ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.38.1
क्लिश्यमानेषु भूतेषु जातीमरणसागरे ।
यत्प्राप्य क्लेशं नाप्नोति तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.३८.१ ॥
ಜನನ ಮರಣವೆಂಬ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕ್ಲೇಶಪಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಯಾವುದನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಕ್ಲೇಶವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು, ಪಿತಾಮಹ.
13.38.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सनत्कुमारस्य सतः संवादं नारदस्य च ॥ १३.३८.२ ॥
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ಸನತ್ಕುಮಾರ ಮತ್ತು ನಾರದರ ಆ ಸಂವಾದವನ್ನು.
13.38.3
सनत्कुमारो भगवान्ब्रह्मपुत्रो महायशाः ।
पूर्वजातास्त्रयस्तस्य कथ्यन्ते ब्रह्मवादिनः ॥ १३.३८.३ ॥
ಭಗವಾನ್ ಸನತ್ಕುಮಾರರು — ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ. ಅವರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟಿದ ಮೂವರು ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
13.38.4
सनकः सनन्दनश्चैव तृतीयश्च सनातनः ।
जातमात्राश्च ते सर्वे प्रतिबुद्धा इति श्रुतिः ॥ १३.३८.४ ॥
ಸನಕ, ಸನಂದನ, ಮೂರನೆಯವನು ಸನಾತನ — ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಚ್ಚೆತ್ತರು ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
13.38.5
चतुर्थश्चैव तेषां स भगवान्योगवित्तमः ।
सनत्कुमार इति वै कथयन्ति महर्षयः ॥ १३.३८.५ ॥
ಅವರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರು ಭಗವಾನ್ ಸನತ್ಕುಮಾರರು, ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು — ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
13.38.6
हैरण्यगर्भः स मुनिर्वसिष्ठः पञ्चमः स्मृतः ।
षष्ठः स्थाणुः स भगवानमेयात्मा त्रिशूलधृत् ॥ १३.३८.६ ॥
ಹೈರಣ್ಯಗರ್ಭನಾದ ಆ ಮುನಿ ವಸಿಷ್ಠರು ಐದನೆಯವರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಆರನೆಯವರು ಭಗವಾನ್ ಸ್ಥಾಣು — ಅಪರಿಮಿತ ಆತ್ಮವುಳ್ಳವರು, ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ.
13.38.7
ततोऽपरे समुत्पन्नाः पावकादारुणे क्रतौ ।
मनसा स्वयंभुवो हीमे मरीचिप्रमुखास्तथा ॥ १३.३८.७ ॥
ನಂತರ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ, ಅರುಣ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಇತರರು, ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮರೀಚಿ ಮೊದಲಾದವರೂ ಹೀಗೆಯೇ.
13.38.8
भुगुर्मरीचेरनुजो भृगोरप्यङ्गिरास्तथा ।
अनुजोङ्गिरसोऽथात्रिः पुलस्त्योत्रेस्तथाऽनुजः ॥ १३.३८.८ ॥
ಭೃಗು ಮರೀಚಿಯ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ; ಭೃಗುವಿನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಅಂಗಿರಸ; ಅಂಗಿರಸನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಅತ್ರಿ; ಅತ್ರಿಯ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಪುಲಸ್ತ್ಯ.
13.38.9
पुलस्त्यस्यानुजो विद्वान्पुलहो न महाद्युतिः ।
पठ्यन्ते ब्रह्मजा ह्येते विद्वद्बिरमितौजसः ॥ १३.३८.९ ॥
ಪುಲಸ್ತ್ಯನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ವಿದ್ವಾಂಸ ಪುಲಹ; ಅವನು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಲ್ಲ. ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಇವರು ಅಪರಿಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
13.38.10
सर्वमेतन्महाराज कुर्वन्नादिगुरुर्महान् ।
प्रभुर्विभुरनन्तश्रीर्ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ १३.३८.१० ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುವ ಆದಿಗುರು, ಮಹಾನ್ ಪ್ರಭು, ವಿಭು, ಅನಂತ ಶ್ರೀಯುಳ್ಳ ಬ್ರಹ್ಮ, ಲೋಕಪಿತಾಮಹ.
13.38.11
मूर्तिमन्तोऽमृतीभूतास्तेजसाऽतितपोन्विताः ।
सनकप्रभृतयस्तत्र ये च प्राप्ताः परं पदम्।
कृत्स्नं क्षयमनुप्राप्य विमुक्ता मूर्तिबन्धनात् ॥ १३.३८.११ ॥
ಸಾಕಾರರಾಗಿ, ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಮೃತತ್ವ ಹೊಂದಿದ, ಅತಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸನಕಾದಿಗಳು — ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆದವರು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಲಯವನ್ನು ತಲುಪಿ ದೇಹ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದರು.
13.38.12
सनत्कुमारस्तु विभुर्योगमास्थाय योगवित् ।
त्रीँल्लोकानचरच्छश्वदैर्येण परेण हि ॥ १३.३८.१२ ॥
ಆದರೆ ಸನತ್ಕುಮಾರ — ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿದವನು — ಯೋಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಪರಮ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಗತಿಯಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
13.38.13
रुद्रश्चाप्यष्टगुणितं योगं प्राप्तो महायशाः ।
सूक्ष्ममष्टगुणं राजन्नितरे नृपसत्तम ॥ १३.३८.१३ ॥
ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ರುದ್ರನೂ ಅಷ್ಟಗುಣಿತ ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಓ ರಾಜನೇ, ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇತರರು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಷ್ಟಗುಣ (ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದರು).
13.38.14
मरीचिप्रमुखास्तात सर्वे सृष्ट्यर्थमेव ते ।
नियुक्ता राजशार्दूल तेषां सृष्टिं शृणुष्व मे ॥ १३.३८.१४ ॥
ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಮರೀಚಿ ಮೊದಲಾದವರೆಲ್ಲರೂ ಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿಯೇ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಓ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನೇ, ಅವರ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.
13.38.15
सप्त ब्रह्मण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः ।
सर्वे वेदेषु चैवोक्ताः खिलेषु च न संशयः ॥ १३.३८.१५ ॥
ಇವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಏಳು (ಮಕ್ಕಳು) ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ವೇದಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಖಿಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
13.38.16
इतिहासपुराणे च श्रुतिरेषा सनातनी ।
ब्राह्मणा वरदानेतान्प्राहुर्वेदान्तपारगाः ॥ १३.३८.१६ ॥
ಇತಿಹಾಸ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಶ್ರುತಿ ಸನಾತನವಾಗಿದೆ. ವೇದಾಂತ ಪಾರಂಗತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವರದಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
13.38.17
एतेषां पितरस्तात पुत्रा इत्यनुचक्षते ।
गणाः सप्त महाराज मूर्तयोऽमूर्तयस्तथा ॥ १३.३८.१७ ॥
ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಇವರ ಪಿತೃಗಳು, ಇವರು ಪುತ್ರರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಓ ಮಹಾರಾಜನೇ, ಏಳು ಗಣಗಳು—ಮೂರ್ತರೂ ಅಮೂರ್ತರೂ.
13.38.18
पितृणां चैव राजेन्द्र पुत्रा देवा इति श्रुतिः ।
देवैर्व्याप्ता इमे लोका इत्येवमनुशुश्रुम ॥ १३.३८.१८ ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಪಿತೃಗಳ ಪುತ್ರರು ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಈ ಲೋಕಗಳು ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ನಾವು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.
13.38.19
कृष्णद्वैपायनाच्चैव देवस्थानात्तथैव त ।
देवलाच्च नरश्रेष्ठ काश्यपाच्च मया श्रुतम् ॥ १३.३८.१९ ॥
ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ, ದೇವಸ್ಥಾನ, ದೇವಲ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಯಪರಿಂದಲೂ ನಾನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.
13.38.20
गौतमादपि कौण्डिन्याद्बारद्वाजात्तथैव च ।
मार्कण्डेयात्तथैवैतदृषेर्देवमतादपि ॥ १३.३८.२० ॥
ಗೌತಮ, ಕೌಂಡಿನ್ಯ, ಭಾರದ್ವಾಜ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಮತ್ತು ಋಷಿ ದೇವಮತರಿಂದಲೂ ಇದನ್ನೇ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.
13.38.21
पित्रा च मम राजेन्द्र श्राद्धकाले प्रभाषितम् ।
परं रहस्यं वेदान्तं प्रियं हि परमात्मनः ॥ १३.३८.२१ ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಶ್ರಾದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂದೆಯೂ ಪರಮಾತ್ಮನ ಕುರಿತ ಪ್ರಿಯವಾದ, ಅತಿರಹಸ್ಯವಾದ ವೇದಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
13.38.22
अतः परं प्रवक्ष्यामि यन्मां पृच्छसि भारतः ।
तदिहैकमनोबुद्धिः शृणुष्वावहितो नृप।
स्वायंभुवस्य संवादं नारदस्य च धीमतः ॥ १३.३८.२२ ॥
ಇನ್ನು ನೀನು ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಭಾರತ. ಓ ನೃಪ, ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಜಾಗರೂಕನಾಗಿ ಕೇಳು — ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಿ ನಾರದರ ಸಂವಾದವನ್ನು.
13.38.23
सनत्कुमारो भगवान्दिव्यं जज्वाल तेजसा ।
अङ्गुष्ठमात्रो भूत्वा वै विचचार महाद्युतिः ॥ १३.३८.२३ ॥
ಭಗವಾನ್ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು. ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯು ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಗಾತ್ರದವನಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
13.38.24
स कदाचिन्महाभागो मेरुपृष्ठं समागमत् ।
नारदेन नरश्रेष्ठ मुनिना ब्रह्मवादिना ॥ १३.३८.२४ ॥
ಆ ಮಹಾಭಾಗ ಒಮ್ಮೆ ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಬಂದನು, ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿ ಮುನಿ ನಾರದನೊಂದಿಗೆ.
13.38.25
जिज्ञासमानावन्योन्यं सकाशे ब्रह्मणस्ततः ।
ब्रह्म भागवतौ तात परमार्थार्थचिन्तकौ ॥ १३.३८.२५ ॥
ಪ್ರಿಯನೇ, ಪರಸ್ಪರ ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸಿ, ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪರಮಾರ್ಥದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವ ಆ ಇಬ್ಬರು ಭಾಗವತರು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸಿದರು.
13.38.26
मतिमान्मतिमच्छ्रेष्ठं बुद्धिमान्बुद्धिमत्तरम् ।
क्षेत्रवित्क्षेत्रविच्छ्रेष्ठं ज्ञानविज्ज्ञानमत्तमम् ॥ १३.३८.२६ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಬುದ್ಧಿವಂತರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಬಲ್ಲವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜ್ಞಾನಿ.
13.38.27
सनत्कुमारं तत्वज्ञं भगवन्तमरिंदम ।
लोकविल्लोकविच्छ्रेष्ठमात्मविच्चात्मवित्तमम्।
सर्ववेदार्थकुशलं सर्वशास्त्रविशारदम् ॥ १३.३८.२७ ॥
ಸನತ್ಕುಮಾರ, ತತ್ವಜ್ಞ, ಭಗವಂತ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಮರ್ದಿಸುವವನು; ಲೋಕಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆತ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಸರ್ವವೇದಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕುಶಲನಾದವನು, ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಶಾರದನು.
13.38.28
साङ्ख्ययोगं च यो वेद पाणावामलकं यथा ।
नारदोऽथ नरश्रेष्ठ तं पप्रच्छ महाद्युतिः ॥ १३.३८.२८ ॥
ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿಯಂತೆ ತಿಳಿದವನು; ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಂತರ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ನಾರದನು ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
13.38.29
त्रयोविंशतितत्वस्य अव्यक्तस्य महामुने ।
प्रभवं चाप्ययं चैव श्रोतुमिच्छामि तत्वतः ॥ १३.३८.२९ ॥
ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ತತ್ವಗಳ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ತತ್ವತಃ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
13.38.30
अध्यात्ममधिभूतं च अधिदैवं तथैव च ।
कालसङ्ख्याश्च सर्गं च स्रष्टारं पुरुषं प्रभुम्। ॥ १३.३८.३० ॥
ಅಧ್ಯಾತ್ಮ, ಅಧಿಭೂತ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಧಿದೈವ, ಕಾಲದ ಲೆಕ್ಕಗಳು, ಸೃಷ್ಟಿ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಪ್ರಭು ಪುರುಷ.
13.38.31
यं विस्वमुपजीवन्ति येन सर्वमिदं ततम् ।
यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १३.३८.३१ ॥
ಜಗತ್ತು ಯಾರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತದೆಯೋ, ಯಾರಿಂದ ಇದೆಲ್ಲವೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆಯೋ, ಯಾರನ್ನು ಪಡೆದವರು ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲವೋ — ಅದರ ಕುರಿತು ನೀವು ಹೇಳಲು ಅರ್ಹರು.
13.38.32
यं विश्वमुपजीवन्ति यमाहुः पुरुषं परम् ।
तं वै शृणु महाबुद्धे नारायणमनामयम् ॥ १३.३८.३२ ॥
ಜಗತ್ತು ಯಾರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತದೆಯೋ, ಯಾರನ್ನು ಪರಮ ಪುರುಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆಯೋ — ಓ ಮಹಾಬುದ್ಧಿವಂತನೇ, ಆ ನಿರ್ದೋಷ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಕೇಳು.
13.38.33
एष नारायणो नाम यं विश्वमुपजीवति ।
एष स्रष्टा विधाता च भर्ता पालयिता प्रभुः ॥ १३.३८.३३ ॥
ಈ ನಾರಾಯಣ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನನ್ನೇ ಜಗತ್ತು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತದೆ. ಇವನೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ವಿಧಾತ, ಭರ್ತಾ, ಪಾಲಕ, ಪ್ರಭು.
13.38.34
प्राप्यैनं न निवर्तन्ते यतयोऽध्यात्मचिन्तकाः ।
एतावदेव वक्तव्यं मया नारद पृच्छते ॥ १३.३८.३४ ॥
ಇವನನ್ನು ಪಡೆದು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಚಿಂತಕರಾದ ಯತಿಗಳು ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾರದ, ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ನಿನಗೆ ನಾನು ಇಷ್ಟನ್ನೇ ಹೇಳಬೇಕು.
13.38.35
परं न वेद्मि तत्सर्गं यावांश्चायं यथाप्यहम् ।
श्रूयतामानुपूर्व्येण न च सर्गः प्रयत्नतः ॥ १३.३८.३५ ॥
ಆ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು, ಇದು ಎಷ್ಟು ವಿಶಾಲವೆಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತಿಳಿಯೆನು — ನಾನು ತಿಳಿದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಳು; ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ತಿಳಿಯುವಂತಹುದಲ್ಲ.
13.38.36
यथा कालपरीमाणं तत्वानामृषिसत्तम ।
अध्यात्ममधिभूतं च अधिदैवं तथैव च।
कालसंख्यां च सर्गं च सर्वमेव महामुने ॥ १३.३८.३६ ॥
ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ತತ್ತ್ವಗಳ ಕಾಲಪ್ರಮಾಣದಂತೆ; ಅಧ್ಯಾತ್ಮ, ಅಧಿಭೂತ, ಅಧಿದೈವ ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ; ಕಾಲಗಣನೆ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿ — ಮಹಾಮುನೇ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ (ಹೇಳುತ್ತೇನೆ).
13.38.37
तमसः कुर्वतः सर्गं तामसो ह्यभिधीयते ।
ब्रह्मविद्भिर्द्विजैर्नित्यं नित्यमध्यात्मचिन्तकैः ॥ १३.३८.३७ ॥
ಕತ್ತಲೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುವವನನ್ನು ತಾಮಸ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞರಾದ ದ್ವಿಜರು ಮತ್ತು ಸದಾ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡುವವರು ಸದಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
13.38.38
पर्यायनामान्येतस्य कथयन्ति मनीषिणः ।
तानि ते सम्प्रवक्ष्यामि तदिहैकमनाः शृणु ॥ १३.३८.३८ ॥
ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳು.
13.38.39
महार्णवोऽर्णवश्चैव सलिलं च गुणास्तथा ।
वेदास्तपांसि यज्ञाश्च धर्माश्च भगवान्विभुः।
प्राणः सांवर्तकोग्निश्च व्योम कालस्तथैव च ॥ १३.३८.३९ ॥
ಮಹಾರ್ಣವ, ಅರ್ಣವ, ಸಲಿಲ, ಗುಣಗಳು, ವೇದಗಳು, ತಪಸ್ಸುಗಳು, ಯಜ್ಞಗಳು, ಧರ್ಮಗಳು, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಭಗವಂತ, ಪ್ರಾಣ, ಸಾಂವರ್ತಕ ಅಗ್ನಿ, ಆಕಾಶ, ಕಾಲ ಇವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
13.38.40
नामान्येतानि ब्रह्मर्षे शरीरस्येश्वरस्य वै ।
कीर्तितानि द्विजश्रेष्ठ मया शास्त्रानुसारतः ॥ १३.३८.४० ॥
ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯೇ, ಇವು ಈಶ್ವರನ ದೇಹದ ನಾಮಗಳೇ; ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾನು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ಇವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.
13.38.41
चतुर्युगसहस्राणि चतुर्युगमरिंदम ।
प्राहुः कल्पसहस्रं वै ब्राह्मणास्तत्वदर्शिनः ॥ १३.३८.४१ ॥
ಶತ್ರುದಮನನೇ, ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಗಳಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸಾವಿರ ಚತುರ್ಯುಗಗಳನ್ನು ಒಂದು ಚತುರ್ಯುಗವೆಂದೂ, ಅದು ಸಾವಿರ ಕಲ್ಪಗಳೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
13.38.42
दशकल्पसहस्राणि अव्ययस्य महानिशा ।
तथैव दिवसं प्राहुर्योगाः सांख्याश्च तत्वतः ॥ १३.३८.४२ ॥
ಅವ್ಯಯನ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಕಲ್ಪಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ಮಹಾನಿಶೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಖ್ಯರು ತತ್ತ್ವತಃ ಅದನ್ನು ದಿವಸ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
13.38.43
निशासुप्तोथ भगवान्क्षपान्ते प्रत्यबुध्यत ।
पश्चाद्बुद्ध्वा ससर्जापस्तासु वीर्यमवासृजत् ॥ १३.३८.४३ ॥
ರಾತ್ರಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಭಗವಂತನು ರಾತ್ರಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚೆತ್ತನು. ಎಚ್ಚೆತ್ತು ಅವನು ನೀರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.
13.38.44
तदण्डमभवद्धैमं सहस्रांशुसमप्रभम् ।
अहंकृत्वा ततस्तस्मिन्ससर्ज प्रभुरीश्वरः ॥ १३.३८.४४ ॥
ಅದು ಸಾವಿರ ಸೂರ್ಯರ ಪ್ರಭೆಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಚಿನ್ನದ ಅಂಡವಾಯಿತು. ನಂತರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪ್ರಭು ಈಶ್ವರನು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
13.38.45
हिरण्यगर्भं विस्वात्मा ब्रह्माणां जलवन्मुनिम् ।
भूतभव्यभविष्यस्य कर्तारमनघं विभुम्।
मूर्तिमन्तं महात्मानं विश्वशभुं स्वयंभुवम् ॥ १३.३८.४५ ॥
ವಿಶ್ವಾತ್ಮನು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನನ್ನು, ಬ್ರಹ್ಮರಲ್ಲಿ ನೀರಿನಂತಿರುವ ಮುನಿಯನ್ನು, ಭೂತ ಭವ್ಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಕರ್ತನನ್ನು, ನಿರ್ದೋಷಿಯನ್ನು, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯನ್ನು, ಮೂರ್ತಿಮಂತನನ್ನು, ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು, ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಶುಭಕರನನ್ನು, ಸ್ವಯಂಭುವನ್ನು (ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು).
13.38.46
अणिमा लघिमा प्राप्तिरीशानो ज्योतिषां नरम् ।
चक्रे तिरोधां भगवानेत्कृत्वा महायशाः ॥ १३.३८.४६ ॥
ಅಣಿಮಾ, ಲಘಿಮಾ, ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಈಶಾನ ಭಗವಂತನು ಜ್ಯೋತಿಗಳ ನರನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಭಗವಂತನು ಇದನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿದನು.
13.38.47
एतस्यापि निशामाहुर्वेदवेदाङ्गपारगाः ।
पञ्चकल्पसहस्राणि अहरेतावदेव च ॥ १३.३८.४७ ॥
ವೇದ ಮತ್ತು ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರು ಇವನಿಗೂ ರಾತ್ರಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ — ಐದು ಸಾವಿರ ಕಲ್ಪಗಳು; ಅಷ್ಟೇ ದಿನವೂ ಆಗಿದೆ.
13.38.48
स सर्गं कुरुत ब्रह्मा तामसश्चानुपूर्व्यशः ।
सृजतेऽहं त्वहंकारं परमेष्ठिनमव्ययम् ॥ १३.३८.४८ ॥
ಆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಾಮಸ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ನಾನು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೇನೆ — ಪರಮೇಷ್ಠಿ, ಅವ್ಯಯನನ್ನು.
13.38.49
अहङ्कारेणैव लोका व्याप्ताः साहंकृतेन वै ।
येनाविष्टानि भूतानि मज्जन्त्यव्यक्तसागरे ॥ १३.३८.४९ ॥
ಅಹಂಕಾರದಿಂದಲೇ ಈ ಲೋಕಗಳು ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿವೆ, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದವರಿಂದಲೇ. ಅದರಿಂದ ಆವಿಷ್ಟವಾದ ಭೂತಗಳು ಅವ್ಯಕ್ತ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತವೆ.
13.38.50
देवर्षिदानवनरा यक्षगन्धर्वकिन्नराः ।
उन्मज्जन्ति निमज्जन्ति ऊर्ध्वाधस्तिर्यगेव च ॥ १३.३८.५० ॥
ದೇವ, ಋಷಿ, ದಾನವ, ನರರು, ಯಕ್ಷ, ಗಂಧರ್ವ, ಕಿನ್ನರರು — ಮೇಲೆದ್ದು ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ; ಮೇಲಕ್ಕೆ, ಕೆಳಕ್ಕೆ, ಅಡ್ಡಕ್ಕೂ.
13.38.51
एतस्यापि निशामाहुस्तृतीयामथ कुर्वतः ।
त्रीणि कल्पसहस्राणि अहरेतावदेव तु ॥ १३.३८.५१ ॥
ಇದಕ್ಕೂ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಅವರು ಮೂರನೆಯದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನಿಗೆ ಮೂರು ಸಾವಿರ ಕಲ್ಪಗಳೇ ಹಗಲು; ಅಷ್ಟೆ.
13.38.52
अहङ्कारस्तु सृजति महाभूतानि पञ्च वै ।
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ॥ १३.३८.५२ ॥
ಅಹಂಕಾರವೇ ಐದು ಮಹಾಭೂತಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ — ಭೂಮಿ, ವಾಯು, ಆಕಾಶ, ಜಲ, ಐದನೆಯದು ಜ್ಯೋತಿ.
13.38.53
एतेषां गुणतत्वानि पञ्च प्राहुर्द्विजातयः ।
शब्दे स्पर्शे च रूपे च रसे गन्धे तथैव च ॥ १३.३८.५३ ॥
ಇವುಗಳ ಗುಣತತ್ತ್ವಗಳು ಐದು ಎಂದು ದ್ವಿಜರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರಸ, ಗಂಧ ಕೂಡ.
13.38.54
गुणेष्वेतेष्वभिरताः पङ्कलग्ना इव द्विपाः ।
नोत्तिष्ठन्त्यवशीभूताः सक्ता अव्यक्तसागरे ॥ १३.३८.५४ ॥
ಈ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ರಮಿಸಿ, ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ಆನೆಗಳಂತೆ, ವಶರಾಗಿ ಅವರು ಏಳಲಾರರು — ಅವ್ಯಕ್ತ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿ.
13.38.55
एतेषामिह वै सर्वं चतुर्थमिह कुर्वतः ।
चतुर्युगसहस्रे वै अहोरात्रास्तथैव च ॥ १३.३८.५५ ॥
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡುವವನಿಗೆ, ಎಲ್ಲವೂ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಸಾವಿರ ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ; ಹಗಲು ರಾತ್ರಿಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ.
13.38.56
अनन्त इति विख्यातः पञ्चमः सर्ग उच्यते ।
इन्द्रियाणि दशैकं च यथाश्रुतिनिदर्शनात् ॥ १३.३८.५६ ॥
ಅನಂತ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಐದನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಶ್ರುತಿಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯದಂತೆ ಅದು ಹತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು.
13.38.57
मनः सर्वमिदं तात विश्वं सर्वमिदं जगत् ।
न तथान्यानि भूतानि बलवन्ति यथा मनः ॥ १३.३८.५७ ॥
ಮಗನೇ, ಮನಸ್ಸೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವ, ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು; ಇತರ ಭೂತಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ ಬಲವಂತವಲ್ಲ.
13.38.58
एतस्यापि ह वै सर्गं षष्ठमाहुर्द्विजातयः ।
अहः कल्पसहस्रं वै रात्रिरेतावती तथा ॥ १३.३८.५८ ॥
ಇದರ ಆರನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ದ್ವಿಜರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಇದರ ಹಗಲು ಸಾವಿರ ಕಲ್ಪಗಳು, ರಾತ್ರಿಯೂ ಅಷ್ಟೇ.
13.38.59
ऊर्ध्वस्रोतस्तु वै सर्गं सप्तमं ब्रह्मणो विदुः ।
अष्टमं चाप्यधःस्रोतस्तिर्यक्तु नवमः स्मृतः ॥ १३.३८.५९ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನ ಊರ್ಧ್ವಸ್ರೋತಸ್ ಎಂಬ ಏಳನೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ; ಎಂಟನೆಯದು ಅಧಃಸ್ರೋತಸ್, ತಿರ್ಯಕ್ ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.
13.38.60
एतानि नव सर्गाणि तत्वानि च महामुने ।
चतुर्विंशतितत्वानि तत्वसंख्यानि तेऽनघ ॥ १३.३८.६० ॥
ಓ ಮಹಾಮುನೇ, ಇವು ಒಂಬತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಗಳು; ಓ ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ತತ್ತ್ವಗಳು ತತ್ತ್ವಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ.
13.38.61
सर्वस्य प्रभवः पूर्वमुक्तो नारायणः प्रभुः ।
अव्ययः प्रभवश्चैव अव्यक्तस्य महामुने।
प्रवक्ष्याम्यपरं तत्वं यस्य यस्येश्वरश्च यः ॥ १३.३८.६१ ॥
ಮೊದಲು ಎಲ್ಲದರ ಮೂಲವೂ ಪ್ರಭುವಾದ ನಾರಾಯಣನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೇ ಮಹಾಮುನೇ, ಅವನು ಅವ್ಯಯನು; ಅವ್ಯಕ್ತದ ಮೂಲವೂ ಅವನೇ. ಈಗ ಇನ್ನೊಂದು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಯಾರಿಗೆ ಯಾರು ಈಶ್ವರನೋ ಅದನ್ನು.
13.38.62
अध्यात्ममधिभूतं च अधिदैवं तथैव च ।
यथाश्रुतं यथादृष्टं तत्वतो वै निबोध मे ॥ १३.३८.६२ ॥
ಅಧ್ಯಾತ್ಮ, ಅಧಿಭೂತ, ಅಧಿದೈವ, ಹಾಗೆಯೇ, ಕೇಳಿದಂತೆ ಮತ್ತು ಕಂಡಂತೆ, ತತ್ತ್ವತಃ ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿ.