, मित्र आणि वरुण — जलेश्वर; तसेच धाता, अर्यमा, जयंत आणि भास्कर.
13.255.16
त्वष्टा पूषा तथैवेन्द्रो द्वादशो विष्णुरुच्यते ।
इत्येते द्वादशादित्याः काश्यपेया इति श्रुतिः ॥ १३.२५५.१६ ॥
त्वष्टा, पूषा, तसेच इंद्र, आणि बारावा विष्णू असे म्हटले जाते. हे बारा आदित्य कश्यपाचे पुत्र आहेत, अशी श्रुती आहे.
13.255.17
धरो ध्रुवश्च सोमश्च सावित्रोऽथानिलोऽनलः ।
प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोष्टौ प्रकीर्तिताः ॥ १३.२५५.१७ ॥
धर, ध्रुव आणि सोम, सावित्र, अनिल आणि अनल, प्रत्यूष आणि प्रभास — हे आठ वसू सांगितले आहेत.
13.255.18
नासत्यश्चापि दस्रश्च स्मृतौ द्वावश्विनावपि ।
मार्तण्डस्यात्मजावेतौ संज्ञानासाविनिर्गतौ ॥ १३.२५५.१८ ॥
नासत्य आणि दस्र — हे दोघेही अश्विनी म्हणून स्मरले जातात. हे मार्तंडाचे (सूर्याचे) पुत्र आहेत, संज्ञेपासून उत्पन्न झालेले.
13.255.19
अतः परं प्रवक्ष्यामि लोकानां कर्मसाक्षिणः ।
अपि यज्ञस्य वेत्तारो दत्तस्य सुकृतस्य च ॥ १३.२५५.१९ ॥
आता मी कर्मांचे साक्षी असलेल्या लोकांविषयी सांगेन; यज्ञ, दान आणि सुकृत जाणणाऱ्यांविषयीही.
13.255.20
अदृश्याः सर्वभूतेषु पश्यन्ति त्रिदशेश्वराः ।
शुभाशुभानि कर्माणि मृत्युः कालश्च सर्वशः ॥ १३.२५५.२० ॥
सर्व भूतांमध्ये अदृश्य राहून त्रिदशेश्वर पाहतात; शुभ-अशुभ कर्मे, मृत्यू आणि काळही सर्वत्र पाहतात.
13.255.21
विश्वेदेवाः पितृगणा मूर्तिमन्तस्तपोधनाः ।
मुनयश्चैव सिद्धाश्च तपोमोक्षपरायणाः।
शुचिस्मिताः कीर्तयतां प्रयच्छन्ति शुभं नृणाम् ॥ १३.२५५.२१ ॥
विश्वेदेव, पितृगण, मूर्तिमान तपोधन, मुनी आणि सिद्ध — तप आणि मोक्षात तत्पर; पवित्र हास्य असलेले ते कीर्तन करणाऱ्यांना माणसांचे शुभ देतात.
13.255.22
प्रजापतिकृतानेतान्लोकान्दिव्येन तेजसा ।
वसन्ति सर्वलोकेषु प्रयताः सर्वकर्मसु ॥ १३.२५५.२२ ॥
प्रजापतीने निर्मिलेल्या या लोकांत ते दिव्य तेजाने राहतात; सर्व लोकांत, सर्व कर्मांत संयमाने.
13.255.23
प्राणानामीश्वरानेतान्कीर्तयन्प्रयतो नरः ।
धर्मार्थकामैर्विपुलैर्युज्यते सह नित्यशः ॥ १३.२५५.२३ ॥
प्राणांचे हे ईश्वर कीर्तन करणारा संयमी माणूस धर्म, अर्थ आणि काम यांच्या विपुलतेने सदैव युक्त होतो.
13.255.24
लोकांश्च लभते पुण्यान्विश्वेश्वरकृताञ्शुभान् ।
एते देवास्त्रयस्त्रिंशत्सर्वभूतगणेश्वराः ॥ १३.२५५.२४ ॥
विश्वेश्वराने निर्मिलेले पुण्य आणि शुभ लोक तो प्राप्त करतो. हे तेहतीस देव सर्व भूतगणांचे ईश्वर आहेत.
13.255.25
नन्दीश्वरो महाकायो ग्रामणीर्वृषभध्वजः ।
ईश्वराः सर्वलोकानां गणेश्वरविनायकाः ॥ १३.२५५.२५ ॥
नंदीश्वर, महाकाय, गणांचा नायक, वृषभध्वज; ते सर्व लोकांचे ईश्वर आहेत — गणेश्वर आणि विनायक.
13.255.26
सौम्या रौद्रा गणाश्चैव योगभूतगणास्तथा ।
ज्योतींषि सरितो व्योम सुपर्णः पतगेश्वरः ॥ १३.२५५.२६ ॥
सौम्य आणि रौद्र गण, योगभूत गणही, ज्योती, नद्या, आकाश, पक्ष्यांचा स्वामी सुपर्ण (गरुड).
13.255.27
पृथिव्यां तपसा सिद्धाः स्थावराश्च चरास्च ह ।
हिमवान्गिरयः सर्वे चत्वारश्च महार्णवाः ॥ १३.२५५.२७ ॥
पृथ्वीवर तपाने सिद्ध झालेले, स्थावर आणि चर, हिमवान, सर्व पर्वत आणि चार महासागर.
13.255.28
भवस्यानुचराश्चैव हरतुल्यपराक्रमाः ।
विष्णुर्देवोथ जिष्णुश्च स्कन्दश्चाम्बिकया सह ॥ १३.२५५.२८ ॥
भवाचे (शिवाचे) अनुचर, हराच्या तोडीचा पराक्रम असलेले; विष्णुदेव, मग जिष्णू, आणि अंबिकेसह स्कंद.
13.255.29
कीर्तयन्प्रयतः सर्वान्सर्वपापैः प्रमुच्यते ।
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि मानवानृषिसत्तमान् ॥ १३.२५५.२९ ॥
संयमाने यांचे सर्वांचे कीर्तन करणारा सर्व पापांपासून मुक्त होतो. आता मानवांतील श्रेष्ठ ऋषींचे मी वर्णन करतो.
13.255.30
यवक्रीतश्च रैभ्यश्च अर्वावसुपरावसू ।
औशिजश्चैव कक्षीवान्बलश्चाङ्गिरसः सुतः ॥ १३.२५५.३० ॥
यवक्रीत आणि रैभ्य, अर्वावसू आणि परावसू, औशिज, कक्षीवान, आणि अंगिरसाचा पुत्र बल.
13.255.31
ऋषिर्मेधातिथेः पुत्रः कण्वो बर्हिषदस्तथा ।
ब्रह्मतेजोमयाः सर्वे कीर्तिता लोकभावनाः ॥ १३.२५५.३१ ॥
मेधातिथीचा पुत्र ऋषी कण्व आणि बर्हिषद हेही तसेच (कीर्तित आहेत). हे सर्व ब्रह्मतेजाने परिपूर्ण आणि लोकांचे पालन करणारे म्हटले आहेत.
13.255.32
लभन्ते हि शुभं सर्वे रुद्रानलवसुप्रभाः ।
भुवि कृत्वा शुभं कर्म मोदन्ते दिवि दैवतैः ॥ १३.२५५.३२ ॥
रुद्र, अनल आणि वसूंसारखे तेजस्वी सर्वजण शुभ फल प्राप्त करतात. पृथ्वीवर शुभ कर्म करून ते स्वर्गात देवतांसह आनंदित होतात.
13.255.33
महेन्द्रगुरवः सप्त प्राचीं वै दिशमाश्रिताः ।
प्रयतः कीर्तयेदेताञ्शक्रलोके महीयते ॥ १३.२५५.३३ ॥
महेंद्राचे सात गुरु पूर्व दिशेचा आश्रय घेतात. संयमाने यांचे कीर्तन करणारा इंद्रलोकात सन्मानित होतो.
13.255.34
उन्मुचुः प्रमुचुश्चैव स्वस्त्यात्रेयश्च वीर्यवान् ।
दृढव्यश्चोर्ध्वबाहुश्च तृणसोमाङ्गिरास्तथा ॥ १३.२५५.३४ ॥
उन्मुचु, प्रमुचु, पराक्रमी स्वस्त्यात्रेय, दृढव्य, ऊर्ध्वबाहू आणि तृणसोम आंगिरस हेही तसेच (आहेत).
13.255.35
मित्रावरुणयोः पुत्रस्तथाऽगस्त्यः प्रतापवान् ।
धर्मराजर्त्विजः सप्त दक्षिणां दिशमाश्रिताः ॥ १३.२५५.३५ ॥
मित्र-वरुणांचा पुत्र पराक्रमी अगस्त्यही तसाच (आहे). धर्मराजाचे सात ऋत्विज दक्षिण दिशेचा आश्रय घेतात.
13.255.36
दृढेयुश्च ऋतेयुश्च परिव्याधश्च कीर्तिमान् ।
एकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चादित्यसन्निभाः ॥ १३.२५५.३६ ॥
दृढेयू आणि ऋतेयू, कीर्तिमान परिव्याध, एकत, द्वित आणि त्रित — हे सूर्यासारखे तेजस्वी आहेत.
13.255.37
अत्रेः पुत्रश्च धर्मात्मा ऋषिः सारस्वतस्तथा ।
वरुणस्यर्त्विजः सप्त पश्चिमां दिशमाश्रिताः ॥ १३.२५५.३७ ॥
अत्रीचा धर्मात्मा पुत्र आणि सारस्वत ऋषी, तसेच वरुणाचे सात ऋत्विज पश्चिम दिशेचा आश्रय घेतलेले आहेत.
13.255.38
अत्रिर्वसिष्ठो भगवान्कश्यपश्च महानृषिः ।
गौतमश्च भरद्वाजो विश्वामित्रोथ कौशिकः ॥ १३.२५५.३८ ॥
अत्री, भगवान वसिष्ठ, महर्षी कश्यप, गौतम, भरद्वाज, विश्वामित्र आणि कौशिक.
13.255.39
ऋचीकतनयश्चोग्रो जमदग्निः प्रतापवान् ।
धनेश्वरस्य गुरवः सप्तैते उत्तराश्रिताः ॥ १३.२५५.३९ ॥
ऋचीकाचा पुत्र उग्र आणि प्रतापी जमदग्नी, धनेश्वर कुबेराचे हे सात गुरु उत्तर दिशेचा आश्रय घेतलेले आहेत.
13.255.40
अपरे मुनयः सप्त दिक्षु सर्वास्वधिष्ठिताः ।
कीर्तिस्वस्तिकरा नॄणां कीर्तिता लोकभावनाः ॥ १३.२५५.४० ॥
इतर सात मुनी सर्व दिशांमध्ये स्थित आहेत; ते मनुष्यांना कीर्ती आणि कल्याण देणारे, लोकांचे पालन करणारे म्हणून गौरवले आहेत.
13.255.41
धर्मः कामश्च कालश्च वसुर्वासुकिरेव च ।
अनन्तः कपिलश्चैव सप्तैते धरणीधराः ॥ १३.२५५.४१ ॥
धर्म, काम, काल, वसू, वासुकी, अनंत आणि कपिल — हे सात धरणीला धारण करणारे आहेत.
13.255.42
रामो व्यासस्तथा द्रौणिरश्वत्थामा च लोमशः ।
इत्येते मुनयो दिव्या एकैकः सप्तसप्तधा ॥ १३.२५५.४२ ॥
राम, व्यास, द्रोणपुत्र अश्वत्थामा आणि लोमश — हे दिव्य मुनी आहेत; यांच्यातील प्रत्येक सात-सात रूपांनी प्रकट होतो.
13.255.43
शान्तिस्वस्तिकरा लोके दिशांपालाः प्रतीर्तिताः ।
यस्यांयस्यां दिशि ह्येते तन्मुखः शरणं व्रजेत् ॥ १३.२५५.४३ ॥
जगात शांती आणि कल्याण करणारे दिशांचे पालक प्रसिद्ध आहेत. ज्या ज्या दिशेत ते असतात, त्या दिशेकडे तोंड करून शरण जावे.
13.255.44
स्रष्टारः सर्वभूतानां कीर्तिता लोकपावनाः ।
संवर्तो मेरुसावर्णो मार्कण्डेयश्च धार्मिकः ॥ १३.२५५.४४ ॥
सर्वभूतांचे निर्माते, लोकांना पवित्र करणारे म्हणून कीर्तिलेले — संवर्त, मेरुसावर्णि आणि धार्मिक मार्कण्डेय.
13.255.45
साङ्ख्ययोगौ नारदश्च दुर्वासाश्च महानृषिः ।
अत्यन्ततपसो दान्तास्त्रिषु लोकेषु विश्रुताः ॥ १३.२५५.४५ ॥
साङ्ख्य आणि योग, नारद, आणि महर्षी दुर्वास — अत्यंत तपस्वी, संयमी, तिन्ही लोकांत विख्यात.
13.255.46
अपरे रुद्रसङ्काशाः कीर्तिता ब्रह्मलौकिकाः ।
अपुत्रो लभते पुत्रं दरिद्रो लभते धनम् ॥ १३.२५५.४६ ॥
रुद्रासमान, ब्रह्मलोकातील इतर कीर्तिले आहेत. पुत्रहीनाला पुत्र मिळतो, दरिद्री माणसाला धन मिळते.
13.255.47
तथा धर्मार्थकामेषु सिद्धिं च लभते नरः ।
पृथुं वैन्यं नृपवरं पृथ्वी यस्याभवत्सुता ॥ १३.२५५.४७ ॥
तसेच माणूस धर्म, अर्थ आणि काम यांत सिद्धी मिळवतो. वेनाचा पुत्र, श्रेष्ठ राजा पृथू — ज्याची कन्या पृथ्वी झाली.
13.255.48
प्रजापतिं सार्वभौमं कीर्तयेद्वसुधाधिपम् ।
आदित्यवंशप्रभवं महेन्द्रसमविक्रमम् ॥ १३.२५५.४८ ॥
प्रजापती, सार्वभौम, पृथ्वीचा अधिपती यांचे कीर्तन करावे — सूर्यवंशात जन्मलेला, इंद्रासमान पराक्रम असणारा.
13.255.49
पुरूरवसमैलं च त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
बुधस्य दयितं पुत्रं कीर्तयेद्वसुधाधिपम् ॥ १३.२५५.४९ ॥
त्रिलोकात प्रसिद्ध, बुधाचा प्रिय पुत्र, पृथ्वीचा अधिपती ऐल पुरूरवा याचे कीर्तन करावे.
13.255.50
त्रिलोकविश्रुतं वीरं भरतं च प्रकीर्तयेत् ।
गवामयेन यज्ञेन येनेष्टं वै कृते युगे ॥ १३.२५५.५० ॥
त्रिलोकात प्रसिद्ध वीर भरत याचेही कीर्तन करावे; कृतयुगात त्याने गवामयन यज्ञाने यजन केले.
13.255.51
रन्तिदेवं महादेवं कीर्तयेत्परमद्युतिम् ।
विश्वजित्तपसोपेतं लक्षण्यं लोकपूजितम् ॥ १३.२५५.५१ ॥
परमतेजस्वी महादेव रन्तिदेवाचे कीर्तन करावे; तो विश्वजित् तपाने युक्त, शुभलक्षणी व लोकपूजित आहे.
13.255.52
तथा श्वेतं च राजर्षिं कीर्तयेत्परमुद्यतिम् ।
सगरस्यात्मजा येन प्लावितास्तारितास्तथा ॥ १३.२५५.५२ ॥
तसेच परम उद्योगी राजर्षी श्वेत याचेही कीर्तन करावे; त्याच्यामुळेच सगराचे पुत्र पाण्यात वाहिले गेले व नंतर उद्धारले गेले.
13.255.53
हुताशनसमानेतान्महारूपान्महौजसः ।
उग्रकायान्महासत्वान्कीर्तयेत्कीर्तिवर्धनान् ॥ १३.२५५.५३ ॥
अग्नीसमान, महारूपी, महातेजस्वी, उग्र देहाचे, महासत्त्वशाली व कीर्ती वाढवणाऱ्या अशा यांचे कीर्तन करावे.
13.255.54
देवानृषिगणांश्चैव नृपांश्च जगतीश्वरान् ।
साङ्ख्यं योगं च परमं हव्यं कव्यं तथैव च ॥ १३.२५५.५४ ॥
देव, ऋषिगण, राजे व जगताचे ईश्वर यांचे, तसेच परम सांख्य व योग, हव्य व कव्य यांचेही कीर्तन करावे.
13.255.55
कीर्तितं परमं ब्रह्म सर्वश्रुतिपरायणम् ।
मङ्गल्यं सर्वभूतानां पवित्रं बहु कीर्तितम् ॥ १३.२५५.५५ ॥
परम ब्रह्माचे कीर्तन केले आहे, जे सर्व श्रुतींचे परम आश्रयस्थान आहे. ते सर्व प्राण्यांसाठी मंगलदायी आणि पवित्र आहे; त्याचे पुष्कळ कीर्तन केले गेले आहे.
13.255.56
व्याधिप्रशमनं श्रेष्ठं पौष्टिकं सर्वकर्मणाम् ।
प्रयतः कीर्तयेच्चैतान्कल्यं सायं च भारत ॥ १३.२५५.५६ ॥
हे रोगांचे शमन करणारे श्रेष्ठ साधन असून सर्व कर्मांना पोषक आहे. हे भारता, संयमाने सकाळी आणि संध्याकाळी यांचे कीर्तन करावे.
13.255.57
एते वै यान्ति वर्षन्ति भान्ति वान्ति सृजन्ति च ।
एते विनायकाः श्रेष्ठा दक्षाः क्षान्ता जितेन्द्रियाः ॥ १३.२५५.५७ ॥
हेच जातात, वर्षाव करतात, प्रकाशतात, वाहतात आणि सृजन करतात. हे विनायक श्रेष्ठ, कुशल, क्षमाशील आणि इंद्रियजयी आहेत.
13.255.58
नराणामशुभं सर्वे व्यपोहन्ति प्रकीर्तिताः ।
साक्षिभूता महात्मानः पापस्य सुकृतस्य च ॥ १३.२५५.५८ ॥
कीर्तन केल्यावर हे सर्व मानवांचे अशुभ दूर करतात. हे महात्मे पाप आणि पुण्याचे साक्षी आहेत.
13.255.59
एतान्वै कल्यमुत्थाय कीर्तयञ्शुभमश्नुते ।
नाग्निचोरभयं तस्य न मार्गप्रतिरोधनम् ॥ १३.२५५.५९ ॥
जो सकाळी उठून यांचे कीर्तन करतो त्याला शुभ प्राप्त होते. त्याला अग्नी आणि चोरांचे भय नसते, आणि मार्गात अडथळाही येत नाही.
13.255.60
एतान्कीर्तयतां नित्यं दुःस्वप्नो नश्यते नृणाम् ।
मुच्यते सर्वपापेभ्यः स्वस्तिमांश्च गृहान्व्रजेत् ॥ १३.२५५.६० ॥
जे नित्य यांचे कीर्तन करतात त्या माणसांची दुःस्वप्ने नष्ट होतात. तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि कल्याणासह घरी परततो.
13.255.61
दीक्षाकालेषु सर्वेषु यः पठेन्नियतो द्विजः ।
न्यायवानात्मनिरतः क्षान्तो दान्तोऽनसूयकः ॥ १३.२५५.६१ ॥
दीक्षाकाळात जो नियमाने पठण करतो, तो न्यायी, आत्मरत, क्षमाशील, दान्त आणि असूयारहित द्विज.
13.255.62
रोगार्तो व्याधियुक्तो वा पठन्पापात्प्रमुच्यते ।
वास्तुमध्ये तु पठतः कुले स्वस्त्ययनं भवेत् ॥ १३.२५५.६२ ॥
रोगपीडित किंवा व्याधियुक्त असला तरी पठण करणारा पापातून मुक्त होतो; घराच्या मध्यभागी पठण करणाऱ्याच्या कुळात स्वस्त्ययन होते.
13.255.63
क्षेत्रमध्ये तु पठतः सर्वं सस्यं प्ररोहति ।
गच्छतः क्षेममध्वानं ग्रामान्तरगतः पठन् ॥ १३.२५५.६३ ॥
शेताच्या मध्यभागी पठण करणाऱ्याचे सर्व पीक उगवते; मार्गाने जाणाऱ्याला आणि दुसऱ्या गावी जाऊन पठण करणाऱ्याला वाटेत कुशल मिळते.
13.255.64
आत्मनश्च सुतानां च दाराणां च धनस्य च ।
बीजानामोषधीनां च रक्षामेतां प्रयोजयेत् ॥ १३.२५५.६४ ॥
स्वतःच्या, पुत्रांच्या, पत्नींच्या, धनाच्या, बियाण्यांच्या आणि औषधींच्या रक्षणासाठी हे योजावे.
13.255.65
एतान्सङ्ग्रामकाले तु पठतः क्षत्रियस्य तु ।
व्रजन्ति रिपवो नाशं क्षेमं च परिवर्तते ॥ १३.२५५.६५ ॥
युद्धकाळी हे पठण करणाऱ्या क्षत्रियाचे शत्रू नाश पावतात आणि कल्याण त्याच्याकडे परत येते.
13.255.66
एतान्दैवे च पित्र्ये च पठतः पुरुषस्य हि ।
भुञ्जते पितरः कव्यं हव्यं च त्रिदिवौकसः ॥ १३.२५५.६६ ॥
देव आणि पितृकर्मात हे पठण करणाऱ्या पुरुषासाठी पितर कव्य आणि त्रिदिवलोकवासी हव्य सेवन करतात.
13.255.67
न व्याधिश्वापदभयं न द्विपान्न हि तस्करात् ।
कश्मलं लघुतां याति पाप्मना च प्रमुच्यते ॥ १३.२५५.६७ ॥
रोग नाही, हिंस्र पशूंचे भय नाही, हत्तींपासून किंवा चोरांपासून भय नाही. मोह नाहीसा होतो, हलकेपणा येतो आणि मनुष्य पापापासून मुक्त होतो.
13.255.68
यानपात्रे च याने च प्रवासे राजवेश्मनि ।
परां सिद्धिमवाप्नोति सावित्रीं ह्युत्तमां पठन् ॥ १३.२५५.६८ ॥
नावेत, वाहनात, प्रवासात किंवा राजवाड्यात — उत्तम सावित्री पठण करणारा परम सिद्धी प्राप्त करतो.
13.255.69
न च राजभयं तेषां न पिशाचान्न राक्षसात् ।
नाग्न्यम्बुपवनव्यालाद्भयं तस्योपजायते ॥ १३.२५५.६९ ॥
त्यांना राजाचे भय नाही, पिशाच किंवा राक्षसांचे भय नाही; अग्नी, पाणी, वारा आणि सर्पांपासूनही त्याला भय उत्पन्न होत नाही.
13.255.70
चतुर्णामपि वर्णानामाश्रमस्य विशेषतः ।
करोति सततं शान्तिं सावित्रीमुत्तमां पठन् ॥ १३.२५५.७० ॥
चारही वर्णांसाठी, विशेषतः आश्रमांसाठी, उत्तम सावित्री पठण करणारा सतत शांती करतो.
13.255.71
नाग्निर्दहति काष्ठानि सावित्री यत्र पठ्यते ।
न तत्र बालो म्रियते न च तिष्ठन्ति पन्नगाः ॥ १३.२५५.७१ ॥
जिथे सावित्रीचे पठण होते, तिथे अग्नी लाकडे जाळत नाही; तिथे बालक मरत नाही, आणि सर्पही राहत नाहीत.
13.255.72
न तेषां विद्यते दुःखं गच्छन्ति परमां गतिम् ।
ये शृण्वन्ति महद्ब्रह्म सावित्रीगुणकीर्तनम् ॥ १३.२५५.७२ ॥
सावित्रीच्या गुणगानरूप महान ब्रह्म जे ऐकतात, त्यांना दुःख नसते; ते परम गती प्राप्त करतात.
13.255.73
गवां मध्ये तु पठतो गावोऽस्य बहुवत्सलाः ।
प्रस्थाने वा प्रवासे वा सर्वावस्थां गतः पठेत् ॥ १३.२५५.७३ ॥
गायींच्या मध्ये पठण करणाऱ्याच्या गायींना पुष्कळ वासरे होतात. प्रस्थानाच्या वेळी किंवा प्रवासात, कोणत्याही अवस्थेत असताना याचे पठण करावे.
13.255.74
जपतां जुह्वतां चैव नित्यं च प्रयतात्मनाम् ।
ऋषीणां परमं जप्यं गुह्यमेतन्नराधिप ॥ १३.२५५.७४ ॥
जप करणाऱ्यांचा, होम करणाऱ्यांचा आणि नेहमी संयमी मन असणाऱ्यांचा, ऋषींचा हा परम जप्य आहे. हे नराधिपा, हे गुह्य आहे.
13.255.75
याथातथ्येन सिद्धस्य इतिहासं पुरातनम् ।
पराशरमतं दिव्यं शक्राय कथितं पुरा ॥ १३.२५५.७५ ॥
सिद्ध पुरुषाकडून यथार्थपणे ऐकलेला हा प्राचीन इतिहास म्हणजे पराशरांचे दिव्य मत आहे; पूर्वी शक्राला (इंद्राला) तो सांगितला होता.
13.255.76
तदेतत्ते समाख्यातं तथ्यं ब्रह्म सनातनम् ।
हृदयं सर्वभूतानां श्रुतिरेषा सनातनी ॥ १३.२५५.७६ ॥
ते हे तुला सांगितले: सत्य, सनातन ब्रह्म. हे सर्वभूतांचे हृदय आहे; ही सनातन श्रुती आहे.
13.255.77
सोमादित्यान्वयाः सर्वे राघवाः कुरवस्तथा ।
पठन्ति शुचयो नित्यं सावित्रीं प्राणिनां गतिं ॥ १३.२५५.७७ ॥
सोम आणि आदित्य यांच्या वंशातील सर्व राघव आणि कुरू शुचिर्भूत होऊन नेहमी सावित्रीचे पठण करतात; ती प्राण्यांची गती आहे.
13.255.78
अभ्यासे नित्यं देवानां सप्तर्षीणां ध्रुवस्य च ।
मोक्षणं सर्वकृच्छ्राणां मोचयत्यशुभात्सदा ॥ १३.२५५.७८ ॥
देव, सप्तर्षी आणि ध्रुव यांच्या अभ्यासात नेहमी रत असणारा सर्व संकटांतून मुक्त होतो; ते नेहमी अशुभापासून सोडवते.
13.255.79
वृद्धैः काश्यपगौतमप्रभृतिभिर्भृग्वङ्गिरोत्र्यादिभिः ।
शुक्रागस्त्यबृहस्पतिप्रभृतिभिर्ब्रह्मह्मर्षिभिः सेवितम्।
भारद्वाजमतं ऋचीकतनयैः प्राप्तं वसिष्ठात्पुनः ।
सावित्रीमधिगम्य शक्रवसुभिः कृत्स्ना जिता दानवाः ॥ १३.२५५.७९ ॥
काश्यप, गौतम इत्यादी वृद्ध, भृगु, अङ्गिरस, अत्री इत्यादी, शुक्र, अगस्त्य, बृहस्पती इत्यादी ब्रह्मर्षींनी याचे सेवन केले. भारद्वाजाचे मत ऋचीकाच्या पुत्रांनी वसिष्ठांकडून पुन्हा मिळवले. सावित्री जाणून इंद्र आणि वसूंनी सर्व दानवांना जिंकले.
13.255.80
यो गोशतं कनकशृङ्गमयं ददाति ।
विप्राय वेदविदुषे च बहुश्रुताय।
दिव्यां च भारतकथां कथयेच्च नित्यं ।
तुल्यं फलं भवति तस्य च तस्य चैव ॥ १३.२५५.८० ॥
वेदज्ञ आणि बहुश्रुत ब्राह्मणाला सोन्याची शिंगे असलेल्या शंभर गायी दान करणारा, आणि नित्य दिव्य भारतकथा सांगणारा — या दोघांनाही समान फळ मिळते.
13.255.81
धर्मो विवर्धति भृगोः परिकीर्तनेन ।
वीर्यं विवर्धति पसिष्ठनमोनतेन।
सङ्ग्रामजिद्भवति चैव रघुं नमस्य-
न्स्यादश्विनौ च परिकीर्तयतो न रोगः ॥ १३.२५५.८१ ॥
भृगूच्या कीर्तनाने धर्म वाढतो; वसिष्ठांना नमस्कार केल्याने वीर्य वाढते. रघूला नमस्कार करणारा युद्धात जिंकतो; अश्विनींचे कीर्तन करणाऱ्याला रोग होत नाही.
13.255.82
एषा ते कथिता राजन्सावित्री ब्रह्मशाश्वती ।
विवक्षुरसि यच्चान्यत्तत्ते वक्ष्यामि भारत ॥ १३.२५५.८२ ॥
राजा, ही शाश्वत ब्रह्मरूप सावित्री तुला सांगितली. भारता, तुला आणखी जे सांगायचे आहे ते मी तुला सांगेन.