മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.39.1
अधःस्रोतसि सर्गे च तिर्यक्स्रोतसि चैव हि ।
एताभ्यामीश्वरं विन्द्यादूर्ध्वस्रोतस्तथैव च ॥ १३.३९.१ ॥
താഴോട്ടൊഴുകുന്ന പ്രവാഹത്തിലും സൃഷ്ടിയിലും കുറുകെയൊഴുകുന്ന പ്രവാഹത്തിലും; ഇവ രണ്ടിനാൽ ഈശ്വരനെ അറിയണം, അതുപോലെ മേൽമുഖമായ പ്രവാഹത്താലും.
13.39.2
कर्मेन्द्रियाणां पञ्चानामीश्वरो बुद्धिगोचरः ।
बुद्धीन्द्रियाणामपि तु ईश्वरो मन उच्यते ॥ १३.३९.२ ॥
അഞ്ച് കർമേന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ഈശ്വരൻ ബുദ്ധിക്ക് ഗോചരനാണ്; ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ഈശ്വരനും മനസ്സെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
13.39.3
मनसः पञ्चभूतानि सगुणान्याहुरीश्वरम् ।
भूतानामीश्वरं विद्याद्ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ॥ १३.३९.३ ॥
മനസ്സിൽ നിന്ന് ഗുണങ്ങളോടു കൂടിയ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെ ഈശ്വരനെന്ന് പറയുന്നു; ഭൂതങ്ങളുടെ ഈശ്വരനെ പരമേഷ്ഠിയായ ബ്രഹ്മാവെന്ന് അറിയണം.
13.39.4
भवान्हि कुशलश्चैव धर्मेष्वेषु परेषु वै ।
कालाग्निरह्नः कल्पान्ते जगद्दहति चांशुभिः ॥ १३.३९.४ ॥
അങ്ങ് ഈ ഉത്കൃഷ്ട ധർമങ്ങളിൽ തീർച്ചയായും നിപുണനാണ്; കൽപാന്തത്തിൽ പകൽസമയം കാലാഗ്നി തന്റെ രശ്മികളാൽ ലോകത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
13.39.5
ततः सर्वाणि भूतानि स्थावराणि चराणि च ।
महाभूतानि दग्धानि स्वां योनिं गमितानि वै ॥ १३.३९.५ ॥
അപ്പോൾ സ്ഥാവരങ്ങളും ജംഗമങ്ങളുമായ സകല ഭൂതങ്ങളും മഹാഭൂതങ്ങളും ദഹിച്ച് തങ്ങളുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു.
13.39.6
कूर्मपृष्ठनिभा भूमिर्निर्दग्धकुशकण्टका ।
निर्वृक्षा निस्तृणा चैव दग्धा कालाग्निना तदा ॥ १३.३९.६ ॥
ആമയുടെ പുറംപോലെയുള്ള ഭൂമി, കുശപ്പുല്ലും മുള്ളുകളും ദഹിച്ച്, വൃക്ഷരഹിതവും പുല്ലില്ലാത്തതുമായി അപ്പോൾ കാലാഗ്നിയാൽ ദഹിക്കുന്നു.
13.39.7
जगत्प्रलीनं जगति जगच्चापि प्रलीयते ।
नष्टिगन्धा तदा सूक्ष्मा जलमेवाभवत्तदा ॥ १३.३९.७ ॥
ലോകം ലയിക്കുന്നു; ലോകത്തിൽത്തന്നെ ലോകവും ലയിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ഗന്ധം നശിച്ച്, സൂക്ഷ്മമായ ജലം മാത്രമായിത്തീരുന്നു.
13.39.8
ततो मयूखजालेन सूर्यस्त्वापीयते जलम् ।
रसात्मा लीयते चार्के तथा ब्राह्मणसत्तम ॥ १३.३९.८ ॥
അപ്പോൾ സൂര്യൻ തന്റെ രശ്മിജാലത്താൽ ജലത്തെയും വലിച്ചെടുക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, രസസ്വഭാവമുള്ള ജലം സൂര്യനിൽത്തന്നെ ലയിക്കുന്നു.
13.39.9
अन्तरिक्षगतान्भूतान्प्रदहत्यनलस्तदा ।
अग्निभूतं तदा व्योम भवतीत्यभिचक्षते ॥ १३.३९.९ ॥
അപ്പോൾ അഗ്നി ആകാശത്തിലുള്ള ജീവികളെയും ദഹിപ്പിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ആകാശം അഗ്നിരൂപമായിത്തീരുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
13.39.10
तं तथा विस्फुरद्वह्निं वायुर्जरयते महान् ।
महता बलवेगेन आदत्ते तं हि भानुमान् ॥ १३.३९.१० ॥
ആ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയെ മഹാവായു ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നു. മഹാബലവേഗത്തോടെ സൂര്യൻ അതിനെ തീർച്ചയായും ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
13.39.11
वायोरपि गुणं स्पर्शमाकाशं ग्रसते यदा ।
प्रशाम्यति तदा वायुः खं तु तिष्ठति नानदत् ॥ १३.३९.११ ॥
വായുവിന്റെ ഗുണമായ സ്പർശത്തെപ്പോലും ആകാശം വിഴുങ്ങുമ്പോൾ വായു ശാന്തമാകുന്നു; ആകാശം ശബ്ദമില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു.
13.39.12
तस्य तं निनदं शब्दमादत्ते वै मनस्तदा ।
स शब्दगुणहीनात्मा तिष्ठते मूर्तिमांस्तु वै ॥ १३.३९.१२ ॥
അപ്പോൾ മനസ്സ് അതിന്റെ ആ പ്രതിധ്വനിക്കുന്ന ശബ്ദത്തെ ഏറ്റെടുക്കുന്നു. ശബ്ദഗുണമില്ലാത്ത ആ സ്വരൂപം മൂർത്തരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
13.39.13
भुङ्क्ते च स तदा व्योम मनस्तात दिगात्मकम् ।
व्योमात्मनि विनष्टे तु सङ्कल्पात्मा विवर्धते ॥ १३.३९.१३ ॥
അപ്പോൾ അവൻ ആകാശത്തെ ഭുജിക്കുന്നു; പ്രിയ മനസ്സേ, ദിക്കുകളാണ് അതിന്റെ സ്വരൂപം. ആകാശ-സ്വരൂപമായ ആത്മാവ് നശിക്കുമ്പോൾ സങ്കല്പ-സ്വരൂപമായ ആത്മാവ് വളരുന്നു.
13.39.14
सङ्कल्पात्मानमादत्ते चित्तं वै स्वेन तेजसा ।
चित्तं ग्रसत्यहङ्कारस्तदा वै मुनिसत्तम ॥ १३.३९.१४ ॥
ചിത്തം സ്വന്തം തേജസ്സാൽ സങ്കല്പ-സ്വരൂപമായ ആത്മാവിനെ ഗ്രഹിക്കുന്നു. അപ്പോൾ, മുനിശ്രേഷ്ഠാ, അഹങ്കാരം ചിത്തത്തെ വിഴുങ്ങുന്നു.
13.39.15
विनष्टे च तदा चित्ते अहङ्कारोऽभवन्महान् ।
अहङ्कारं तदादत्ते महान्ब्रह्मा प्रजापतिः ॥ १३.३९.१५ ॥
ചിത്തം നശിച്ചപ്പോൾ അപ്പോൾ മഹാനായ അഹങ്കാരം ഉണ്ടായി. അപ്പോൾ മഹാപ്രജാപതിയായ ബ്രഹ്മാവ് അഹങ്കാരത്തെ ഗ്രഹിക്കുന്നു.
13.39.16
अभिमाने विनष्टे तु महान्ब्रह्मा विराजते ।
तं तदा त्रिषु लोकेषु मूर्तिष्वेवाग्रमूर्तिजम् ॥ १३.३९.१६ ॥
അഭിമാനം നശിച്ചപ്പോൾ മഹാനായ ബ്രഹ്മാവ് പ്രകാശിക്കുന്നു. അപ്പോൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളിൽ, രൂപങ്ങളിൽത്തന്നെ, അഗ്രമൂർത്തിയിൽനിന്ന് ജനിച്ചവനായി അവൻ കാണപ്പെടുന്നു.
13.39.17
येन विश्वमिदं कृत्स्नं निर्मितं वै गुणार्थिना ।
मूर्तं जलेचरमपि व्यवसायगुणात्मकम्।
ग्रसिष्णुर्भगवान्ब्रह्मा व्यक्ताव्यक्तमसंशयम् ॥ १३.३९.१७ ॥
ഗുണങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ച് ഈ സമസ്ത വിശ്വത്തെയും സൃഷ്ടിച്ചവൻ, രൂപമുള്ളവയെയും വെള്ളത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവയെയും പോലും, പ്രയത്നവും ഗുണങ്ങളും സ്വരൂപമായവൻ, ഭഗവാനായ ബ്രഹ്മാവ് വ്യക്തവും അവ്യക്തവും വിഴുങ്ങുവാൻ ഒരുങ്ങുന്നു, സംശയമില്ല.
13.39.18
एषोऽव्ययस्य प्रलयो मया ते परिकीर्तितः ।
अध्यात्ममधिभूतं च अधिदैवं च श्रूयताम् ॥ १३.३९.१८ ॥
അവ്യയന്റെ ഈ പ്രളയത്തെ ഞാൻ നിനക്ക് വിവരിച്ചുതന്നു. ഇനി അധ്യാത്മം, അധിഭൂതം, അധിദൈവം എന്നിവയും കേൾക്കുക.
13.39.19
आकाशं प्रथमं भूतं श्रोत्रमध्यात्मं शब्दोधिभूतं दिशोधिदैवतं ॥ १३.३९.१९ ॥
ആകാശം ആദ്യ ഭൂതം; ശ്രവണം അധ്യാത്മം; ശബ്ദം അധിഭൂതം; ദിശകൾ അധിദൈവതം.
13.39.20
वायुर्द्वितीयं भूतं त्वगध्यात्मं स्पर्शोधिभूतं विद्युदधिदैवतं स्यात् ॥ १३.३९.२० ॥
വായു രണ്ടാമത്തെ ഭൂതം; ത്വക്ക് അധ്യാത്മം; സ്പർശം അധിഭൂതം; മിന്നൽ അധിദൈവതം.
13.39.21
ज्योतिस्तृतीयं भूतं चक्षुरध्यात्मं रूपमधिभूतं सूर्योधिदैवतं स्यात् ॥ १३.३९.२१ ॥
ജ്യോതിസ്സ് മൂന്നാമത്തെ ഭൂതം; നേത്രം അധ്യാത്മം; രൂപം അധിഭൂതം; സൂര്യൻ അധിദൈവതം.
13.39.22
आपश्चतुर्थं भूतं जिह्वाध्यात्मं रसोधिभूतं वरुणोधिदैवतं स्यात् ॥ १३.३९.२२ ॥
ജലം നാലാമത്തെ ഭൂതം; നാവ് അധ്യാത്മം; രസം അധിഭൂതം; വരുണൻ അധിദൈവതം.
13.39.23
पृथिवी पञ्चमं भूतं ध्राणमध्यात्मं गन्धोधिभूतं वायुरधिदैवतं स्यात् ॥ १३.३९.२३ ॥
ഭൂമി അഞ്ചാമത്തെ ഭൂതം; ഘ്രാണം അധ്യാത്മം; ഗന്ധം അധിഭൂതം; വായു അധിദൈവതം.
13.39.24
पाञ्चभौतिकमेतच्चतुष्टयं वर्णितम्। अत ऊर्ध्वमिन्द्रियमनुवर्णयिष्यामः ॥ १३.३९.२४ ॥
പഞ്ചഭൂതാത്മകമായ ഈ ചതുഷ്ടയം വിവരിച്ചു. ഇനി ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ വിവരിക്കാം.
13.39.25
पादावध्यात्मं गन्तव्यमधिभूतं विष्णुरधिदैवतं स्यात् ॥ १३.३९.२५ ॥
പാദങ്ങൾ അധ്യാത്മം; നടക്കുക അതിന്റെ കർമ്മം; അധിഭൂതം അതിന്റെ വിഷയം; അധിദൈവതം വിഷ്ണു.
13.39.26
हस्तावध्यात्मं कर्तव्यमधिभूतमिन्द्रोऽधिदैवतं स्यात् ॥ १३.३९.२६ ॥
കൈകൾ അധ്യാത്മം; പ്രവർത്തിക്കുക അതിന്റെ കർത്തവ്യം; അധിഭൂതം അതിന്റെ വിഷയം; അധിദൈവതം ഇന്ദ്രൻ.
13.39.27
पायुरध्यात्मं विसर्गोऽधिभूतं मित्रोऽधिदैवतं स्यात् ॥ १३.३९.२७ ॥
ഗുദം അധ്യാത്മം; വിസർഗ്ഗം അധിഭൂതം; അധിദൈവതം മിത്രൻ.
13.39.28
उपस्थोऽध्यात्ममानन्दोऽधिभूतं प्रजापतिरवधिदैवतं स्यात्। ॥ १३.३९.२८ ॥
ഉപസ്ഥം അധ്യാത്മം; ആനന്ദം അധിഭൂതം; അധിദൈവതം പ്രജാപതി.
13.39.29
वागध्यात्मं वक्तव्यमधिभूतमग्निरधिदैवतं स्यात् ॥ १३.३९.२९ ॥
വാക്ക് അധ്യാത്മം; സംസാരിക്കുക അതിന്റെ കർമ്മം; അധിഭൂതം അതിന്റെ വിഷയം; അധിദൈവതം അഗ്നി.
13.39.30
मनोऽध्यात्मं मन्तव्यमधिभूतं चन्द्रमा अधिदैवतं स्यात् ॥ १३.३९.३० ॥
മനസ്സ് അധ്യാത്മം; ചിന്തിക്കുക അതിന്റെ കർമ്മം; അധിഭൂതം അതിന്റെ വിഷയം; അധിദൈവതം ചന്ദ്രൻ.
13.39.31
अहङ्कारोऽध्यात्ममभिमानोऽधिभूतं विरिञ्चोऽधिदैवतं स्यात्। ॥ १३.३९.३१ ॥
അഹങ്കാരം അധ്യാത്മം; അഭിമാനം അധിഭൂതം; വിരിഞ്ചൻ അധിദൈവതം ആകുന്നു.
13.39.32
बुद्धिरध्यात्मं व्यवसायोऽधिभूतं ब्रह्माधिदैवतं स्यात् ॥ १३.३९.३२ ॥
ബുദ്ധി അധ്യാത്മം; വ്യവസായം അധിഭൂതം; ബ്രഹ്മാവ് അധിദൈവതം ആകുന്നു.
13.39.33
एवमव्यक्तो भगवान्सकृत्कृत्स्नान्कुरुते सम्हरते च। कस्मात्क्रीडार्थम् ॥ १३.३९.३३ ॥
ഇങ്ങനെ അവ്യക്തനായ ഭഗവാൻ ഒറ്റയടിക്ക് സകലതും സൃഷ്ടിക്കുകയും സംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്തിനാൽ? ലീലയ്ക്കായി.
13.39.34
यथाऽऽदित्योंऽशुजालं क्षिपति सम्हरते च एवमव्यक्तो गुणान्सृजति सम्हरते च ॥ १३.३९.३४ ॥
സൂര്യൻ രശ്മിജാലം എറിയുകയും പിന്നെ പിൻവലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലെ, അവ്യക്തൻ ഗുണങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുകയും സംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
13.39.35
यथाऽर्णवादूर्मिमालानिच यश्चोर्ध्वमुत्तिष्ठते सम्हरते च ।
यथा चान्तरिक्षादभ्रमाकाशमुत्तिष्ठति स्तनितगर्जितोन्मिश्रं तद्वत्तत्रैव प्राणशत्।
एवमव्यक्तो गुणान्सृजति सम्हरति च ॥ १३.३९.३५ ॥
സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് തിരമാലകൾ ഉയർന്ന് വീണ്ടും അടങ്ങുന്നതുപോലെയും, ആകാശത്തുനിന്ന് ഇടിമുഴക്കത്തോടെ മേഘം ഉയരുന്നതുപോലെയും, അവിടെത്തന്നെ പ്രാണൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ അവ്യക്തൻ ഗുണങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുകയും സംഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
13.39.36
यथा कूर्मोऽङ्गानि कामात्प्रसारयते पुनश्च प्रवेशयति एवमव्यक्तो भगवान्लोकान्प्रकाशयति प्रवेशयते च ॥ १३.३९.३६ ॥
ആമ ഇഷ്ടാനുസരണം തന്റെ അവയവങ്ങൾ നീട്ടുകയും വീണ്ടും ഉള്ളിലേക്ക് വലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലെ, അവ്യക്ത ഭഗവാൻ ലോകങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുകയും അവയെ ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
13.39.37
एवं चेतनश्च भगवान्पञ्चविंशः शुचिस्तेनाधिष्ठिता प्रकृतिश्चेतयति नित्यं सहधर्मा च। भगवतोऽव्यक्तस्य क्रियावतोक्रियावतश्च प्रकृतिः क्रियावानजरामरः क्षेत्रज्ञो नारायणाख्यः पुरुषः ॥ १३.३९.३७ ॥
ഇങ്ങനെ ചേതനനായ ഭഗവാൻ ഇരുപത്തിയഞ്ചാമത്തെ തത്ത്വമാണ്; പവിത്രനാണ്. അവനാൽ അധിഷ്ഠിതമായ പ്രകൃതി എപ്പോഴും ചേതനയെ ഉണർത്തുന്നു; അവനോടു സമാന സ്വഭാവമുള്ളവളാണ്. അവ്യക്തനായ ഭഗവാന്റെ പ്രകൃതി ക്രിയാശീലവും അക്രിയാശീലവുമാണ്; ക്രിയാശീലമായ പ്രകൃതി ജരയും മരണവുമില്ലാത്ത ക്ഷേത്രജ്ഞനും നാരായണൻ എന്ന പേരുള്ള പുരുഷനുമാണ്.
13.39.38
इत्येतन्नारदायोक्तं कुमारेण च धीमता ।
एतच्छ्रुत्वा द्विजो राजन्सर्वयज्ञफलं लभेत् ॥ १३.३९.३८ ॥
ഇങ്ങനെ ഇത് ബുദ്ധിമാനായ കുമാരൻ നാരദനോട് പറഞ്ഞു. രാജാവേ, ഇത് കേൾക്കുന്ന ദ്വിജൻ എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളുടെയും ഫലം നേടും.