Mahābhārata · Adhyāya 13.263
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.263.1
ब्राह्मणानर्चसे राजन्सततं संशितव्रतान् ।
कं तु धर्मोदयं दृष्ट्वा तानर्चसि जनाधिप ॥ १३.२६३.१ ॥
Oh rey, honras constantemente a los brahmanes de votos firmes. Oh señor de los pueblos, ¿al ver qué auge del dharma los honras?
13.263.2
कां वा ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिं दृष्ट्वा महाव्रत ।
तानर्चसि महाबाहो सर्वमेतद्वदस्व मे ॥ १३.२६३.२ ॥
Oh de gran voto, en la veneración de los brahmanes, ¿qué fruto has visto para honrarlos? Oh de poderosos brazos, cuéntame todo esto.
13.263.3
एष ते केशवः सर्वमाख्यास्यति महामतिः ।
व्युष्टिं ब्राह्मणपूजायां दृष्ट्वा व्युष्टिं महाव्रत ॥ १३.२६३.३ ॥
Este Keśava de gran mente te contará todo. Oh de gran voto, habiendo visto el fruto de la veneración de los brahmanes, él lo explicará.
13.263.4
बलं श्रोत्रे वाङ्मनश्चक्षुषी च ।
ज्ञानं तथा नविशुद्धं ममाद्य।
देहन्यासो नातिचिरान्मतो मे ।
न चातितूर्णं सविताऽद्य याति ॥ १३.२६३.४ ॥
Mi fuerza, mis oídos, la palabra, la mente, los ojos y el conocimiento no están hoy claros. Creo que el abandono de mi cuerpo no tardará mucho, y hoy el sol no se mueve demasiado deprisa.
13.263.5
उक्ता धर्मा ये पुराणे महान्तो ।
राजन्विप्राणां क्षत्रियाणां विशां च।
येये शूद्राणां धर्ममुपासते ते ।
तानेव कृष्णदुपशिक्षस्व पार्थः ॥ १३.२६३.५ ॥
Oh rey, los dharmas declarados en las antiguas tradiciones por los grandes, y los que siguen los brahmanes, kshatriyas, vaishyas y shudras: oh Pārtha, apréndelos de Kṛṣṇa.
13.263.6
अहं ह्येनं वेद्मि तत्त्वेन कृष्णं ।
योऽयं हि यच्चास्य बलं पुराणम्।
अमेयात्मा केशवः कौरवेन्द्र ।
सोयं धर्मं वक्ष्यति सर्वमेतत् ॥ १३.२६३.६ ॥
Conozco a este Kṛṣṇa en verdad, y su antiguo poder. Oh señor de los Kurus, Keśava de ser inmensurable expondrá todo este dharma.
13.263.7
कृष्णः पृथ्वीमसृजत्स्वं दिवं च ।
कृष्णस्यि देहान्मेदिनी सम्बभूव।
वराहोऽयं भीमबलः पुराणः ।
स पर्वतान्व्यसृजद्वै दिशश्च ॥ १३.२६३.७ ॥
Kṛṣṇa creó la tierra y su propio cielo; del cuerpo de Kṛṣṇa surgió la tierra Medinī. Este antiguo Jabalí de terrible fuerza emitió las montañas y las direcciones.
13.263.8
अस्माद्वायुश्चान्तरिक्षं दिवं च ।
दिशश्चतस्रो विदिशश्चतस्रः।
सृष्टिस्तथैवेयमनुप्रसूता ।
स निर्ममे विश्वमिदं पुराणः ॥ १३.२६३.८ ॥
De esto surgieron el viento, la atmósfera y el cielo, las cuatro direcciones y las cuatro direcciones intermedias. Así esta creación brotó en sucesión. Aquel antiguo formó este universo entero.
13.263.9
अस्य नाभ्यां पुष्करं सम्प्रसूतं ।
यत्रोत्पन्नः स्वयमेवामितौजाः।
येनाच्छिन्नं तत्तमः पार्थ घोरं ।
यत्र तिष्ठन्त्यर्णवास्तच्छयानाः ॥ १३.२६३.९ ॥
De su ombligo brotó un loto, en el que nació el de poder inmensurable. Por él fue cortada aquella terrible oscuridad, oh Pārtha; donde los océanos permanecen, reposando sobre él.
13.263.10
कृते युगे धर्म आसीत्समग्र-
स्त्रेताकाले यज्ञमनुप्रपन्नः।
बलं त्वासीद्द्वापरे पार्थ कृष्णः ।
कलौ त्वधर्मः क्षितिमेवाजगाम ॥ १३.२६३.१० ॥
En la edad Kṛta el dharma era completo; en la Tretā se refugió en el sacrificio. Oh Pārtha, en la Dvāpara hubo fuerza; pero en la edad Kali el adharma llegó a la tierra.
13.263.11
स एव पूर्वं निजघान दैत्या-
न्स एव देवश्च बभूव सम्राट्।
स भूतानां भावनो भूतभव्यः ।
स विश्वस्यास्य जगतश्चाभिगोप्ताः ॥ १३.२६३.११ ॥
Fue él quien antaño mató a los Daityas; él fue quien llegó a ser dios y soberano supremo. Él es el originador de los seres, el pasado y el futuro; él es el protector de este universo entero y del mundo.
13.263.12
यदा धर्मो ग्लाति वंशे सुराणां ।
तदा कृष्णो जायते मानुषेषु।
धर्मे स्थित्वा स तु वै भावितात्मा ।
परांश्च लोकानपराश्च पाति ॥ १३.२६३.१२ ॥
Cuando el dharma decae en el linaje de los dioses, entonces Kṛṣṇa nace entre los hombres. Firme en el dharma, ese ser purificado protege verdaderamente tanto los mundos superiores como los inferiores.
13.263.13
त्याज्यांस्त्यक्त्वा चासुराणां वधेन ।
कार्याकार्ये कारणं चैव पाति।
कृतं करिष्यत्क्रियते च देवो ।
राहुं सोमं विद्धि च शक्रमेनम् ॥ १३.२६३.१३ ॥
Tras matar a los asuras y abandonar lo que debe abandonarse, protege siendo la causa de lo que se debe hacer y de lo que no. Lo hecho, lo que se hará y lo que se hace es el dios; sabe que es Rāhu, Soma y Śakra.
13.263.14
स विश्वकर्मा स हि विश्वरूपः ।
स विश्वबुग्विश्वसृग्विश्वजिच्च।
स शूलभृच्छोणितभृत्कराल-
स्तं कर्मभिर्विदितं वै स्तुवन्ति ॥ १३.२६३.१४ ॥
Él es Viśvakarmā, él es en verdad de todas las formas. Él conoce todo, crea todo y conquista todo; porta el tridente, porta sangre y es terrible. Conocido por sus obras, a él en verdad alaban los hombres.
13.263.15
तं गन्धर्वाणामप्सरसां च नित्य-
मुपतिष्ठन्ते विबुधानां शतानि।
तं राक्षसाश्च परिसंवदन्ति ।
राजन्यानां स विजिगीषुरेकः ॥ १३.२६३.१५ ॥
Los gandharvas y las apsarasas, y cientos de cortejos de los dioses, le sirven constantemente. También los rākṣasas hablan de él; entre los reyes, él es el único que desea la conquista.
13.263.16
तमध्वरे शंसितारः स्तुवन्ति ।
रथन्तरे सामगाश्च स्तुवन्ति।
तं ब्राह्मणा ब्रह्ममन्त्रैः स्तुवन्ति ।
तस्मै हविरध्वर्यवः कल्पयन्ति ॥ १३.२६३.१६ ॥
En el sacrificio, los recitadores de alabanzas le ensalzan; en el canto Rathantara, los cantores de sāma también le alaban. Los brāhmanes le alaban con mantras sagrados; los sacerdotes adhvaryu le preparan la ofrenda.
13.263.17
स पौराणीं ब्रह्मगुहां प्रविष्टो ।
महीसत्रं भारताग्रे ददर्श।
स चैव गामुद्दधाराग्र्यकर्मा ।
विक्षोभ्य दैत्यानुरगान्दानवांश्च ॥ १३.२६३.१७ ॥
Él entró en la antigua cueva de Brahmán y contempló el sacrificio de la tierra, el primero entre los Bhāratas. Aquel de obras supremas levantó la tierra y, sacudiendo a los daityas, las serpientes y los dānavas,
13.263.18
तं घोषार्थे गीर्भिरिन्द्राः स्तुवन्ति ।
स चापीशो भारतैकः पशूनाम्।
तस्य भक्षान्विविधान्वेदयन्ति ।
तमेवाजौ वाहनं वेदयन्ति ॥ १३.२६३.१८ ॥
Por el bien del ganado, los Indras le alaban con himnos. Él es el señor del ganado, el único Bhārata; se proclaman sus diversos alimentos, y en batalla es conocido como el mismo vehículo.
13.263.19
तस्यान्तरिक्षं पृथिवी दिवं च ।
सर्वं वशे तिष्ठति शाश्वतस्य।
स कुम्भे रेतः ससृजे सुराणां ।
यत्रोत्पन्नमृषिमाहुर्वसिष्ठम् ॥ १३.२६३.१९ ॥
Bajo el control de aquel eterno están el cielo, la tierra, el paraíso y todas las cosas. Derramó la simiente de los dioses en una vasija, y el sabio nacido allí es llamado Vasiṣṭha.
13.263.20
स मातरिश्वा विभुरश्ववाजी ।
स रश्मिवान्सविता चादिदेवः।
तेनासुरा विजिताः सर्व एव ।
तद्विक्रान्तैर्विजितानीह त्रीणि ॥ १३.२६३.२० ॥
Él es Mātariśvan, el omnipresente, veloz como un corcel; es Savitṛ, el portador de rayos, y el dios primordial. Por él fueron vencidos todos los asuras, y por su valor fueron conquistados aquí los tres mundos.
13.263.21
स देवानां मानुषाणां पितॄणां ।
तमेवाहुर्यज्ञविदां वितानम्।
स एव कालं विभजन्नुदेति ।
तस्योत्तरं दक्षिणं चायने द्वे ॥ १३.२६३.२१ ॥
Él pertenece a los dioses, a los hombres y a los antepasados; los conocedores del sacrificio lo llaman el dosel del sacrificio. Él surge dividiendo el tiempo; sus dos caminos son el recorrido del norte y el del sur.
13.263.22
तस्यैवोर्ध्वं तिर्यगधश्चरन्ति ।
गभस्तयो मेदिनीं भासयन्तः।
तं ब्राह्मणा वेदविदो जुषन्ति ।
तस्यादित्यो गामुपयुज्य भाति ॥ १३.२६३.२२ ॥
Sus rayos se mueven hacia arriba, de lado y hacia abajo, iluminando la tierra. Los brahmanes conocedores del Veda lo veneran; su Āditya brilla, unido a la tierra.
13.263.23
स मासिमास्यध्वरकृद्विधत्ते ।
तमध्वरे वेदविदः पठन्ति।
स एवोक्तश्चक्रमिदं त्रिनाभि ।
सप्ताश्वयुक्तं वहते वै त्रिधामा ॥ १३.२६३.२३ ॥
Él es quien dispone el sacrificio mes a mes, y los conocedores del Veda lo recitan en el sacrificio. Se le llama esta rueda de tres cubos, que lleva uncida a siete caballos — él es el de las tres moradas.
13.263.24
कृष्णं सदा पार्थ कर्तारमेहि ॥ १३.२६३.२४ ॥
Pārtha, considerando siempre a Kṛṣṇa como el hacedor, ven a él.
13.263.25
स एकदा कक्षगतो महात्मा ।
तुष्टो विभुः खाण्डवे धूमकेतुः।
स राक्षसानुरगांश्चावजित्य ।
सर्वत्रगः सर्वमग्नौ जुहोति ॥ १३.२६३.२५ ॥
Una vez aquel magnánimo entró en la espesura; complacido, el omnipresente de estandarte de humo (Agni), tras vencer en Khāṇḍava a los rākṣasas y a las serpientes, moviéndose por doquier, ofrece todo en el fuego.
13.263.26
स एव पार्थाय श्वेतमश्वं प्रायच्छ-
त्स एवाश्वानथ सर्वांश्चकार।
सबन्धुरस्तस्य रथस्त्रिचक्र-
स्त्रिवृच्छिराश्चतुरश्वस्त्रिनाभिः ॥ १३.२६३.२६ ॥
Él mismo dio el caballo blanco a Pārtha, y él mismo creó todos los caballos. Su carro tenía tres ruedas, una cima triple, cuatro caballos y tres cubos, con su correa de yugo.
13.263.27
स विहायो व्यदधात्पञ्चनाभिः ।
स निर्ममे गां दिवमन्तरिक्षम्।
सोऽरण्यानि व्यसृजत्पर्वतांश्च ।
हृषीकेशोऽमितदीप्ताग्नितेजाः ॥ १३.२६३.२७ ॥
Él estableció el cielo con cinco cubos; creó la tierra, el cielo y la atmósfera. Él hizo surgir los bosques y las montañas; es Hṛṣīkeśa, de un esplendor de fuego ardiente e inmensurable.
13.263.28
अलङ्घयद्वै सरितो जिघांस-
ञ्शक्रं वज्रं प्रहरन्तं निरास।
स महेन्द्रः स्तूयते वै महाध्वरे ।
विप्रैरेको ऋक्सहस्रैः पुराणैः ॥ १३.२६३.२८ ॥
Atravesó los ríos, deseando matar a Śakra, que golpeaba con el rayo; lo ahuyentó. Ese gran Indra es alabado solo en el gran sacrificio por los brahmanes con miles de versos ṛk y los antiguos himnos.
13.263.29
दुर्वासा वै तेन नान्येन शक्यो ।
गृहे राजन्वासयितुं महौजाः।
तमेवाहुर्ऋषिमेकं पुराणं ।
स विश्वकृद्विदधात्यात्मभावान् ॥ १३.२६३.२९ ॥
Oh rey, a Durvāsas no puede hacerlo residir en una casa nadie más que él; es de gran poder. A él lo llaman el único sabio antiguo; ese creador del universo establece sus propios estados de ser.
13.263.30
वेदांश्च यो वेदयतेऽधिदेवो ।
विधींश्च यश्चाश्रयते पुराणान्।
कामे वेदे लौकिके यत्फलं च ।
विष्वक्सेनः सर्वमेतत्प्रतीहि ॥ १३.२६३.३० ॥
El dios supremo que hace conocer los Vedas, y que se apoya en las antiguas reglas; cualquier fruto que haya en el deseo, en el Veda y en la vida mundana — eso es Viṣvaksena. Entiende todo esto.
13.263.31
ज्योतींषि शुक्लानि हि सर्वलोके ।
त्रयो लोका लोकपालास्त्रयश्च।
त्रयोऽग्रयो व्याहृतयश्च तिस्रः ।
सर्वे देवा देवकीपुत्र एव ॥ १३.२६३.३१ ॥
En todos los mundos hay luces puras: tres mundos, tres guardianes del mundo, tres primeros y tres vyāhṛtis; todos estos dioses son solo el hijo de Devakī.
13.263.32
स क्त्सरः स ऋतुः सोऽर्धमासः ।
सोऽहोरात्रः स कला वै स काष्ठाः।
मात्रा मुहूर्ताश्च लवाः क्षणाश्च ।
विष्वक्सेनः सर्वमेतत्प्रतीहि ॥ १३.२६३.३२ ॥
Él es el año, él es la estación, él es la quincena; él es el día y la noche, él es las kalās y las kāṣṭhās. Las medidas, los muhūrtas, los instantes y los momentos también son él: sabe que Viṣvaksena es todo esto.
13.263.33
चन्द्रादित्यौ ग्रहनक्षत्रताराः ।
सर्वाणि दर्शान्यथ पौर्णमासम्।
चन्द्रादित्यौ ग्रहनक्षत्रताराः ।
सर्वाणि दर्शान्यथ पौर्णमासम्। ॥ १३.२६३.३३ ॥
La luna y el sol, los planetas, las constelaciones y las estrellas; todos los ritos de luna nueva y luego el de luna llena — la luna y el sol, los planetas, las constelaciones y las estrellas; todos los ritos de luna nueva y luego el de luna llena.
13.263.34
सर्व कृष्णादृषयश्चैव सप्त ॥ १३.२६३.३४ ॥
Todo proviene de Kṛṣṇa: los videntes y también los siete.
13.263.35
वायुर्भूत्वा विक्षिपते च विश्व-
मग्निर्भूत्वा दहते विश्वरूपः।
आपो भूत्वा मज्जयते च सर्वं ।
ब्रह्म भूत्वा सृजते विश्वसङ्घान् ॥ १३.२६३.३५ ॥
Convertido en viento, dispersa el universo; convertido en el fuego de todas las formas, quema; convertido en agua, sumerge todo; convertido en Brahman, crea las asambleas del universo.
13.263.36
वेद्यं च यद्वेदयते च वेद्यं ।
विधिश्च यश्च श्रयते विधेयम्।
धर्मे च वेदे च बले च सर्वं ।
चराचरं केशवं त्वं प्रतीहि ॥ १३.२६३.३६ ॥
Aquel que da a conocer lo cognoscible y es él mismo lo cognoscible; aquel que es la regla y se apoya en lo que ha de cumplirse; en el dharma, en el Veda y en la fuerza, todo lo que se mueve y no se mueve: reconócelo como Keśava.
13.263.37
ज्योतिर्भूतः परमोसौ पुरस्ता-
त्प्रकाशते यत्प्रभया विश्वरूपः।
अपः सृष्ट्वा सर्वभूतात्मयोनिः ।
पुराऽकरोत्सर्वमेवाथ विश्वम् ॥ १३.२६३.३७ ॥
Hecho luz, aquel supremo resplandece al frente; por su resplandor brilla la forma universal. Habiendo creado las aguas, él, origen del yo de todos los seres, hizo en otro tiempo todo el universo.
13.263.38
ऋतूनुत्पातान्विविधान्यद्भुतानि ।
मेघान्विद्युत्सर्वमैरावतं च।
सर्वं कृष्णात्स्थावरं जङ्गं च ।
विश्वात्मानं विष्णुमेनं प्रतीहि ॥ १३.२६३.३८ ॥
Las estaciones, los diversos presagios y maravillas, las nubes, el relámpago, todo, y Airāvata; de Kṛṣṇa proviene todo lo inmóvil y lo móvil. Reconoce a este Viṣṇu como el yo del universo.
13.263.39
विश्वावासं निर्गुणं वासुदेवं ।
सङ्कर्षणं जीवभूतं वदन्ति।
ततः प्रद्युम्नमनिरुद्धं चतुर्थ-
माज्ञापयत्यात्मयोनिर्महात्मा ॥ १३.२६३.३९ ॥
A Vāsudeva, morada del universo y sin cualidades, lo llaman Saṅkarṣaṇa, convertido en ser vivo. Luego el gran espíritu, nacido de sí mismo, ordenó a Pradyumna y, como cuarto, a Aniruddha.
13.263.40
स पञ्चधा पञ्चगुणोपपन्नं ।
सञ्चोदयन्विश्वमिदं सिसृक्षुः।
ततश्चकारावनिमारुतौ च ।
खं ज्योतिरम्भश्चि तथैव पार्थ ॥ १३.२६३.४० ॥
Quíntuple, dotado de las cinco cualidades, impulsando este universo y deseando crear, luego hizo la tierra y el viento, el espacio, la luz y el agua, de igual modo, oh Pārtha.
13.263.41
स स्थावरं जङ्गमं चैवमेत-
च्चतुर्विधं लोकमिमं च कृत्वा।
ततो भूमिं व्यदधात्पञ्चबीजां ।
द्यावापृथिव्यग्निरथाम्बुवायू ॥ १३.२६३.४१ ॥
Tras crear este mundo cuádruple de lo inmóvil y lo móvil, estableció entonces la tierra con sus cinco semillas, y el cielo y la tierra, el fuego, la rueda del carro, el agua y el viento.
13.263.42
न्सर्वान्सदा भूतपतिः सिसृक्षुः ॥ १३.२६३.४२ ॥
…siempre, el señor de los seres, deseando crear…
13.263.43
शुभाशुभं स्थावरं जङ्गमं च ।
विष्वक्सेनात्सर्वमेतत्प्रतीहि।
यद्वर्तते यच्च भविष्यतीह ।
सर्वं ह्येतत्केशवं त्वं प्रतीहि ॥ १३.२६३.४३ ॥
Sabe que todo esto, lo auspicioso y lo inauspicioso, lo inmóvil y lo móvil, procede de Viṣvaksena. Sabe que todo lo que existe aquí y lo que existirá aquí es de Keśava.
13.263.44
मृत्युश्चैव प्राणिनामन्तकाले ।
साक्षात्कृष्णः केशवो देहभाजाम्।
भूतं च यच्चेह न विद्म किञ्चि-
द्विष्वक्सेनात्सर्वमेतत्प्रतीहि ॥ १३.२६३.४४ ॥
La muerte misma, en el tiempo final de los seres vivos, es directamente Kṛṣṇa Keśava. No sabemos nada de lo que ha sido aquí; sabe que todo esto procede de Viṣvaksena.
13.263.45
यत्प्रशस्तं च लोकेषु पुण्यं यच्च शुभाशुभम् ।
तत्सर्वं केशवोऽचिन्त्यो विपरीतमतः परम् ॥ १३.२६३.४५ ॥
Todo lo que es alabado en los mundos, todo lo que es meritorio, lo auspicioso y lo inauspicioso, todo eso es el inconcebible Keśava; y más allá de esto, y su opuesto, también es él.
13.263.46
एतादृशः केशवोऽतश्च भूयो ।
नारायणः परमश्चाव्ययश्च।
मध्याद्यन्तस्य जगतस्तस्तुषश्च ।
बुभूषतां प्रभवश्चाव्ययश्च ॥ १३.२६३.४६ ॥
Tal es Keśava, y de nuevo es Nārāyaṇa, el supremo e imperecedero; del principio, el medio y el fin del mundo, y de quienes desean existir, él es el origen, y él es imperecedero.