มหาภารตะ · อัธยายะ 13.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.38.1
क्लिश्यमानेषु भूतेषु जातीमरणसागरे ।
यत्प्राप्य क्लेशं नाप्नोति तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.३८.१ ॥
ขณะที่สรรพสัตว์กำลังถูกทรมานอยู่ในมหาสมุทรแห่งการเกิดและการตาย ขอท่านจงบอกข้าพเจ้า ข้าแต่ปู่ ว่าสิ่งใดเมื่อได้บรรลุแล้วจะไม่ประสบความทุกข์อีก
13.38.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सनत्कुमारस्य सतः संवादं नारदस्य च ॥ १३.३८.२ ॥
ในเรื่องนี้ ผู้รู้ยังได้เล่าอิติหาสโบราณนี้ไว้ คือบทสนทนาระหว่างพระสนัตกุมารผู้ทรงเกียรติกับพระนารท
13.38.3
सनत्कुमारो भगवान्ब्रह्मपुत्रो महायशाः ।
पूर्वजातास्त्रयस्तस्य कथ्यन्ते ब्रह्मवादिनः ॥ १३.३८.३ ॥
พระสนัตกุมารผู้ทรงพระภคธรรม เป็นโอรสของพระพรหม ผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ว่ากันว่า ก่อนท่านมีผู้ประสูติมาแล้วสามองค์ ซึ่งเป็นผู้กล่าวพรหมวาท
13.38.4
सनकः सनन्दनश्चैव तृतीयश्च सनातनः ।
जातमात्राश्च ते सर्वे प्रतिबुद्धा इति श्रुतिः ॥ १३.३८.४ ॥
สนกะ สนันทนะ และองค์ที่สามคือสนาตนะ ทั้งหมดนั้นเมื่อเพิ่งประสูติก็ตื่นรู้แล้ว ดังที่ศรุติกล่าวไว้
13.38.5
चतुर्थश्चैव तेषां स भगवान्योगवित्तमः ।
सनत्कुमार इति वै कथयन्ति महर्षयः ॥ १३.३८.५ ॥
องค์ที่สี่ในหมู่พวกเขาคือพระภคธรรมสนัตกุมาร ผู้เป็นยอดแห่งโยคี ดังที่มหาฤๅษีเรียกท่าน
13.38.6
हैरण्यगर्भः स मुनिर्वसिष्ठः पञ्चमः स्मृतः ।
षष्ठः स्थाणुः स भगवानमेयात्मा त्रिशूलधृत् ॥ १३.३८.६ ॥
ฤๅษีวสิษฐะผู้ประสูติจากครรภ์ทองนั้น ถูกระลึกถึงว่าเป็นองค์ที่ห้า องค์ที่หกคือพระสถาณุผู้ทรงพระภคธรรม มีอาตมันที่ประมาณมิได้ ทรงถือตรีศูล
13.38.7
ततोऽपरे समुत्पन्नाः पावकादारुणे क्रतौ ।
मनसा स्वयंभुवो हीमे मरीचिप्रमुखास्तथा ॥ १३.३८.७ ॥
จากนั้น ยังมีผู้อื่นบังเกิดจากไฟในยัญแดงฉาน และจากจิตของพระสวยัมภู ผู้ไม่มีผู้ใดให้กำเนิด โดยมีพระมรีจิเป็นประธาน ดังนี้เช่นกัน
13.38.8
भुगुर्मरीचेरनुजो भृगोरप्यङ्गिरास्तथा ।
अनुजोङ्गिरसोऽथात्रिः पुलस्त्योत्रेस्तथाऽनुजः ॥ १३.३८.८ ॥
ภฤคุเป็นน้องชายของมรีจิ อังคิรสก็เป็นน้องชายของภฤคุ อตริเป็นน้องชายของอังคิรส และปุลัสตยะเป็นน้องชายของอตริ
13.38.9
पुलस्त्यस्यानुजो विद्वान्पुलहो न महाद्युतिः ।
पठ्यन्ते ब्रह्मजा ह्येते विद्वद्बिरमितौजसः ॥ १३.३८.९ ॥
ปุลหะผู้เป็นปราชญ์ซึ่งไม่ได้มีความรุ่งโรจน์มากนัก เป็นน้องชายของปุลัสตยะ บรรดาผู้รู้กล่าวถึงทั้งหมดนี้ว่าเป็นบุตรของพระพรหม ผู้มีพลังอันหาประมาณมิได้
13.38.10
सर्वमेतन्महाराज कुर्वन्नादिगुरुर्महान् ।
प्रभुर्विभुरनन्तश्रीर्ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ १३.३८.१० ॥
ข้าแต่มหาราช พระพรหมผู้เป็นครูองค์แรกผู้ยิ่งใหญ่ ทรงเป็นพระผู้เป็นใหญ่ ผู้แผ่ไปทั่ว มีสิริอันหาที่สุดมิได้ เป็นปู่แห่งโลก ผู้ทรงกระทำสิ่งทั้งปวงนี้
13.38.11
मूर्तिमन्तोऽमृतीभूतास्तेजसाऽतितपोन्विताः ।
सनकप्रभृतयस्तत्र ये च प्राप्ताः परं पदम्।
कृत्स्नं क्षयमनुप्राप्य विमुक्ता मूर्तिबन्धनात् ॥ १३.३८.११ ॥
บรรดาผู้มีรูปร่างซึ่งกลายเป็นอมตะด้วยรัศมี ประกอบด้วยตบะอันยิ่งใหญ่ มีสนกะเป็นต้น และผู้ที่บรรลุฐานะอันสูงสุดในที่นั้น เมื่อได้บรรลุการสลายทั้งหมดแล้ว ก็หลุดพ้นจากพันธนาการแห่งรูปร่าง
13.38.12
सनत्कुमारस्तु विभुर्योगमास्थाय योगवित् ।
त्रीँल्लोकानचरच्छश्वदैर्येण परेण हि ॥ १३.३८.१२ ॥
ส่วนพระสนัตกุมารผู้ทรงอำนาจแผ่ไปทั่วและทรงรู้โยคะ เมื่อทรงตั้งมั่นในโยคะแล้ว ก็ทรงท่องไปในสามโลกตลอดกาล ด้วยความยิ่งใหญ่ที่สูงสุดและนิรันดร
13.38.13
रुद्रश्चाप्यष्टगुणितं योगं प्राप्तो महायशाः ।
सूक्ष्ममष्टगुणं राजन्नितरे नृपसत्तम ॥ १३.३८.१३ ॥
พระรุทรผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ก็บรรลุโยคะแปดประการเช่นกัน ข้าแต่พระราชา ผู้ประเสริฐในหมู่กษัตริย์ ส่วนผู้อื่นบรรลุโยคะแปดประการอันละเอียด
13.38.14
मरीचिप्रमुखास्तात सर्वे सृष्ट्यर्थमेव ते ।
नियुक्ता राजशार्दूल तेषां सृष्टिं शृणुष्व मे ॥ १३.३८.१४ ॥
ข้าแต่ลูกรัก มรีจิและผู้อื่นทั้งหมดนั้นถูกแต่งตั้งไว้เพื่อการสร้างเท่านั้น ข้าแต่เสือในหมู่กษัตริย์ ขอท่านจงฟังข้าพเจ้าเรื่องการสร้างของพวกเขา
13.38.15
सप्त ब्रह्मण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः ।
सर्वे वेदेषु चैवोक्ताः खिलेषु च न संशयः ॥ १३.३८.१५ ॥
ผู้เป็นบุตรของพระพรหมทั้งเจ็ดนี้ ถูกยืนยันไว้โดยแน่นอนในปุราณะ ทั้งหมดได้ถูกประกาศไว้ในพระเวท และในภาคผนวกด้วย ไม่มีข้อสงสัย
13.38.16
इतिहासपुराणे च श्रुतिरेषा सनातनी ।
ब्राह्मणा वरदानेतान्प्राहुर्वेदान्तपारगाः ॥ १३.३८.१६ ॥
ในอิติหาสและปุราณะ ศรุตินี้ก็เป็นนิรันดรเช่นกัน พราหมณ์ผู้ชำนาญในเวทานตะกล่าวถึงเหล่านี้ในบริบทของการประทานพร
13.38.17
एतेषां पितरस्तात पुत्रा इत्यनुचक्षते ।
गणाः सप्त महाराज मूर्तयोऽमूर्तयस्तथा ॥ १३.३८.१७ ॥
ข้าแต่ลูกรัก บรรพบุรุษของพวกเขาถูกกล่าวถึงว่าเป็นบุตรของพวกเขา ข้าแต่มหาราช หมู่ทั้งเจ็ด ทั้งที่มีรูปร่างและไม่มีรูปร่าง
13.38.18
पितृणां चैव राजेन्द्र पुत्रा देवा इति श्रुतिः ।
देवैर्व्याप्ता इमे लोका इत्येवमनुशुश्रुम ॥ १३.३८.१८ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ศรุติกล่าวว่า บุตรของบรรพบุรุษคือเทวดา ดังนั้นพวกเราจึงได้ยินมาว่า โลกเหล่านี้ถูกเทวดาแผ่ซ่านไป
13.38.19
कृष्णद्वैपायनाच्चैव देवस्थानात्तथैव त ।
देवलाच्च नरश्रेष्ठ काश्यपाच्च मया श्रुतम् ॥ १३.३८.१९ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ ข้าพเจ้าได้ฟังเรื่องนี้จากกฤษณะไทปายนะ จากเทวสถาน ตลอดจนจากเทวละและกาศยปะ
13.38.20
गौतमादपि कौण्डिन्याद्बारद्वाजात्तथैव च ।
मार्कण्डेयात्तथैवैतदृषेर्देवमतादपि ॥ १३.३८.२० ॥
ทั้งจากเคาตมะ จากเกาณฑินยะ จากภารทวาชะ และจากมารกัณเฑยะ และจากฤๅษีเทวมตะด้วยเช่นกัน
13.38.21
पित्रा च मम राजेन्द्र श्राद्धकाले प्रभाषितम् ।
परं रहस्यं वेदान्तं प्रियं हि परमात्मनः ॥ १३.३८.२१ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ เมื่อครั้งพิธีศราทธ์ บิดาของข้าก็ได้ตรัสวิชาเวทานตะอันลับยิ่ง ซึ่งเป็นที่รักของปรมาตมันอย่างยิ่ง
13.38.22
अतः परं प्रवक्ष्यामि यन्मां पृच्छसि भारतः ।
तदिहैकमनोबुद्धिः शृणुष्वावहितो नृप।
स्वायंभुवस्य संवादं नारदस्य च धीमतः ॥ १३.३८.२२ ॥
บัดนี้ ข้าจะบอกสิ่งที่ท่านถาม โอ ภารตะ ข้าแต่กษัตริย์ จงตั้งใจฟังด้วยจิตและปัญญาอันเดียว ถึงบทสนทนาของสวายัมภุวะ (มนุ) กับฤๅษีนารทะผู้ฉลาด
13.38.23
सनत्कुमारो भगवान्दिव्यं जज्वाल तेजसा ।
अङ्गुष्ठमात्रो भूत्वा वै विचचार महाद्युतिः ॥ १३.३८.२३ ॥
พระสนตกุมารผู้ทรงฤทธิ์เปล่งรัศมีทิพย์ เมื่อกลายเป็นขนาดเพียงนิ้วหัวแม่มือ ผู้มีแสงอันยิ่งใหญ่ก็เดินไปมา
13.38.24
स कदाचिन्महाभागो मेरुपृष्ठं समागमत् ।
नारदेन नरश्रेष्ठ मुनिना ब्रह्मवादिना ॥ १३.३८.२४ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐที่สุด ครั้งหนึ่งผู้มีโชคยิ่งนั้นได้มายังยอดเขาเมรุ พร้อมกับฤๅษีนารทะผู้กล่าวถึงพรหมัน
13.38.25
जिज्ञासमानावन्योन्यं सकाशे ब्रह्मणस्ततः ।
ब्रह्म भागवतौ तात परमार्थार्थचिन्तकौ ॥ १३.३८.२५ ॥
ข้าแต่ลูกรัก ทั้งสองผู้เป็นภักตะ ปรารถนาจะรู้จักกันและกัน ณ ที่เฉพาะพระพรหม แล้วจึงพิจารณาพรหมันอันเป็นความหมายของสัจธรรมสูงสุด
13.38.26
मतिमान्मतिमच्छ्रेष्ठं बुद्धिमान्बुद्धिमत्तरम् ।
क्षेत्रवित्क्षेत्रविच्छ्रेष्ठं ज्ञानविज्ज्ञानमत्तमम् ॥ १३.३८.२६ ॥
ผู้ฉลาดที่สุดในหมู่ผู้ฉลาด ยิ่งกว่าผู้ฉลาดทั้งปวง ผู้รู้เขตแดนประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้เขตแดน ผู้รู้ญาณยิ่งที่สุดในหมู่ผู้รู้ญาณ
13.38.27
सनत्कुमारं तत्वज्ञं भगवन्तमरिंदम ।
लोकविल्लोकविच्छ्रेष्ठमात्मविच्चात्मवित्तमम्।
सर्ववेदार्थकुशलं सर्वशास्त्रविशारदम् ॥ १३.३८.२७ ॥
พระสนตกุมารผู้รู้สัจธรรม ผู้ทรงฤทธิ์ ผู้ปราบศัตรู ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้โลก ผู้รู้อาตมันยิ่งที่สุดในหมู่ผู้รู้อาตมัน ผู้เชี่ยวชาญในความหมายของเวททั้งปวง และผู้ชำนาญในคัมภีร์ทั้งปวง
13.38.28
साङ्ख्ययोगं च यो वेद पाणावामलकं यथा ।
नारदोऽथ नरश्रेष्ठ तं पप्रच्छ महाद्युतिः ॥ १३.३८.२८ ॥
ผู้รู้สางขยะและโยคะ ดุจรู้ผลอามลกะในฝ่ามือ ครั้นนั้น นารทะผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ได้ถามท่าน
13.38.29
त्रयोविंशतितत्वस्य अव्यक्तस्य महामुने ।
प्रभवं चाप्ययं चैव श्रोतुमिच्छामि तत्वतः ॥ १३.३८.२९ ॥
ข้าแต่มุนีผู้ยิ่งใหญ่ ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังโดยแท้ถึงกำเนิดและการดับของตัตตวะยี่สิบสามประการ และของอวยักตะ
13.38.30
अध्यात्ममधिभूतं च अधिदैवं तथैव च ।
कालसङ्ख्याश्च सर्गं च स्रष्टारं पुरुषं प्रभुम्। ॥ १३.३८.३० ॥
อัธยาตมัน อธิภูตะ และอธิเทวะ เช่นเดียวกัน การนับกาล การสร้าง และปุรุษะผู้เป็นเจ้าและผู้สร้าง
13.38.31
यं विस्वमुपजीवन्ति येन सर्वमिदं ततम् ।
यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १३.३८.३१ ॥
ท่านควรกล่าวถึงผู้ที่โลกอาศัย ผู้ที่สิ่งทั้งปวงนี้แผ่ซ่านไป และผู้ที่เมื่อบรรลุแล้วจะไม่กลับมาอีก
13.38.32
यं विश्वमुपजीवन्ति यमाहुः पुरुषं परम् ।
तं वै शृणु महाबुद्धे नारायणमनामयम् ॥ १३.३८.३२ ॥
ข้าแต่ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ จงฟังถึงผู้ที่โลกอาศัย ผู้ที่เรียกกันว่าปุรุษะสูงสุด คือพระนารายณ์ผู้ปราศจากโทษ
13.38.33
एष नारायणो नाम यं विश्वमुपजीवति ।
एष स्रष्टा विधाता च भर्ता पालयिता प्रभुः ॥ १३.३८.३३ ॥
องค์นี้มีพระนามว่านารายณ์ ผู้ที่โลกอาศัย องค์นี้เป็นผู้สร้าง ผู้จัดการ ผู้ค้ำจุน ผู้คุ้มครอง และเป็นเจ้า
13.38.34
प्राप्यैनं न निवर्तन्ते यतयोऽध्यात्मचिन्तकाः ।
एतावदेव वक्तव्यं मया नारद पृच्छते ॥ १३.३८.३४ ॥
เมื่อบรรลุพระองค์แล้ว ปราชญ์ผู้ฝึกตนและผู้มุ่งพิจารณาอาตมัน ย่อมไม่กลับมาอีก ข้าแต่นารทะ ข้าพเจ้าควรกล่าวเพียงเท่านี้แก่ท่านผู้ถาม
13.38.35
परं न वेद्मि तत्सर्गं यावांश्चायं यथाप्यहम् ।
श्रूयतामानुपूर्व्येण न च सर्गः प्रयत्नतः ॥ १३.३८.३५ ॥
การสร้างนั้นและความยิ่งใหญ่ของสิ่งนี้ ข้าพเจ้าไม่รู้ทั้งหมด รู้เพียงเท่าที่ข้าพเจ้ารู้ จงฟังโดยลำดับ การสร้างนั้นไม่อาจเข้าใจได้ด้วยความพยายาม
13.38.36
यथा कालपरीमाणं तत्वानामृषिसत्तम ।
अध्यात्ममधिभूतं च अधिदैवं तथैव च।
कालसंख्यां च सर्गं च सर्वमेव महामुने ॥ १३.३८.३६ ॥
ข้าแต่ฤๅษีผู้ประเสริฐ ดังการวัดกาลของตัตตวะทั้งหลาย อัธยาตมัน อธิภูตะ และอธิเทวะ เช่นกัน ข้าแต่มุนีผู้ยิ่งใหญ่ ทั้งการนับกาลและการสร้าง ข้าพเจ้าจะกล่าวทั้งหมดนี้
13.38.37
तमसः कुर्वतः सर्गं तामसो ह्यभिधीयते ।
ब्रह्मविद्भिर्द्विजैर्नित्यं नित्यमध्यात्मचिन्तकैः ॥ १३.३८.३७ ॥
ผู้ที่ทำการสร้างแห่งความมืด เรียกว่าตามสะ ดังที่ผู้รู้พรหมันและทวิชาผู้เพ่งพิจารณาอาตมันอยู่เสมอกล่าวไว้
13.38.38
पर्यायनामान्येतस्य कथयन्ति मनीषिणः ।
तानि ते सम्प्रवक्ष्यामि तदिहैकमनाः शृणु ॥ १३.३८.३८ ॥
ปราชญ์กล่าวถึงชื่อพ้องของสิ่งนี้ ข้าพเจ้าจะบอกชื่อเหล่านั้นแก่ท่าน จงฟังด้วยใจอันเดียวในที่นี้
13.38.39
महार्णवोऽर्णवश्चैव सलिलं च गुणास्तथा ।
वेदास्तपांसि यज्ञाश्च धर्माश्च भगवान्विभुः।
प्राणः सांवर्तकोग्निश्च व्योम कालस्तथैव च ॥ १३.३८.३९ ॥
มหาสมุทร สมุทร น้ำ คุณทั้งหลาย เวททั้งหลาย ตบะ ยัญ และธรรม พระผู้เป็นเจ้าผู้แผ่ไปทั่ว ลมปราณ ไฟแห่งการดับ ท้องฟ้า และกาลก็เช่นกัน
13.38.40
नामान्येतानि ब्रह्मर्षे शरीरस्येश्वरस्य वै ।
कीर्तितानि द्विजश्रेष्ठ मया शास्त्रानुसारतः ॥ १३.३८.४० ॥
ข้าแต่พรหมรรษี ชื่อเหล่านี้เป็นชื่อของร่างแห่งพระผู้เป็นเจ้า ข้าแต่ทวิชาผู้ประเสริฐ ข้าพเจ้าได้กล่าวไว้ตามที่คัมภีร์กำหนด
13.38.41
चतुर्युगसहस्राणि चतुर्युगमरिंदम ।
प्राहुः कल्पसहस्रं वै ब्राह्मणास्तत्वदर्शिनः ॥ १३.३८.४१ ॥
ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู พราหมณ์ผู้เห็นความจริงกล่าวว่า สี่ยุคหนึ่งพันรอบเรียกว่ายุคหนึ่ง และกล่าวว่ามีค่าเท่ากับกัลปะหนึ่งพัน
13.38.42
दशकल्पसहस्राणि अव्ययस्य महानिशा ।
तथैव दिवसं प्राहुर्योगाः सांख्याश्च तत्वतः ॥ १३.३८.४२ ॥
ราตรีอันยิ่งใหญ่ของพระผู้ไม่มีวันสูญสลายยาวนานหนึ่งหมื่นกัลปะ เช่นเดียวกัน โยคีและสางขยะก็กล่าวตามความจริงว่า นั่นเป็นหนึ่งวัน
13.38.43
निशासुप्तोथ भगवान्क्षपान्ते प्रत्यबुध्यत ।
पश्चाद्बुद्ध्वा ससर्जापस्तासु वीर्यमवासृजत् ॥ १३.३८.४३ ॥
พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระคุณบรรทมในราตรี เมื่อปลายราตรีก็ทรงตื่นขึ้น ครั้นตื่นแล้วทรงสร้างน้ำ และทรงปล่อยพีชะของพระองค์ลงในน้ำนั้น
13.38.44
तदण्डमभवद्धैमं सहस्रांशुसमप्रभम् ।
अहंकृत्वा ततस्तस्मिन्ससर्ज प्रभुरीश्वरः ॥ १३.३८.४४ ॥
ไข่นั้นกลายเป็นไข่ทองที่เปล่งแสงเท่าดวงอาทิตย์พันดวง จากนั้น พระอิศวรผู้เป็นเจ้า ทรงถือเอาอหังการ แล้วทรงสร้างขึ้นในไข่นั้น
13.38.45
हिरण्यगर्भं विस्वात्मा ब्रह्माणां जलवन्मुनिम् ।
भूतभव्यभविष्यस्य कर्तारमनघं विभुम्।
मूर्तिमन्तं महात्मानं विश्वशभुं स्वयंभुवम् ॥ १३.३८.४५ ॥
พระอาตมันแห่งจักรวาลให้กำเนิดหิรัณยครรภ์ ผู้เป็นมุนีในหมู่พระพรหมทั้งหลาย ดุจน้ำ ผู้เป็นผู้สร้างสิ่งที่มีแล้ว กำลังมี และจะมี ผู้ปราศจากโทษ ผู้แผ่ไปทั่ว มีรูปกาย เป็นมหาตมัน ผู้เป็นมงคลแก่จักรวาล และดำรงอยู่ด้วยตนเอง
13.38.46
अणिमा लघिमा प्राप्तिरीशानो ज्योतिषां नरम् ।
चक्रे तिरोधां भगवानेत्कृत्वा महायशाः ॥ १३.३८.४६ ॥
พระผู้เป็นเจ้าอีศานะ ผู้เป็นใหญ่เหนืออณิมา ลฆิมา และปราปติ ทรงทำให้มนุษย์ผู้เป็นแสงสว่างทั้งหลาย ครั้นทรงทำแล้ว พระผู้เป็นเจ้าผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่ก็ทรงซ่อนสิ่งนั้นไว้
13.38.47
एतस्यापि निशामाहुर्वेदवेदाङ्गपारगाः ।
पञ्चकल्पसहस्राणि अहरेतावदेव च ॥ १३.३८.४७ ॥
ผู้รอบรู้พระเวทและเวทางคะกล่าวว่า ราตรีของสิ่งนี้ยาวห้าพันกัลปะ และวันของมันก็ยาวเท่ากัน
13.38.48
स सर्गं कुरुत ब्रह्मा तामसश्चानुपूर्व्यशः ।
सृजतेऽहं त्वहंकारं परमेष्ठिनमव्ययम् ॥ १३.३८.४८ ॥
พระพรหมนั้นสร้างการสร้างโดยลำดับตามลำดับ มีธรรมชาติแห่งความมืด ส่วนข้าพเจ้าสร้างอหังการ คือพระผู้เป็นใหญ่สูงสุดผู้ไม่มีวันเสื่อมสูญ
13.38.49
अहङ्कारेणैव लोका व्याप्ताः साहंकृतेन वै ।
येनाविष्टानि भूतानि मज्जन्त्यव्यक्तसागरे ॥ १३.३८.४९ ॥
โลกทั้งหลายถูกแผ่ไปด้วยอหังการเท่านั้น แท้จริงถูกแผ่ไปด้วยสิ่งที่มีความถือตนอยู่ สรรพสัตว์ที่ถูกสิ่งนั้นครอบงำย่อมจมลงในมหาสมุทรแห่งอวยักตะ
13.38.50
देवर्षिदानवनरा यक्षगन्धर्वकिन्नराः ।
उन्मज्जन्ति निमज्जन्ति ऊर्ध्वाधस्तिर्यगेव च ॥ १३.३८.५० ॥
เทพ ฤๅษี อสูร มนุษย์ ยักษ์ คนธรรพ์ และกินนร ย่อมโผล่ขึ้นและจมลงอีก ทั้งขึ้นไป ลงไป และไปด้านข้างด้วย
13.38.51
एतस्यापि निशामाहुस्तृतीयामथ कुर्वतः ।
त्रीणि कल्पसहस्राणि अहरेतावदेव तु ॥ १३.३८.५१ ॥
ผู้ทำการสร้างกล่าวว่า ราตรีของการสร้างลำดับที่สามนี้ก็เช่นกัน สำหรับผู้สร้าง วันนั้นยาวสามพันกัลปะ และราตรีก็ยาวเท่ากัน
13.38.52
अहङ्कारस्तु सृजति महाभूतानि पञ्च वै ।
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ॥ १३.३८.५२ ॥
ส่วนอหังการสร้างมหาภูตทั้งห้า คือ ดิน ลม อากาศ น้ำ และแสงไฟเป็นลำดับที่ห้า
13.38.53
एतेषां गुणतत्वानि पञ्च प्राहुर्द्विजातयः ।
शब्दे स्पर्शे च रूपे च रसे गन्धे तथैव च ॥ १३.३८.५३ ॥
พราหมณ์ทั้งหลายกล่าวว่า หลักการแห่งคุณของธาตุเหล่านี้มีห้า คือ เสียง สัมผัส รูป รส และกลิ่น ก็เช่นเดียวกัน
13.38.54
गुणेष्वेतेष्वभिरताः पङ्कलग्ना इव द्विपाः ।
नोत्तिष्ठन्त्यवशीभूताः सक्ता अव्यक्तसागरे ॥ १३.३८.५४ ॥
ผู้ยินดีในคุณเหล่านี้ เหมือนช้างที่ติดอยู่ในโคลน ถูกครอบงำ ย่อมไม่ลุกขึ้น ยึดติดอยู่ในมหาสมุทรแห่งอวยักตะ
13.38.55
एतेषामिह वै सर्वं चतुर्थमिह कुर्वतः ।
चतुर्युगसहस्रे वै अहोरात्रास्तथैव च ॥ १३.३८.५५ ॥
สำหรับผู้ที่ทำสิ่งที่สี่จากสิ่งเหล่านี้ที่นี่ ทุกสิ่งย่อมเกิดขึ้นภายในหนึ่งพันรอบแห่งสี่ยุค วันและคืนก็เช่นกัน
13.38.56
अनन्त इति विख्यातः पञ्चमः सर्ग उच्यते ।
इन्द्रियाणि दशैकं च यथाश्रुतिनिदर्शनात् ॥ १३.३८.५६ ॥
การสร้างลำดับที่ห้าซึ่งรู้จักกันในชื่ออนันตะ กล่าวกันว่าประกอบด้วยอินทรีย์สิบและอีกหนึ่ง ตามที่แสดงไว้ในพระเวท
13.38.57
मनः सर्वमिदं तात विश्वं सर्वमिदं जगत् ।
न तथान्यानि भूतानि बलवन्ति यथा मनः ॥ १३.३८.५७ ॥
ลูกรัก ใจนี้นั่นแหละคือจักรวาลทั้งหมดนี้ คือโลกทั้งสิ้นนี้ ธาตุอื่นทั้งหลายไม่แข็งแรงเท่าใจ
13.38.58
एतस्यापि ह वै सर्गं षष्ठमाहुर्द्विजातयः ।
अहः कल्पसहस्रं वै रात्रिरेतावती तथा ॥ १३.३८.५८ ॥
พราหมณ์ทั้งหลายยังกล่าวถึงการสร้างลำดับที่หกของสิ่งนี้ด้วย วันของมันคือหนึ่งพันกัลปะ และราตรีของมันก็ยาวเท่ากัน
13.38.59
ऊर्ध्वस्रोतस्तु वै सर्गं सप्तमं ब्रह्मणो विदुः ।
अष्टमं चाप्यधःस्रोतस्तिर्यक्तु नवमः स्मृतः ॥ १३.३८.५९ ॥
พวกเขารู้จักการสร้างลำดับที่เจ็ดของพระพรหมว่าไหลขึ้นไป ลำดับที่แปดไหลลง และลำดับที่เก้าจำกันว่าไหลขวาง
13.38.60
एतानि नव सर्गाणि तत्वानि च महामुने ।
चतुर्विंशतितत्वानि तत्वसंख्यानि तेऽनघ ॥ १३.३८.६० ॥
ข้าแต่มหามุนี นี่คือการสร้างและหลักการทั้งเก้า ส่วนยี่สิบสี่หลักการเป็นการนับหลักการ ข้าแต่ผู้ปราศจากโทษ
13.38.61
सर्वस्य प्रभवः पूर्वमुक्तो नारायणः प्रभुः ।
अव्ययः प्रभवश्चैव अव्यक्तस्य महामुने।
प्रवक्ष्याम्यपरं तत्वं यस्य यस्येश्वरश्च यः ॥ १३.३८.६१ ॥
ในกาลก่อนได้กล่าวไว้แล้วว่า นารายณะผู้เป็นเจ้า เป็นต้นกำเนิดของสรรพสิ่ง ข้าแต่มหามุนี พระองค์ไม่เสื่อมสูญ และยังเป็นต้นกำเนิดของสิ่งที่ไม่ปรากฏ บัดนี้เราจะกล่าวธรรมะอีกประการหนึ่ง คือใครเป็นเจ้าของใคร และใครเป็นเจ้าผู้ปกครอง
13.38.62
अध्यात्ममधिभूतं च अधिदैवं तथैव च ।
यथाश्रुतं यथादृष्टं तत्वतो वै निबोध मे ॥ १३.३८.६२ ॥
อัธยาตมันและอธิภูตะ รวมถึงอธิเทพเช่นกัน ดังที่ได้ฟังมาและได้เห็นมา จงเข้าใจจากเราโดยแท้จริงเถิด