Mahābhārata · Adhyāya 13.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.48.1
ततः स प्रयतो भूत्वा मम तात युधिष्ठिर ।
प्राञ्जलिः प्राह विप्रर्षिर्नामसङ्ग्रहमादितः ॥ १३.४८.१ ॥
Entonces, purificado y dueño de sí, querido Yudhiṣṭhira, el sabio brahmán, con las palmas juntas, comenzó a recitar desde el principio la colección de nombres.
13.48.2
उपमन्युरुवाच ।
ब्रह्मप्रोक्तैर्ऋषिप्रोक्तैर्वेदवेदाङ्गसम्भवै।
सर्वलोकेषु विख्यातं स्तुत्यं स्तोष्यामि नामभिः ॥ १३.४८.२ ॥
Upamanyu dijo: Con los nombres proclamados por Brahmā, proclamados por los sabios, nacidos de los Vedas y sus miembros, alabaré a aquel digno de alabanza, famoso en todos los mundos.
13.48.3
महद्भिर्विहितैः सत्यैः सिद्धैः सर्वार्थसाधकैः ।
ऋषिणा तण्डिना भक्त्या कृतैर्वेदकृतात्मना ॥ १३.४८.३ ॥
Ordenados por los grandes, verdaderos, por los perfectos que cumplen todo fin, compuestos con devoción por el sabio Tṛṇḍin, por aquel cuyo ser fue formado por los Vedas.
13.48.4
यथोक्तैः साधुभिः ख्यातैर्मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।
प्रवरं प्रथमं स्वर्ग्यं सर्वभूतहितं शुभम् ॥ १३.४८.४ ॥
Tal como lo declararon los buenos, los sabios renombrados que ven la verdad: es supremo, primero, conduce al cielo, beneficia a todos los seres y es auspicioso.
13.48.5
श्रुतेः सर्वत्र जगति ब्रह्मलोकावतारितैः ।
सत्यैस्तत्परमं ब्रह्मि ब्रह्मप्रोक्तं सनातनम्।
वक्ष्ये यदुकुलश्रेष्ठ शृणुष्वावहितो मम ॥ १३.४८.५ ॥
Por medio del Veda, en todas partes del mundo, por las verdades descendidas del mundo de Brahmā, sobre aquel Brahman supremo, lo eterno proclamado por Brahmā: hablaré. Escúchame atentamente, mejor de la estirpe de Yadu.
13.48.6
वरयैनं भवं देवं भक्तस्त्वं परमेश्वरम् ।
तेन ते श्रावयिष्यामि यत्तद्ब्रह्म सनातनम् ॥ १३.४८.६ ॥
Pide un don a este dios Bhava, pues eres su devoto, el Señor supremo. Por medio de él te haré oír aquel Brahman eterno.
13.48.7
न शक्यं विस्तरात्कृत्स्नं वक्तुं सर्वस्य केनचित् ।
युक्तेनापि विभूतीनामपि वर्षशतैरपि ॥ १३.४८.७ ॥
Ni con detalle ni por completo puede nadie describir sus manifestaciones, ni siquiera quien está unido al yoga, ni siquiera en cien años.
13.48.8
यस्यादिर्मध्यमन्तं च सुरैरपि न गम्यते ।
कस्तस्य शक्नुयाद्वक्तं गुणान्कार्त्स्न्येन माधव ॥ १३.४८.८ ॥
¿Quién podría describir por completo sus cualidades, oh Mādhava, cuyo principio, medio y fin no alcanzan ni los dioses?
13.48.9
किन्तु देवस्य महतः संक्षिप्तार्थपदाक्षरम् ।
शक्तितश्चरितं वक्ष्ये प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १३.४८.९ ॥
Sin embargo, hablaré de los hechos de aquel gran dios, brevemente en sentido, palabra y sílaba, según mis fuerzas, por la gracia de aquel sabio.
13.48.10
अप्राप्य तु ततोऽनुज्ञां न शक्यः स्तोतुमीश्वरः ।
यदा तेनाभ्यनुज्ञातः स्तुतो वै स तदा मया ॥ १३.४८.१० ॥
Sin haber obtenido su permiso, no es posible alabar al Señor; solo cuando él me concedió licencia lo alabé.
13.48.11
अनादिनिधनस्याहं जगद्योनेर्महात्मनः ।
नाम्नां कञ्चित्समुद्देशं वक्ष्याम्यव्यक्तयोनिनः ॥ १३.४८.११ ॥
De aquel que no tiene principio ni fin, origen del mundo, gran alma de origen no manifestado, diré una selección de sus nombres.
13.48.12
वरदस्य वरेण्यस्य विश्वरूपस्य धीमतः ।
शृणु नाम्नां चयं कृष्ण यदुक्तं पद्मयोनिना ॥ १३.४८.१२ ॥
Escucha, oh Kṛṣṇa, la colección de nombres de aquel que concede dones, el más excelente, de forma universal, el sabio, que declaró el nacido del loto.
13.48.13
दश नामसहस्राणि यान्याह प्रपितामहः ।
तानि निर्मथ्य मनसा दध्नो घृतमिवोद्धृतम् ॥ १३.४८.१३ ॥
Habiendo batido con la mente los diez mil nombres que dijo el bisabuelo, como se extrae el ghī de la leche cuajada.
13.48.14
गिरेः सारं यथा हेम पुष्पसारं यथा मधु ।
घृतात्सारं यथा मण्डस्तथैतत्सारमुद्धृतम्। ॥ १३.४८.१४ ॥
Como el oro es la esencia de la montaña, la miel la esencia de las flores y la nata la del ghī, así se ha extraído esta esencia.
13.48.15
सर्वपापापहमिदं चतुर्वेदसमन्वितम् ।
प्रयत्नेनाधिगन्तव्यं धार्यं च प्रयतात्मना ॥ १३.४८.१५ ॥
Esto aparta todos los pecados y está unido a los cuatro Vedas. Debe alcanzarse con esfuerzo y retenerse por quien tiene el alma dominada.
13.48.16
माङ्गल्यं पौष्टिकं चैव रक्षोघ्नं पावनं महत् ॥ १३.४८.१६ ॥
Es auspicioso, nutritivo, destructor de los rakṣasas y de gran poder purificador.
13.48.17
इदं भक्ताय दातव्यं श्रद्दघानास्तिकाय च ।
नाश्रद्दधानरूपाय नास्तिकायाजितात्मने ॥ १३.४८.१७ ॥
Esto debe darse al devoto, al creyente y al fiel; no debe darse al de naturaleza incrédula, al ateo ni a quien no ha conquistado su yo.
13.48.18
यश्चाभ्यसूयते देवं कारणात्मानमीश्वरम् ।
स कृष्ण नरकं याति सहपूर्वैः सहात्मजैः ॥ १३.४८.१८ ॥
Quien injuria al dios, el señor cuyo ser es la causa, oh Kṛṣṇa, va al infierno junto con sus antepasados y sus hijos.
13.48.19
इदं ध्यानमिदं योगमिदं ध्येयमनुत्तममम् ।
इदं जप्यमिदं ज्ञानं रहस्यमिदमुत्तम् ॥ १३.४८.१९ ॥
Esto es la meditación, esto es el yoga, este es el supremo objeto de meditación. Esto es la recitación, este es el conocimiento, este es el secreto más elevado.
13.48.20
यं ज्ञात्वा अन्तकालेऽपि गच्छेत परमां गतिम् ।
पवित्रं मङ्गलं मेध्यं कल्याणमिदमुत्तमम् ॥ १३.४८.२० ॥
Conociéndolo, uno puede alcanzar la meta suprema incluso en el momento de la muerte. Es purificador, auspicioso, puro, bendito y supremo.
13.48.21
इदं ब्रह्मा पुरा कृत्वा सर्वलोकपितामहः ।
सर्वस्तवानां राजत्वे दिव्यानां समकल्पयत् ॥ १३.४८.२१ ॥
En tiempos antiguos, Brahmā, abuelo de todos los mundos, lo compuso y lo designó rey entre todos los himnos divinos.
13.48.22
तदाप्रभृति चैवायमीश्वरस्य महात्मनः ।
स्तवराज इति ख्यातो जगत्यमरपूजितः ॥ १३.४८.२२ ॥
Desde entonces, este himno del gran Señor fue conocido en el mundo como el Rey de los Himnos, adorado por los inmortales.
13.48.23
ब्रह्मलोकादयं स्वर्गे स्तवराजोऽवतारितः ।
यतस्तण्डिः पुरा प्राप तेन तण्डिकृतोऽभवत् ॥ १३.४८.२३ ॥
Desde el mundo de Brahmā, este Rey de los Himnos fue traído al cielo, y como Taṇḍi lo obtuvo en tiempos antiguos, llegó a llamarse Taṇḍi-kṛta.
13.48.24
स्वर्गाच्चैवात्र भूर्लोकं तण्डिना ह्यवतारितः ।
सर्वमङ्गलमाङ्गल्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ १३.४८.२४ ॥
Y Taṇḍi lo trajo del cielo a la tierra, aquí. Es lo más auspicioso de todo lo auspicioso, el destructor de todos los pecados.
13.48.25
निगदिष्ये महाबाहो स्तवानामुत्तमं स्तवम् ।
ब्रह्मणामपि यद्ब्रह्म पराणामपि यत्परम् ॥ १३.४८.२५ ॥
Oh, de brazos poderosos, proclamaré el mejor de los himnos, que es Brahman entre las fórmulas sagradas y lo supremo entre lo más elevado.
13.48.26
तेजसामपि यत्तेजस्तपसामपि यत्तपः ।
शान्तीनामपि या शान्तिर्द्युतीनामपि या द्युतिः ॥ १३.४८.२६ ॥
Aquello que es el esplendor entre los esplendores, la austeridad entre las austeridades, la paz entre las tranquilidades y el resplandor entre los resplandores.
13.48.27
दान्तानामपि यो दान्तो धीमतामपि या च धीः ।
देवानामपि यो देव ऋषीणामपि यस्त्वृषिः ॥ १३.४८.२७ ॥
Aquel que es el dominado entre los dominados, la sabiduría entre los sabios, el dios entre los dioses y el vidente entre los videntes.
13.48.28
यज्ञानामपि यो यज्ञः शिवानामपि यः शिवः ।
रुद्राणामपि यो रुद्रः प्रभा प्रभवतामपि ॥ १३.४८.२८ ॥
Aquel que es el sacrificio entre los sacrificios, el auspicioso entre los auspiciosos, Rudra entre los Rudras y el esplendor entre los poderosos.
13.48.29
योगिनामपि यो योगी कारणानां च कारणम् ।
यतो लोकाः सम्भवन्ति नभवन्ति यतः पुनः ॥ १३.४८.२९ ॥
Aquel que es el yogui entre los yoguis y la causa de las causas; de quien surgen los mundos y de quien no vuelven a surgir.
13.48.30
सर्वभूतात्मभूतस्य हरस्यामिततेजसः ।
अष्टोत्तरसहस्रं तु नाम्नां शर्वस्य मे शृणु।
यच्छ्रुत्वा मनुजव्याघ्र सर्वान्कामानवाप्स्यसि ॥ १३.४८.३० ॥
Escucha de mí los mil ocho nombres de Śarva, de Hara, que es el propio ser de todos los seres, de esplendor sin límites; oh tigre entre los hombres, habiéndolos oído obtendrás todos los deseos.
13.48.31
स्थिरः स्थाणुः प्रभुर्भानुः प्रवरो वरदो वरः ।
सर्वात्मा सर्वविख्यातः सर्वः सर्वकरो भवः ॥ १३.४८.३१ ॥
Estable, Sthāṇu, señor, Bhānu, el más excelso, dador de dones, el mejor, el alma de todos, renombrado en todas partes, el todo, hacedor de todo, Bhava.
13.48.32
जटी चर्मीं शिखी खङ्गी सर्वाङ्गः सर्वभावनः ।
हरश्च हरिणाक्षश्च सर्वभूतहरः प्रभुः ॥ १३.४८.३२ ॥
De cabellera enmarañada, vestido de piel, coronado, portador de espada, de todos los miembros, creador de todos los seres, Hara, de ojos de gacela, arrebatador de todos los seres, el señor.
13.48.33
प्रवृत्तिश्च निवृत्तिश्च नियतः शाश्वतो ध्रुवः ।
श्मशानवासी भगवान्खचरो गोचरोऽर्दनः ॥ १३.४८.३३ ॥
Actividad y cesación, el contenido, eterno, firme, morador del crematorio, el bienaventurado señor, que se mueve en el espacio, accesible a los sentidos, el atormentador.
13.48.34
अभिवाद्यो महाकर्मा तपस्वी भूतभावनः ।
उन्मत्तवेषप्रच्छन्नः सर्वलोकप्रजापतिः ॥ १३.४८.३४ ॥
Digno de reverencia, de grandes obras, asceta, causa de los seres, oculto bajo apariencia de loco, señor de las criaturas de todos los mundos.
13.48.35
महारूपो महाकायो वृषरूपो महायशाः ।
महात्मा सर्वभूतात्मा विश्वरूपो महाहनुः ॥ १३.४८.३५ ॥
De gran forma, de gran cuerpo, de forma de toro, de gran fama, magnánimo, alma de todos los seres, de forma universal, de gran mandíbula.
13.48.36
लोकपालोऽन्तर्हितात्मा प्रसादो हयगर्दभिः ।
पवित्रं च महांश्चैव नियमो नियमाश्रितः ॥ १३.४८.३६ ॥
Guardián de los mundos, cuyo ser está oculto, gracia, con caballos y asnos, el purificador, el grande, y la disciplina, que se acoge a la disciplina.
13.48.37
सर्वकर्मा स्वयंभूत आदिरादिकरो निधिः ।
सहस्राक्षो विशालाक्षः सोमो नक्षत्रसाधकः ॥ १३.४८.३७ ॥
El que actúa en todo, el autoexistente, el principio, el hacedor del principio, el tesoro, el de mil ojos, el de ojos amplios, Soma, el que lleva a cabo las constelaciones.
13.48.38
चन्द्रः सूर्यः शनिः केतुर्ग्रहो ग्रहपतिर्वरः ।
अत्रिरत्र्या नमस्कर्ता मृगबाणार्पणोऽनघः ॥ १३.४८.३८ ॥
La Luna, el Sol, Saturno, el cometa, el planeta, señor de los planetas, el mejor, Atri, receptor de homenaje junto a la esposa de Atri, el que dispara la flecha del ciervo, el intachable.
13.48.39
महातपा घोरतपा अदीनो दीनसाधकः ।
संवत्सरकरो मन्त्रः प्रमाणं परमं तपः ॥ १३.४८.३९ ॥
De gran austeridad, de austeridad feroz, impávido, realizador de los afligidos, hacedor del año, el mantra, la autoridad suprema, la austeridad suprema.
13.48.40
योगी योज्यो महाबीजो महारेता महाबलः ।
सुवर्णरेताः सर्वज्ञः सुबीजो बीजवाहनः ॥ १३.४८.४० ॥
El yogui, el que ha de ser unido, gran semilla, gran simiente, gran fuerza, de semilla dorada, el omnisciente, buena semilla, portador de la semilla.
13.48.41
दशबाहुस्त्वनिमिषो नीलकण्ठ उमापतिः ।
विश्वरूपः स्वयं श्रेष्ठो बलवीरो बलो गणः ॥ १३.४८.४१ ॥
De diez brazos, que no parpadea, de garganta azul, señor de Umā, de todas las formas, el mejor por sí mismo, fuerte y heroico, la fuerza, la hueste.
13.48.42
गणकर्ता गणपतिर्दिग्वासाः काम एव च ।
मन्त्रवित्परमो मन्त्रः सर्वभावकरो हरः ॥ १३.४८.४२ ॥
Creador de las huestes, señor de las huestes, vestido de los cuatro rumbos, y también el deseo, conocedor de los mantras, el mantra supremo, hacedor de todos los estados, Hara.
13.48.43
कमण्डलुधरो धन्वी बाणहस्तः कपालवान् ।
अशनी शतघ्नी खङ्गी पट्टिशी चायुधी महान् ॥ १३.४८.४३ ॥
Portador de un cuenco de agua, arquero, con una flecha en la mano, portador de un cráneo, portador del rayo, portador de la śataghnī y de la espada, portador de la paṭṭiśa, grande, armado con armas.
13.48.44
स्रुवहस्तः सुरूपश्च तेजस्तेजस्करो निधिः ।
उष्णीषी च सुवक्त्रश्च उदग्रो विनतस्तथा ॥ १३.४८.४४ ॥
Con el cucharón sruva en la mano, de hermosa forma, esplendor y creador del esplendor, tesoro, con turbante, de bello rostro, elevado e inclinado.
13.48.45
दीर्घश्च हरिकेशश्च सुतीर्थः कुष्ण एव च ।
शृगालरूपः सिद्धार्थो मुण्डः सर्वशुभंकरः ॥ १३.४८.४५ ॥
Alto, de cabello leonado, de buenos vados, en verdad el abrasador, de forma de chacal, realizador de fines, de cabeza rapada, portador de toda auspiciosidad.
13.48.46
अजश्च बहुरूपश्च गन्धधारी कपर्द्यपि ।
ऊर्ध्वरेता ऊर्ध्वलिङ्ग ऊर्ध्वशायी नभःस्थलः ॥ १३.४८.४६ ॥
Sin nacimiento, de muchas formas, portador de fragancia, también de cabello enmarañado, de semen ascendente, de falo ascendente, que yace hacia arriba, que reside en el cielo.
13.48.47
त्रिजटी चीरवासाश्च रुद्रः सेनापतिर्विभुः ।
अहश्चरो नक्तंचरस्तिग्ममन्युः सुवर्चसः ॥ १३.४८.४७ ॥
De tres trenzas, vestido con ropas de corteza, Rudra, señor de los ejércitos, omnipresente, que se mueve de día, que se mueve de noche, de ira feroz, de noble esplendor.
13.48.48
गजहा दैत्यहा कालो लोकधाता गुणाकरः ।
सिंहशार्दूलरूपश्चि आर्द्रचर्माम्बरावृतः ॥ १३.४८.४८ ॥
Matador de elefantes, matador de demonios, el tiempo, sustentador de los mundos, mina de virtudes, de forma de león y tigre, cubierto con piel húmeda.
13.48.49
कालयोगी महानादः सर्वकामश्चतुष्पथः ।
निशाचरः प्रेतचारी भूतचारी महेश्वरः ॥ १३.४८.४९ ॥
Yogui del tiempo, de gran rugido, colmador de todos los deseos, morador de las encrucijadas, andarín de la noche, errante entre los espíritus de los muertos, errante entre los seres, el gran Señor.
13.48.50
बहुभूतो बहुधरः स्वर्भिनुरमितो गतिः ।
नृत्यप्रियो नित्यनर्तो नर्तकः सर्वलालसः ॥ १३.४८.५० ॥
Que es muchos seres, sustentador de muchos, quebrantador del cielo, el inmensurable, la meta, amante de la danza, el eterno danzarín, el danzarín, anhelante de todas las cosas.
13.48.51
घोरो महातपाः पाशो नित्यो गिरिरुहो नभः ।
सहस्रहस्तो विजयो व्यवसायो ह्यतन्द्रितः ॥ १३.४८.५१ ॥
Terrible, de gran austeridad, el lazo, eterno, morador de montañas, el cielo, de mil manos, victorioso, firme en su empeño, ciertamente incansable.
13.48.52
अधर्षणो धर्षणात्मा यज्ञहा कामनाशकः ।
दक्षयागापहारी च सुसहो मध्यमस्तथा ॥ १३.४८.५२ ॥
El inatacable, cuya naturaleza es atacar, destructor de sacrificios, aniquilador del deseo, el ladrón del sacrificio de Dakṣa, muy resistente, el de en medio, asimismo.
13.48.53
तेजोपहारी बलहा मुदितोऽर्थोऽजितो वरः ।
गम्भीरघोषो गम्भीरो गम्भीरबलवाहनः ॥ १३.४८.५३ ॥
Ladrón del resplandor, matador de la fuerza, regocijado, la meta, invencible, el mejor, de voz profunda, profundo, cuyo poder y vehículo son profundos.
13.48.54
न्यग्रोधरूपो न्यग्रोधो वृक्षकर्णस्थितिर्विभुः ।
सुतीक्ष्णदशनश्चैव महाकायो महाननः ॥ १३.४८.५४ ॥
De forma de baniano, el baniano, morador en el hueco del árbol, omnipresente, de dientes muy afilados, y ciertamente de gran cuerpo, de gran rostro.
13.48.55
विष्वक्सेनो हरिर्यज्ञः संयुगापीडवाहनः ।
तीक्ष्णतापश्च हर्यश्वः सहायः कर्मकालवित् ॥ १३.४८.५५ ॥
Viṣvaksena, Hari, Yajña, aquel cuyo vehículo aplasta en la batalla, de calor agudo, Haryaśva, el compañero, conocedor del tiempo de la acción.
13.48.56
विष्णुप्रसादितो यज्ञः समुद्रो वडवामुखः ।
हुताशनसहायश्च प्रशान्तात्मा हुताशनः ॥ १३.४८.५६ ॥
Yajña, complacido por Viṣṇu; el océano de boca de yegua; compañero del fuego; de alma serena; el fuego de la ofrenda.
13.48.57
उग्रतेजा महातेजा जन्यो विजयकालवित् ।
ज्योतिषामयनं सिद्धिः सर्वविग्रह एव च ॥ १३.४८.५७ ॥
De fiero resplandor, de gran resplandor, guerrero, conocedor del tiempo de la victoria, refugio de las luces, perfección, encarnación de todo.
13.48.58
शिंखी मुण्डी जटी ज्वाली मूर्तिजो मूर्धगो बली ।
वेणवी पणवी ताली खली कालकटंकटः ॥ १३.४८.५८ ॥
Coronado de llamas, de cabeza rapada, de cabello enmarañado, llameante, nacido de forma, que se mueve sobre la cabeza, poderoso, que toca la flauta, que toca el tambor, que toca los címbalos, el torcido, Kālakaṭaṅkaṭa.
13.48.59
नक्षत्रविग्रहमतिर्गुणबुद्धिर्लयो गमः ।
प्रजापतिर्विश्वबाहुर्विभागः सर्वगोमुखः ॥ १३.४८.५९ ॥
Cuya mente son las constelaciones y los cuerpos; cuya inteligencia son las cualidades; disolución; curso; señor de las criaturas; de brazos en todas partes; división; de rostros en todas direcciones.
13.48.60
विमोचनः सुसरणो हिरण्यकवचोद्भवः ।
मेढ्रजो बलचारी च महीचारी स्रुतस्तथा ॥ १३.४८.६० ॥
El liberador, el buen refugio, nacido de la armadura dorada, nacido del miembro, que se mueve con fuerza, que se mueve sobre la tierra, alabado por el sruva.
13.48.61
सर्वतूर्यनिनादी च सर्वातोद्यपरिग्रहः ।
व्यालरूपो गुहावासी गुहो माली तरङ्गवित् ॥ १३.४८.६१ ॥
Aquel que hace resonar todos los instrumentos y los toma todos, de forma serpentina, que habita en cuevas, Guha, coronado de guirnaldas, conocedor de las olas.
13.48.62
त्रिदशस्त्रिकालधृक्कर्मसर्वबन्धविमोचनः ।
बन्धनस्त्वसुरेन्द्राणां युधि शत्रुविनाशनः ॥ १३.४८.६२ ॥
Uno de los treinta dioses, portador de los tres tiempos, liberador de todas las ataduras de la acción, atador de los señores de los asuras, destructor de enemigos en la batalla.
13.48.63
साङ्ख्यप्रसादो दुर्वासाः सर्वसाधुनिषेवितः ।
प्रस्कन्दनो विभागज्ञो अतुल्यो यज्ञभागवित् ॥ १३.४८.६३ ॥
Benévolo con los filósofos Sāṅkhya, Durvāsas, servido por todos los buenos, Praskandana, conocedor de las divisiones, incomparable, conocedor de las partes del sacrificio.
13.48.64
सर्ववासः सर्वचारी दुर्वासा वासवोऽमरः ।
हैमो हेमकरो यज्ञः सर्वंधारी धरोत्तमः ॥ १३.४८.६४ ॥
Morador de todo, que se mueve en todas partes, Durvāsas, Vāsava, el inmortal, dorado, hacedor de oro, sacrificio, portador de todo, el mejor sustentador.
13.48.65
लोहिताक्षो महाक्षश्च विजयाक्षो विशारदः ।
सङ्ग्रहो निग्रहः कर्ता सर्पचीरनिवासनः ॥ १३.४८.६५ ॥
De ojos rojos, de gran ojo, de ojo victorioso, hábil, recolector, restrictor, hacedor, vestido con piel de serpiente.
13.48.66
मुख्योऽमुख्यश्च देहश्च काहलिः सर्वकामदः ।
सर्वकासप्रसादश्च सुबलो बलरूपधृत् ॥ १३.४८.६६ ॥
Principal y no principal, cuerpo, el trompetista, otorgador de todos los deseos, benévolo en cada clamor, muy fuerte, portador de fuerza y forma.
13.48.67
सर्वकामवरश्चैव सर्वदः सर्वतोमुखः ।
आकाशनिर्विरूपश्च निपाती ह्यवशः खगः ॥ १३.४८.६७ ॥
Es el otorgador de todo deseo, el dador de todo, de rostro en todas direcciones; sin forma como el espacio, que desciende, verdaderamente indomable, un ave.
13.48.68
रौद्ररूपोंऽशुरादित्यो बहुरश्मिः सुवर्चसी ।
वसुवेगो महावेगो मनोवेगो निशाचरः ॥ १३.४८.६८ ॥
Tiene forma feroz, es rayo y sol, de muchos rayos, de resplandor espléndido; veloz como los Vasus, de gran velocidad, veloz como la mente, errante de la noche.
13.48.69
सर्ववासी श्रियावासी उपदेशकरोऽकरः ।
मुनिरात्मनिरालोकः सम्भग्नश्च सहस्रदः ॥ १३.४८.६९ ॥
Habita en todo, habita en la gloria, da enseñanza, es no-hacedor, sabio, iluminado por sí mismo, quebrado, y dador de mil.
13.48.70
पक्षी च पक्षरूपश्च अतिदीप्तो विशाम्पतिः ।
उन्मादो मदनः कामो ह्यश्वत्थोऽर्थकरो यशः ॥ १३.४८.७० ॥
Es ave y de forma alada, sumamente radiante, señor de las criaturas; frenesí, Madana, Kāma; verdaderamente el árbol aśvattha, dador de riqueza, y gloria.
13.48.71
वामदेवश्च वामश्च प्राग्दक्षिणश्च वामनः ।
सिद्धयोगी महर्षिश्च सिद्धार्थः सिद्धसाधकः ॥ १३.४८.७१ ॥
Es Vāmadeva y Vāma, este y sur, Vāmana; yogui perfecto, gran sabio, Siddhārtha, realizador de los perfeccionados.
13.48.72
भिक्षुश्च भिक्षुरूपश्च विपणो मृदुरव्ययः ।
महासेनो विशाखश्च षष्टिभागो गवांपतिः ॥ १३.४८.७२ ॥
Es mendicante y de forma de mendicante, mercader, apacible, inmutable; Mahāsena y Viśākha, la sexagésima parte, señor de las vacas.
13.48.73
वज्रहस्तश्च विष्कम्भी चमूस्तम्भन एव च ।
वृत्तावृत्तकरस्तालो मधुर्मधुकलोचनः ॥ १३.४८.७३ ॥
El de mano de rayo, Viṣkambhī, el detenedor del ejército, el de manos giratorias, Tāla, Madhu, el de ojos de miel.
13.48.74
वाचस्पत्यो वाजसनो नित्यमाश्रमपूजितः ।
ब्रह्मचारी लोकचारी सर्वचारी विचारवित् ॥ १३.४८.७४ ॥
Señor de la palabra, Vājasana, siempre honrado en los ermitaños, el célibe, el que recorre los mundos, el que va a todas partes, el conocedor del discernimiento.
13.48.75
ईशान ईश्वरः कालो निशाचारी पिनाकवान् ।
निमित्तस्थो निमित्तं च नन्दिर्नन्दिकरो हरिः ॥ १३.४८.७५ ॥
El soberano, el señor, el tiempo, el que vaga de noche, el portador del arco Pināka, el que reside en los signos, el signo mismo, Nandi, el que da alegría, Hari.
13.48.76
नन्दीश्वरश्च नन्दी च नन्दनो नन्दिवर्धनः ।
भगहारी निहन्ता च कालो ब्रह्मा पितामहः ॥ १३.४८.७६ ॥
Señor de Nandi, Nandi, el que deleita, el que aumenta la alegría, el arrebatador de fortuna, el destructor, el tiempo, Brahmā, el abuelo.
13.48.77
चतुर्मुखो महालिङ्गश्चारुलिङ्गस्तथैव च ।
लिङ्गाध्यक्षः सुराध्यक्षो योगाध्यक्षो युगावहः ॥ १३.४८.७७ ॥
El de cuatro rostros, gran emblema, bello emblema, igualmente, supervisor del emblema, supervisor de los dioses, supervisor del yoga, portador de las edades.
13.48.78
बीजाध्यक्षो बीजकर्ता अव्यात्माऽनुगतो बलः ।
इतिहासः सकल्पश्च गौतमोऽथ निशाकरः ॥ १३.४८.७८ ॥
Supervisor de la semilla, creador de la semilla, el no manifestado, el yo, el que sigue, la fuerza, la tradición, con resolución, Gautama, y luego la luna.
13.48.79
दम्भो ह्यदम्भो वैदम्भो वश्यो वशकरः कलिः ।
लोककर्ता पशुपतिर्महाकर्ता ह्यनौषधः ॥ १३.४८.७९ ॥
Él es el engaño y el no engaño, el engañador y el engañado, el dominable y el dominador, Kali; el creador de los mundos, señor de las criaturas, el gran creador; en verdad no tiene remedio.
13.48.80
अक्षरं परमं ब्रह्मि बलवच्छक्र एव च ।
नीतिर्ह्यनीतिः शुद्धात्मा शुद्धो मान्यो गतागतः ॥ १३.४८.८० ॥
Él es lo imperecedero, el supremo Brahman, el poderoso, Śakra; es la conducta recta y también la indebida; puro de alma, puro, digno de honor, el que va y viene.
13.48.81
बहुप्रसादः सुस्वप्नो दर्पणोऽथ त्वभित्रजित् ।
वेदकारो मन्त्रकारो विद्वान्समरमर्दनः ॥ १३.४८.८१ ॥
Muy benévolo, de sueños auspiciosos, él es también el espejo, el vencedor de enemigos; hacedor de los Vedas, hacedor de los mantras, sabio, el aplastador de enemigos en batalla.
13.48.82
महामेघनिवासी च महाघोरो वशीकरः ।
अग्निज्वालो महाज्वालो अतिधूम्रो हुतो हिवः ॥ १३.४८.८२ ॥
Morador de grandes nubes, muy terrible, el subyugador; llama de fuego, gran llamarada, muy humeante, la ofrenda ofrecida y la ofrenda.
13.48.83
वृषणः शंकरो नित्यं वर्चस्वी धूमकेतनः ।
नीलस्तथाङ्गलुब्धश्च शोभनो निरवग्रहः ॥ १३.४८.८३ ॥
El toro, el dador de bienestar, siempre resplandeciente, portador del estandarte de humo; azul oscuro, deseoso de los miembros, espléndido e irrestricto.
13.48.84
स्वस्तिदः स्वस्तिभावश्च भागी भागकरो लघुः ।
उत्सङ्गश्च महाङ्गश्चि महागर्भपरायणः ॥ १३.४८.८४ ॥
Dador de bienestar, de naturaleza de bienestar, partícipe y repartidor de porciones, ágil; regazo, de grandes miembros, y devoto del gran seno.
13.48.85
कृष्णवर्णः सुवर्णश्च इन्द्रियं सर्वदेहिनाम् ।
महापादो महाहस्तो महाकायो महायशाः ॥ १३.४८.८५ ॥
Él es de color oscuro y de color dorado, el órgano de los sentidos de todos los seres encarnados; de grandes pies, grandes manos, gran cuerpo y gran renombre.
13.48.86
महामूर्धा महाभात्रो महानेत्रो निशालयः ।
महान्तको महाकर्णो महोष्ठश्चि महाहनुः ॥ १३.४८.८६ ॥
De gran cabeza, de gran vientre, de grandes ojos, que habita en la noche, el gran finalizador, de grandes orejas, de grandes labios y de gran mandíbula.
13.48.87
महानासो महाकम्बुर्महाग्रीवः श्मशानभाक् ।
महावक्षा महोरस्को ह्यन्तरात्मा मृगालयः ॥ १३.४८.८७ ॥
De gran nariz, de gran cuello, de gran garganta, partícipe del crematorio, de gran pecho, de pecho ancho; en verdad el alma interior, y el que habita en el bosque.
13.48.88
लम्बनो लम्बितोष्ठश्च महामायः पयोनिधिः ।
महादन्तो महादंष्ट्रो महाजिह्वो महामुखः ॥ १३.४८.८८ ॥
El que cuelga, de labios colgantes, de gran poder ilusorio, el océano (tesoro de las aguas), de grandes dientes, de grandes colmillos, de gran lengua y de gran rostro.
13.48.89
महानखो महारोमा महाकेशो महाजटः ।
प्रसन्नश्च प्रसादश्च प्रत्ययो गिरिसाधनः ॥ १३.४८.८९ ॥
De grandes uñas, de gran vello, de gran melena, de grandes trenzas; sereno y benévolo, la confianza, y el que lleva a cabo los ritos de la montaña.
13.48.90
स्नेहनोऽस्नेहनश्चैव अजितश्च महामुनिः ।
वृक्षाकारो वृक्षकेतुरनलो वायुवाहनः ॥ १३.४८.९० ॥
El afectuoso y el desapegado, en verdad el invencible y el gran sabio; de forma de árbol, de estandarte de árbol, fuego, el que tiene el viento por vehículo.
13.48.91
गण्डली मेरुधामा च देवाधिपतिरेव च ।
अथर्वशीर्षः सामास्य ऋक्सहस्रामितेक्षणः ॥ १३.४८.९१ ॥
Gaṇḍalī, cuya morada es el Meru, y señor de los dioses; cuya cabeza es el Atharvan, cuya esencia es el Sāman, de mil versos y ojos innumerables.
13.48.92
यजुःपादभुजो गुह्यः प्रकाशो जङ्गमस्तथा ।
अमोघार्थः प्रसादश्च अभिगम्यः सुदर्शनः ॥ १३.४८.९२ ॥
Cuyos pies y brazos son el Yajus; oculto y manifiesto, también móvil; cuyo propósito nunca fracasa; benévolo, accesible, fácil de contemplar.
13.48.93
उपकारः प्रियः सर्वः कनकः काञ्चनच्छविः ।
नाभिर्नन्दिकरो भावः पुष्करस्थपतिः स्थिरः ॥ १३.४८.९३ ॥
Benefactor, amado, todo; dorado, de tez áurea; ombligo, dador de gozo, existencia; establecedor del estanque de loto, firme.
13.48.94
द्वादशस्त्रासनश्चाद्यो यज्ञो यज्ञसमाहितः ।
नक्तं कलिश्च कालश्च मकरः कालपूजितः ॥ १३.४८.९४ ॥
Aterrador de los doce Ādityas, el primero, sacrificio, absorto en el sacrificio; noche, discordia, tiempo, y el makara; adorado por el tiempo.
13.48.95
सगणो गणकारश्च भूतवाहनसारथिः ।
भस्मशयो भस्मगोप्ता भस्मभूतस्तरुर्गणः ॥ १३.४८.९५ ॥
Con sus huestes, creador de huestes, auriga que lleva a los seres; yacente en la ceniza, protector de la ceniza, convertido en ceniza; la hueste de los árboles.
13.48.96
लोकपालस्तथा लोको महात्मा सर्वपूजितः ।
शुक्लस्त्रिशुक्लः सम्पन्नः शुचिर्भूतनिषेवितः ॥ १३.४८.९६ ॥
Guardián de los mundos, así como el mundo, gran alma, adorado por todos; blanco, tres veces blanco, perfecto, puro, servido por los seres.
13.48.97
आश्रमस्थः क्रियादस्थो विश्वकर्ममतिर्वरः ।
विशालशाखस्ताम्रोष्ठो ह्यम्बुजालः सुनिश्चलः ॥ १३.४८.९७ ॥
Morando en un ermitaño, firme en los ritos, de mente semejante a la de Viśvakarman, el mejor; de ramas amplias, de labios rojos como el cobre, red de loto, muy firme.
13.48.98
कपिलः कपिशः शुक्ल आयुश्चैवि परोऽपरः ।
गन्धर्वो ह्यदितिस्तार्क्ष्यः सुविज्ञेयः सुशारदः ॥ १३.४८.९८ ॥
Kapila, Kapiśa, Śukla, también Āyu; el superior y el inferior; un Gandharva, en verdad Aditi, Tārkṣya; fácil de conocer, muy sabio.
13.48.99
परश्वधायुधो देव अनुकारी सुबान्धवः ।
तुम्बवीणो महाक्रोध ऊर्ध्वरेता जलेशयः ॥ १३.४८.९९ ॥
Cuya arma es el hacha, dios, imitador, buen pariente; que toca la vīṇā tumbu, de gran ira, de semen hacia arriba, que yace en las aguas.
13.48.100
उग्रो वंशकरो वंशो वंशनादो ह्यनिन्दितः ।
सर्वाङ्गरूपो मायावी सुहृदो ह्यनिलोऽनलः ॥ १३.४८.१०० ॥
Feroz, creador de linaje, el bambú, el sonido de la flauta de bambú; en verdad irreprochable; de forma en todos sus miembros, ilusionista, bienhechor, en verdad viento y fuego.
13.48.101
बन्धनो बन्धकर्ता च सुबन्धनविमोचनः ।
स यज्ञारिः स कामारिर्महादंष्ट्रो महायुधः ॥ १३.४८.१०१ ॥
El que ata, creador de ataduras, y el que libera de buenas ataduras; él es enemigo del sacrificio, él enemigo del deseo, de grandes colmillos, de grandes armas.
13.48.103
बहुधा निन्दितः शर्वः शङ्करः शङ्करोऽधनः ।
अहिर्बुध्न्योऽनिलाभश्च चेकितानो हविस्तथा।
अजैकपाच्च कापाली त्रिशङ्कुरजितः शिवः ॥ १३.४८.१०३ ॥
Vituperado de muchas maneras, Śarva, Śaṅkara, Śaṅkara, el sin riqueza; la Serpiente de las Profundidades, semejante al viento, Cekitāna, y la ofrenda igualmente; el no nacido de un pie, el portador de cráneo, Triśaṅku, el invencible, Śiva.
13.48.104
धन्वन्तरिर्धूमकेतुः स्कन्दो वैश्रवणस्तथा ।
धाता शक्रश्च विष्णुश्च मित्रस्त्वष्टा ध्रुवो धरः ॥ १३.४८.१०४ ॥
Dhanvantari, Dhūmaketu, Skanda y Vaiśravaṇa; Dhātṛ, Śakra y Viṣṇu; Mitra, Tvaṣṭṛ, Dhruva y Dhara.
13.48.105
प्रभावः सर्वगो वायुरर्यमा सविता रविः ।
उषङ्गुश्च विधाता च मांधाता भूतभावनः ॥ १३.४८.१०५ ॥
Prabhāva, el omnipresente Vāyu, Aryaman, Savitṛ y Ravi; Uṣaṅgu y Vidhātṛ; Māndhātṛ, el productor de los seres.
13.48.106
विभुर्वर्णविभावी च सर्वकामगुणावहः ।
पद्मनाभो महागर्भश्चन्द्रवक्त्रोऽनिलोऽनलः ॥ १३.४८.१०६ ॥
Vibhu, el iluminador de los colores y dador de todas las cualidades deseadas; Padmanābha, Mahāgarbha, Candravaktra, Anila y Anala.
13.48.107
बलवांश्चोपशान्तश्च पुराणः पुण्यचञ्चुरी ।
कुरुकर्ता कुरुवासी कुरुभूतो गुणौषधः ॥ १३.४८.१०७ ॥
El fuerte y el apacible; el antiguo, de pico sagrado; hacedor de los Kuru, morador entre los Kuru, nacido de los Kuru; la medicina de las virtudes.
13.48.108
सर्वाशयो दर्भचारी सर्वेषां प्राणिनां पतिः ।
देवदेवः सुखासक्तः सदसत्सर्वरत्नवित् ॥ १३.४८.१०८ ॥
Morada de todos, que vaga entre la hierba darbha; señor de todos los seres vivos; dios de los dioses, apegado a la dicha; conocedor de todos los tesoros, existentes e inexistentes.
13.48.109
कैलासगिरिवासी च हिमवद्भिरिसंश्रयः ।
कूलहारी कूलकर्ता बहुविद्यो बहुप्रदः ॥ १३.४८.१०९ ॥
Morador del monte Kailāsa y refugio en la montaña del Himalaya; arrebatador de orillas, hacedor de orillas, de mucho saber, dador de mucho.
13.48.110
वणिजो वर्धकी वृक्षो बकुलश्चन्दनश्छदः ।
सारग्रीवो महाजत्रुरलोलश्च महौषधः ॥ १३.४८.११० ॥
Él es el mercader, el carpintero, el árbol, el árbol bakula, el sándalo, el cubridor, el de cuello fuerte, el de gran clavícula, el inmóvil y la gran medicina.
13.48.111
सिद्धार्थकारी सिद्धार्थश्छदो व्याकरणोत्तरः ।
सिंहनादः सिंहदंष्ट्रः सिंहगः सिंहवाहनः ॥ १३.४८.१११ ॥
Él es el realizador de fines, el de fines cumplidos, el cubridor, el superior a la gramática, el rugido de león, el de colmillos de león, el que va como león y el que monta un león.
13.48.112
प्रभावात्मा जगत्कालस्थालो लोकहितस्तरुः ।
सारङ्गो नवचक्राङ्गः केतुमाली सभावनः ॥ १३.४८.११२ ॥
Él es aquel cuyo ser es poder, el recipiente del mundo y del tiempo, el benefactor de los mundos, el árbol, el ciervo, el de miembros de rueda nueva, el coronado de estandartes y el que causa el ser.
13.48.113
भूतालयो भूतपतिरहोरात्रमनिन्दितः ॥ १३.४८.११३ ॥
Él es la morada de los seres, el señor de los seres, el día y la noche, y el irreprochable.
13.48.114
वाहिता सर्वभूतानां निलयश्च विभुर्भवः ।
अमोघः संयतो ह्यश्वो भोजनः प्राणधारणः ॥ १३.४८.११४ ॥
Él es el portador y morada de todos los seres, el omnipresente, el origen, el infalible, el contenido, en verdad el caballo, el que come y el sustentador del aliento.
13.48.115
धृतिमान्मतिमान्दक्षः सत्कृतश्च युगाधिपः ।
गोपालिर्गोपतिर्ग्रामो गोचर्मवसनो हरिः। ॥ १३.४८.११५ ॥
Él es firme, sabio, diestro, honrado y señor de las edades; el pastor, el señor de las vacas, la aldea, el vestido de piel de vaca y Hari.
13.48.116
हिरण्यबाहुश्च तता गुहापालः प्रवेशिनाम् ।
प्रकृष्टारिर्महाहर्षो जितकामो जितेन्द्रियः ॥ १३.४८.११६ ॥
El de brazos dorados, luego el guardián de quienes entran en las cuevas, el principal destructor de enemigos, de gran alegría, vencedor del deseo, dueño de los sentidos.
13.48.117
गान्धारश्च सुवासस्च तपःसक्तो रतिर्नरः ।
महागीतो महानृत्यो ह्यप्सरोगणसेवितः ॥ १३.४८.११७ ॥
Gāndhāra y Suvāsa, entregado a la austeridad, el hombre de deleite, gran cantor, gran bailarín, en verdad servido por multitudes de Apsarás.
13.48.118
महाकेतुर्महाधातुर्नैकसानुचरश्चलः ।
आवेदनीय आदेशः सर्वगन्धसुखावहः ॥ १३.४८.११८ ॥
El gran estandarte, el gran sustentador, con muchos seguidores en las cumbres, que se mueve, digno de ser conocido, el que da órdenes, portador del placer a través de todas las fragancias.
13.48.119
तोरणस्तारणो वातः वरिधी पतिखेचरः ।
संयोगो वर्धनो वृद्धो अतिवृद्धो गुणाधिकः ॥ १३.४८.११९ ॥
La puerta, el libertador, el viento, señor del océano, el que recorre el cielo, la unión, el que acrecienta, el antiguo, el más antiguo, que sobresale en cualidades.
13.48.120
नित्य आत्मसहायश्च देवासुरपतिः पतिः ।
युक्तश्च युक्तबाहुश्च देवो दिवि सुपर्वणः ॥ १३.४८.१२० ॥
El eterno, auxiliar del yo, señor de dioses y asuras, señor, el unido, el de brazos fuertes, el dios en el cielo del Suparvan.
13.48.121
आषाढश्च सुषांढश्च ध्रुवोऽथ हरिणो हरः ।
वपुरावर्तमानेभ्यो वसुश्रेष्ठो महापथः ॥ १३.४८.१२१ ॥
Āṣāḍha y Suṣāṃḍha, luego el firme Dhruva, el semejante al ciervo, el que arrebata, el cuerpo, el mejor de los Vasus entre los que giran, el gran camino.
13.48.122
शिरोहारी विमर्शश्च सर्वलक्षणलक्षितः ।
अक्षश्च रथयोगी च सर्वयोगी महाबलः ॥ १३.४८.१२२ ॥
Śirohārī, Vimarśa, marcado por todos los signos auspiciosos, Akṣa, yogui del carro y yogui de todos los yogas, de gran fuerza.
13.48.123
समाम्नायोऽसमाम्नायस्तीर्थदेवो महारथः ।
निर्जीवो जीवनो मन्त्रः शुभाक्षो बहुकर्कशः ॥ १३.४८.१२३ ॥
Samāmnāya y Asamāmnāya, dios de los vados sagrados, gran auriga, lo sin vida y el dador de vida, fórmula sagrada, de ojos auspiciosos, muy severo.
13.48.124
रत्नप्रभूतो रत्नाङ्गो महार्णवनिपानवित् ।
मूलं विशालो ह्यमृतो व्यक्ताव्यक्तस्तपोनिधिः ॥ १३.४८.१२४ ॥
Abundante en joyas, cuyos miembros son joyas, conocedor de las profundidades del gran océano, raíz, vasto, en verdad inmortal, manifiesto y no manifiesto, tesoro de austeridad.
13.48.125
आरोहणोऽधिरोहश्च शीलधारी महायशाः ।
सेनाकल्पो महाकल्पो योगो युगकरो हरिः ॥ १३.४८.१२५ ॥
El ascenso y el ascenso supremo, portador de virtud, de gran fama, ordenador del ejército, el gran eón, la unión, creador de las edades, Hari.
13.48.126
युगरूपो महारूपो महानागहनो वधः ।
न्यायनिर्वपणः पादः पण्डितो ह्यचलोपमः ॥ १३.४८.१२६ ॥
Cuya forma son las edades, de gran forma, matador de grandes serpientes, destrucción, dispensador de justicia, un cuarto, sabio, en verdad como una montaña inamovible.
13.48.127
बहुमालो महामालः शशी हरसुलोचनः ।
विस्तारो लवणः कूपस्त्रियुगः सफलोदयः ॥ १३.४८.१२७ ॥
De muchas guirnaldas, de gran guirnalda, la luna, cuyos bellos ojos son los de Hara, expansión, salino, el pozo, triple en edades, cuyo ascenso da fruto.
13.48.128
त्रिलोचनो विषष्णाङ्गो मणिविद्धो जटाधरः ।
बिन्दुर्विसर्गः सुमुखः शरः सर्वायुधः सहः ॥ १३.४८.१२८ ॥
El de tres ojos, cuyos miembros están untados de veneno, traspasado por gemas, portador de cabellos enmarañados, la gota, la emisión, el de hermoso rostro, la flecha, el portador de todas las armas, el paciente.
13.48.129
निवेदनः सुखाजातः सुगन्धारो महाधनुः ।
गन्धपाली च भगवानुत्थानः सर्वकर्मणाम् ॥ १३.४८.१२९ ॥
El anunciador, nacido de la alegría, de fina fragancia, de gran arco, guardián de la fragancia, el bienaventurado señor, el que se levanta en todas las acciones.
13.48.130
मन्थानो बहुलो वायुः सकलः सर्वलोचनः ।
तलस्तालः करस्थाली ऊर्ध्वसंहननो महान् ॥ १३.४८.१३० ॥
El agitador, el abundante, el viento, el completo, el de todos los ojos, la palma, la palmera, el recipiente de la mano, el de robusta complexión erguida, el grande.
13.48.131
धत्रं सुच्छत्रो विख्यातो लोकः सर्वाश्रयः क्रमः ।
मुण्डो विरूपो विकृतो दण्डी कुण्डी विकुर्वणः। ॥ १३.४८.१३१ ॥
El sustentador, de hermoso parasol, renombrado, el mundo, refugio de todos, el paso, el rapado, el de forma irregular, el deformado, el portador de bastón, el portador de anillo, el transformador.
13.48.132
हर्यक्षः ककुभो वज्रो शतजिह्वः सहस्रपात् ।
सहस्रमूर्धा देवेन्द्रः सर्वदेवमयो गुरुः ॥ १३.४८.१३२ ॥
El de ojos rojizos, la cima, el rayo, el de cien lenguas, el de mil pies, el de mil cabezas, señor de los dioses, hecho de todos los dioses, el maestro.
13.48.133
सहस्रबाहुः सर्वाङ्गः शरण्यः सर्वलोककृत् ।
पवित्रं त्रिककुन्मन्त्रः कनिष्ठः कृष्णपिङ्गलः। ॥ १३.४८.१३३ ॥
El de mil brazos, el de todos los miembros, el refugio, el creador de todos los mundos, el purificador, el de tres cimas, el mantra, el menor, el oscuro y leonado.
13.48.134
ब्रह्मदण्डविनिर्माता शतघ्नीपाशशक्तिमान् ।
पद्मगर्भो महागर्भो ब्रह्मगर्भो जलोद्भवः ॥ १३.४८.१३४ ॥
Creador del cetro del brahman, poseedor de la śataghnī, el lazo y la lanza; de vientre de loto, de gran vientre, de vientre brahmánico, nacido de las aguas.
13.48.135
गभस्तिर्ब्रह्मकृद्ब्रह्मी ब्रह्मविद्ब्राह्मणो गतिः ।
अनन्तरुपो नैकात्मा तिग्मतेजाः स्वयंभुवः ॥ १३.४८.१३५ ॥
Portador de rayos, creador del brahman, del brahman, conocedor del brahman, brahmán, meta; de forma infinita, de muchos yoes, de radiancia aguda, autoexistente.
13.48.136
ऊर्ध्वगात्मा पशुपतिर्वातरंहा मनोजवः ।
चन्दनी पद्मनालाग्रः सुरभ्युत्तरणो नरः ॥ १३.४८.१३६ ॥
De alma elevada, señor de los seres, veloz como el viento, rápido como el pensamiento; ungido de sándalo, en el extremo del tallo de loto, cruzador de fragancias, el varón.
13.48.137
कर्णिकारमहास्रग्वी नीलमौलिः पिनाकधृत् ।
उमापतिरुमाकान्तो जाह्नवीधृगुमाधवः ॥ १३.४८.१३७ ॥
Que lleva una gran guirnalda de flores karṇikāra, de corona azul, portador del arco Pināka, señor de Umā, amado de Umā, portador del Jāhnavī (Gaṅgā), Mādhava de Umā.
13.48.138
वरो वराहो वरदो वरेण्यः सुमाहास्वनः ।
महाप्रसादो दमनः शत्रुहा श्वेतपिङ्गलः ॥ १३.४८.१३८ ॥
Excelente, jabalí, dador de dones, el más digno de ser elegido, de sonido grande y hermoso, de gran gracia, domador, matador de enemigos, blanco y leonado.
13.48.139
पीतात्मा परमात्मा च प्रयतात्मा प्रधानधृत् ।
सर्वपार्श्वमुखस्त्र्यक्षो धर्मसाधारणो वरः ॥ १३.४८.१३९ ॥
De alma amarilla, el Ser supremo, de alma dominada, portador del principio primordial, de rostro en todas las direcciones, de tres ojos, común al dharma, excelente.
13.48.140
चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा अमृतो गोवृषेश्वरः ।
साध्यर्षिर्वसुरादित्यो विवस्वान्सविताऽमृतः
व्यासः सर्गः सुसंक्षेपो विस्तरः पर्ययो नरः ।
ऋतु संवत्सरो मासः पक्षः सङ्ख्यासमापनः ॥ १३.४८.१४० ॥
Él es el ser de lo que se mueve y de lo que no se mueve, el ser sutil, el inmortal, señor de las vacas y los toros. Es el sabio de los Sādhyas, el Vasu, el Āditya, Vivasvān, Savitā, el inmortal; Vyāsa, la creación, la contracción perfecta, la expansión, el ciclo, el varón primordial; la estación, el año, el mes, la quincena y la culminación del cómputo.
13.48.142
कला काष्ठा लवा मात्रा मुहूर्ताहःक्षपाः क्षणाः ।
विश्वक्षेत्रं प्रजाबीजं लिङ्गमाद्यस्तु निर्गमः ॥ १३.४८.१४२ ॥
Kalā, kāṣṭhā, lava, mātrā, los muhūrtas, días y noches, y los kṣaṇas; el campo del universo, la semilla de las criaturas, la marca, el primordial y la salida.
13.48.143
सदसद्व्यक्तमव्यक्तं पिता माता पितामहः ।
स्वर्गद्वारं प्रजाद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम् ॥ १३.४८.१४३ ॥
El ser y el no ser, lo manifiesto y lo no manifiesto; padre, madre, abuelo; la puerta del cielo, la puerta de las criaturas, la puerta de la liberación y los tres mundos.
13.48.144
निर्वाणं ह्लादनश्चैव ब्रह्मलोक परा गतिः ।
देवासुरविनिर्माता देवासुरपरायणः ॥ १३.४८.१४४ ॥
La extinción y el deleite, el mundo de Brahmā, la meta suprema; el creador de los dioses y los asuras, el refugio de los dioses y los asuras.
13.48.145
देवासुरगुरुर्देवो देवासुरनमस्कृतः ।
देवासुरमहामात्रो देवासुगणाश्रयः ॥ १३.४८.१४५ ॥
Maestro de dioses y asuras, el dios; reverenciado por dioses y asuras; el gran ministro de dioses y asuras; refugio de las huestes de dioses y asuras.
13.48.146
देवासुरगणाध्यक्षो देवासुरगणाग्रणीः ।
देवातिदेवो देवर्षिर्देवासुरवरप्रदः ॥ १३.४८.१४६ ॥
Supervisor de las huestes de dioses y asuras; el principal caudillo de las huestes de dioses y asuras; dios por encima de los dioses; sabio entre los dioses; otorgador de dones a dioses y asuras.
13.48.147
देवासुरेश्वरो विश्वो देवासुरमहेश्वरः ।
सर्वदेवमयोचिन्त्यो देवतात्माऽत्मसम्भवः ॥ १३.४८.१४७ ॥
Señor de los dioses y de los asuras, el omnipresente, gran señor de los dioses y los asuras; hecho de todos los dioses, inconcebible, alma de los dioses, nacido de sí mismo.
13.48.148
उद्भित्त्रिविक्रमो वैद्यो विरजो नीरजोऽमरः ।
ईड्यो हस्तीश्वरो व्याघ्रो देवसिंहो नरर्षभः ॥ १३.४८.१४८ ॥
El que brota, el de tres pasos, médico, sin mancha, libre de polvo, inmortal; digno de alabanza, señor de los elefantes, tigre, león entre los dioses, toro entre los hombres.
13.48.149
विबुधोऽग्रवरः सूक्ष्मः सर्वदेवस्तपोमयः ।
सुयुक्तः शोभनो वज्री प्रासानां प्रभवोऽव्ययः ॥ १३.४८.१४९ ॥
Despierto, el mejor de los mejores, sutil, dios de todos, hecho de austeridad; bien unido, espléndido, portador del rayo, fuente de las lanzas, imperecedero.
13.48.150
गुहः कान्तो निजः सर्गः पवित्रं सर्वपावनः ।
शृङ्गी शृङ्गप्रियो बभ्रू राजराजो निरामयः ॥ १३.४८.१५० ॥
El oculto, el amable, el propio, la creación, el purificador, purificador de todo; el de cuernos, amante de las cumbres, el rojizo, rey de reyes, libre de enfermedad.
13.48.151
अभिरामः सुरगणो विरामः सर्वसाधः ।
ललाटाक्षो विश्वदेवो हरिणो ब्रह्मवर्चसः ॥ १३.४८.१५१ ॥
El deleitoso, la hueste de los dioses, el reposo, el que realiza todo; el de ojo en la frente, dios de todo, rojizo como un ciervo, resplandeciente con el esplendor del Brahman.
13.48.152
स्थावराणां पतिश्चैव नियमन्द्रियवर्धनः ।
सिद्धार्थः सिद्धभूतार्थोऽचिन्त्यः सत्यव्रतः शुचिः ॥ १३.४८.१५२ ॥
Señor de las cosas inmóviles, aumentador del dominio y los sentidos; cuyo fin está cumplido, cuyo propósito son los seres cumplidos, inconcebible, veraz en sus votos, puro.
13.48.153
व्रताधिपः परं ब्रह्म भक्तानां परमा गतिः ।
विमुक्तो मुक्ततेजाश्च श्रीमाञ्श्रीवर्धनो जगत् ॥ १३.४८.१५३ ॥
Señor de los votos, Brahman supremo, la meta más alta de los devotos; liberado, de esplendor liberado, glorioso, acrecentador de la gloria del mundo.
13.48.154
यथा प्रधानं भगवानिति भक्त्या स्तुतो मया ।
यन्न ब्रह्मादयो देवा विदुस्तत्त्वेन नर्षयः।
स्तोतव्यमर्च्यं वन्द्यं च कः स्तोष्यति जगत्पतिम् ॥ १३.४८.१५४ ॥
Así como el Señor Bendito es el principio primordial, así lo he alabado con devoción; sin embargo, Brahmā y los demás dioses, y los sabios, no lo conocen en verdad. ¿Quién alabará al señor del mundo, digno de alabanza, adoración y reverencia?
13.48.155
भक्तिं त्वेवं पुरस्कृत्य मया यज्ञपतिर्विभुः ।
ततोऽभ्यनुज्ञां सम्प्राप्य स्तुतो मतिमतां वरः ॥ १३.४८.१५५ ॥
Así, poniendo la devoción por delante, alabé al señor del sacrificio, el omnipresente; luego, habiendo obtenido su permiso, el mejor de los sabios lo alabó.
13.48.156
शिवमेभिः स्तुवन्देवं नामभिः पुष्टिवर्धनैः ।
नित्ययुक्तः शुचिर्भक्तः प्राप्नोत्यात्मानमात्मना ॥ १३.४८.१५६ ॥
Quien alaba al dios auspicioso con estos nombres que acrecientan el sustento, siempre firme, puro y devoto, alcanza el yo por medio del yo.
13.48.157
एतद्धि परमं ब्रह्म परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ १३.४८.१५७ ॥
Esto, en verdad, es el Brahman supremo; por ello se alcanza el Brahman más alto.
13.48.158
ऋषयश्चैव देवाश्च स्तुवन्त्येतेन तत्परम् ॥ १३.४८.१५८ ॥
También los sabios y los dioses alaban a aquel supremo por medio de esto.
13.48.159
स्तूयमानो महादेवस्तष्यते नियतात्मभिः ।
भक्तानुकम्पी भगवानात्मसंस्थाकरो विभुः ॥ १३.४८.१५९ ॥
Mahādeva, cuando es alabado por quienes tienen la mente disciplinada, se complace; el Señor bienaventurado, compasivo con sus devotos, que establece a los seres en su propio ser, el omnipresente, se complace.
13.48.160
तथैव च मनुष्येषु ये मनुष्याः प्रधानतः ।
आस्तिकाः श्रद्धधानाश्च बहुभिर्जन्मभिः स्तवैः ॥ १३.४८.१६० ॥
Asimismo, entre los hombres, quienes son principalmente creyentes y están llenos de fe, a través de muchos nacimientos y mediante alabanzas, (llegan a él).
13.48.161
भक्त्या ह्यनन्यमीशानं परं देवं सनातनम् ।
कर्मणा मनसा वाचा भावेनामिततेजसः ॥ १३.४८.१६१ ॥
Solo mediante la devoción indivisa se alcanza a aquel Īśāna, dios supremo y eterno de esplendor sin límites, con la acción, la mente, la palabra y el sentimiento interior.
13.48.162
शयाना जाग्रमाणाश्च व्रजन्नुपविशंस्तथा ।
उन्मिषन्निमिषंश्चैव चिन्तयन्तः पुनःपनः ॥ १३.४८.१६२ ॥
Acostados, despiertos, caminando, sentados, así como al abrir y cerrar los ojos, pensando en él una y otra vez.
13.48.163
शृण्वन्तः श्रावयन्तश्च कथयन्तश्च ते भवम् ।
स्तुवन्तः स्तूयामानाश्च तुष्यन्ति च रमन्ति च ॥ १३.४८.१६३ ॥
Escuchando, haciendo escuchar y hablando de Bhava; alabando y siendo alabados, se complacen y se deleitan.
13.48.164
जन्मकोटिसहस्रेषु नानासंसारयोनिषु ।
जन्तोर्विगतपापस्य भवे भक्तिः प्रजायते ॥ १३.४८.१६४ ॥
A lo largo de miles de millones de nacimientos, a través de los diversos vientres del saṃsāra, en un ser vivo cuyo pecado se ha disipado, surge la devoción a Bhava.
13.48.165
उत्पन्ना च भवे भक्तिरनत्या सर्वभावतः ।
भाविनः कारणे चास्य सर्वयुक्तस्य सर्वथा ॥ १३.४८.१६५ ॥
La devoción nacida hacia Bhava es inquebrantable en todo modo de ser, y hacia aquel que es la causa de lo por venir, unido a todo de todas las maneras.
13.48.166
एतद्देवेषु दुष्प्रापं मनुष्येषु न लभ्तते ।
निर्विघ्रा निश्चला रुद्रे भक्तिरव्यभिचारिणी ॥ १३.४८.१६६ ॥
Esto es difícil de obtener incluso entre los dioses y no se encuentra entre los hombres: devoción sin obstáculos, firme e inquebrantable hacia Rudra.
13.48.167
तस्यैव च प्रसादेन भक्तिरुत्पद्यते नृणाम् ।
येन यान्ति परां सिद्धिं तद्भागवतचेतसः ॥ १३.४८.१६७ ॥
Por su gracia nace la devoción en los hombres, y por ella quienes tienen la mente puesta en el Señor alcanzan la suprema perfección.
13.48.168
ये सर्वभावानुगताः प्रपद्यन्ते महेश्वरम् ।
प्रपन्नवत्सलो देवः संसारात्तान्समुद्धरेत् ॥ १३.४८.१६८ ॥
Quienes lo siguen en todo modo de ser y se refugian en el Gran Señor —el dios, tierno con quienes se refugian— los sacará por completo de la existencia mundana.
13.48.169
एवमन्ये विकुर्वन्ति देवाः संसारमोचनम् ।
मनुष्याणामृते देवं नान्या शक्तिस्तपोबलम्
इति तेनेन्द्रकल्पेन भगवान्सदसत्पतिः ।
कृत्तिवासाः स्तुतः कृष्ण तण्डिना शुभबुद्धिना ॥ १३.४८.१६९ ॥
Así otros distorsionan la liberación del existir mundano; para los hombres no hay poder ni fuerza de austeridad fuera de aquel dios. Así Taṇḍin, igual a Indra y de buena mente, alabó al venerable señor de lo existente y lo no existente, el vestido de piel, oh Kṛṣṇa.
13.48.171
स्तवमेतं भगवतो ब्रह्मा स्वयमधारयत् ।
गीयते च स बुद्ध्येत ब्रह्म शंकरसन्निधौ ॥ १३.४८.१७१ ॥
El propio Brahmā retuvo este himno al venerable señor; se canta en presencia de Śaṃkara — que comprenda al Brahman.
13.48.172
इदं पुण्यं पवित्रं च सर्वदा पापनाशनम् ।
योगदं मोक्षदं चैव स्वर्गदं तोषदं तथा ॥ १३.४८.१७२ ॥
Este himno es meritorio y purificador, siempre destruye el pecado. Concede la unión, la liberación, el cielo y la satisfacción.
13.48.173
एवमेतत्पठन्ते य एकभक्त्या तु शङ्करम् ।
या गतिः साङ्ख्ययोगानां व्रजन्त्येतां गतिं तदा ॥ १३.४८.१७३ ॥
Quienes recitan así este himno a Śaṅkara, con devoción exclusiva, alcanzan entonces la misma meta que los seguidores del Sāṅkhya y del Yoga.
13.48.174
स्तवमेतं प्रयत्नेन सदा रुद्रस्य सन्निधौ ।
अब्धमेकं चरेद्भक्तः प्राप्नुयादीप्सितं फलम् ॥ १३.४८.१७४ ॥
El devoto debe recitar siempre este himno con diligencia en presencia de Rudra durante un año; obtendrá el fruto deseado.
13.48.175
एतद्रहस्यं परमं ब्रह्मणो हृदि संस्थितम् ।
ब्रह्मा प्रोवाच शक्राय शक्रः प्रोवाच मृत्यवे ॥ १३.४८.१७५ ॥
Este secreto supremo, que residía en el corazón de Brahmā, Brahmā lo reveló a Śakra, y Śakra lo reveló a la Muerte.
13.48.176
मृत्युः प्रोवाच रुद्रेभ्यो रुद्रेभ्यस्तण्डिमागमत् ।
महता तपसा प्राप्तस्तण्डिना ब्रह्मसद्मानि ॥ १३.४८.१७६ ॥
La Muerte lo declaró a los Rudras, y de los Rudras llegó a Taṇḍi; por gran austeridad, Taṇḍi alcanzó las moradas de Brahmā.
13.48.177
तण्डिः प्रोवाच शुक्राय गौतमाय च भार्गवः ।
वैवस्वताय मनवे गौतमः प्राह माधव ॥ १३.४८.१७७ ॥
Taṇḍi lo declaró a Śukra y a Gautama, y también el Bhārgava; Gautama lo declaró a Vaivasvata Manu. ¡Oh Mādhava!
13.48.178
नारायणाय साध्याय समाधिष्ठाय धीमते ।
यमाय प्राह भगवान्साध्यो नारायणोच्युतः ॥ १३.४८.१७८ ॥
A Nārāyaṇa, a los Sādhyas, al sabio establecido en samādhi (habló). A Yama habló el bienaventurado Sādhya, el imperecedero Nārāyaṇa.
13.48.179
नाचिकेताय भगवानाह वैवस्वतो यमः ।
मार्कण्डेयाय वार्ष्णेय नाचिकेतोऽभ्यभाषत ॥ १३.४८.१७९ ॥
A Nāciketas habló el bienaventurado Yama, hijo de Vivasvat. A Mārkaṇḍeya, oh descendiente de Vṛṣṇi, Nāciketas le dirigió sus palabras.
13.48.180
मार्कण्डेयान्मय प्राप्तो नियमेन जनार्दन ।
तवाप्यहममित्रघ्न स्तवं दद्यां ह्यविश्रुतम्। ॥ १३.४८.१८० ॥
De Mārkaṇḍeya lo obtuve mediante la observancia disciplinada. Oh Janārdana, oh matador de enemigos, también te daré este himno poco conocido.
13.48.181
स्वर्ग्यमारोग्यमायुष्यं धन्यं वेदेनि संमितम् ।
नास्य विघ्रं विकुर्वन्ति दानवा यक्षराक्षसाः ॥ १३.४८.१८१ ॥
Conduce al cielo, otorga salud, larga vida y riqueza, y concuerda con el Veda. Los dānavas, yakṣas y rākṣasas no lo obstaculizan.
13.48.182
पिशाचा यातुधाना वा गुह्यका भुजगा अपि ।
यः पठेत शुचिः पार्थ ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः।
अभग्रयोगो वर्षं तु सोऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ १३.४८.१८२ ॥
Los piśācas, yātudhānas, guhyakas e incluso las serpientes no dañan a quien lo recita con pureza, como célibe y dueño de sus sentidos. Oh hijo de Pṛthā, quien lo recite durante un año con disciplina ininterrumpida obtiene el fruto del sacrificio Aśvamedha.