Mahābhārata · Adhyāya 13.38

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Baca dengan arti kata

13.38.1

क्लिश्यमानेषु भूतेषु जातीमरणसागरे ।
यत्प्राप्य क्लेशं नाप्नोति तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.३८.१ ॥

Ketika makhluk-makhluk tersiksa di lautan kelahiran dan kematian, katakanlah kepadaku, wahai kakek, apa yang bila diperoleh tidak membuat seseorang jatuh dalam derita.

13.38.2

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सनत्कुमारस्य सतः संवादं नारदस्य च ॥ १३.३८.२ ॥

Mengenai hal ini orang juga menuturkan kisah kuno ini: dialog Sanatkumāra yang mulia dengan Nārada.

13.38.3

सनत्कुमारो भगवान्ब्रह्मपुत्रो महायशाः ।
पूर्वजातास्त्रयस्तस्य कथ्यन्ते ब्रह्मवादिनः ॥ १३.३८.३ ॥

Sanatkumāra yang mulia, putra Brahmā, berjasa besar — tentang tiga pengucap Brahman yang lahir sebelumnya, dikisahkan.

13.38.4

सनकः सनन्दनश्चैव तृतीयश्च सनातनः ।
जातमात्राश्च ते सर्वे प्रतिबुद्धा इति श्रुतिः ॥ १३.३८.४ ॥

Sanaka, Sanandana, dan yang ketiga Sanātana — mereka semua terjaga begitu lahir, demikian sabda wahyu.

13.38.5

चतुर्थश्चैव तेषां स भगवान्योगवित्तमः ।
सनत्कुमार इति वै कथयन्ति महर्षयः ॥ १३.३८.५ ॥

Yang keempat di antara mereka adalah Sanatkumāra yang mulia, yang paling mahir dalam yoga — demikian para maharsi menyebutnya.

13.38.6

हैरण्यगर्भः स मुनिर्वसिष्ठः पञ्चमः स्मृतः ।
षष्ठः स्थाणुः स भगवानमेयात्मा त्रिशूलधृत् ॥ १३.३८.६ ॥

Resi Vasiṣṭha, yang lahir dari rahim emas, dikenang sebagai yang kelima; yang keenam adalah Sthāṇu yang mulia, berjiwa tak terukur, pemegang trisula.

13.38.7

ततोऽपरे समुत्पन्नाः पावकादारुणे क्रतौ ।
मनसा स्वयंभुवो हीमे मरीचिप्रमुखास्तथा ॥ १३.३८.७ ॥

Kemudian yang lain lahir dari api dalam upacara kemerahan, dan dari pikiran Yang Ada-dengan-Sendirinya, Marīci dan para tokoh utama lainnya pula.

13.38.8

भुगुर्मरीचेरनुजो भृगोरप्यङ्गिरास्तथा ।
अनुजोङ्गिरसोऽथात्रिः पुलस्त्योत्रेस्तथाऽनुजः ॥ १३.३८.८ ॥

Bhṛgu adalah adik Marīci; adik Bhṛgu adalah Aṅgiras; adik Aṅgiras adalah Atri; dan adik Atri adalah Pulastya.

13.38.9

पुलस्त्यस्यानुजो विद्वान्पुलहो न महाद्युतिः ।
पठ्यन्ते ब्रह्मजा ह्येते विद्वद्बिरमितौजसः ॥ १३.३८.९ ॥

Adik Pulastya adalah Pulaha yang bijaksana, yang tidak begitu bercahaya. Para cendekia mengisahkan mereka sebagai putra Brahmā yang berkekuatan tak terukur.

13.38.10

सर्वमेतन्महाराज कुर्वन्नादिगुरुर्महान् ।
प्रभुर्विभुरनन्तश्रीर्ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ १३.३८.१० ॥

Wahai raja agung, Brahmā, guru utama, Tuhan yang agung, Yang Meliputi segala, yang bercahaya tak terbatas, kakek para dunia, yang melakukan semua ini.

13.38.11

मूर्तिमन्तोऽमृतीभूतास्तेजसाऽतितपोन्विताः ।
सनकप्रभृतयस्तत्र ये च प्राप्ताः परं पदम्।
कृत्स्नं क्षयमनुप्राप्य विमुक्ता मूर्तिबन्धनात् ॥ १३.३८.११ ॥

Mereka yang berwujud, menjadi abadi karena cahaya, dianugerahi tapa yang besar — Sanaka dan lainnya, yang di sana mencapai keadaan tertinggi. Setelah mencapai pelenyapan sempurna, mereka dibebaskan dari belenggu wujud.

13.38.12

सनत्कुमारस्तु विभुर्योगमास्थाय योगवित् ।
त्रीँल्लोकानचरच्छश्वदैर्येण परेण हि ॥ १३.३८.१२ ॥

Tetapi Sanatkumāra, yang meliputi segala dan mengetahui yoga, setelah menempuh yoga, senantiasa mengembara di tiga dunia dengan gerak yang tertinggi dan abadi.

13.38.13

रुद्रश्चाप्यष्टगुणितं योगं प्राप्तो महायशाः ।
सूक्ष्ममष्टगुणं राजन्नितरे नृपसत्तम ॥ १३.३८.१३ ॥

Rudra yang termasyhur juga mencapai yoga berlipat delapan. Wahai raja, yang terbaik di antara raja, yang lain mencapai yoga halus berlipat delapan.

13.38.14

मरीचिप्रमुखास्तात सर्वे सृष्ट्यर्थमेव ते ।
नियुक्ता राजशार्दूल तेषां सृष्टिं शृणुष्व मे ॥ १३.३८.१४ ॥

Anakku, mereka semua yang dipimpin oleh Marīci diangkat semata-mata untuk penciptaan. Wahai harimau di antara raja, dengarlah dariku tentang penciptaan mereka.

13.38.15

सप्त ब्रह्मण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः ।
सर्वे वेदेषु चैवोक्ताः खिलेषु च न संशयः ॥ १३.३८.१५ ॥

Ketujuh ini dinyatakan pasti dalam Purāṇa sebagai putra-putra Brahmā. Semuanya disebutkan dalam Veda dan juga dalam lampiran-lampiran; tidak ada keraguan.

13.38.16

इतिहासपुराणे च श्रुतिरेषा सनातनी ।
ब्राह्मणा वरदानेतान्प्राहुर्वेदान्तपारगाः ॥ १३.३८.१६ ॥

Dalam Itihāsa dan Purāṇa pun wahyu ini bersifat abadi. Para brahmana yang mahir dalam Vedānta menyebut mereka demikian dalam konteks pemberian anugerah.

13.38.17

एतेषां पितरस्तात पुत्रा इत्यनुचक्षते ।
गणाः सप्त महाराज मूर्तयोऽमूर्तयस्तथा ॥ १३.३८.१७ ॥

Anakku, para leluhur mereka disebut sebagai putra-putra mereka. Wahai raja agung, tujuh golongan, baik yang berwujud maupun yang tak berwujud.

13.38.18

पितृणां चैव राजेन्द्र पुत्रा देवा इति श्रुतिः ।
देवैर्व्याप्ता इमे लोका इत्येवमनुशुश्रुम ॥ १३.३८.१८ ॥

Wahai tuan para raja, śruti menyatakan bahwa putra-putra leluhur adalah para dewa. Demikianlah kami mendengar bahwa dunia-dunia ini dipenuhi oleh para dewa.

13.38.19

कृष्णद्वैपायनाच्चैव देवस्थानात्तथैव त ।
देवलाच्च नरश्रेष्ठ काश्यपाच्च मया श्रुतम् ॥ १३.३८.१९ ॥

Wahai yang terbaik di antara manusia, hal ini telah kudengar dari Kṛṣṇa Dvaipāyana, dari Devasthāna, juga dari Devala dan Kāśyapa.

13.38.20

गौतमादपि कौण्डिन्याद्बारद्वाजात्तथैव च ।
मार्कण्डेयात्तथैवैतदृषेर्देवमतादपि ॥ १३.३८.२० ॥

Demikian pula dari Gautama, Kauṇḍinya, Bhāradvāja, Mārkaṇḍeya, dan sang resi Devamata.

13.38.21

पित्रा च मम राजेन्द्र श्राद्धकाले प्रभाषितम् ।
परं रहस्यं वेदान्तं प्रियं हि परमात्मनः ॥ १३.३८.२१ ॥

Wahai raja di antara raja, pada saat upacara śrāddha ayahku pun mengajarkan Vedānta rahasia tertinggi, yang sungguh dikasihi Diri Tertinggi.

13.38.22

अतः परं प्रवक्ष्यामि यन्मां पृच्छसि भारतः ।
तदिहैकमनोबुद्धिः शृणुष्वावहितो नृप।
स्वायंभुवस्य संवादं नारदस्य च धीमतः ॥ १३.३८.२२ ॥

Kini akan kuceritakan apa yang engkau tanyakan, wahai Bhārata. Wahai raja, dengarkanlah dengan saksama, dengan pikiran dan budi yang satu, dialog antara Svāyaṃbhuva (Manu) dan bijak Nārada.

13.38.23

सनत्कुमारो भगवान्दिव्यं जज्वाल तेजसा ।
अङ्गुष्ठमात्रो भूत्वा वै विचचार महाद्युतिः ॥ १३.३८.२३ ॥

Sanatkumāra yang mulia bersinar dengan cahaya ilahi; menjadi sebesar ibu jari, yang sangat gemilang itu pun mengembara.

13.38.24

स कदाचिन्महाभागो मेरुपृष्ठं समागमत् ।
नारदेन नरश्रेष्ठ मुनिना ब्रह्मवादिना ॥ १३.३८.२४ ॥

Suatu ketika ia yang sangat beruntung itu datang ke punggung Gunung Meru, wahai yang terbaik di antara manusia, bersama resi Nārada, pembicara Brahman.

13.38.25

जिज्ञासमानावन्योन्यं सकाशे ब्रह्मणस्ततः ।
ब्रह्म भागवतौ तात परमार्थार्थचिन्तकौ ॥ १३.३८.२५ ॥

Wahai sayang, saling berhasrat untuk saling mengenal, kemudian di hadapan Brahmā, kedua bhakta itu, merenungkan makna kebenaran tertinggi, memikirkan Brahman.

13.38.26

मतिमान्मतिमच्छ्रेष्ठं बुद्धिमान्बुद्धिमत्तरम् ।
क्षेत्रवित्क्षेत्रविच्छ्रेष्ठं ज्ञानविज्ज्ञानमत्तमम् ॥ १३.३८.२६ ॥

Yang paling bijaksana di antara yang bijaksana, lebih bijaksana dari yang bijaksana; yang terbaik di antara pengenal medan, yang paling berpengetahuan di antara pengenal ilmu.

13.38.27

सनत्कुमारं तत्वज्ञं भगवन्तमरिंदम ।
लोकविल्लोकविच्छ्रेष्ठमात्मविच्चात्मवित्तमम्।
सर्ववेदार्थकुशलं सर्वशास्त्रविशारदम् ॥ १३.३८.२७ ॥

Sanatkumāra, pengenal kebenaran, yang mulia, penakluk musuh; yang terbaik di antara pengenal dunia, yang paling mengenal diri, mahir dalam makna semua Veda, ahli dalam segala kitab suci.

13.38.28

साङ्ख्ययोगं च यो वेद पाणावामलकं यथा ।
नारदोऽथ नरश्रेष्ठ तं पप्रच्छ महाद्युतिः ॥ १३.३८.२८ ॥

Dia yang mengetahui Sāṅkhya dan Yoga seperti buah āmalaka di telapak tangan; wahai yang terbaik di antara manusia, lalu Nārada yang sangat bercahaya bertanya kepadanya.

13.38.29

त्रयोविंशतितत्वस्य अव्यक्तस्य महामुने ।
प्रभवं चाप्ययं चैव श्रोतुमिच्छामि तत्वतः ॥ १३.३८.२९ ॥

Wahai resi agung, aku ingin mendengar sejati asal dan lebur dari dua puluh tiga prinsip dan Yang Tak-Termanifestasi.

13.38.30

अध्यात्ममधिभूतं च अधिदैवं तथैव च ।
कालसङ्ख्याश्च सर्गं च स्रष्टारं पुरुषं प्रभुम्। ॥ १३.३८.३० ॥

Diri batin, unsur-unsur, demikian pula ilahi, hitungan waktu, penciptaan, dan Puruṣa, Tuhan sang pencipta.

13.38.31

यं विस्वमुपजीवन्ति येन सर्वमिदं ततम् ।
यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १३.३८.३१ ॥

Engkau layak berbicara tentang Dia yang menopang dunia, yang melingkupi segala ini, dan yang setelah dicapai tidak kembali.

13.38.32

यं विश्वमुपजीवन्ति यमाहुः पुरुषं परम् ।
तं वै शृणु महाबुद्धे नारायणमनामयम् ॥ १३.३८.३२ ॥

Dengarkanlah, wahai yang berakal besar, tentang Dia yang menopang dunia dan disebut Puruṣa Tertinggi: Nārāyaṇa yang tanpa cela.

13.38.33

एष नारायणो नाम यं विश्वमुपजीवति ।
एष स्रष्टा विधाता च भर्ता पालयिता प्रभुः ॥ १३.३८.३३ ॥

Yang bernama Nārāyaṇa ini adalah Dia yang menopang dunia. Dialah pencipta, pengatur, penopang, pelindung, dan penguasa.

13.38.34

प्राप्यैनं न निवर्तन्ते यतयोऽध्यात्मचिन्तकाः ।
एतावदेव वक्तव्यं मया नारद पृच्छते ॥ १३.३८.३४ ॥

Setelah mencapai-Nya, para pertapa yang merenungkan diri tidak kembali. Hanya ini yang harus kukatakan kepadamu, wahai Nārada, yang bertanya.

13.38.35

परं न वेद्मि तत्सर्गं यावांश्चायं यथाप्यहम् ।
श्रूयतामानुपूर्व्येण न च सर्गः प्रयत्नतः ॥ १३.३८.३५ ॥

Penciptaan itu dan betapa luasnya ini, tidak sepenuhnya kuketahui, hanya sejauh yang kuketahui. Dengarlah secara berurutan; penciptaan tidak dapat dipahami dengan usaha.

13.38.36

यथा कालपरीमाणं तत्वानामृषिसत्तम ।
अध्यात्ममधिभूतं च अधिदैवं तथैव च।
कालसंख्यां च सर्गं च सर्वमेव महामुने ॥ १३.३८.३६ ॥

Wahai yang terbaik di antara para resi, sebagaimana ukuran waktu dari berbagai prinsip, demikian pula diri batin, dunia materi, dan yang ilahi; serta perhitungan waktu dan penciptaan — wahai maharesi, semua ini akan kuceritakan.

13.38.37

तमसः कुर्वतः सर्गं तामसो ह्यभिधीयते ।
ब्रह्मविद्भिर्द्विजैर्नित्यं नित्यमध्यात्मचिन्तकैः ॥ १३.३८.३७ ॥

Ia yang menciptakan kegelapan disebut tāmasa, demikianlah selalu dikatakan oleh para pengenal Brahman dan para dvija yang selalu merenungkan diri batin.

13.38.38

पर्यायनामान्येतस्य कथयन्ति मनीषिणः ।
तानि ते सम्प्रवक्ष्यामि तदिहैकमनाः शृणु ॥ १३.३८.३८ ॥

Para bijak menyebutkan nama-nama sinonimnya; itu akan kujelaskan kepadamu. Dengarkanlah di sini dengan pikiran terpusat.

13.38.39

महार्णवोऽर्णवश्चैव सलिलं च गुणास्तथा ।
वेदास्तपांसि यज्ञाश्च धर्माश्च भगवान्विभुः।
प्राणः सांवर्तकोग्निश्च व्योम कालस्तथैव च ॥ १३.३८.३९ ॥

Samudra agung, samudra, air, guṇa, Veda, tapa, yajña dan dharma, Tuhan Yang Mahakuasa yang meliputi segalanya, prāṇa, api pelebur, angkasa dan waktu pun demikian.

13.38.40

नामान्येतानि ब्रह्मर्षे शरीरस्येश्वरस्य वै ।
कीर्तितानि द्विजश्रेष्ठ मया शास्त्रानुसारतः ॥ १३.३८.४० ॥

Inilah, wahai resi Brahman, nama-nama tubuh Tuhan; wahai yang terbaik di antara para dvija, telah kujelaskan sesuai dengan kitab suci.

13.38.41

चतुर्युगसहस्राणि चतुर्युगमरिंदम ।
प्राहुः कल्पसहस्रं वै ब्राह्मणास्तत्वदर्शिनः ॥ १३.३८.४१ ॥

Wahai penakluk musuh, para brahmana yang melihat hakikat menyebut seribu siklus empat yuga sebagai satu empat-yuga, dan mengatakan itu sama dengan seribu kalpa.

13.38.42

दशकल्पसहस्राणि अव्ययस्य महानिशा ।
तथैव दिवसं प्राहुर्योगाः सांख्याश्च तत्वतः ॥ १३.३८.४२ ॥

Malam agung Yang Tak Musnah berlangsung sepuluh ribu kalpa; demikian pula para yogi dan sāṃkhya sesungguhnya menyebutnya sehari.

13.38.43

निशासुप्तोथ भगवान्क्षपान्ते प्रत्यबुध्यत ।
पश्चाद्बुद्ध्वा ससर्जापस्तासु वीर्यमवासृजत् ॥ १३.३८.४३ ॥

Sang Bhagavān yang tidur di malam hari terbangun pada akhir malam. Setelah terbangun, Ia menciptakan air dan melepaskan benih-Nya ke dalamnya.

13.38.44

तदण्डमभवद्धैमं सहस्रांशुसमप्रभम् ।
अहंकृत्वा ततस्तस्मिन्ससर्ज प्रभुरीश्वरः ॥ १३.३८.४४ ॥

Itu menjadi telur emas, bersinar seperti seribu matahari. Kemudian, dengan mengambil prinsip ego, Tuhan Īśvara menciptakan di dalamnya.

13.38.45

हिरण्यगर्भं विस्वात्मा ब्रह्माणां जलवन्मुनिम् ।
भूतभव्यभविष्यस्य कर्तारमनघं विभुम्।
मूर्तिमन्तं महात्मानं विश्वशभुं स्वयंभुवम् ॥ १३.३८.४५ ॥

Jiwa alam semesta melahirkan Hiraṇyagarbha, seorang resi di antara para Brahmā, seperti air, pencipta masa lalu, kini, dan yang akan datang, tak bernoda, meliputi segalanya, berwujud, jiwa agung, pembawa kebaikan bagi alam semesta, yang ada dengan sendirinya.