Mahābhārata · Adhyāya 13.261
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.261.1
इत्युक्तस्त्वर्जुनस्तूष्णीमभूद्वायुस्तमब्रवीत् ।
शृणु मे हैहयश्रेष्ठ कर्मात्रेः सुमहात्मनः ॥ १३.२६१.१ ॥
Así interpelado, Arjuna guardó silencio; entonces Vāyu le dijo: Escucha, oh mejor de los Haihayas, la acción del magnánimo Atri.
13.261.2
घोरे तमस्ययुध्यन्त सहिता देवदानवाः ।
अविद्यत शरैस्तत्र स्वर्भानुः सोमभास्करौ ॥ १३.२६१.२ ॥
En la terrible oscuridad lucharon juntos dioses y demonios; allí Svarbhānu atravesó con flechas a Soma y a Bhāskara.
13.261.3
अथ ते तमसा ग्रस्ता निहन्यन्ते स्म दानवैः ।
देवा नृपतिशार्दूल सहैव बलिभिस्तदा ॥ १३.२६१.३ ॥
Entonces ellos, apresados por la oscuridad, eran muertos por los dānavas; oh tigre entre reyes, los dioses eran entonces muertos junto con los fuertes.
13.261.4
असुरेर्वध्यमानास्ते क्षीणप्राणा दिवौकसः ।
अपश्यन्त तपस्यन्तमत्रिं विप्रं तपोधनम् ॥ १३.२६१.४ ॥
Heridos por los asuras, con el aliento de vida desfalleciendo, los moradores celestiales vieron al brahmán Atri, cuya riqueza es la austeridad, practicando penitencia.
13.261.5
अथैनमब्रुवन्देवाः शान्तक्रोधं जितेन्द्रियम् ।
असुरेरिषुभिर्विद्धौ चन्द्रादित्याविमावुभौ ॥ १३.२६१.५ ॥
Entonces los dioses le dijeron a él, cuya ira está apaciguada y que ha dominado sus sentidos: Por las flechas de los asuras estos dos, la luna y el sol, han sido atravesados.
13.261.6
वयं वध्यामहे चापि शत्रुभिस्तमसा वृते ।
नाधिगच्छाम शान्तिं च भयात्त्रायस्व नः प्रभो ॥ १३.२६१.६ ॥
Nosotros también, rodeados por la oscuridad, somos muertos por los enemigos, y no hallamos paz. Oh señor, protégenos del miedo.
13.261.7
कथं रक्षामि भवतस्तेऽब्रुवंश्चन्द्रमा भव ।
तिमिरघ्नश्च सविता दस्युहन्ता च नो भव ॥ १३.२६१.७ ॥
Atri dijo: ¿Cómo os protegeré? Ellos dijeron: 'Conviértete en la luna, y en Savitṛ, destructor de la oscuridad, y sé nuestro matador de enemigos.'
13.261.8
एवमुक्तस्तदात्रिर्वै तमोनुदभवच्छशी ।
अपश्यत्सौम्यभावाच्च सोमवत्प्रियदर्शनः ॥ १३.२६१.८ ॥
Así interpelado, Atri se convirtió entonces en la luna, disipadora de la oscuridad; y por su natural apacible era agradable a la vista como la luna.
13.261.9
दृष्ट्वा नातिप्रभं सोमं तथा सूर्यं च पार्थिव ।
प्रकाशमकरोदत्रिस्तपसा स्वेन संयुगे ॥ १३.२६१.९ ॥
Oh rey, al ver que la luna y el sol no brillaban mucho, Atri, en la batalla, produjo luz mediante su propia austeridad.
13.261.10
जगद्वितिमिरं चापि प्रदीप्तमकरोत्तदा ।
व्यजयच्छत्रुसङ्घांश्च देवानां स्वेन तेजसा ॥ १३.२६१.१० ॥
Entonces hizo el mundo libre de oscuridad y resplandeciente, y con su propio esplendor venció a las huestes enemigas y a los enemigos de los dioses.
13.261.11
अत्रिणा दह्यमानांस्तान्दृष्ट्वा देवा महासुरान् ।
पराक्रमैस्तेऽपिं तदा व्यघ्नन्नत्रिसुरक्षिताः।
उद्भासितश्च सविता देवास्त्राता हतासुराः ॥ १३.२६१.११ ॥
Viendo a los grandes asuras quemados por Atri, los dioses, bien protegidos por Atri, entonces los derribaron con su valor; Savitṛ resplandeció, los dioses fueron salvados y los asuras fueron muertos.
13.261.12
अत्रिणा त्वथ सोमत्वं कृतमुत्तमतेजसा ।
द्विजेनाग्निद्वितीयेनि जपता चर्मवाससा ॥ १३.२६१.१२ ॥
Entonces Atri, el dos veces nacido de brillo supremo, recitando con el fuego como segundo y vestido con una piel, alcanzó el estado de Soma.
13.261.13
फलभक्षेण राजर्षे पश्य कर्मात्रिणा कृतम् ।
तस्यापि विस्तरेणोक्तं कर्मात्रेः सुमहात्मनः।
ब्रवीम्यन्यं ब्रूहि वा त्वमत्रितः क्षत्रियं वरम् ॥ १३.२६१.१३ ॥
Oh sabio real, contempla la hazaña que Atri realizó alimentándose de frutos. También se ha narrado extensamente la acción del gran Atri. Yo contaré otra, o tú, oh excelente guerrero, pide a Atri otra historia.
13.261.14
इत्युक्तस्त्वर्जुनस्तूष्णीमभूद्वायुस्ततोऽब्रवीत् ।
शृणु राजन्महत्कर्म च्यवनस्य महात्मनः ॥ १३.२६१.१४ ॥
Así interpelado, Arjuna guardó silencio. Entonces Vāyu habló: Escucha, oh rey, la gran hazaña del magnánimo Cyavana.
13.261.15
अश्विनोः प्रतिसंश्रुत्य च्यवनः पाकशासनम् ।
प्रोवाच सहितो देवैः सोमपावश्विनौ कुरु ॥ १३.२६१.१५ ॥
Tras prometer a los Aśvin, Cyavana, junto con los dioses, dijo a Pākaśāsana (Indra): Haz que los Aśvin beban Soma.
13.261.16
अस्माभिर्निन्दितावेतौ भवेतां सोमपौ कथम् ।
देवैर्न सम्मितावेतौ तस्मान्मैवं वदस्व नः ॥ १३.२६१.१६ ॥
¿Cómo podrían estos dos, censurados por nosotros, convertirse en bebedores de Soma? Los dioses no los han aceptado. Por tanto, no nos hables así.
13.261.17
अश्विभ्यां सह नेच्छामः सोमं पातुं महाव्रत ।
यदन्यद्वक्ष्यसे विप्र तत्करिष्याम ते वचः ॥ १३.२६१.१७ ॥
Oh tú de grandes votos, no deseamos beber Soma junto con los Aśvin. Oh brahmán, lo que sea que digas en su lugar, lo haremos según tu palabra.
13.261.18
पिबेतामश्विनौ सोमं भवद्भिः सहिताविमौ ।
उभावेतावपि सुरौ सूर्यपुत्रौ सुरेश्वर ॥ १३.२६१.१८ ॥
Que estos dos Aśvin beban Soma junto con vosotros. Oh señor de los dioses, estos dos también son dioses, hijos del Sol.
13.261.19
क्रियतां मद्वचो देवा यथा वै समुदाहृतम् ।
एतद्वः कुर्वतां श्रेयो भवेन्नैतदकुर्वताम् ॥ १३.२६१.१९ ॥
Oh dioses, haced lo que he dicho. Será bueno para quienes lo hagan, y no lo será para quienes no lo hagan.
13.261.20
अश्विभ्यां सह सोमं वै न पास्यामि द्विजोत्तम ।
पिबन्त्वन्ये यथाकामं नाहं पातुमिहोत्सहे ॥ १३.२६१.२० ॥
Oh mejor de los dvijas, no beberé soma junto con los Aśvins. Que otros beban como deseen; yo no estoy dispuesto a beberlo aquí.
13.261.21
न चेत्करिष्यसि वचो मयोक्तं बलसूदन ।
मया प्रमथितः सद्यः सोमं पास्यसि वै मखे ॥ १३.२६१.२१ ॥
Oh matador de Bala, si no haces lo que he dicho, serás vencido de inmediato por mí y beberás el soma en el sacrificio.
13.261.22
ततः कर्म समारब्धं हिताय सहसाऽश्विनोः ।
च्यवनेनि ततो मन्त्रैरभिभूताः सुराऽभवन् ॥ १३.२६१.२२ ॥
Entonces el rito en beneficio de los Aśvins comenzó de repente. Luego Cyavana sometió a los dioses mediante mantras.
13.261.23
तत्तु कर्म समारब्धं दृष्ट्वेन्द्रः क्रोधमूर्च्छितः ।
उद्यम्य विपुलं शैलं च्यवनं समुपाद्रवत् ॥ १३.२६१.२३ ॥
Al ver que el rito había comenzado, Indra, como desfallecido de ira, alzó una enorme montaña y corrió hacia Cyavana.
13.261.24
तथा वज्रेम भगवानमर्षाकुललोचनः ।
तमापतन्तं दृष्ट्वैव च्यवनस्तपसाऽन्वितः ॥ १३.२६१.२४ ॥
Así, el señor Indra, con los ojos agitados por la furia, se lanzó con el rayo; y Cyavana, al verlo abalanzarse sobre él, se mantuvo firme, dotado del poder de la austeridad.
13.261.25
अद्भिः सिक्त्वाऽस्तम्ययतं सवज्रं सहपर्वतम् ।
अथेन्द्रस्य महाघोरं सोऽसृजच्छत्रुमेव हि ॥ १३.२६१.२५ ॥
Rociándolo con agua, creó aquel terrible enemigo de Indra, lanzado junto con el rayo y la montaña.
13.261.26
मदं नामाहुतिमयं व्यादितास्यं महामुनिः ।
तस्य दन्तसहस्रं तु बभूव शतयोजनम् ॥ १३.२६१.२६ ॥
El gran sabio creó un ser llamado Mada, hecho de ofrendas, de boca abierta; tenía mil dientes y se extendía cien yojanas.
13.261.27
द्वियोजनशतास्तस्य दंष्ट्राः परमदारुणाः ।
हनुस्तस्याभवद्भूमावास्यं चास्यास्पृशद्दिवम् ॥ १३.२६१.२७ ॥
Sus colmillos medían doscientos yojanas y eran terribles en extremo; su mandíbula descansaba sobre la tierra y su boca tocaba el cielo.
13.261.28
जिह्वामूले स्थितास्तस्य सर्वे देवाः सवासवाः ।
तिमेरास्यमनुप्राप्ता यथा मत्स्या महार्णवे ॥ १३.२६१.२८ ॥
En la raíz de su lengua estaban todos los dioses junto con Vāsava, como los peces en el gran océano llegan a la boca de un timi.
13.261.29
ते सम्मन्त्र्य ततो देवा मदस्यास्य समीपगाः ।
अब्रुवन्सहिताः शक्रं प्रणमास्मै द्विजातये ॥ १३.२६१.२९ ॥
Entonces los dioses que estaban cerca de este Mada, tras deliberar juntos, dijeron a Śakra: 'Inclínate ante este nacido dos veces.'
13.261.30
अश्विभ्यां सह सोमं च पिबाम विगतज्वराः ।
ततः स प्रणतः शक्रश्चकार च्यवनस्य तत् ॥ १३.२६१.३० ॥
'Bebamos soma junto con los Aśvins, libres de la fiebre.' Entonces Śakra, inclinándose, hizo aquello por Cyavana.
13.261.31
च्यवनः कृतवानेतावश्विनौ सोमपायिनौ ।
ततः प्रत्याहरत्कर्म मदं च व्यभजन्मुनिः ॥ १३.२६१.३१ ॥
Cyavana hizo que estos dos Aśvin fueran bebedores de soma. Luego el sabio retiró aquel acto y repartió la embriaguez.
13.261.32
अक्षेषु मृगयायां च पाने स्त्रीषु च वीर्यवान् ।
एतैर्दोषैर्नरा राजन्क्षयं यान्ति न संशयः ॥ १३.२६१.३२ ॥
En los dados, en la caza, en la bebida y en las mujeres, oh rey, el hombre poderoso se entrega; por estos defectos los hombres sin duda caen en la ruina.
13.261.33
तस्मादेतान्नरो नित्यं दूरतः परिवर्जयेतद् ॥ १३.२६१.३३ ॥
Por eso, el hombre debe apartarse siempre de estas cosas.
13.261.34
एतत्ते च्यवनस्यापि कर्मि राजन्प्रकीर्तितम् ।
ब्रवीम्यन्यं ब्रूहि वा त्वं क्षत्रियं ब्राह्मणाद्वरम् ॥ १३.२६१.३४ ॥
Oh rey, se te ha narrado esta hazaña de Cyavana. Yo contaré otra, o cuéntala tú: ¿es el kṣatriya superior al brāhmaṇa?