ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.261
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.261.1
इत्युक्तस्त्वर्जुनस्तूष्णीमभूद्वायुस्तमब्रवीत् ।
शृणु मे हैहयश्रेष्ठ कर्मात्रेः सुमहात्मनः ॥ १३.२६१.१ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ ଅର୍ଜୁନ ନୀରବ ରହିଲେ; ତା'ପରେ ବାୟୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ହୈହୟଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାତ୍ମା ଅତ୍ରିଙ୍କ କର୍ମ ଶୁଣ।
13.261.2
घोरे तमस्ययुध्यन्त सहिता देवदानवाः ।
अविद्यत शरैस्तत्र स्वर्भानुः सोमभास्करौ ॥ १३.२६१.२ ॥
ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଏକତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ସେଠାରେ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ବାଣରେ ସୋମ ଓ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲା।
13.261.3
अथ ते तमसा ग्रस्ता निहन्यन्ते स्म दानवैः ।
देवा नृपतिशार्दूल सहैव बलिभिस्तदा ॥ १३.२६१.३ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଉଥିଲେ; ହେ ନୃପଶାର୍ଦୂଳ, ସେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ବଳବାନମାନଙ୍କ ସହିତ ହିଁ ହତ ହେଉଥିଲେ।
13.261.4
असुरेर्वध्यमानास्ते क्षीणप्राणा दिवौकसः ।
अपश्यन्त तपस्यन्तमत्रिं विप्रं तपोधनम् ॥ १३.२६१.४ ॥
ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହତ, କ୍ଷୀଣପ୍ରାଣ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ତପସ୍ୟାରତ ତପୋଧନ ବିପ୍ର ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
13.261.5
अथैनमब्रुवन्देवाः शान्तक्रोधं जितेन्द्रियम् ।
असुरेरिषुभिर्विद्धौ चन्द्रादित्याविमावुभौ ॥ १३.२६१.५ ॥
ତା'ପରେ ଦେବତାମାନେ ଶାନ୍ତକ୍ରୋଧ, ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ଅସୁରମାନଙ୍କ ବାଣରେ ଏହି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଆଦିତ୍ୟ ଉଭୟ ବିଦ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି।
13.261.6
वयं वध्यामहे चापि शत्रुभिस्तमसा वृते ।
नाधिगच्छाम शान्तिं च भयात्त्रायस्व नः प्रभो ॥ १३.२६१.६ ॥
ଆମେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଧକାରରେ ଘେରାଯାଇ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଉଛୁ; ଶାନ୍ତି ପାଉନାହୁଁ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଭୟରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
13.261.7
कथं रक्षामि भवतस्तेऽब्रुवंश्चन्द्रमा भव ।
तिमिरघ्नश्च सविता दस्युहन्ता च नो भव ॥ १३.२६१.७ ॥
ଅତ୍ରି କହିଲେ: ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କିପରି ରକ୍ଷା କରିବି? ସେମାନେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ର ହୁଅ; ଅନ୍ଧକାର ନାଶକାରୀ ସବିତା ଏବଂ ଆମ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା ହୁଅ।'
13.261.8
एवमुक्तस्तदात्रिर्वै तमोनुदभवच्छशी ।
अपश्यत्सौम्यभावाच्च सोमवत्प्रियदर्शनः ॥ १३.२६१.८ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବାରେ ଅତ୍ରି ଅନ୍ଧକାର ଦୂରକାରୀ ଚନ୍ଦ୍ର ହେଲେ; ସୌମ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ହେତୁ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ପ୍ରିୟଦର୍ଶନ ହେଲେ।
13.261.9
दृष्ट्वा नातिप्रभं सोमं तथा सूर्यं च पार्थिव ।
प्रकाशमकरोदत्रिस्तपसा स्वेन संयुगे ॥ १३.२६१.९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନ ଦେଖି ଅତ୍ରି ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ତପସ୍ୟାରେ ଆଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
13.261.10
जगद्वितिमिरं चापि प्रदीप्तमकरोत्तदा ।
व्यजयच्छत्रुसङ्घांश्च देवानां स्वेन तेजसा ॥ १३.२६१.१० ॥
ସେତେବେଳେ ସେ ଜଗତକୁ ଅନ୍ଧକାରହୀନ ଓ ଦୀପ୍ତ କଲେ; ନିଜ ତେଜରେ ଶତ୍ରୁସଂଘ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କଲେ।
13.261.11
अत्रिणा दह्यमानांस्तान्दृष्ट्वा देवा महासुरान् ।
पराक्रमैस्तेऽपिं तदा व्यघ्नन्नत्रिसुरक्षिताः।
उद्भासितश्च सविता देवास्त्राता हतासुराः ॥ १३.२६१.११ ॥
ଅତ୍ରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିବା ସେହି ମହାସୁରମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅତ୍ରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଦେବତାମାନେ ସେତେବେଳେ ନିଜ ପରାକ୍ରମରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ; ସବିତା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଦେବତାମାନେ ରକ୍ଷିତ ହେଲେ, ଅସୁରମାନେ ହତ ହେଲେ।
13.261.12
अत्रिणा त्वथ सोमत्वं कृतमुत्तमतेजसा ।
द्विजेनाग्निद्वितीयेनि जपता चर्मवाससा ॥ १३.२६१.१२ ॥
ତା'ପରେ ଅତ୍ରି, ଉତ୍ତମ ତେଜସ୍ୱୀ ଦ୍ୱିଜ, ଅଗ୍ନିକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ରଖି ଜପ କରି, ଚର୍ମବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି ସୋମତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ।
13.261.13
फलभक्षेण राजर्षे पश्य कर्मात्रिणा कृतम् ।
तस्यापि विस्तरेणोक्तं कर्मात्रेः सुमहात्मनः।
ब्रवीम्यन्यं ब्रूहि वा त्वमत्रितः क्षत्रियं वरम् ॥ १३.२६१.१३ ॥
ହେ ରାଜର୍ଷି, ଫଳାହାରରେ ଅତ୍ରି କରିଥିବା କର୍ମ ଦେଖ। ସେହି ମହାତ୍ମା ଅତ୍ରିଙ୍କ କର୍ମ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତାରରେ କୁହାଯାଇଛି। ମୁଁ ଅନ୍ୟ କଥା କହୁଛି, ଅଥବା ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ତୁମେ ଅତ୍ରିଙ୍କଠାରୁ ଅନ୍ୟ କଥା କୁହ।
13.261.14
इत्युक्तस्त्वर्जुनस्तूष्णीमभूद्वायुस्ततोऽब्रवीत् ।
शृणु राजन्महत्कर्म च्यवनस्य महात्मनः ॥ १३.२६१.१४ ॥
ଏହିପରି କୁହାଗଲେ ଅର୍ଜୁନ ନୀରବ ହେଲେ। ତା'ପରେ ବାୟୁ କହିଲେ: ହେ ରାଜନ, ମହାତ୍ମା ଚ୍ୟବନଙ୍କର ମହାନ କର୍ମ ଶୁଣ।
13.261.15
अश्विनोः प्रतिसंश्रुत्य च्यवनः पाकशासनम् ।
प्रोवाच सहितो देवैः सोमपावश्विनौ कुरु ॥ १३.२६१.१५ ॥
ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ଚ୍ୟବନ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ କହିଲେ: ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ସୋମପାୟୀ କର।
13.261.16
अस्माभिर्निन्दितावेतौ भवेतां सोमपौ कथम् ।
देवैर्न सम्मितावेतौ तस्मान्मैवं वदस्व नः ॥ १३.२६१.१६ ॥
ଆମ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ଏହି ଦୁଇଜଣ କିପରି ସୋମପାୟୀ ହୋଇପାରିବେ? ଦେବତାମାନେ ଏମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିନାହାନ୍ତି; ତେଣୁ ଆମକୁ ଏପରି କୁହନାହିଁ।
13.261.17
अश्विभ्यां सह नेच्छामः सोमं पातुं महाव्रत ।
यदन्यद्वक्ष्यसे विप्र तत्करिष्याम ते वचः ॥ १३.२६१.१७ ॥
ହେ ମହାବ୍ରତ, ଅଶ୍ୱିନୀ ସହ ସୋମପାନ କରିବାକୁ ଆମେ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହୁଁ। ହେ ବିପ୍ର, ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଯାହା କହିବ, ତୁମ ବାକ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଆମେ ତାହା କରିବୁ।
13.261.18
पिबेतामश्विनौ सोमं भवद्भिः सहिताविमौ ।
उभावेतावपि सुरौ सूर्यपुत्रौ सुरेश्वर ॥ १३.२६१.१८ ॥
ଏହି ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ତୁମମାନଙ୍କ ସହିତ ସୋମପାନ କରନ୍ତୁ। ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ଏମାନେ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ଦେବତା; ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର।
13.261.19
क्रियतां मद्वचो देवा यथा वै समुदाहृतम् ।
एतद्वः कुर्वतां श्रेयो भवेन्नैतदकुर्वताम् ॥ १३.२६१.१९ ॥
ହେ ଦେବଗଣ, ମୁଁ ଯେପରି କହିଲି ସେପରି କର। ଏହା କରିଲେ ମଙ୍ଗଳ ହେବ, ନ କଲେ ହେବ ନାହିଁ।
13.261.20
अश्विभ्यां सह सोमं वै न पास्यामि द्विजोत्तम ।
पिबन्त्वन्ये यथाकामं नाहं पातुमिहोत्सहे ॥ १३.२६१.२० ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ସହ ମୁଁ ସୋମ ପାନ କରିବି ନାହିଁ। ଅନ୍ୟମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପାନ କରନ୍ତୁ; ମୁଁ ଏଠାରେ ପାନ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନାହିଁ।
13.261.21
न चेत्करिष्यसि वचो मयोक्तं बलसूदन ।
मया प्रमथितः सद्यः सोमं पास्यसि वै मखे ॥ १३.२६१.२१ ॥
ହେ ବଳସୂଦନ, ମୁଁ କହିଥିବା ବଚନ ଯଦି ତୁମେ ପାଳନ ନ କର, ତେବେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ପରାଜିତ ହୋଇ ଯଜ୍ଞରେ ସୋମ ପାନ କରିବ।
13.261.22
ततः कर्म समारब्धं हिताय सहसाऽश्विनोः ।
च्यवनेनि ततो मन्त्रैरभिभूताः सुराऽभवन् ॥ १३.२६१.२२ ॥
ତା'ପରେ ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ସେହି କର୍ମ ହଠାତ୍ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ତା'ପରେ ଚ୍ୟବନ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଭିଭୂତ କଲେ।
13.261.23
तत्तु कर्म समारब्धं दृष्ट्वेन्द्रः क्रोधमूर्च्छितः ।
उद्यम्य विपुलं शैलं च्यवनं समुपाद्रवत् ॥ १३.२६१.२३ ॥
ସେହି କର୍ମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଯେପରି ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଏକ ବିଶାଳ ପର୍ବତ ଉଠାଇ ଚ୍ୟବନ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।
13.261.24
तथा वज्रेम भगवानमर्षाकुललोचनः ।
तमापतन्तं दृष्ट्वैव च्यवनस्तपसाऽन्वितः ॥ १३.२६१.२४ ॥
ଏପରି କ୍ରୋଧରେ ବ୍ୟାକୁଳ ନୟନ ଭଗବାନ ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଧରି ଧାଇଁଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ଚ୍ୟବନ ତପସ୍ୟାର ବଳରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
13.261.25
अद्भिः सिक्त्वाऽस्तम्ययतं सवज्रं सहपर्वतम् ।
अथेन्द्रस्य महाघोरं सोऽसृजच्छत्रुमेव हि ॥ १३.२६१.२५ ॥
ଜଳ ସିଞ୍ôନ କରି ସେ ବଜ୍ର ଓ ପର୍ବତ ସହ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରର ସେହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
13.261.26
मदं नामाहुतिमयं व्यादितास्यं महामुनिः ।
तस्य दन्तसहस्रं तु बभूव शतयोजनम् ॥ १३.२६१.२६ ॥
ମହାମୁନି ଆହୁତିରୁ ନିର୍ମିତ, ବିସ୍ତୃତ ମୁଖ ଥିବା 'ମଦ' ନାମକ ସେହି ଅସୁରକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ତାହାର ହଜାରେ ଦାନ୍ତ ଥିଲା ଏବଂ ଶହେ ଯୋଜନ ବିସ୍ତାର ଥିଲା।
13.261.27
द्वियोजनशतास्तस्य दंष्ट्राः परमदारुणाः ।
हनुस्तस्याभवद्भूमावास्यं चास्यास्पृशद्दिवम् ॥ १३.२६१.२७ ॥
ତାହାର ଦାଢ଼ ଦୁଇଶହ ଯୋଜନ ବିସ୍ତାର ଏବଂ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା; ତାହାର ଚୋଏଳ ଭୂମିରେ ଥିଲା ଏବଂ ମୁଖ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିଲା।
13.261.28
जिह्वामूले स्थितास्तस्य सर्वे देवाः सवासवाः ।
तिमेरास्यमनुप्राप्ता यथा मत्स्या महार्णवे ॥ १३.२६१.२८ ॥
ତାହାର ଜିହ୍ୱାର ମୂଳରେ ବାସବ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଯେପରି ମହାସମୁଦ୍ରରେ ମାଛମାନେ ତିମିର ମୁଖରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
13.261.29
ते सम्मन्त्र्य ततो देवा मदस्यास्य समीपगाः ।
अब्रुवन्सहिताः शक्रं प्रणमास्मै द्विजातये ॥ १३.२६१.२९ ॥
ତାପରେ ଏହି ମଦ ନିକଟରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ର ପରାମର୍ଶ କରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର।'
13.261.30
अश्विभ्यां सह सोमं च पिबाम विगतज्वराः ।
ततः स प्रणतः शक्रश्चकार च्यवनस्य तत् ॥ १३.२६१.३० ॥
'ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ସହିତ ସୋମ ପିଇବା, ଜ୍ୱାରମୁକ୍ତ ହୋଇ।' ତାପରେ ଶକ୍ର ପ୍ରଣତ ହୋଇ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା କଲେ।
13.261.31
च्यवनः कृतवानेतावश्विनौ सोमपायिनौ ।
ततः प्रत्याहरत्कर्म मदं च व्यभजन्मुनिः ॥ १३.२६१.३१ ॥
ଚ୍ୟବନ ଏହି ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କୁ ସୋମପାୟୀ କଲେ। ତାପରେ ମୁନି ସେ କର୍ମ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରି ମଦ ବଣ୍ଟନ କଲେ।
13.261.32
अक्षेषु मृगयायां च पाने स्त्रीषु च वीर्यवान् ।
एतैर्दोषैर्नरा राजन्क्षयं यान्ति न संशयः ॥ १३.२६१.३२ ॥
ପଶା ଖେଳ, ଶିକାର, ମଦ୍ୟପାନ ଓ ସ୍ତ୍ରୀଲୋକରେ (ଆସକ୍ତ ବୀର), ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ଦୋଷରେ ମଣିଷ ବିନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
13.261.33
तस्मादेतान्नरो नित्यं दूरतः परिवर्जयेतद् ॥ १३.२६१.३३ ॥
ତେଣୁ ମଣିଷ ଏସବୁକୁ ସର୍ବଦା ଦୂରରୁ ହିଁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
13.261.34
एतत्ते च्यवनस्यापि कर्मि राजन्प्रकीर्तितम् ।
ब्रवीम्यन्यं ब्रूहि वा त्वं क्षत्रियं ब्राह्मणाद्वरम् ॥ १३.२६१.३४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଏହି କର୍ମ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି। ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଏକ କହିବି, କିମ୍ବା ତୁମେ ହିଁ କୁହ — କ୍ଷତ୍ରିୟ କ'ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ?