ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.263
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.263.1
ब्राह्मणानर्चसे राजन्सततं संशितव्रतान् ।
कं तु धर्मोदयं दृष्ट्वा तानर्चसि जनाधिप ॥ १३.२६३.१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ସର୍ବଦା କଠୋରବ୍ରତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ହେ ଜନାଧିପ, ଧର୍ମର କେଉଁ ଉଦୟ ଦେଖି ଆପଣ ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି?
13.263.2
कां वा ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिं दृष्ट्वा महाव्रत ।
तानर्चसि महाबाहो सर्वमेतद्वदस्व मे ॥ १३.२६३.२ ॥
ହେ ମହାବ୍ରତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂଜାରେ କେଉଁ ଫଳ ଦେଖି ଆପଣ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି? ହେ ମହାବାହୁ, ଏ ସବୁ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
13.263.3
एष ते केशवः सर्वमाख्यास्यति महामतिः ।
व्युष्टिं ब्राह्मणपूजायां दृष्ट्वा व्युष्टिं महाव्रत ॥ १३.२६३.३ ॥
ଏହି ମହାମତି କେଶବ ଆପଣଙ୍କୁ ସବୁ କହିବେ। ହେ ମହାବ୍ରତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂଜାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଫଳ ସେ ହିଁ କହିବେ।
13.263.4
बलं श्रोत्रे वाङ्मनश्चक्षुषी च ।
ज्ञानं तथा नविशुद्धं ममाद्य।
देहन्यासो नातिचिरान्मतो मे ।
न चातितूर्णं सविताऽद्य याति ॥ १३.२६३.४ ॥
ମୋ ବଳ, କାନ, ବାଣୀ, ମନ, ଆଖି ଓ ଜ୍ଞାନ ଆଜି ଶୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ। ମୋ ମତରେ ଦେହତ୍ୟାଗ ଅଧିକ ଦୂରରେ ନାହିଁ; ଆଜି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଯାଉନାହାନ୍ତି।
13.263.5
उक्ता धर्मा ये पुराणे महान्तो ।
राजन्विप्राणां क्षत्रियाणां विशां च।
येये शूद्राणां धर्ममुपासते ते ।
तानेव कृष्णदुपशिक्षस्व पार्थः ॥ १३.२६३.५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ପୁରାଣରେ ମହାପୁରୁଷମାନେ କହିଥିବା ଧର୍ମ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ପାଳନ କରୁଥିବା ଧର୍ମ, ହେ ପାର୍ଥ, କୃଷ୍ଣଙ୍କଠାରୁ ହିଁ ଶିଖ।
13.263.6
अहं ह्येनं वेद्मि तत्त्वेन कृष्णं ।
योऽयं हि यच्चास्य बलं पुराणम्।
अमेयात्मा केशवः कौरवेन्द्र ।
सोयं धर्मं वक्ष्यति सर्वमेतत् ॥ १३.२६३.६ ॥
ମୁଁ ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣେ; ତାଙ୍କର ପୁରାତନ ବଳ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ। ହେ କୌରବେନ୍ଦ୍ର, ଅମିତାତ୍ମା କେଶବ ଏହି ସମସ୍ତ ଧର୍ମ କହିବେ।
13.263.7
कृष्णः पृथ्वीमसृजत्स्वं दिवं च ।
कृष्णस्यि देहान्मेदिनी सम्बभूव।
वराहोऽयं भीमबलः पुराणः ।
स पर्वतान्व्यसृजद्वै दिशश्च ॥ १३.२६३.७ ॥
କୃଷ୍ଣ ପୃଥିବୀ ଓ ନିଜର ସ୍ୱର୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦେହରୁ ହିଁ ମେଦିନୀ (ପୃଥିବୀ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଭୟଙ୍କର ବଳଶାଳୀ ଏହି ପୁରାତନ ବରାହ ପର୍ବତ ଓ ଦିଗସମୂହ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
13.263.8
अस्माद्वायुश्चान्तरिक्षं दिवं च ।
दिशश्चतस्रो विदिशश्चतस्रः।
सृष्टिस्तथैवेयमनुप्रसूता ।
स निर्ममे विश्वमिदं पुराणः ॥ १३.२६३.८ ॥
ଏଥିରୁ ବାୟୁ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଚାରି ଦିଗ ଓ ଚାରି ବିଦିଗ। ଏହିପରି ଭାବରେ ଏ ସୃଷ୍ଟି କ୍ରମଶଃ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ସେହି ପୁରାତନ ପୁରୁଷ ଏହି ବିଶ୍ୱ ନିର୍ମାଣ କଲେ।
13.263.9
अस्य नाभ्यां पुष्करं सम्प्रसूतं ।
यत्रोत्पन्नः स्वयमेवामितौजाः।
येनाच्छिन्नं तत्तमः पार्थ घोरं ।
यत्र तिष्ठन्त्यर्णवास्तच्छयानाः ॥ १३.२६३.९ ॥
ତାଙ୍କ ନାଭିରୁ ପଦ୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ତାହାରେ ଅମିତତେଜସ୍ୱୀ ନିଜେ ଜନ୍ମିଲେ। ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେହି ଘୋର ଅନ୍ଧକାର ଛିନ୍ନ ହେଲା, ହେ ପାର୍ଥ; ଯେଉଁଠାରେ ସମୁଦ୍ରମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଶୟନ କରି ସ୍ଥିତ ଥାଆନ୍ତି।
13.263.10
कृते युगे धर्म आसीत्समग्र-
स्त्रेताकाले यज्ञमनुप्रपन्नः।
बलं त्वासीद्द्वापरे पार्थ कृष्णः ।
कलौ त्वधर्मः क्षितिमेवाजगाम ॥ १३.२६३.१० ॥
କୃତଯୁଗରେ ଧର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ସେ ଯଜ୍ଞକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲା। ହେ ପାର୍ଥ, ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ବଳ ଥିଲା; କଳିଯୁଗରେ ଅଧର୍ମ ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଲା।
13.263.11
स एव पूर्वं निजघान दैत्या-
न्स एव देवश्च बभूव सम्राट्।
स भूतानां भावनो भूतभव्यः ।
स विश्वस्यास्य जगतश्चाभिगोप्ताः ॥ १३.२६३.११ ॥
ପୂର୍ବରେ ସେ ହିଁ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ସେ ହିଁ ଦେବ ଓ ସମ୍ରାଟ ହେଲେ। ସେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦକ, ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ; ଏହି ବିଶ୍ୱ ଓ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ମଧ୍ୟ ସେ।
13.263.12
यदा धर्मो ग्लाति वंशे सुराणां ।
तदा कृष्णो जायते मानुषेषु।
धर्मे स्थित्वा स तु वै भावितात्मा ।
परांश्च लोकानपराश्च पाति ॥ १३.२६३.१२ ॥
ଦେବବଂଶରେ ଧର୍ମ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ କୃଷ୍ଣ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି। ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିର ସେଇ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଉଭୟ ଲୋକକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
13.263.13
त्याज्यांस्त्यक्त्वा चासुराणां वधेन ।
कार्याकार्ये कारणं चैव पाति।
कृतं करिष्यत्क्रियते च देवो ।
राहुं सोमं विद्धि च शक्रमेनम् ॥ १३.२६३.१३ ॥
ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ତ୍ୟାଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅକାର୍ଯ୍ୟର କାରଣ ହୋଇ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଯାହା କରାଯାଇଛି, କରାଯିବ ଓ କରାଯାଉଛି, ତାହା ଦେବ; ତାଙ୍କୁ ରାହୁ, ସୋମ ଓ ଶକ୍ର ବୋଲି ଜାଣ।
13.263.14
स विश्वकर्मा स हि विश्वरूपः ।
स विश्वबुग्विश्वसृग्विश्वजिच्च।
स शूलभृच्छोणितभृत्कराल-
स्तं कर्मभिर्विदितं वै स्तुवन्ति ॥ १३.२६३.१४ ॥
ସେ ହିଁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ସେ ହିଁ ବିଶ୍ୱରୂପ। ସେ ହିଁ ବିଶ୍ୱଜ୍ଞ, ବିଶ୍ୱସ୍ରଷ୍ଟା ଓ ବିଶ୍ୱଜୟୀ; ସେ ହିଁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ରକ୍ତଧାରୀ ଓ ଭୟଙ୍କର। କର୍ମରେ ଜଣାପଡ଼ିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଲୋକେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
13.263.15
तं गन्धर्वाणामप्सरसां च नित्य-
मुपतिष्ठन्ते विबुधानां शतानि।
तं राक्षसाश्च परिसंवदन्ति ।
राजन्यानां स विजिगीषुरेकः ॥ १३.२६३.१५ ॥
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଓ ଦେବତାଙ୍କର ଶହ ଶହ ଗଣ ସର୍ବଦା ତାଙ୍କ ସେବାରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି। ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା ହୁଅନ୍ତି; ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୟ ଇଚ୍ଛୁକ ସେ ଏକା।
13.263.16
तमध्वरे शंसितारः स्तुवन्ति ।
रथन्तरे सामगाश्च स्तुवन्ति।
तं ब्राह्मणा ब्रह्ममन्त्रैः स्तुवन्ति ।
तस्मै हविरध्वर्यवः कल्पयन्ति ॥ १३.२६३.१६ ॥
ଯଜ୍ଞରେ ଶଂସିତାରମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ରଥନ୍ତର ସାମରେ ସାମଗାୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ରହ୍ମମନ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ଅଧ୍ୱର୍ଯୁମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ହବିଷ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି।
13.263.17
स पौराणीं ब्रह्मगुहां प्रविष्टो ।
महीसत्रं भारताग्रे ददर्श।
स चैव गामुद्दधाराग्र्यकर्मा ।
विक्षोभ्य दैत्यानुरगान्दानवांश्च ॥ १३.२६३.१७ ॥
ସେ ପ୍ରାଚୀନ ବ୍ରହ୍ମଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ ଭାବେ ମହୀସତ୍ର ଦେଖିଲେ। ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠକର୍ମା ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଲେ; ଦୈତ୍ୟ, ନାଗ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ କଲେ।
13.263.18
तं घोषार्थे गीर्भिरिन्द्राः स्तुवन्ति ।
स चापीशो भारतैकः पशूनाम्।
तस्य भक्षान्विविधान्वेदयन्ति ।
तमेवाजौ वाहनं वेदयन्ति ॥ १३.२६३.१८ ॥
ଗୋରୁଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରମାନେ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ସେ ପଶୁମାନଙ୍କର ଈଶ୍ୱର, ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର। ତାଙ୍କ ବିବିଧ ଆହାର ଘୋଷଣା କରାଯାଏ; ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ବାହନ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
13.263.19
तस्यान्तरिक्षं पृथिवी दिवं च ।
सर्वं वशे तिष्ठति शाश्वतस्य।
स कुम्भे रेतः ससृजे सुराणां ।
यत्रोत्पन्नमृषिमाहुर्वसिष्ठम् ॥ १३.२६३.१९ ॥
ସେହି ଶାଶ୍ୱତଙ୍କ ବଶରେ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ, ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ସମସ୍ତ ସ୍ଥିତ। ସେ କୁମ୍ଭରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରେତସ୍ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଯେଉଁଠାରୁ ଜାତ ଋଷିଙ୍କୁ ବସିଷ୍ଠ କୁହାଯାଏ।
13.263.20
स मातरिश्वा विभुरश्ववाजी ।
स रश्मिवान्सविता चादिदेवः।
तेनासुरा विजिताः सर्व एव ।
तद्विक्रान्तैर्विजितानीह त्रीणि ॥ १३.२६३.२० ॥
ସେ ମାତରିଶ୍ୱା, ବିଭୁ, ଅଶ୍ୱ ପରି ଦ୍ରୁତ। ସେ ରଶ୍ମିବାନ ସବିତା ଏବଂ ଆଦିଦେବ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅସୁର ଜିତା ହେଲେ; ତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ଏଠାରେ ତିନି ଲୋକ ଜିତା ହେଲା।
13.263.21
स देवानां मानुषाणां पितॄणां ।
तमेवाहुर्यज्ञविदां वितानम्।
स एव कालं विभजन्नुदेति ।
तस्योत्तरं दक्षिणं चायने द्वे ॥ १३.२६३.२१ ॥
ସେ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କର; ଯଜ୍ଞ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଯଜ୍ଞବିତାନ କହନ୍ତି। ସେ ହିଁ କାଳକୁ ବିଭାଗ କରି ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାୟଣ ଓ ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଦୁଇଟି ପଥ।
13.263.22
तस्यैवोर्ध्वं तिर्यगधश्चरन्ति ।
गभस्तयो मेदिनीं भासयन्तः।
तं ब्राह्मणा वेदविदो जुषन्ति ।
तस्यादित्यो गामुपयुज्य भाति ॥ १३.२६३.२२ ॥
ତାଙ୍କ ରଶ୍ମିଗୁଡ଼ିକ ଉପରକୁ, ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଓ ତଳକୁ ଗତି କରି ପୃଥିବୀକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି। ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ସେବନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଆଦିତ୍ୟ ପୃଥିବୀ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଦୀପ୍ତ ହୁଏ।
13.263.23
स मासिमास्यध्वरकृद्विधत्ते ।
तमध्वरे वेदविदः पठन्ति।
स एवोक्तश्चक्रमिदं त्रिनाभि ।
सप्ताश्वयुक्तं वहते वै त्रिधामा ॥ १३.२६३.२३ ॥
ସେ ମାସେ ମାସେ ଯଜ୍ଞ କରାଇବା ଲୋକ ନିରୂପିତ; ଯଜ୍ଞରେ ବେଦଜ୍ଞମାନେ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ପାଠ କରନ୍ତି। ସେ ହିଁ ଏହି ତ୍ରିନାଭି ଚକ୍ର ବୋଲି କଥିତ; ସାତ ଅଶ୍ୱରେ ଯୋଡ଼ା ହୋଇ ସେ ତାହା ବହନ କରନ୍ତି — ସେ ତ୍ରିଧାମା।
13.263.24
कृष्णं सदा पार्थ कर्तारमेहि ॥ १३.२६३.२४ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ସର୍ବଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କର୍ତ୍ତା ଜାଣି ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସ।
13.263.25
स एकदा कक्षगतो महात्मा ।
तुष्टो विभुः खाण्डवे धूमकेतुः।
स राक्षसानुरगांश्चावजित्य ।
सर्वत्रगः सर्वमग्नौ जुहोति ॥ १३.२६३.२५ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମା ଏକଦା ବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଧୂମକେତୁ (ଅଗ୍ନି) ଖାଣ୍ଡବରେ ରାକ୍ଷସ ଓ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଜିତି, ସର୍ବତ୍ର ସଞ୍ଚରି, ଅଗ୍ନିରେ ସବୁକିଛି ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି।
13.263.26
स एव पार्थाय श्वेतमश्वं प्रायच्छ-
त्स एवाश्वानथ सर्वांश्चकार।
सबन्धुरस्तस्य रथस्त्रिचक्र-
स्त्रिवृच्छिराश्चतुरश्वस्त्रिनाभिः ॥ १३.२६३.२६ ॥
ସେ ହିଁ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଧଳା ଅଶ୍ୱ ଦେଲେ; ସେ ହିଁ ସମସ୍ତ ଅଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତାଙ୍କ ରଥର ତିନୋଟି ଚକ, ତିନି ଭାଗର ଶିଖର, ଚାରିଟି ଘୋଡା ଓ ତିନୋଟି ନାଭି ଥିଲା।
13.263.27
स विहायो व्यदधात्पञ्चनाभिः ।
स निर्ममे गां दिवमन्तरिक्षम्।
सोऽरण्यानि व्यसृजत्पर्वतांश्च ।
हृषीकेशोऽमितदीप्ताग्नितेजाः ॥ १३.२६३.२७ ॥
ସେ ହିଁ ଆକାଶକୁ ପାଞ୍ଚ ନାଭିଯୁକ୍ତ କରି ସ୍ଥାପନ କଲେ; ସେ ହିଁ ପୃଥିବୀ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ହିଁ ଅରଣ୍ୟ ଓ ପର୍ବତ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେ ହୃଷୀକେଶ, ଅସୀମ ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନିର ତେଜଯୁକ୍ତ।
13.263.28
अलङ्घयद्वै सरितो जिघांस-
ञ्शक्रं वज्रं प्रहरन्तं निरास।
स महेन्द्रः स्तूयते वै महाध्वरे ।
विप्रैरेको ऋक्सहस्रैः पुराणैः ॥ १३.२६३.२८ ॥
ସେ ନଦୀସମୂହ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ବଜ୍ରରେ ପ୍ରହାର କରୁଥିବା ଶକ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛାରେ; ତାଙ୍କୁ ତଡ଼ି ଦେଲେ। ସେ ହିଁ ମହେନ୍ଦ୍ର; ମହାଯଜ୍ଞରେ ବିପ୍ରମାନେ ସହସ୍ର ଋକ୍ ଓ ପୁରାଣ ସହିତ ଏକାକୀ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
13.263.29
दुर्वासा वै तेन नान्येन शक्यो ।
गृहे राजन्वासयितुं महौजाः।
तमेवाहुर्ऋषिमेकं पुराणं ।
स विश्वकृद्विदधात्यात्मभावान् ॥ १३.२६३.२९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଦୁର୍ବାସାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ଗୃହରେ ରଖିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି; ସେ ମହୌଜସ୍ୱୀ। ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଜଣେ ପୁରାତନ ଋଷି କୁହାଯାଏ; ସେ ବିଶ୍ୱକର୍ତ୍ତା ନିଜର ସ୍ୱରୂପମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
13.263.30
वेदांश्च यो वेदयतेऽधिदेवो ।
विधींश्च यश्चाश्रयते पुराणान्।
कामे वेदे लौकिके यत्फलं च ।
विष्वक्सेनः सर्वमेतत्प्रतीहि ॥ १३.२६३.३० ॥
ଯିଏ ବେଦସମୂହକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି ସେହି ଅଧିଦେବ, ଯିଏ ପୁରାଣ ବିଧିସମୂହକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି; କାମରେ, ବେଦରେ ଓ ଲୌକିକ ଜୀବନରେ ଯେଉଁ ଫଳ — ସେ ହିଁ ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ। ଏ ସବୁ ଜାଣ।
13.263.31
ज्योतींषि शुक्लानि हि सर्वलोके ।
त्रयो लोका लोकपालास्त्रयश्च।
त्रयोऽग्रयो व्याहृतयश्च तिस्रः ।
सर्वे देवा देवकीपुत्र एव ॥ १३.२६३.३१ ॥
ସର୍ବଲୋକରେ ଶୁକ୍ଲ ଜ୍ୟୋତି ଅଛି; ତିନି ଲୋକ, ତିନି ଲୋକପାଳ, ତିନି ଅଗ୍ରଣୀ ଏବଂ ତିନି ବ୍ୟାହୃତି — ଏସବୁ ଦେବତା ଦେବକୀପୁତ୍ର ହିଁ।
13.263.32
स क्त्सरः स ऋतुः सोऽर्धमासः ।
सोऽहोरात्रः स कला वै स काष्ठाः।
मात्रा मुहूर्ताश्च लवाः क्षणाश्च ।
विष्वक्सेनः सर्वमेतत्प्रतीहि ॥ १३.२६३.३२ ॥
ସେ ହିଁ ବର୍ଷ, ସେ ହିଁ ଋତୁ, ସେ ହିଁ ଅର୍ଧମାସ; ସେ ହିଁ ଦିନରାତି, ସେ ହିଁ କଳା ଓ କାଷ୍ଠା। ମାତ୍ରା, ମୁହୂର୍ତ, ଲବ ଓ କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ସେ — ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ ହିଁ ଏ ସବୁ ବୋଲି ଜାଣ।
13.263.33
चन्द्रादित्यौ ग्रहनक्षत्रताराः ।
सर्वाणि दर्शान्यथ पौर्णमासम्।
चन्द्रादित्यौ ग्रहनक्षत्रताराः ।
सर्वाणि दर्शान्यथ पौर्णमासम्। ॥ १३.२६३.३३ ॥
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଆଦିତ୍ୟ, ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ତାରା; ସମସ୍ତ ଦର୍ଶ, ତା'ପରେ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସ — ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଆଦିତ୍ୟ, ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ତାରା; ସମସ୍ତ ଦର୍ଶ, ତା'ପରେ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସ।
13.263.34
सर्व कृष्णादृषयश्चैव सप्त ॥ १३.२६३.३४ ॥
ସବୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କଠାରୁ — ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏବଂ ସାତ ମଧ୍ୟ।
13.263.35
वायुर्भूत्वा विक्षिपते च विश्व-
मग्निर्भूत्वा दहते विश्वरूपः।
आपो भूत्वा मज्जयते च सर्वं ।
ब्रह्म भूत्वा सृजते विश्वसङ्घान् ॥ १३.२६३.३५ ॥
ବାୟୁ ହୋଇ ସେ ବିଶ୍ୱକୁ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରନ୍ତି; ବିଶ୍ୱରୂପ ଅଗ୍ନି ହୋଇ ଦହନ କରନ୍ତି; ଜଳ ହୋଇ ସବୁ ବୁଡ଼ାନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମ ହୋଇ ବିଶ୍ୱ-ସଂଘ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
13.263.36
वेद्यं च यद्वेदयते च वेद्यं ।
विधिश्च यश्च श्रयते विधेयम्।
धर्मे च वेदे च बले च सर्वं ।
चराचरं केशवं त्वं प्रतीहि ॥ १३.२६३.३६ ॥
ଯାହା ଜ୍ଞେୟ ତାହା ପ୍ରକାଶ କରେ ଏବଂ ଯେ ନିଜେ ଜ୍ଞେୟ; ଯେ ବିଧି ଏବଂ ବିଧେୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ; ଧର୍ମ, ବେଦ ଓ ବଳରେ ଯାହା ଚରାଚର ସବୁ, ତାହାକୁ କେଶବ ବୋଲି ଜାଣ।
13.263.37
ज्योतिर्भूतः परमोसौ पुरस्ता-
त्प्रकाशते यत्प्रभया विश्वरूपः।
अपः सृष्ट्वा सर्वभूतात्मयोनिः ।
पुराऽकरोत्सर्वमेवाथ विश्वम् ॥ १३.२६३.३७ ॥
ଆଲୋକରୂପ ହୋଇ ସେହି ପରମ ପୁରୁଷ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକାଶିତ; ଯାହାର ପ୍ରଭାରେ ବିଶ୍ୱରୂପ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଜଳ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସର୍ବଭୂତର ଆତ୍ମାର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥାନ ସେ ପୂର୍ବେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ରଚନା କଲେ।
13.263.38
ऋतूनुत्पातान्विविधान्यद्भुतानि ।
मेघान्विद्युत्सर्वमैरावतं च।
सर्वं कृष्णात्स्थावरं जङ्गं च ।
विश्वात्मानं विष्णुमेनं प्रतीहि ॥ १३.२६३.३८ ॥
ଋତୁ, ବିବିଧ ଉତ୍ପାତ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା, ମେଘ, ବିଦ୍ୟୁତ, ସବୁ ଓ ଐରାବତ; କୃଷ୍ଣରୁ ହିଁ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସବୁ। ଏହି ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସେପରି ଜାଣ।
13.263.39
विश्वावासं निर्गुणं वासुदेवं ।
सङ्कर्षणं जीवभूतं वदन्ति।
ततः प्रद्युम्नमनिरुद्धं चतुर्थ-
माज्ञापयत्यात्मयोनिर्महात्मा ॥ १३.२६३.३९ ॥
ବିଶ୍ୱବାସ, ନିର୍ଗୁଣ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଜୀବଭୂତ ସଂକର୍ଷଣ କୁହନ୍ତି। ତାପରେ ଆତ୍ମଯୋନି ମହାତ୍ମା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଚତୁର୍ଥ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।
13.263.40
स पञ्चधा पञ्चगुणोपपन्नं ।
सञ्चोदयन्विश्वमिदं सिसृक्षुः।
ततश्चकारावनिमारुतौ च ।
खं ज्योतिरम्भश्चि तथैव पार्थ ॥ १३.२६३.४० ॥
ସେ ପାଞ୍ଚ ରୂପରେ, ପାଞ୍ଚ ଗୁଣ ସହିତ, ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇ, ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ପରେ ପୃଥିବୀ ଓ ବାୟୁ, ଆକାଶ, ତେଜ ଓ ଜଳ, ହେ ପାର୍ଥ, ସେହିପରି ରଚିଲେ।
13.263.41
स स्थावरं जङ्गमं चैवमेत-
च्चतुर्विधं लोकमिमं च कृत्वा।
ततो भूमिं व्यदधात्पञ्चबीजां ।
द्यावापृथिव्यग्निरथाम्बुवायू ॥ १३.२६३.४१ ॥
ସେ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ, ଏହି ଚତୁର୍ବିଧ ଲୋକକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ତା'ପରେ ପାଞ୍ଚ ବୀଜଯୁକ୍ତ ପୃଥିବୀ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀ, ଅଗ୍ନି, ରଥ, ଜଳ ଓ ବାୟୁକୁ ମଧ୍ୟ।
13.263.42
न्सर्वान्सदा भूतपतिः सिसृक्षुः ॥ १३.२६३.४२ ॥
…ସର୍ବଦା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି…
13.263.43
शुभाशुभं स्थावरं जङ्गमं च ।
विष्वक्सेनात्सर्वमेतत्प्रतीहि।
यद्वर्तते यच्च भविष्यतीह ।
सर्वं ह्येतत्केशवं त्वं प्रतीहि ॥ १३.२६३.४३ ॥
ଶୁଭାଶୁଭ, ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ, ଏ ସବୁ ବିଷ୍ୱକ୍ସେନରୁ ବୋଲି ଜାଣ। ଏଠାରେ ଯାହା ଅଛି ଓ ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବ, ସବୁ କେଶବଙ୍କର — ତୁମେ ଏହା ଜାଣ।
13.263.44
मृत्युश्चैव प्राणिनामन्तकाले ।
साक्षात्कृष्णः केशवो देहभाजाम्।
भूतं च यच्चेह न विद्म किञ्चि-
द्विष्वक्सेनात्सर्वमेतत्प्रतीहि ॥ १३.२६३.४४ ॥
ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଅନ୍ତକାଳରେ ଆସୁଥିବା ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷାତ କୃଷ୍ଣ କେଶବ ହିଁ। ଏଠାରେ ଯାହା ହୋଇଛି ତାହାର କିଛି ଆମେ ଜାଣୁ ନାହୁଁ; ଏ ସବୁ ବିଷ୍ୱକ୍ସେନରୁ ବୋଲି ଜାଣ।
13.263.45
यत्प्रशस्तं च लोकेषु पुण्यं यच्च शुभाशुभम् ।
तत्सर्वं केशवोऽचिन्त्यो विपरीतमतः परम् ॥ १३.२६३.४५ ॥
ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ପ୍ରଶଂସିତ, ଯାହା ପୁଣ୍ୟ, ଯାହା ଶୁଭାଶୁଭ, ସେ ସବୁ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ କେଶବ ହିଁ; ଏଥିରୁ ପରେ ଓ ତାହାର ବିପରୀତ ମଧ୍ୟ ସେ ହିଁ।
13.263.46
एतादृशः केशवोऽतश्च भूयो ।
नारायणः परमश्चाव्ययश्च।
मध्याद्यन्तस्य जगतस्तस्तुषश्च ।
बुभूषतां प्रभवश्चाव्ययश्च ॥ १३.२६३.४६ ॥
ଏପରି ହିଁ କେଶବ; ପୁଣି ସେ ହିଁ ନାରାୟଣ, ପରମ ଓ ଅବ୍ୟୟ; ଜଗତର ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର, ଓ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକମାନଙ୍କର ପ୍ରଭବ ଓ ଅବ୍ୟୟ ମଧ୍ୟ ସେ ହିଁ।