ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.263
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.263.1
ब्राह्मणानर्चसे राजन्सततं संशितव्रतान् ।
कं तु धर्मोदयं दृष्ट्वा तानर्चसि जनाधिप ॥ १३.२६३.१ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಕಠಿಣ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನೀನು ಸದಾ ಗೌರವಿಸುತ್ತೀಯೆ. ಓ ಜನಾಧಿಪನೇ, ಧರ್ಮದ ಯಾವ ಉದಯವನ್ನು ಕಂಡು ನೀನು ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೀಯೆ?
13.263.2
कां वा ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिं दृष्ट्वा महाव्रत ।
तानर्चसि महाबाहो सर्वमेतद्वदस्व मे ॥ १३.२६३.२ ॥
ಓ ಮಹಾವ್ರತನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಫಲವನ್ನು ಕಂಡು ನೀನು ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತೀಯೆ? ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳು.
13.263.3
एष ते केशवः सर्वमाख्यास्यति महामतिः ।
व्युष्टिं ब्राह्मणपूजायां दृष्ट्वा व्युष्टिं महाव्रत ॥ १३.२६३.३ ॥
ಈ ಮಹಾಮತಿ ಕೇಶವನು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುವನು. ಓ ಮಹಾವ್ರತನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಫಲವನ್ನು ಅವನೇ ವಿವರಿಸುವನು.
13.263.4
बलं श्रोत्रे वाङ्मनश्चक्षुषी च ।
ज्ञानं तथा नविशुद्धं ममाद्य।
देहन्यासो नातिचिरान्मतो मे ।
न चातितूर्णं सविताऽद्य याति ॥ १३.२६३.४ ॥
ನನ್ನ ಬಲ, ಕಿವಿಗಳು, ವಾಣಿ, ಮನಸ್ಸು, ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಇಂದು ಶುದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಬಹಳ ದೂರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇಂದು ಸೂರ್ಯನೂ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
13.263.5
उक्ता धर्मा ये पुराणे महान्तो ।
राजन्विप्राणां क्षत्रियाणां विशां च।
येये शूद्राणां धर्ममुपासते ते ।
तानेव कृष्णदुपशिक्षस्व पार्थः ॥ १३.२६३.५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳಿರುವ ಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ, ಶೂದ್ರರು ಅನುಸರಿಸುವ ಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ, ಓ ಪಾರ್ಥನೇ, ಕೃಷ್ಣನಿಂದಲೇ ಕಲಿ.
13.263.6
अहं ह्येनं वेद्मि तत्त्वेन कृष्णं ।
योऽयं हि यच्चास्य बलं पुराणम्।
अमेयात्मा केशवः कौरवेन्द्र ।
सोयं धर्मं वक्ष्यति सर्वमेतत् ॥ १३.२६३.६ ॥
ನಾನು ಈ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ಬಲ್ಲೆನು; ಅವನ ಪುರಾತನ ಬಲವನ್ನೂ ಬಲ್ಲೆನು. ಕೌರವೇಂದ್ರನೇ, ಅಮಿತಾತ್ಮನಾದ ಕೇಶವನೇ ಈ ಸರ್ವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳುವನು.
13.263.7
कृष्णः पृथ्वीमसृजत्स्वं दिवं च ।
कृष्णस्यि देहान्मेदिनी सम्बभूव।
वराहोऽयं भीमबलः पुराणः ।
स पर्वतान्व्यसृजद्वै दिशश्च ॥ १३.२६३.७ ॥
ಕೃಷ್ಣನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಕೃಷ್ಣನ ದೇಹದಿಂದಲೇ ಮೇದಿನಿ (ಭೂಮಿ) ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಭಯಂಕರ ಬಲವುಳ್ಳ ಈ ಪುರಾತನ ವರಾಹನು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
13.263.8
अस्माद्वायुश्चान्तरिक्षं दिवं च ।
दिशश्चतस्रो विदिशश्चतस्रः।
सृष्टिस्तथैवेयमनुप्रसूता ।
स निर्ममे विश्वमिदं पुराणः ॥ १३.२६३.८ ॥
ಇದರಿಂದ ವಾಯು, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವಿದಿಕ್ಕುಗಳು. ಹೀಗೆಯೇ ಈ ಸೃಷ್ಟಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಆ ಪುರಾತನನು ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
13.263.9
अस्य नाभ्यां पुष्करं सम्प्रसूतं ।
यत्रोत्पन्नः स्वयमेवामितौजाः।
येनाच्छिन्नं तत्तमः पार्थ घोरं ।
यत्र तिष्ठन्त्यर्णवास्तच्छयानाः ॥ १३.२६३.९ ॥
ಅವನ ನಾಭಿಯಿಂದ ತಾವರೆ ಹುಟ್ಟಿತು; ಅದರಲ್ಲಿ ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿಯು ತಾನೇ ಜನಿಸಿದನು. ಅದರಿಂದಲೇ ಆ ಘೋರ ಕತ್ತಲೆ ನಿವಾರಿತವಾಯಿತು, ಪಾರ್ಥನೇ; ಅಲ್ಲಿ ಸಾಗರಗಳು ಅವನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ ನೆಲೆಸಿವೆ.
13.263.10
कृते युगे धर्म आसीत्समग्र-
स्त्रेताकाले यज्ञमनुप्रपन्नः।
बलं त्वासीद्द्वापरे पार्थ कृष्णः ।
कलौ त्वधर्मः क्षितिमेवाजगाम ॥ १३.२६३.१० ॥
ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು; ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿತು. ಓ ಪಾರ್ಥ, ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಬಲವಿತ್ತು; ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದಿತು.
13.263.11
स एव पूर्वं निजघान दैत्या-
न्स एव देवश्च बभूव सम्राट्।
स भूतानां भावनो भूतभव्यः ।
स विश्वस्यास्य जगतश्चाभिगोप्ताः ॥ १३.२६३.११ ॥
ಹಿಂದೆ ಅವನೇ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಅವನೇ ದೇವನೂ ಸಾಮ್ರಾಟನೂ ಆದನು. ಅವನೇ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣ, ಭೂತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ; ಈ ವಿಶ್ವ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ರಕ್ಷಕನೂ ಅವನೇ.
13.263.12
यदा धर्मो ग्लाति वंशे सुराणां ।
तदा कृष्णो जायते मानुषेषु।
धर्मे स्थित्वा स तु वै भावितात्मा ।
परांश्च लोकानपराश्च पाति ॥ १३.२६३.१२ ॥
ದೇವವಂಶದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಾಗ, ಕೃಷ್ಣನು ಮಾನವರ ನಡುವೆ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ ಆ ಶುದ್ಧಾತ್ಮನು ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಲೋಕಗಳೆರಡನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.263.13
त्याज्यांस्त्यक्त्वा चासुराणां वधेन ।
कार्याकार्ये कारणं चैव पाति।
कृतं करिष्यत्क्रियते च देवो ।
राहुं सोमं विद्धि च शक्रमेनम् ॥ १३.२६३.१३ ॥
ಅಸುರರನ್ನು ವಧಿಸಿ, ತ್ಯಾಜ್ಯರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಮತ್ತು ಮಾಡಬಾರದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಾಡಿದ್ದು, ಮಾಡುವುದು, ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು ದೇವನೇ; ಅವನನ್ನು ರಾಹು, ಸೋಮ ಮತ್ತು ಶಕ್ರ ಎಂದು ತಿಳಿ.
13.263.14
स विश्वकर्मा स हि विश्वरूपः ।
स विश्वबुग्विश्वसृग्विश्वजिच्च।
स शूलभृच्छोणितभृत्कराल-
स्तं कर्मभिर्विदितं वै स्तुवन्ति ॥ १३.२६३.१४ ॥
ಅವನೇ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ, ಅವನೇ ವಿಶ್ವರೂಪ. ಅವನೇ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಅರಿಯುವವನು, ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು, ವಿಶ್ವವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವವನು; ಅವನೇ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ, ರಕ್ತಧಾರಿ, ಭಯಂಕರ. ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನನ್ನು ಜನರು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ.
13.263.15
तं गन्धर्वाणामप्सरसां च नित्य-
मुपतिष्ठन्ते विबुधानां शतानि।
तं राक्षसाश्च परिसंवदन्ति ।
राजन्यानां स विजिगीषुरेकः ॥ १३.२६३.१५ ॥
ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರೆಯರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ನೂರಾರು ಗಣಗಳು ಸದಾ ಅವನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ರಾಕ್ಷಸರೂ ಅವನ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ; ರಾಜರಲ್ಲಿ ಜಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅವನೊಬ್ಬನೇ.
13.263.16
तमध्वरे शंसितारः स्तुवन्ति ।
रथन्तरे सामगाश्च स्तुवन्ति।
तं ब्राह्मणा ब्रह्ममन्त्रैः स्तुवन्ति ।
तस्मै हविरध्वर्यवः कल्पयन्ति ॥ १३.२६३.१६ ॥
ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಶಂಸಿತಾರರು ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ; ರಥಂತರ ಸಾಮದಲ್ಲಿ ಸಾಮಗಾಯಕರೂ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವೇದಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಧ್ವರ್ಯುಗಳು ಅವನಿಗಾಗಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
13.263.17
स पौराणीं ब्रह्मगुहां प्रविष्टो ।
महीसत्रं भारताग्रे ददर्श।
स चैव गामुद्दधाराग्र्यकर्मा ।
विक्षोभ्य दैत्यानुरगान्दानवांश्च ॥ १३.२६३.१७ ॥
ಅವನು ಪುರಾತನವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಗುಹೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಭಾರತರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಗಿ ಮಹೀಸತ್ರವನ್ನು ಕಂಡನು. ಶ್ರೇಷ್ಠಕರ್ಮಿಯಾದ ಅವನೇ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿದನು; ದೈತ್ಯರು, ನಾಗರು, ದಾನವರನ್ನು ಕಳವಳಗೊಳಿಸಿದನು.
13.263.18
तं घोषार्थे गीर्भिरिन्द्राः स्तुवन्ति ।
स चापीशो भारतैकः पशूनाम्।
तस्य भक्षान्विविधान्वेदयन्ति ।
तमेवाजौ वाहनं वेदयन्ति ॥ १३.२६३.१८ ॥
ಗೋವುಗಳ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಇಂದ್ರರು ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನೇ ಪಶುಗಳ ಈಶ್ವರ, ಭಾರತರಲ್ಲಿ ಅನನ್ಯನು. ಅವನ ವಿವಿಧ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನೇ ವಾಹನವೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
13.263.19
तस्यान्तरिक्षं पृथिवी दिवं च ।
सर्वं वशे तिष्ठति शाश्वतस्य।
स कुम्भे रेतः ससृजे सुराणां ।
यत्रोत्पन्नमृषिमाहुर्वसिष्ठम् ॥ १३.२६३.१९ ॥
ಆ ಶಾಶ್ವತನ ವಶದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ಸ್ವರ್ಗ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಂತಿವೆ. ಅವನು ಕುಂಭದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ರೇತಸ್ಸನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು; ಅದರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಋಷಿಯನ್ನು ವಸಿಷ್ಠ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
13.263.20
स मातरिश्वा विभुरश्ववाजी ।
स रश्मिवान्सविता चादिदेवः।
तेनासुरा विजिताः सर्व एव ।
तद्विक्रान्तैर्विजितानीह त्रीणि ॥ १३.२६३.२० ॥
ಅವನೇ ಮಾತರಿಶ್ವ, ವಿಭು, ಕುದುರೆಯಂತೆ ವೇಗವಂತ. ಅವನೇ ಕಿರಣವಂತನಾದ ಸವಿತೃ ಮತ್ತು ಆದಿದೇವ. ಅವನಿಂದ ಅಸುರರೆಲ್ಲರೂ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ಅವನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
13.263.21
स देवानां मानुषाणां पितॄणां ।
तमेवाहुर्यज्ञविदां वितानम्।
स एव कालं विभजन्नुदेति ।
तस्योत्तरं दक्षिणं चायने द्वे ॥ १३.२६३.२१ ॥
ಅವನು ದೇವತೆಗಳ, ಮನುಷ್ಯರ, ಪಿತೃಗಳ ಸೇರಿದವನು; ಯಜ್ಞ ತಿಳಿದವರು ಅವನನ್ನೇ ಯಜ್ಞವಿತಾನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅವನೇ ಕಾಲವನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತಾ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಉತ್ತರಾಯಣ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾಯನ ಎಂಬ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳು.
13.263.22
तस्यैवोर्ध्वं तिर्यगधश्चरन्ति ।
गभस्तयो मेदिनीं भासयन्तः।
तं ब्राह्मणा वेदविदो जुषन्ति ।
तस्यादित्यो गामुपयुज्य भाति ॥ १३.२६३.२२ ॥
ಅವನ ಕಿರಣಗಳೇ ಮೇಲಕ್ಕೆ, ಅಡ್ಡವಾಗಿ, ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ; ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತವೆ. ವೇದ ತಿಳಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅವನನ್ನೇ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನ ಆದಿತ್ಯ ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.263.23
स मासिमास्यध्वरकृद्विधत्ते ।
तमध्वरे वेदविदः पठन्ति।
स एवोक्तश्चक्रमिदं त्रिनाभि ।
सप्ताश्वयुक्तं वहते वै त्रिधामा ॥ १३.२६३.२३ ॥
ಅವನೇ ತಿಂಗಳಿಂದ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ವಿಧಿಸುವವನು; ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ವೇದ ತಿಳಿದವರು ಅವನನ್ನೇ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನೇ ಈ ಮೂರು ನಾಭಿಗಳ ಚಕ್ರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಏಳು ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಅವನು ಅದನ್ನು ಹೊರುತ್ತಾನೆ — ಅವನೇ ತ್ರಿಧಾಮ.
13.263.24
कृष्णं सदा पार्थ कर्तारमेहि ॥ १३.२६३.२४ ॥
ಪಾರ್ಥ, ಯಾವಾಗಲೂ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕರ್ತನೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಾ.
13.263.25
स एकदा कक्षगतो महात्मा ।
तुष्टो विभुः खाण्डवे धूमकेतुः।
स राक्षसानुरगांश्चावजित्य ।
सर्वत्रगः सर्वमग्नौ जुहोति ॥ १३.२६३.२५ ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಒಮ್ಮೆ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದನು; ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಧೂಮಕೇತು (ಅಗ್ನಿ) ಖಾಂಡವದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೂ ಸರ್ಪಗಳನ್ನೂ ಜಯಿಸಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆಹುತಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
13.263.26
स एव पार्थाय श्वेतमश्वं प्रायच्छ-
त्स एवाश्वानथ सर्वांश्चकार।
सबन्धुरस्तस्य रथस्त्रिचक्र-
स्त्रिवृच्छिराश्चतुरश्वस्त्रिनाभिः ॥ १३.२६३.२६ ॥
ಅವನೇ ಪಾರ್ಥನಿಗೆ ಬಿಳಿಯ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು; ಅವನೇ ಎಲ್ಲ ಕುದುರೆಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅವನ ರಥಕ್ಕೆ ಮೂರು ಚಕ್ರಗಳು, ಮೂರು ಭಾಗದ ಶಿಖರ, ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ನಾಭಿಗಳಿದ್ದವು.
13.263.27
स विहायो व्यदधात्पञ्चनाभिः ।
स निर्ममे गां दिवमन्तरिक्षम्।
सोऽरण्यानि व्यसृजत्पर्वतांश्च ।
हृषीकेशोऽमितदीप्ताग्नितेजाः ॥ १३.२६३.२७ ॥
ಅವನೇ ಆಕಾಶವನ್ನು ಐದು ನಾಭಿಗಳುಳ್ಳದ್ದಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದನು; ಅವನೇ ಭೂಮಿ, ಸ್ವರ್ಗ, ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಅವನೇ ಕಾಡುಗಳನ್ನೂ ಪರ್ವತಗಳನ್ನೂ ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು; ಅವನು ಹೃಷೀಕೇಶ, ಅಪಾರ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವನು.
13.263.28
अलङ्घयद्वै सरितो जिघांस-
ञ्शक्रं वज्रं प्रहरन्तं निरास।
स महेन्द्रः स्तूयते वै महाध्वरे ।
विप्रैरेको ऋक्सहस्रैः पुराणैः ॥ १३.२६३.२८ ॥
ಅವನು ನದಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿದನು, ವಜ್ರದಿಂದ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಶಕ್ರನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸಿ; ಅವನನ್ನು ಓಡಿಸಿದನು. ಅವನೇ ಮಹೇಂದ್ರ; ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ವಿಪ್ರರಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಋಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
13.263.29
दुर्वासा वै तेन नान्येन शक्यो ।
गृहे राजन्वासयितुं महौजाः।
तमेवाहुर्ऋषिमेकं पुराणं ।
स विश्वकृद्विदधात्यात्मभावान् ॥ १३.२६३.२९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ದುರ್ವಾಸನನ್ನು ಅವನ ಹೊರತು ಬೇರಾರೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅವನು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ. ಅವನನ್ನೇ ಒಬ್ಬ ಪುರಾತನ ಋಷಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆ ವಿಶ್ವಕರ್ತ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.263.30
वेदांश्च यो वेदयतेऽधिदेवो ।
विधींश्च यश्चाश्रयते पुराणान्।
कामे वेदे लौकिके यत्फलं च ।
विष्वक्सेनः सर्वमेतत्प्रतीहि ॥ १३.२६३.३० ॥
ವೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಅಧಿದೇವನು, ಪುರಾಣಗಳ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವವನು; ಕಾಮದಲ್ಲಿ, ವೇದದಲ್ಲಿ, ಲೌಕಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿರುವ ಫಲವು — ಅದೇ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನ. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನು ತಿಳಿ.
13.263.31
ज्योतींषि शुक्लानि हि सर्वलोके ।
त्रयो लोका लोकपालास्त्रयश्च।
त्रयोऽग्रयो व्याहृतयश्च तिस्रः ।
सर्वे देवा देवकीपुत्र एव ॥ १३.२६३.३१ ॥
ಸರ್ವಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲ ಜ್ಯೋತಿಗಳಿವೆ; ಮೂರು ಲೋಕಗಳು, ಮೂರು ಲೋಕಪಾಲಕರು, ಮೂರು ಅಗ್ರಗಳು, ಮೂರು ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ದೇವಕೀಪುತ್ರನೇ.
13.263.32
स क्त्सरः स ऋतुः सोऽर्धमासः ।
सोऽहोरात्रः स कला वै स काष्ठाः।
मात्रा मुहूर्ताश्च लवाः क्षणाश्च ।
विष्वक्सेनः सर्वमेतत्प्रतीहि ॥ १३.२६३.३२ ॥
ಅವನೇ ವರ್ಷ, ಅವನೇ ಋತು, ಅವನೇ ಅರ್ಧಮಾಸ; ಅವನೇ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ, ಅವನೇ ಕಲೆಗಳು, ಕಾಷ್ಠೆಗಳು. ಮಾತ್ರೆಗಳು, ಮುಹೂರ್ತಗಳು, ಲವಗಳು, ಕ್ಷಣಗಳು ಕೂಡ ಅವನೇ — ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನೇ ಇದೆಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿ.
13.263.33
चन्द्रादित्यौ ग्रहनक्षत्रताराः ।
सर्वाणि दर्शान्यथ पौर्णमासम्।
चन्द्रादित्यौ ग्रहनक्षत्रताराः ।
सर्वाणि दर्शान्यथ पौर्णमासम्। ॥ १३.२६३.३३ ॥
ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯ, ಗ್ರಹ, ನಕ್ಷತ್ರ, ತಾರೆಗಳು; ಎಲ್ಲ ದರ್ಶ ಯಜ್ಞಗಳು, ನಂತರ ಪೌರ್ಣಮಾಸ — ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯ, ಗ್ರಹ, ನಕ್ಷತ್ರ, ತಾರೆಗಳು; ಎಲ್ಲ ದರ್ಶ ಯಜ್ಞಗಳು, ನಂತರ ಪೌರ್ಣಮಾಸ.
13.263.34
सर्व कृष्णादृषयश्चैव सप्त ॥ १३.२६३.३४ ॥
ಎಲ್ಲವೂ ಕೃಷ್ಣನಿಂದಲೇ — ಋಷಿಗಳೂ, ಏಳೂ.
13.263.35
वायुर्भूत्वा विक्षिपते च विश्व-
मग्निर्भूत्वा दहते विश्वरूपः।
आपो भूत्वा मज्जयते च सर्वं ।
ब्रह्म भूत्वा सृजते विश्वसङ्घान् ॥ १३.२६३.३५ ॥
ವಾಯುವಾಗಿ ಅವನು ವಿಶ್ವವನ್ನು ಚದುರಿಸುತ್ತಾನೆ; ವಿಶ್ವರೂಪ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿ ಸುಡುತ್ತಾನೆ; ಜಲವಾಗಿ ಸರ್ವವನ್ನೂ ಮುಳುಗಿಸುತ್ತಾನೆ; ಬ್ರಹ್ಮವಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.263.36
वेद्यं च यद्वेदयते च वेद्यं ।
विधिश्च यश्च श्रयते विधेयम्।
धर्मे च वेदे च बले च सर्वं ।
चराचरं केशवं त्वं प्रतीहि ॥ १३.२६३.३६ ॥
ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವವನೂ, ತಿಳಿಯಬೇಕಾದವನೂ ಅವನೇ; ವಿಧಿಯೂ, ವಿಧೇಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವವನೂ ಅವನೇ; ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ವೇದದಲ್ಲಿ, ಬಲದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಚರಾಚರವೆಲ್ಲವೂ ಕೇಶವನೆಂದು ತಿಳಿ.
13.263.37
ज्योतिर्भूतः परमोसौ पुरस्ता-
त्प्रकाशते यत्प्रभया विश्वरूपः।
अपः सृष्ट्वा सर्वभूतात्मयोनिः ।
पुराऽकरोत्सर्वमेवाथ विश्वम् ॥ १३.२६३.३७ ॥
ಬೆಳಕಾದ ಆ ಪರಮ ಪುರುಷನು ಮುಂದೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವರೂಪ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ನೀರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಮೂಲನಾದ ಅವನು ಹಿಂದೆ ಎಲ್ಲ ವಿಶ್ವವನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
13.263.38
ऋतूनुत्पातान्विविधान्यद्भुतानि ।
मेघान्विद्युत्सर्वमैरावतं च।
सर्वं कृष्णात्स्थावरं जङ्गं च ।
विश्वात्मानं विष्णुमेनं प्रतीहि ॥ १३.२६३.३८ ॥
ಋತುಗಳು, ವಿವಿಧ ಉತ್ಪಾತಗಳು, ಅದ್ಭುತಗಳು, ಮೇಘಗಳು, ಮಿಂಚು, ಎಲ್ಲವೂ, ಐರಾವತ; ಕೃಷ್ಣನಿಂದಲೇ ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮವೆಲ್ಲ. ಈ ವಿಶ್ವಾತ್ಮ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ತಿಳಿ.
13.263.39
विश्वावासं निर्गुणं वासुदेवं ।
सङ्कर्षणं जीवभूतं वदन्ति।
ततः प्रद्युम्नमनिरुद्धं चतुर्थ-
माज्ञापयत्यात्मयोनिर्महात्मा ॥ १३.२६३.३९ ॥
ವಿಶ್ವವಾಸನಾದ, ನಿರ್ಗುಣ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಜೀವರೂಪದ ಸಂಕರ್ಷಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆಮೇಲೆ ಆತ್ಮಯೋನಿಯಾದ ಮಹಾತ್ಮನು ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯವನಾದ ಅನಿರುದ್ಧನನ್ನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.
13.263.40
स पञ्चधा पञ्चगुणोपपन्नं ।
सञ्चोदयन्विश्वमिदं सिसृक्षुः।
ततश्चकारावनिमारुतौ च ।
खं ज्योतिरम्भश्चि तथैव पार्थ ॥ १३.२६३.४० ॥
ಅವನು ಐದು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಐದು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ, ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಪ್ರೇರಿಸುತ್ತಾ, ಸೃಷ್ಟಿಸಬಯಸಿ, ಆಮೇಲೆ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ವಾಯುವನ್ನು, ಆಕಾಶ, ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು, ಓ ಪಾರ್ಥ, ಹಾಗೆಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
13.263.41
स स्थावरं जङ्गमं चैवमेत-
च्चतुर्विधं लोकमिमं च कृत्वा।
ततो भूमिं व्यदधात्पञ्चबीजां ।
द्यावापृथिव्यग्निरथाम्बुवायू ॥ १३.२६३.४१ ॥
ಅವನು ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮವಾದ ಈ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಲೋಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ನಂತರ ಐದು ಬೀಜಗಳುಳ್ಳ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಆಕಾಶ-ಭೂಮಿ, ಅಗ್ನಿ, ರಥ, ಜಲ ಮತ್ತು ವಾಯುವನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
13.263.42
न्सर्वान्सदा भूतपतिः सिसृक्षुः ॥ १३.२६३.४२ ॥
…ಸದಾ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರಭುವು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ…
13.263.43
शुभाशुभं स्थावरं जङ्गमं च ।
विष्वक्सेनात्सर्वमेतत्प्रतीहि।
यद्वर्तते यच्च भविष्यतीह ।
सर्वं ह्येतत्केशवं त्वं प्रतीहि ॥ १३.२६३.४३ ॥
ಶುಭಾಶುಭ, ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನಿಂದ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಆಗುವುದು ಎಲ್ಲವೂ ಕೇಶವನದೇ ಎಂದು ನೀನು ತಿಳಿ.
13.263.44
मृत्युश्चैव प्राणिनामन्तकाले ।
साक्षात्कृष्णः केशवो देहभाजाम्।
भूतं च यच्चेह न विद्म किञ्चि-
द्विष्वक्सेनात्सर्वमेतत्प्रतीहि ॥ १३.२६३.४४ ॥
ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮೃತ್ಯುವೂ ನೇರವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣ ಕೇಶವನೇ. ಇಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವುದರಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಏನೂ ತಿಳಿಯದು; ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನಿಂದ ಎಂದು ತಿಳಿ.
13.263.45
यत्प्रशस्तं च लोकेषु पुण्यं यच्च शुभाशुभम् ।
तत्सर्वं केशवोऽचिन्त्यो विपरीतमतः परम् ॥ १३.२६३.४५ ॥
ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸಿತವಾದುದು, ಪುಣ್ಯವಾದುದು, ಶುಭಾಶುಭವಾದುದು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಚಿಂತ್ಯನಾದ ಕೇಶವನೇ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದುದೂ ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾದುದೂ ಅವನೇ.
13.263.46
एतादृशः केशवोऽतश्च भूयो ।
नारायणः परमश्चाव्ययश्च।
मध्याद्यन्तस्य जगतस्तस्तुषश्च ।
बुभूषतां प्रभवश्चाव्ययश्च ॥ १३.२६३.४६ ॥
ಇಂಥವನೇ ಕೇಶವ; ಪುನಃ ಅವನೇ ನಾರಾಯಣ, ಪರಮ, ಅವ್ಯಯ; ಜಗತ್ತಿನ ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ, ಇರಬಯಸುವವರ ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ, ಅವ್ಯಯನೂ ಅವನೇ.