మహాభారతం · అధ్యాయం 13.263
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.263.1
ब्राह्मणानर्चसे राजन्सततं संशितव्रतान् ।
कं तु धर्मोदयं दृष्ट्वा तानर्चसि जनाधिप ॥ १३.२६३.१ ॥
ఓ రాజా, కఠిన వ్రతాలు కలిగిన బ్రాహ్మణులను నీవు ఎల్లప్పుడూ గౌరవిస్తావు. ఓ ప్రజాధిపతీ, ధర్మోదయాన్ని ఏది చూసి నీవు వారిని పూజిస్తున్నావు?
13.263.2
कां वा ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिं दृष्ट्वा महाव्रत ।
तानर्चसि महाबाहो सर्वमेतद्वदस्व मे ॥ १३.२६३.२ ॥
ఓ మహావ్రతుడా, బ్రాహ్మణ పూజలో ఏ ఫలితాన్ని చూసి నీవు వారిని గౌరవిస్తావు? ఓ మహాబాహూ, ఇదంతా నాకు చెప్పు.
13.263.3
एष ते केशवः सर्वमाख्यास्यति महामतिः ।
व्युष्टिं ब्राह्मणपूजायां दृष्ट्वा व्युष्टिं महाव्रत ॥ १३.२६३.३ ॥
ఈ మహామతి కేశవుడు నీకు అంతా చెబుతాడు. ఓ మహావ్రతుడా, బ్రాహ్మణ పూజలో కనిపించే ఫలితాన్ని ఆయనే వివరిస్తాడు.
13.263.4
बलं श्रोत्रे वाङ्मनश्चक्षुषी च ।
ज्ञानं तथा नविशुद्धं ममाद्य।
देहन्यासो नातिचिरान्मतो मे ।
न चातितूर्णं सविताऽद्य याति ॥ १३.२६३.४ ॥
నా బలం, చెవులు, వాక్కు, మనస్సు, కళ్ళు, జ్ఞానం ఈ రోజు నిర్మలంగా లేవు. నా దేహత్యాగం చాలా కాలం తర్వాత జరగదని నేను భావిస్తున్నాను; ఈ రోజు సూర్యుడు కూడా అతి వేగంగా వెళ్ళడు.
13.263.5
उक्ता धर्मा ये पुराणे महान्तो ।
राजन्विप्राणां क्षत्रियाणां विशां च।
येये शूद्राणां धर्ममुपासते ते ।
तानेव कृष्णदुपशिक्षस्व पार्थः ॥ १३.२६३.५ ॥
ఓ రాజా, పురాణాలలో మహాపురుషులు చెప్పిన ధర్మాలను, బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్రులు పాటించే ధర్మాలను, ఓ పార్థా, కృష్ణుని వద్ద నేర్చుకో.
13.263.6
अहं ह्येनं वेद्मि तत्त्वेन कृष्णं ।
योऽयं हि यच्चास्य बलं पुराणम्।
अमेयात्मा केशवः कौरवेन्द्र ।
सोयं धर्मं वक्ष्यति सर्वमेतत् ॥ १३.२६३.६ ॥
నేను ఈ కృష్ణుని తత్త్వతః ఎరుగుదును; ఆయన పురాతన బలము కలవాడు. కౌరవేంద్రా, అపరిమిత ఆత్మ గల కేశవుడే ఈ ధర్మమంతటినీ చెబుతాడు.
13.263.7
कृष्णः पृथ्वीमसृजत्स्वं दिवं च ।
कृष्णस्यि देहान्मेदिनी सम्बभूव।
वराहोऽयं भीमबलः पुराणः ।
स पर्वतान्व्यसृजद्वै दिशश्च ॥ १३.२६३.७ ॥
కృష్ణుడు భూమిని, తన స్వర్గాన్ని సృష్టించాడు. కృష్ణుని శరీరం నుండే మేదినీ (భూమి) ఉద్భవించింది. భయంకర బలము గల ఈ పురాతన వరాహుడు పర్వతాలను, దిక్కులను సృష్టించాడు.
13.263.8
अस्माद्वायुश्चान्तरिक्षं दिवं च ।
दिशश्चतस्रो विदिशश्चतस्रः।
सृष्टिस्तथैवेयमनुप्रसूता ।
स निर्ममे विश्वमिदं पुराणः ॥ १३.२६३.८ ॥
దీని నుండి వాయువు, అంతరిక్షం, స్వర్గం ఉద్భవించాయి; నాలుగు దిక్కులు, నాలుగు ఉపదిక్కులు. ఈ విధంగానే ఈ సృష్టి క్రమంగా వెలువడింది. ఆ పురాతనుడు ఈ విశ్వాన్ని నిర్మించాడు.
13.263.9
अस्य नाभ्यां पुष्करं सम्प्रसूतं ।
यत्रोत्पन्नः स्वयमेवामितौजाः।
येनाच्छिन्नं तत्तमः पार्थ घोरं ।
यत्र तिष्ठन्त्यर्णवास्तच्छयानाः ॥ १३.२६३.९ ॥
ఆయన నాభి నుండి తామర పుట్టింది; అందులో అమితతేజుడు స్వయంగా జన్మించాడు. దానివల్లనే ఆ భయంకరమైన చీకటి తొలగింది, పార్థా; అక్కడ సముద్రాలు ఆయనపై పరుండి స్థిరంగా ఉంటాయి.
13.263.10
कृते युगे धर्म आसीत्समग्र-
स्त्रेताकाले यज्ञमनुप्रपन्नः।
बलं त्वासीद्द्वापरे पार्थ कृष्णः ।
कलौ त्वधर्मः क्षितिमेवाजगाम ॥ १३.२६३.१० ॥
కృతయుగంలో ధర్మం సంపూర్ణంగా ఉండెను; త్రేతాయుగంలో అది యజ్ఞాన్ని ఆశ్రయించెను. ఓ పార్థా, ద్వాపరయుగంలో బలం ఉండెను; కలియుగంలో అధర్మం భూమిని చేరెను.
13.263.11
स एव पूर्वं निजघान दैत्या-
न्स एव देवश्च बभूव सम्राट्।
स भूतानां भावनो भूतभव्यः ।
स विश्वस्यास्य जगतश्चाभिगोप्ताः ॥ १३.२६३.११ ॥
పూర్వం ఆయనే దైత్యులను సంహరించెను; ఆయనే దేవుడై చక్రవర్తి అయ్యెను. ఆయనే ప్రాణుల ఉత్పత్తికి కారణం, గతమూ భవిష్యత్తూ; ఈ సమస్త విశ్వానికీ జగత్తుకీ ఆయనే రక్షకుడు.
13.263.12
यदा धर्मो ग्लाति वंशे सुराणां ।
तदा कृष्णो जायते मानुषेषु।
धर्मे स्थित्वा स तु वै भावितात्मा ।
परांश्च लोकानपराश्च पाति ॥ १३.२६३.१२ ॥
దేవవంశంలో ధర్మం క్షీణించినప్పుడు, కృష్ణుడు మానవులలో జన్మిస్తాడు. ధర్మంలో స్థిరంగా నిలిచిన ఆ పవిత్రాత్ముడు ఉన్నత మరియు దిగువ లోకాలు రెండింటినీ రక్షిస్తాడు.
13.263.13
त्याज्यांस्त्यक्त्वा चासुराणां वधेन ।
कार्याकार्ये कारणं चैव पाति।
कृतं करिष्यत्क्रियते च देवो ।
राहुं सोमं विद्धि च शक्रमेनम् ॥ १३.२६३.१३ ॥
అసురులను వధించి, త్యాజ్యమైనవాటిని త్యజించి, ఆయన చేయదగినదానికీ చేయరానిదానికీ కారణమై రక్షిస్తాడు. చేసినది, చేయబోయేది, చేయబడుతున్నది దేవుడే; ఆయనను రాహువు, సోముడు, శక్రుడు అని తెలుసుకో.
13.263.14
स विश्वकर्मा स हि विश्वरूपः ।
स विश्वबुग्विश्वसृग्विश्वजिच्च।
स शूलभृच्छोणितभृत्कराल-
स्तं कर्मभिर्विदितं वै स्तुवन्ति ॥ १३.२६३.१४ ॥
ఆయనే విశ్వకర్మ, ఆయనే విశ్వరూపుడు. ఆయనే విశ్వాన్ని తెలిసినవాడు, సృష్టించేవాడు, జయించేవాడు; ఆయనే త్రిశూలధారి, రక్తధారి, భయంకరుడు. కర్మలచేత తెలియబడిన ఆయనను ప్రజలు స్తుతిస్తారు.
13.263.15
तं गन्धर्वाणामप्सरसां च नित्य-
मुपतिष्ठन्ते विबुधानां शतानि।
तं राक्षसाश्च परिसंवदन्ति ।
राजन्यानां स विजिगीषुरेकः ॥ १३.२६३.१५ ॥
గంధర్వులు, అప్సరసలు, దేవతల వందలాది గణాలు ఎల్లప్పుడూ ఆయన సేవలో ఉంటారు. రాక్షసులు కూడా ఆయన గురించి మాట్లాడుకుంటారు; రాజులలో విజయాన్ని కోరేవాడు ఆయనొక్కడే.
13.263.16
तमध्वरे शंसितारः स्तुवन्ति ।
रथन्तरे सामगाश्च स्तुवन्ति।
तं ब्राह्मणा ब्रह्ममन्त्रैः स्तुवन्ति ।
तस्मै हविरध्वर्यवः कल्पयन्ति ॥ १३.२६३.१६ ॥
యజ్ఞంలో శంసితారులు ఆయనను స్తుతిస్తారు; రథంతర సామంలో సామగాయకులు కూడా స్తుతిస్తారు. బ్రాహ్మణులు బ్రహ్మమంత్రాలతో ఆయనను స్తుతిస్తారు; అధ్వర్యులు ఆయనకు హవిస్సు సిద్ధం చేస్తారు.
13.263.17
स पौराणीं ब्रह्मगुहां प्रविष्टो ।
महीसत्रं भारताग्रे ददर्श।
स चैव गामुद्दधाराग्र्यकर्मा ।
विक्षोभ्य दैत्यानुरगान्दानवांश्च ॥ १३.२६३.१७ ॥
ఆయన పురాతనమైన బ్రహ్మగుహలో ప్రవేశించి, భారతులలో అగ్రగణ్యునిగా మహీసత్రాన్ని చూశాడు. శ్రేష్ఠకర్మ చేసిన ఆయనే భూమిని ఎత్తాడు; దైత్యులను, నాగులను, దానవులను కలవరపరిచాడు.
13.263.18
तं घोषार्थे गीर्भिरिन्द्राः स्तुवन्ति ।
स चापीशो भारतैकः पशूनाम्।
तस्य भक्षान्विविधान्वेदयन्ति ।
तमेवाजौ वाहनं वेदयन्ति ॥ १३.२६३.१८ ॥
పశువుల కోసం ఇంద్రులు ఆయనను స్తోత్రాలతో స్తుతిస్తారు. ఆయన భారతులలో ఏకైక పశుపతి. ఆయనకు చెందిన వివిధ ఆహారాలను ప్రకటిస్తారు; యుద్ధంలో ఆయననే వాహనంగా తెలుపుతారు.
13.263.19
तस्यान्तरिक्षं पृथिवी दिवं च ।
सर्वं वशे तिष्ठति शाश्वतस्य।
स कुम्भे रेतः ससृजे सुराणां ।
यत्रोत्पन्नमृषिमाहुर्वसिष्ठम् ॥ १३.२६३.१९ ॥
ఆ శాశ్వతుని వశంలో అంతరిక్షం, భూమి, స్వర్గం అన్నీ నిలిచి ఉన్నాయి. ఆయన కుండలో దేవతల రేతస్సును విడిచాడు; అందులో పుట్టిన ఋషిని వసిష్ఠుడని అంటారు.
13.263.20
स मातरिश्वा विभुरश्ववाजी ।
स रश्मिवान्सविता चादिदेवः।
तेनासुरा विजिताः सर्व एव ।
तद्विक्रान्तैर्विजितानीह त्रीणि ॥ १३.२६३.२० ॥
ఆయనే మాతరిశ్వుడు, విభువు, అశ్వంలా వేగవంతుడు. ఆయనే కిరణవంతుడైన సవితృ, ఆదిదేవుడు. ఆయన చేత అసురులందరూ జయించబడ్డారు; ఆయన పరాక్రమంతో ఇక్కడ మూడు లోకాలు జయించబడ్డాయి.
13.263.21
स देवानां मानुषाणां पितॄणां ।
तमेवाहुर्यज्ञविदां वितानम्।
स एव कालं विभजन्नुदेति ।
तस्योत्तरं दक्षिणं चायने द्वे ॥ १३.२६३.२१ ॥
ఆయన దేవతలకు, మానవులకు, పితృదేవతలకు చెందినవాడు; యజ్ఞం తెలిసినవారు ఆయననే యజ్ఞవితానం అంటారు. ఆయనే కాలాన్ని విభజిస్తూ ఉదయిస్తాడు; ఆయన ఉత్తరాయణం, దక్షిణాయనం అనే రెండు మార్గాలు.
13.263.22
तस्यैवोर्ध्वं तिर्यगधश्चरन्ति ।
गभस्तयो मेदिनीं भासयन्तः।
तं ब्राह्मणा वेदविदो जुषन्ति ।
तस्यादित्यो गामुपयुज्य भाति ॥ १३.२६३.२२ ॥
ఆయన కిరణాలు పైకి, అడ్డంగా, క్రిందికి సంచరిస్తూ భూమిని ప్రకాశింపజేస్తాయి. వేదం తెలిసిన బ్రాహ్మణులు ఆయననే సేవిస్తారు; ఆయన ఆదిత్యుడు భూమితో కలిసి ప్రకాశిస్తాడు.
13.263.23
स मासिमास्यध्वरकृद्विधत्ते ।
तमध्वरे वेदविदः पठन्ति।
स एवोक्तश्चक्रमिदं त्रिनाभि ।
सप्ताश्वयुक्तं वहते वै त्रिधामा ॥ १३.२६३.२३ ॥
ఆయనే ప్రతి నెలా యజ్ఞం చేయించేవాడు; యజ్ఞంలో వేదం తెలిసినవారు ఆయననే పఠిస్తారు. ఆయనే మూడు నాభులున్న ఈ చక్రమని చెప్పబడ్డాడు; ఏడు గుర్రాలతో కట్టబడి ఆయన దానిని మోస్తాడు — ఆయనే త్రిధాముడు.
13.263.24
कृष्णं सदा पार्थ कर्तारमेहि ॥ १३.२६३.२४ ॥
పార్థా, ఎల్లప్పుడూ కృష్ణుడిని కర్తగా భావించి ఆయన వద్దకు రా.
13.263.25
स एकदा कक्षगतो महात्मा ।
तुष्टो विभुः खाण्डवे धूमकेतुः।
स राक्षसानुरगांश्चावजित्य ।
सर्वत्रगः सर्वमग्नौ जुहोति ॥ १३.२६३.२५ ॥
ఆ మహాత్ముడు ఒకసారి అడవిలోకి వెళ్ళాడు; సంతుష్టుడైన సర్వవ్యాపి ధూమకేతువు (అగ్ని) ఖాండవంలో రాక్షసులను, సర్పాలను జయించి, అన్నిచోట్లా సంచరిస్తూ, అగ్నిలో సర్వాన్నీ హోమం చేస్తాడు.
13.263.26
स एव पार्थाय श्वेतमश्वं प्रायच्छ-
त्स एवाश्वानथ सर्वांश्चकार।
सबन्धुरस्तस्य रथस्त्रिचक्र-
स्त्रिवृच्छिराश्चतुरश्वस्त्रिनाभिः ॥ १३.२६३.२६ ॥
ఆయనే పార్థునికి తెల్లని గుర్రాన్ని ఇచ్చాడు; ఆయనే అన్ని గుర్రాలనూ సృష్టించాడు. ఆయన రథానికి మూడు చక్రాలు, మూడు భాగాల శిఖరం, నాలుగు గుర్రాలు, మూడు నాభులు ఉన్నాయి.
13.263.27
स विहायो व्यदधात्पञ्चनाभिः ।
स निर्ममे गां दिवमन्तरिक्षम्।
सोऽरण्यानि व्यसृजत्पर्वतांश्च ।
हृषीकेशोऽमितदीप्ताग्नितेजाः ॥ १३.२६३.२७ ॥
ఆయనే ఆకాశాన్ని ఐదు నాభులతో స్థాపించాడు; ఆయనే భూమిని, స్వర్గాన్ని, అంతరిక్షాన్ని సృష్టించాడు. ఆయనే అడవులను, పర్వతాలను విడిచిపెట్టాడు; ఆయన హృషీకేశుడు, అపరిమిత ప్రకాశించే అగ్ని తేజస్సు కలవాడు.
13.263.28
अलङ्घयद्वै सरितो जिघांस-
ञ्शक्रं वज्रं प्रहरन्तं निरास।
स महेन्द्रः स्तूयते वै महाध्वरे ।
विप्रैरेको ऋक्सहस्रैः पुराणैः ॥ १३.२६३.२८ ॥
ఆయన నదులను దాటాడు, వజ్రంతో కొట్టడానికి వచ్చిన శక్రుణ్ణి చంపాలనే కోరికతో; అతన్ని తరిమివేశాడు. ఆయనే మహేంద్రుడు; మహాయజ్ఞంలో విప్రులచే వేలాది ఋక్కులు, పురాణాలతో ఒంటరిగా స్తుతించబడుతున్నాడు.
13.263.29
दुर्वासा वै तेन नान्येन शक्यो ।
गृहे राजन्वासयितुं महौजाः।
तमेवाहुर्ऋषिमेकं पुराणं ।
स विश्वकृद्विदधात्यात्मभावान् ॥ १३.२६३.२९ ॥
రాజా, దుర్వాసుడిని అతనికి తప్ప మరెవరూ ఇంట్లో నిలిపి ఉంచలేరు; ఆయన మహాతేజస్వి. ఆయననే ఒక పురాతన ఋషి అని అంటారు; ఆ విశ్వకర్త తన స్వరూపాలను స్థాపిస్తాడు.
13.263.30
वेदांश्च यो वेदयतेऽधिदेवो ।
विधींश्च यश्चाश्रयते पुराणान्।
कामे वेदे लौकिके यत्फलं च ।
विष्वक्सेनः सर्वमेतत्प्रतीहि ॥ १३.२६३.३० ॥
వేదాలను వెల్లడించే అధిదేవుడు, పురాణ విధులను ఆశ్రయించేవాడు; కామంలో, వేదంలో, లౌకిక జీవితంలో ఉన్న ఫలం — అదే విశ్వక్సేనుడు. ఇవన్నీ తెలుసుకో.
13.263.31
ज्योतींषि शुक्लानि हि सर्वलोके ।
त्रयो लोका लोकपालास्त्रयश्च।
त्रयोऽग्रयो व्याहृतयश्च तिस्रः ।
सर्वे देवा देवकीपुत्र एव ॥ १३.२६३.३१ ॥
సర్వలోకాలలో శుక్ల జ్యోతులు ఉన్నాయి; మూడు లోకాలు, మూడు లోకపాలకులు, మూడు అగ్రములు, మూడు వ్యాహృతులు — ఇవన్నీ దేవతలు దేవకీపుత్రుడే.
13.263.32
स क्त्सरः स ऋतुः सोऽर्धमासः ।
सोऽहोरात्रः स कला वै स काष्ठाः।
मात्रा मुहूर्ताश्च लवाः क्षणाश्च ।
विष्वक्सेनः सर्वमेतत्प्रतीहि ॥ १३.२६३.३२ ॥
ఆయనే సంవత్సరం, ఆయనే ఋతువు, ఆయనే అర్ధమాసం; ఆయనే పగలు-రాత్రి, ఆయనే కళలు, ఆయనే కాష్ఠలు. మాత్రలు, ముహూర్తాలు, లవాలు, క్షణాలు కూడా ఆయనే — విష్వక్సేనుడే ఇదంతా అని తెలుసుకో.
13.263.33
चन्द्रादित्यौ ग्रहनक्षत्रताराः ।
सर्वाणि दर्शान्यथ पौर्णमासम्।
चन्द्रादित्यौ ग्रहनक्षत्रताराः ।
सर्वाणि दर्शान्यथ पौर्णमासम्। ॥ १३.२६३.३३ ॥
చంద్రుడు, ఆదిత్యుడు, గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, తారలు; అన్ని దర్శ యజ్ఞాలు, తరువాత పౌర్ణమాసం — చంద్రుడు, ఆదిత్యుడు, గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, తారలు; అన్ని దర్శ యజ్ఞాలు, తరువాత పౌర్ణమాసం.
13.263.34
सर्व कृष्णादृषयश्चैव सप्त ॥ १३.२६३.३४ ॥
అన్నీ కృష్ణుని నుండే — ఋషులు కూడా, ఏడు కూడా.
13.263.35
वायुर्भूत्वा विक्षिपते च विश्व-
मग्निर्भूत्वा दहते विश्वरूपः।
आपो भूत्वा मज्जयते च सर्वं ।
ब्रह्म भूत्वा सृजते विश्वसङ्घान् ॥ १३.२६३.३५ ॥
వాయువుగా మారి ఆయన విశ్వాన్ని చెదరగొడతాడు; విశ్వరూప అగ్నిగా మారి దహిస్తాడు; జలంగా మారి సర్వాన్నీ ముంచుతాడు; బ్రహ్మగా మారి విశ్వ సమూహాలను సృష్టిస్తాడు.
13.263.36
वेद्यं च यद्वेदयते च वेद्यं ।
विधिश्च यश्च श्रयते विधेयम्।
धर्मे च वेदे च बले च सर्वं ।
चराचरं केशवं त्वं प्रतीहि ॥ १३.२६३.३६ ॥
తెలియబడేదాన్ని తెలియజేసేవాడు, తెలియబడేవాడు కూడా; విధి, విధేయతను ఆశ్రయించేవాడు; ధర్మంలో, వేదంలో, బలంలో ఉన్న చరాచరమంతా కేశవుడే అని తెలుసుకో.
13.263.37
ज्योतिर्भूतः परमोसौ पुरस्ता-
त्प्रकाशते यत्प्रभया विश्वरूपः।
अपः सृष्ट्वा सर्वभूतात्मयोनिः ।
पुराऽकरोत्सर्वमेवाथ विश्वम् ॥ १३.२६३.३७ ॥
వెలుగుగా మారిన ఆ పరమ పురుషుడు ముందుగా ప్రకాశిస్తాడు; ఆయన తేజస్సుచే విశ్వరూపం ప్రకాశిస్తుంది. జలాలను సృష్టించి, సర్వభూతాత్మలకు మూలమైన ఆయన పూర్వం విశ్వాన్నంతటినీ రచించాడు.
13.263.38
ऋतूनुत्पातान्विविधान्यद्भुतानि ।
मेघान्विद्युत्सर्वमैरावतं च।
सर्वं कृष्णात्स्थावरं जङ्गं च ।
विश्वात्मानं विष्णुमेनं प्रतीहि ॥ १३.२६३.३८ ॥
ఋతువులు, వివిధ ఉత్పాతాలు, అద్భుతాలు, మేఘాలు, విద్యుత్తు, సమస్తం, ఐరావతం; కృష్ణుని నుండే స్థావర జంగమాలన్నీ. ఈ విశ్వాత్ముడైన విష్ణువుగా ఆయనను తెలుసుకో.
13.263.39
विश्वावासं निर्गुणं वासुदेवं ।
सङ्कर्षणं जीवभूतं वदन्ति।
ततः प्रद्युम्नमनिरुद्धं चतुर्थ-
माज्ञापयत्यात्मयोनिर्महात्मा ॥ १३.२६३.३९ ॥
విశ్వనివాసుడు, నిర్గుణుడు అయిన వాసుదేవుడిని జీవస్వరూపుడైన సంకర్షణుడని అంటారు. తరువాత ఆత్మయోని అయిన మహాత్ముడు ప్రద్యుమ్నుడిని, నాలుగవ అనిరుద్ధుడిని నియమించాడు.
13.263.40
स पञ्चधा पञ्चगुणोपपन्नं ।
सञ्चोदयन्विश्वमिदं सिसृक्षुः।
ततश्चकारावनिमारुतौ च ।
खं ज्योतिरम्भश्चि तथैव पार्थ ॥ १३.२६३.४० ॥
ఆయన ఐదురూపాలుగా, ఐదు గుణాలతో కూడినవాడై, ఈ విశ్వాన్ని ప్రేరేపిస్తూ, సృష్టించ కోరి, తరువాత భూమిని, వాయువును, ఆకాశాన్ని, తేజస్సును, జలాన్ని, ఓ పార్థా, అలాగే సృష్టించాడు.
13.263.41
स स्थावरं जङ्गमं चैवमेत-
च्चतुर्विधं लोकमिमं च कृत्वा।
ततो भूमिं व्यदधात्पञ्चबीजां ।
द्यावापृथिव्यग्निरथाम्बुवायू ॥ १३.२६३.४१ ॥
ఆయన స్థావర జంగమ రూపమైన ఈ నాలుగు విధాల లోకాన్ని సృష్టించి, తరువాత ఐదు బీజాలు గల భూమిని స్థాపించాడు; ద్యావాపృథివిని, అగ్నిని, రథాన్ని, జలాన్ని, వాయువును కూడా.
13.263.42
न्सर्वान्सदा भूतपतिः सिसृक्षुः ॥ १३.२६३.४२ ॥
…ఎల్లప్పుడూ సమస్త ప్రాణులకు ప్రభువైన ఆయన, సృష్టించాలని కోరి…
13.263.43
शुभाशुभं स्थावरं जङ्गमं च ।
विष्वक्सेनात्सर्वमेतत्प्रतीहि।
यद्वर्तते यच्च भविष्यतीह ।
सर्वं ह्येतत्केशवं त्वं प्रतीहि ॥ १३.२६३.४३ ॥
శుభాశుభాలు, స్థావర జంగమాలు, ఇవన్నీ విష్వక్సేనుని నుండి అని తెలుసుకో. ఇక్కడ ఉన్నది, ఇకముందు ఉండబోయేది, ఇదంతా కేశవునిదే అని నీవు తెలుసుకో.
13.263.44
मृत्युश्चैव प्राणिनामन्तकाले ।
साक्षात्कृष्णः केशवो देहभाजाम्।
भूतं च यच्चेह न विद्म किञ्चि-
द्विष्वक्सेनात्सर्वमेतत्प्रतीहि ॥ १३.२६३.४४ ॥
ప్రాణులకు అంతకాలంలో వచ్చే మృత్యువు కూడా ప్రత్యక్షంగా కృష్ణుడు కేశవుడే. ఇక్కడ జరిగినది మనకు ఏమీ తెలియదు; ఇవన్నీ విష్వక్సేనుని నుండి అని తెలుసుకో.
13.263.45
यत्प्रशस्तं च लोकेषु पुण्यं यच्च शुभाशुभम् ।
तत्सर्वं केशवोऽचिन्त्यो विपरीतमतः परम् ॥ १३.२६३.४५ ॥
లోకాలలో ప్రశంసనీయమైనది, పుణ్యమైనది, శుభమైనది, అశుభమైనది, ఇవన్నీ అచింత్యుడైన కేశవుడే; దీనికి పరమైనదీ, దానికి విపరీతమైనదీ కూడా ఆయనే.
13.263.46
एतादृशः केशवोऽतश्च भूयो ।
नारायणः परमश्चाव्ययश्च।
मध्याद्यन्तस्य जगतस्तस्तुषश्च ।
बुभूषतां प्रभवश्चाव्ययश्च ॥ १३.२६३.४६ ॥
ఇటువంటివాడే కేశవుడు; మళ్లీ ఆయనే నారాయణుడు, పరముడు, అవ్యయుడు; జగత్తుకు ఆది, మధ్య, అంతం, ఉండదలచిన వారికి ఉత్పత్తి స్థానమూ, అవ్యయమూ ఆయనే.