มหาภารตะ · อัธยายะ 13.263
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.263.1
ब्राह्मणानर्चसे राजन्सततं संशितव्रतान् ।
कं तु धर्मोदयं दृष्ट्वा तानर्चसि जनाधिप ॥ १३.२६३.१ ॥
ข้าแต่พระราชา พระองค์ทรงสักการะพราหมณ์ผู้ถือวรตั้งมั่นอยู่เสมอ ข้าแต่เจ้าแห่งประชา เมื่อทรงเห็นธรรมที่เจริญขึ้นอย่างใด พระองค์จึงสักการะพวกเขา
13.263.2
कां वा ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिं दृष्ट्वा महाव्रत ।
तानर्चसि महाबाहो सर्वमेतद्वदस्व मे ॥ १३.२६३.२ ॥
ข้าแต่ผู้ถือมหาวรต ในการสักการะพราหมณ์ทรงเห็นผลอย่างใด พระองค์จึงสักการะพวกเขา ข้าแต่ผู้มีพาหุใหญ่ ขอทรงบอกข้าพระองค์ทั้งหมดนี้เถิด
13.263.3
एष ते केशवः सर्वमाख्यास्यति महामतिः ।
व्युष्टिं ब्राह्मणपूजायां दृष्ट्वा व्युष्टिं महाव्रत ॥ १३.२६३.३ ॥
พระเกศวะผู้มีปัญญายิ่งนี้จะทรงบอกพระองค์ทั้งหมด ข้าแต่ผู้ถือมหาวรต เมื่อเห็นผลในการสักการะพราหมณ์ พระองค์จะทรงอธิบายผลนั้น
13.263.4
बलं श्रोत्रे वाङ्मनश्चक्षुषी च ।
ज्ञानं तथा नविशुद्धं ममाद्य।
देहन्यासो नातिचिरान्मतो मे ।
न चातितूर्णं सविताऽद्य याति ॥ १३.२६३.४ ॥
กำลัง หู วาจา ใจ และดวงตาของข้าพระองค์ รวมทั้งปัญญา ในวันนี้ยังไม่บริสุทธิ์ ข้าพระองค์คิดว่าการวางกายนี้ลงจะไม่ล่าช้านัก และวันนี้พระอาทิตย์ก็ไม่เคลื่อนไปอย่างรวดเร็วนัก
13.263.5
उक्ता धर्मा ये पुराणे महान्तो ।
राजन्विप्राणां क्षत्रियाणां विशां च।
येये शूद्राणां धर्ममुपासते ते ।
तानेव कृष्णदुपशिक्षस्व पार्थः ॥ १३.२६३.५ ॥
ข้าแต่พระราชา ธรรมทั้งหลายที่ผู้ยิ่งใหญ่กล่าวไว้ในคัมภีร์โบราณ และธรรมที่พราหมณ์ กษัตริย์ แพศย์ และศูทรยึดถือ ข้าแต่ปารถ ขอให้เรียนรู้เหล่านั้นจากพระกฤษณะเถิด
13.263.6
अहं ह्येनं वेद्मि तत्त्वेन कृष्णं ।
योऽयं हि यच्चास्य बलं पुराणम्।
अमेयात्मा केशवः कौरवेन्द्र ।
सोयं धर्मं वक्ष्यति सर्वमेतत् ॥ १३.२६३.६ ॥
ข้าพระองค์รู้จักพระกฤษณะผู้นี้โดยแท้ และรู้พลังอันเก่าแก่ของพระองค์ ข้าแต่เจ้าแห่งกุรุ พระเกศวะผู้มีอาตมันหาประมาณมิได้จะทรงอธิบายธรรมทั้งหมดนี้
13.263.7
कृष्णः पृथ्वीमसृजत्स्वं दिवं च ।
कृष्णस्यि देहान्मेदिनी सम्बभूव।
वराहोऽयं भीमबलः पुराणः ।
स पर्वतान्व्यसृजद्वै दिशश्च ॥ १३.२६३.७ ॥
พระกฤษณะทรงสร้างแผ่นดินและสวรรค์ของพระองค์เอง แผ่นดินที่เรียกว่าเมทินีบังเกิดขึ้นจากพระกายของพระกฤษณะ วราหะโบราณผู้มีกำลังอันน่าสะพรึงนี้ได้สร้างภูเขาและทิศทั้งหลาย
13.263.8
अस्माद्वायुश्चान्तरिक्षं दिवं च ।
दिशश्चतस्रो विदिशश्चतस्रः।
सृष्टिस्तथैवेयमनुप्रसूता ।
स निर्ममे विश्वमिदं पुराणः ॥ १३.२६३.८ ॥
จากพระองค์นั้นเกิดลม อากาศ และสวรรค์ ทิศทั้งสี่และทิศรองทั้งสี่ การสร้างนี้ก็บังเกิดตามลำดับเช่นนี้ พระผู้เก่าแก่องค์นั้นได้สร้างจักรวาลทั้งหมดนี้
13.263.9
अस्य नाभ्यां पुष्करं सम्प्रसूतं ।
यत्रोत्पन्नः स्वयमेवामितौजाः।
येनाच्छिन्नं तत्तमः पार्थ घोरं ।
यत्र तिष्ठन्त्यर्णवास्तच्छयानाः ॥ १३.२६३.९ ॥
จากสะดือของพระองค์มีดอกบัวผุดขึ้น ซึ่งผู้มีเดชหาประมาณมิได้บังเกิดขึ้นเองในดอกบัวนั้น ข้าแต่ปารถ ความมืดอันน่ากลัวนั้นถูกพระองค์ตัดขาด ณ ที่ซึ่งมหาสมุทรทั้งหลายนอนพักอยู่บนพระองค์
13.263.10
कृते युगे धर्म आसीत्समग्र-
स्त्रेताकाले यज्ञमनुप्रपन्नः।
बलं त्वासीद्द्वापरे पार्थ कृष्णः ।
कलौ त्वधर्मः क्षितिमेवाजगाम ॥ १३.२६३.१० ॥
ในยุคกฤตธรรมบริบูรณ์ ในยุคเตรตายัญบังเกิดขึ้นตามมา ข้าแต่ปารถ ในยุคทวาปรพระกฤษณะเป็นกำลัง แต่ในยุคกลี อธรรมได้เข้ามาสู่แผ่นดิน
13.263.11
स एव पूर्वं निजघान दैत्या-
न्स एव देवश्च बभूव सम्राट्।
स भूतानां भावनो भूतभव्यः ।
स विश्वस्यास्य जगतश्चाभिगोप्ताः ॥ १३.२६३.११ ॥
พระองค์นั้นเองได้สังหารไทตยะในกาลก่อน พระองค์นั้นเองได้เป็นเทพและจักรพรรดิ พระองค์เป็นผู้ให้กำเนิดสรรพสัตว์ ทั้งอดีตและอนาคต และเป็นผู้คุ้มครองจักรวาลและโลกทั้งสิ้นนี้
13.263.12
यदा धर्मो ग्लाति वंशे सुराणां ।
तदा कृष्णो जायते मानुषेषु।
धर्मे स्थित्वा स तु वै भावितात्मा ।
परांश्च लोकानपराश्च पाति ॥ १३.२६३.१२ ॥
เมื่อธรรมเสื่อมลงในวงศ์ของเหล่าเทพ พระกฤษณะจึงบังเกิดในหมู่มนุษย์ พระองค์ผู้มีอาตมันบริสุทธิ์ ตั้งมั่นในธรรม ย่อมคุ้มครองทั้งโลกชั้นสูงและโลกชั้นต่ำอย่างแท้จริง
13.263.13
त्याज्यांस्त्यक्त्वा चासुराणां वधेन ।
कार्याकार्ये कारणं चैव पाति।
कृतं करिष्यत्क्रियते च देवो ।
राहुं सोमं विद्धि च शक्रमेनम् ॥ १३.२६३.१३ ॥
เมื่อทรงปราบพวกอสูรและทิ้งสิ่งที่ควรทิ้งแล้ว พระองค์ทรงคุ้มครองในฐานะเหตุของสิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำ สิ่งที่ทำแล้ว สิ่งที่จะทำ และสิ่งที่กำลังทำอยู่ คือเทพ จงรู้ว่าพระองค์นี้คือราหู โสม และศักระ
13.263.14
स विश्वकर्मा स हि विश्वरूपः ।
स विश्वबुग्विश्वसृग्विश्वजिच्च।
स शूलभृच्छोणितभृत्कराल-
स्तं कर्मभिर्विदितं वै स्तुवन्ति ॥ १३.२६३.१४ ॥
พระองค์นั้นคือวิศวกรรมา พระองค์นั้นมีรูปทั้งปวง พระองค์รู้ทั้งหมด สร้างทั้งหมด และชนะทั้งหมด ทรงถือตรีศูล ทรงมีโลหิต และน่าสะพรึงกลัว ผู้คนที่รู้จักพระองค์จากกรรมของพระองค์ย่อมสรรเสริญพระองค์จริงแท้
13.263.15
तं गन्धर्वाणामप्सरसां च नित्य-
मुपतिष्ठन्ते विबुधानां शतानि।
तं राक्षसाश्च परिसंवदन्ति ।
राजन्यानां स विजिगीषुरेकः ॥ १३.२६३.१५ ॥
คนธรรพ์และอัปสรทั้งหลาย กับร้อยหมู่แห่งเทพ ย่อมเข้าเฝ้าพระองค์อยู่เป็นนิตย์ ยักษ์ทั้งหลายก็พูดถึงพระองค์ ในหมู่กษัตริย์ พระองค์ผู้เดียวปรารถนาชัยชนะ
13.263.16
तमध्वरे शंसितारः स्तुवन्ति ।
रथन्तरे सामगाश्च स्तुवन्ति।
तं ब्राह्मणा ब्रह्ममन्त्रैः स्तुवन्ति ।
तस्मै हविरध्वर्यवः कल्पयन्ति ॥ १३.२६३.१६ ॥
ในการบูชายัญ ผู้ขับบทสรรเสริญย่อมสรรเสริญพระองค์ ผู้ขับสามเวทในรถันตรสามะก็สรรเสริญพระองค์ พราหมณ์สรรเสริญพระองค์ด้วยพรหมมนตร์ อัธวรยุทั้งหลายจัดเตรียมเครื่องบูชาถวายแด่พระองค์
13.263.17
स पौराणीं ब्रह्मगुहां प्रविष्टो ।
महीसत्रं भारताग्रे ददर्श।
स चैव गामुद्दधाराग्र्यकर्मा ।
विक्षोभ्य दैत्यानुरगान्दानवांश्च ॥ १३.२६३.१७ ॥
พระองค์เสด็จเข้าสู่ถ้ำพรหมันโบราณ และทรงเห็นมหาสัตร์แห่งแผ่นดินอันประเสริฐยิ่งในหมู่ภรตะ ผู้ทรงกรรมอันสูงสุดนั้นได้ยกแผ่นดินขึ้น และทรงทำให้ไทตยะ นาค และทานพทั้งหลายสั่นสะเทือน
13.263.18
तं घोषार्थे गीर्भिरिन्द्राः स्तुवन्ति ।
स चापीशो भारतैकः पशूनाम्।
तस्य भक्षान्विविधान्वेदयन्ति ।
तमेवाजौ वाहनं वेदयन्ति ॥ १३.२६३.१८ ॥
เพื่อการเลี้ยงวัว พระอินทร์ทั้งหลายสรรเสริญพระองค์ด้วยบทสวด พระองค์ทรงเป็นเจ้าแห่งฝูงสัตว์ ผู้เป็นภรตะเอกหนึ่งเดียว อาหารต่าง ๆ ของพระองค์ถูกประกาศไว้ และในสนามรบพระองค์เป็นที่รู้จักว่าเป็นพาหนะนั่นเอง
13.263.19
तस्यान्तरिक्षं पृथिवी दिवं च ।
सर्वं वशे तिष्ठति शाश्वतस्य।
स कुम्भे रेतः ससृजे सुराणां ।
यत्रोत्पन्नमृषिमाहुर्वसिष्ठम् ॥ १३.२६३.१९ ॥
ภายใต้การควบคุมของพระองค์ผู้นิรันดร์นั้น อากาศ แผ่นดิน สวรรค์ และสรรพสิ่งทั้งหมดดำรงอยู่ พระองค์ได้หลั่งพีชแห่งเหล่าเทพลงในหม้อ และฤๅษีที่บังเกิดในที่นั้นเรียกกันว่าวสิษฐ์
13.263.20
स मातरिश्वा विभुरश्ववाजी ।
स रश्मिवान्सविता चादिदेवः।
तेनासुरा विजिताः सर्व एव ।
तद्विक्रान्तैर्विजितानीह त्रीणि ॥ १३.२६३.२० ॥
พระองค์คือมาตริศวัน ผู้แผ่ไปทั่ว รวดเร็วดุจม้า พระองค์คือสวิตฤผู้ทรงรัศมี และเป็นเทพองค์แรก ด้วยพระองค์ อสูรทั้งปวงถูกพิชิต และด้วยพระปรากรมของพระองค์ โลกทั้งสามจึงถูกพิชิตในที่นี้
13.263.21
स देवानां मानुषाणां पितॄणां ।
तमेवाहुर्यज्ञविदां वितानम्।
स एव कालं विभजन्नुदेति ।
तस्योत्तरं दक्षिणं चायने द्वे ॥ १३.२६३.२१ ॥
เขาเป็นของเทวดา มนุษย์ และบรรพบุรุษ ผู้รู้ยัญเรียกเขาว่าเพดานแห่งยัญ เขาขึ้นมาแบ่งกาลเวลา มีสองทางคือทางเหนือและทางใต้
13.263.22
तस्यैवोर्ध्वं तिर्यगधश्चरन्ति ।
गभस्तयो मेदिनीं भासयन्तः।
तं ब्राह्मणा वेदविदो जुषन्ति ।
तस्यादित्यो गामुपयुज्य भाति ॥ १३.२६३.२२ ॥
รัศมีของเขาพุ่งขึ้นบน ข้าง และลงล่าง ส่องแสงแก่แผ่นดิน พราหมณ์ผู้รู้เวทย่อมเคารพเขา อาทิตย์ของเขาส่องแสงเชื่อมโยงกับแผ่นดิน
13.263.23
स मासिमास्यध्वरकृद्विधत्ते ।
तमध्वरे वेदविदः पठन्ति।
स एवोक्तश्चक्रमिदं त्रिनाभि ।
सप्ताश्वयुक्तं वहते वै त्रिधामा ॥ १३.२६३.२३ ॥
เขาเป็นผู้กำหนดยัญในทุกเดือน ผู้รู้เวทสวดถึงเขาในยัญ เขาถูกเรียกว่าล้อสามดุมนี้ ซึ่งเขาลากด้วยม้าเจ็ดตัว เขาคือผู้มีสามที่อยู่
13.263.24
कृष्णं सदा पार्थ कर्तारमेहि ॥ १३.२६३.२४ ॥
ปารถะ จงถือว่าพระกฤษณะเป็นผู้กระทำเสมอ แล้วมาหาเขาเถิด
13.263.25
स एकदा कक्षगतो महात्मा ।
तुष्टो विभुः खाण्डवे धूमकेतुः।
स राक्षसानुरगांश्चावजित्य ।
सर्वत्रगः सर्वमग्नौ जुहोति ॥ १३.२६३.२५ ॥
ครั้งหนึ่งผู้มีจิตใหญ่นั้นเข้าไปในป่าทึบ ผู้ทรงอำนาจและมีธงควันนั้นพอพระทัย คืออัคนี ทรงปราบพวกรากษสและงูในขาณฑวะ แล้วไปทุกหนทุกแห่ง ถวายทุกสิ่งลงในไฟ
13.263.26
स एव पार्थाय श्वेतमश्वं प्रायच्छ-
त्स एवाश्वानथ सर्वांश्चकार।
सबन्धुरस्तस्य रथस्त्रिचक्र-
स्त्रिवृच्छिराश्चतुरश्वस्त्रिनाभिः ॥ १३.२६३.२६ ॥
เขาเองประทานม้าขาวแก่ปารถะ และเขาเองสร้างม้าทั้งหมด รถของเขามีสามล้อ ยอดสามชั้น ม้าสี่ตัว และดุมสามอัน พร้อมสายแอกและเชือก
13.263.27
स विहायो व्यदधात्पञ्चनाभिः ।
स निर्ममे गां दिवमन्तरिक्षम्।
सोऽरण्यानि व्यसृजत्पर्वतांश्च ।
हृषीकेशोऽमितदीप्ताग्नितेजाः ॥ १३.२६३.२७ ॥
เขาจัดท้องฟ้าให้มีห้าดุม เขาสร้างแผ่นดิน สวรรค์ และอากาศ เขาปล่อยป่าและภูเขาออกมา เขาคือหฤษีเกศ ผู้มีเปลวไฟและเดชอันหาประมาณมิได้
13.263.28
अलङ्घयद्वै सरितो जिघांस-
ञ्शक्रं वज्रं प्रहरन्तं निरास।
स महेन्द्रः स्तूयते वै महाध्वरे ।
विप्रैरेको ऋक्सहस्रैः पुराणैः ॥ १३.२६३.२८ ॥
เขาข้ามแม่น้ำทั้งหลาย ปรารถนาจะฆ่าศักระผู้กำลังฟาดด้วยสายฟ้า เขาขับไล่ศักระไป มหาอินทร์องค์นั้นเท่านั้นที่พราหมณ์ทั้งหลายสรรเสริญในมหายัญ ด้วยฤคเวทนับพันบทและบทสวดโบราณ
13.263.29
दुर्वासा वै तेन नान्येन शक्यो ।
गृहे राजन्वासयितुं महौजाः।
तमेवाहुर्ऋषिमेकं पुराणं ।
स विश्वकृद्विदधात्यात्मभावान् ॥ १३.२६३.२९ ॥
ข้าแต่พระราชา ทุรวาสะไม่อาจถูกทำให้อยู่ในเรือนได้โดยผู้อื่นนอกจากเขา ผู้มีพลังยิ่งใหญ่ เขาถูกเรียกว่าฤษีโบราณองค์เดียว ผู้สร้างจักรวาลนั้นย่อมก่อตั้งภาวะของตนเอง
13.263.30
वेदांश्च यो वेदयतेऽधिदेवो ।
विधींश्च यश्चाश्रयते पुराणान्।
कामे वेदे लौकिके यत्फलं च ।
विष्वक्सेनः सर्वमेतत्प्रतीहि ॥ १३.२६३.३० ॥
พระเทพผู้ยิ่งใหญ่ที่ทำให้เวทปรากฏ และผู้ยึดถือวิธีโบราณ ผลใดที่มีในความปรารถนา ในเวท และในโลกีย์ นั่นคือวิษวักเสนะ จงเข้าใจสิ่งทั้งหมดนี้
13.263.31
ज्योतींषि शुक्लानि हि सर्वलोके ।
त्रयो लोका लोकपालास्त्रयश्च।
त्रयोऽग्रयो व्याहृतयश्च तिस्रः ।
सर्वे देवा देवकीपुत्र एव ॥ १३.२६३.३१ ॥
ในโลกทั้งปวงมีแสงบริสุทธิ์ ได้แก่สามโลก สามผู้พิทักษ์โลก สามสิ่งสูงสุด และสามพยาหฤติ เทวดาทั้งปวงนั้นไม่ใช่ผู้อื่นนอกจากพระโอรสของเทวกี
13.263.32
स क्त्सरः स ऋतुः सोऽर्धमासः ।
सोऽहोरात्रः स कला वै स काष्ठाः।
मात्रा मुहूर्ताश्च लवाः क्षणाश्च ।
विष्वक्सेनः सर्वमेतत्प्रतीहि ॥ १३.२६३.३२ ॥
เขาคือปี เขาคือฤดู เขาคือปักษ์ เขาคือกลางวันและกลางคืน เขาคือกลาและกาษฐา มาตรา มุหูรตะ ลวะ และขณะก็เป็นเขา จงรู้เถิดว่าวิษวักเสนะคือสิ่งทั้งหมดนี้
13.263.33
चन्द्रादित्यौ ग्रहनक्षत्रताराः ।
सर्वाणि दर्शान्यथ पौर्णमासम्।
चन्द्रादित्यौ ग्रहनक्षत्रताराः ।
सर्वाणि दर्शान्यथ पौर्णमासम्। ॥ १३.२६३.३३ ॥
พระจันทร์และพระอาทิตย์ ดาวเคราะห์ นักษัตร และดวงดาว พิธีวันอมาวสีทั้งหมด และพิธีวันเพ็ญ พระจันทร์และพระอาทิตย์ ดาวเคราะห์ นักษัตร และดวงดาว พิธีวันอมาวสีทั้งหมด และพิธีวันเพ็ญ
13.263.34
सर्व कृष्णादृषयश्चैव सप्त ॥ १३.२६३.३४ ॥
สรรพสิ่งมาจากพระกฤษณะ ทั้งฤษีทั้งหลาย และแน่นอนว่ารวมถึงฤษีทั้งเจ็ด
13.263.35
वायुर्भूत्वा विक्षिपते च विश्व-
मग्निर्भूत्वा दहते विश्वरूपः।
आपो भूत्वा मज्जयते च सर्वं ।
ब्रह्म भूत्वा सृजते विश्वसङ्घान् ॥ १३.२६३.३५ ॥
เมื่อเป็นลม เขาย่อมพัดกระจายจักรวาล เมื่อเป็นไฟแห่งรูปทั้งปวง เขาย่อมเผาไหม้ เมื่อเป็นน้ำ เขาย่อมจมทุกสิ่ง เมื่อเป็นพรหมัน เขาย่อมสร้างหมู่ชนแห่งจักรวาล
13.263.36
वेद्यं च यद्वेदयते च वेद्यं ।
विधिश्च यश्च श्रयते विधेयम्।
धर्मे च वेदे च बले च सर्वं ।
चराचरं केशवं त्वं प्रतीहि ॥ १३.२६३.३६ ॥
ผู้ทำให้สิ่งที่พึงรู้เป็นที่รู้ และผู้เป็นสิ่งที่พึงรู้เอง ผู้เป็นกฎและพึ่งพิงสิ่งที่พึงกำหนด ในธรรม ในเวท และในพละ สิ่งทั้งปวงที่เคลื่อนที่และไม่เคลื่อนที่ จงรู้เถิดว่าคือพระเกศวะ
13.263.37
ज्योतिर्भूतः परमोसौ पुरस्ता-
त्प्रकाशते यत्प्रभया विश्वरूपः।
अपः सृष्ट्वा सर्वभूतात्मयोनिः ।
पुराऽकरोत्सर्वमेवाथ विश्वम् ॥ १३.२६३.३७ ॥
ผู้เป็นแสงสูงสุดนั้นส่องแสงอยู่ข้างหน้า ด้วยรัศมีของเขาจักรวาลที่มีรูปต่างๆ ส่องประกาย เขาสร้างน้ำแล้ว ผู้เป็นต้นกำเนิดแห่งอาตมันของสรรพภูต ได้สร้างจักรวาลทั้งสิ้นในกาลก่อน
13.263.38
ऋतूनुत्पातान्विविधान्यद्भुतानि ।
मेघान्विद्युत्सर्वमैरावतं च।
सर्वं कृष्णात्स्थावरं जङ्गं च ।
विश्वात्मानं विष्णुमेनं प्रतीहि ॥ १३.२६३.३८ ॥
ฤดูกาล ลางร้ายต่างๆ และอัศจรรย์ทั้งหลาย เมฆ สายฟ้า ทุกสิ่ง และไอรวตะ จากพระกฤษณะมีทั้งสิ่งที่ไม่เคลื่อนและสิ่งที่เคลื่อน จงรู้จักพระวิษณุองค์นี้ว่าคืออาตมันของจักรวาล
13.263.39
विश्वावासं निर्गुणं वासुदेवं ।
सङ्कर्षणं जीवभूतं वदन्ति।
ततः प्रद्युम्नमनिरुद्धं चतुर्थ-
माज्ञापयत्यात्मयोनिर्महात्मा ॥ १३.२६३.३९ ॥
ผู้เรียกวาสุเทพว่าเป็นที่อยู่ของจักรวาลและปราศจากคุณลักษณะ และเรียกสังกรษณะว่าเป็นภูตแห่งชีวิต จากนั้นอาตมันผู้ยิ่งใหญ่ซึ่งเกิดเอง ได้บัญชาให้ปรัทยุมนะ และลำดับที่สี่คืออนิรุทธะ
13.263.40
स पञ्चधा पञ्चगुणोपपन्नं ।
सञ्चोदयन्विश्वमिदं सिसृक्षुः।
ततश्चकारावनिमारुतौ च ।
खं ज्योतिरम्भश्चि तथैव पार्थ ॥ १३.२६३.४० ॥
พระองค์ผู้มีห้าส่วนและประกอบด้วยคุณห้าอย่าง ผู้ขับเคลื่อนจักรวาลนี้ ปรารถนาจะสร้าง จึงทรงสร้างแผ่นดินและลม และอากาศ แสง และน้ำเช่นเดียวกัน ข้าแต่ปารถะ
13.263.41
स स्थावरं जङ्गमं चैवमेत-
च्चतुर्विधं लोकमिमं च कृत्वा।
ततो भूमिं व्यदधात्पञ्चबीजां ।
द्यावापृथिव्यग्निरथाम्बुवायू ॥ १३.२६३.४१ ॥
พระองค์ทรงสร้างโลกสี่ประเภทนี้ อันประกอบด้วยสิ่งที่ไม่เคลื่อนที่และสิ่งที่เคลื่อนที่ แล้วจึงทรงจัดตั้งแผ่นดินพร้อมด้วยพืชห้าชนิด ตลอดจนสวรรค์และแผ่นดิน ไฟ ล้อรถ น้ำ และลม
13.263.42
न्सर्वान्सदा भूतपतिः सिसृक्षुः ॥ १३.२६३.४२ ॥
...เสมอ ผู้เป็นเจ้าแห่งภูตทั้งปวง ปรารถนาจะสร้าง...
13.263.43
शुभाशुभं स्थावरं जङ्गमं च ।
विष्वक्सेनात्सर्वमेतत्प्रतीहि।
यद्वर्तते यच्च भविष्यतीह ।
सर्वं ह्येतत्केशवं त्वं प्रतीहि ॥ १३.२६३.४३ ॥
จงรู้ว่าสิ่งทั้งปวงนี้ ทั้งที่เป็นมงคลและอัปมงคล ทั้งที่ไม่เคลื่อนที่และเคลื่อนที่ ล้วนมาจากพระวิษวักเสนะ จงรู้ว่าสิ่งใดที่มีอยู่ในโลกนี้และสิ่งใดที่จะมีอยู่ในโลกนี้ ทั้งหมดนั้นเป็นของพระเกศวะ
13.263.44
मृत्युश्चैव प्राणिनामन्तकाले ।
साक्षात्कृष्णः केशवो देहभाजाम्।
भूतं च यच्चेह न विद्म किञ्चि-
द्विष्वक्सेनात्सर्वमेतत्प्रतीहि ॥ १३.२६३.४४ ॥
แม้ความตายในเวลาสิ้นสุดของสัตว์ทั้งหลาย ก็คือพระกฤษณะเกศวะโดยตรง เราไม่รู้อะไรเลยเกี่ยวกับสิ่งที่เคยมีอยู่ที่นี่ จงรู้ว่าสิ่งทั้งปวงนี้มาจากพระวิษวักเสนะ
13.263.45
यत्प्रशस्तं च लोकेषु पुण्यं यच्च शुभाशुभम् ।
तत्सर्वं केशवोऽचिन्त्यो विपरीतमतः परम् ॥ १३.२६३.४५ ॥
สิ่งใดที่ได้รับการสรรเสริญในโลกทั้งหลาย สิ่งใดที่เป็นบุญ สิ่งใดที่เป็นมงคลหรืออัปมงคล ทั้งหมดนั้นคือพระเกศวะผู้ไม่อาจคิดนึกได้ และสิ่งที่ตรงข้ามกับสิ่งเหล่านี้ รวมทั้งสิ่งที่เหนือกว่านั้น ก็คือพระองค์เช่นกัน
13.263.46
एतादृशः केशवोऽतश्च भूयो ।
नारायणः परमश्चाव्ययश्च।
मध्याद्यन्तस्य जगतस्तस्तुषश्च ।
बुभूषतां प्रभवश्चाव्ययश्च ॥ १३.२६३.४६ ॥
พระเกศวะเป็นเช่นนี้ และยังเป็นพระนารายณ์อีกด้วย ผู้ยิ่งใหญ่สูงสุดและไม่เสื่อมสลาย พระองค์เป็นต้นกำเนิดของโลกทั้งในตอนเริ่มต้น ตอนกลาง และตอนสิ้นสุด และเป็นต้นกำเนิดของผู้ที่ปรารถนาจะดำรงอยู่ และพระองค์ก็ไม่เสื่อมสลาย