ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.48.1
ततः स प्रयतो भूत्वा मम तात युधिष्ठिर ।
प्राञ्जलिः प्राह विप्रर्षिर्नामसङ्ग्रहमादितः ॥ १३.४८.१ ॥
ତା'ପରେ ସେ ସଂଯମୀ ହୋଇ, ହେ ମୋ ପ୍ରିୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ହାତ ଯୋଡ଼ି ସେଇ ବିପ୍ରଋଷି ଆଦିରୁ ନାମସଂଗ୍ରହ କହିଲେ।
13.48.2
उपमन्युरुवाच ।
ब्रह्मप्रोक्तैर्ऋषिप्रोक्तैर्वेदवेदाङ्गसम्भवै।
सर्वलोकेषु विख्यातं स्तुत्यं स्तोष्यामि नामभिः ॥ १३.४८.२ ॥
ଉପମନ୍ୟୁ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ, ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନାମ ଦ୍ୱାରା, ସର୍ବଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ ସ୍ତୁତ୍ୟଙ୍କୁ ମୁଁ ସ୍ତୁତି କରିବି।
13.48.3
महद्भिर्विहितैः सत्यैः सिद्धैः सर्वार्थसाधकैः ।
ऋषिणा तण्डिना भक्त्या कृतैर्वेदकृतात्मना ॥ १३.४८.३ ॥
ମହାନ୍ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିହିତ, ସତ୍ୟ, ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ସର୍ବାର୍ଥସାଧକ, ତୃଣ୍ଡି ଋଷି ଭକ୍ତିରେ ରଚିତ, ବେଦ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଗଢ଼ିଥିବା ଦ୍ୱାରା।
13.48.4
यथोक्तैः साधुभिः ख्यातैर्मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।
प्रवरं प्रथमं स्वर्ग्यं सर्वभूतहितं शुभम् ॥ १३.४८.४ ॥
ସାଧୁମାନେ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ବିଖ୍ୟାତ ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ; ତାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଥମ, ସ୍ୱର୍ଗଦାୟକ, ସର୍ବଭୂତହିତ ଓ ଶୁଭ।
13.48.5
श्रुतेः सर्वत्र जगति ब्रह्मलोकावतारितैः ।
सत्यैस्तत्परमं ब्रह्मि ब्रह्मप्रोक्तं सनातनम्।
वक्ष्ये यदुकुलश्रेष्ठ शृणुष्वावहितो मम ॥ १३.४८.५ ॥
ବେଦ ଦ୍ୱାରା, ଜଗତରେ ସର୍ବତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମଲୋକରୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସେଇ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ବିଷୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ସନାତନ। ହେ ଯଦୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ କହିବି; ମନୋଯୋଗରେ ମୋର କଥା ଶୁଣ।
13.48.6
वरयैनं भवं देवं भक्तस्त्वं परमेश्वरम् ।
तेन ते श्रावयिष्यामि यत्तद्ब्रह्म सनातनम् ॥ १३.४८.६ ॥
ଭବ ଦେବଙ୍କଠାରୁ ବର ମାଗ, କାରଣ ତୁମେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭକ୍ତ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ ସେହି ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମ ଶୁଣାଇବି।
13.48.7
न शक्यं विस्तरात्कृत्स्नं वक्तुं सर्वस्य केनचित् ।
युक्तेनापि विभूतीनामपि वर्षशतैरपि ॥ १३.४८.७ ॥
ବିସ୍ତାରରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରେ ତାଙ୍କ ବିଭୂତି କାହାରି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇ ନ ପାରେ; ଯୋଗଯୁକ୍ତ ଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଶହ ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
13.48.8
यस्यादिर्मध्यमन्तं च सुरैरपि न गम्यते ।
कस्तस्य शक्नुयाद्वक्तं गुणान्कार्त्स्न्येन माधव ॥ १३.४८.८ ॥
ଯାହାର ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ଗୁଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରେ କିଏ କହି ପାରିବ, ହେ ମାଧବ?
13.48.9
किन्तु देवस्य महतः संक्षिप्तार्थपदाक्षरम् ।
शक्तितश्चरितं वक्ष्ये प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १३.४८.९ ॥
ତଥାପି ସେହି ମହାନ ଦେବତାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ସଂକ୍ଷେପରେ, ଅର୍ଥ, ପଦ ଓ ଅକ୍ଷର ସହିତ, ମୋ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ, ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ମୁଁ କହିବି।
13.48.10
अप्राप्य तु ततोऽनुज्ञां न शक्यः स्तोतुमीश्वरः ।
यदा तेनाभ्यनुज्ञातः स्तुतो वै स तदा मया ॥ १३.४८.१० ॥
ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନ ପାଇ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ସେ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେବା ପରେ ହିଁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲି।
13.48.11
अनादिनिधनस्याहं जगद्योनेर्महात्मनः ।
नाम्नां कञ्चित्समुद्देशं वक्ष्याम्यव्यक्तयोनिनः ॥ १३.४८.११ ॥
ଆଦି-ଅନ୍ତହୀନ, ଜଗତର ଯୋନି, ମହାତ୍ମା, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଯୋନି ବିଶିଷ୍ଟ ସେହି ଦେବଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ସଂଗ୍ରହ ମୁଁ କହିବି।
13.48.12
वरदस्य वरेण्यस्य विश्वरूपस्य धीमतः ।
शृणु नाम्नां चयं कृष्ण यदुक्तं पद्मयोनिना ॥ १३.४८.१२ ॥
ବର ଦାତା, ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଶ୍ୱରୂପ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେହି ଦେବଙ୍କ ନାମ ସଂଗ୍ରହ ଶୁଣ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯାହା ପଦ୍ମଯୋନି କହିଥିଲେ।
13.48.13
दश नामसहस्राणि यान्याह प्रपितामहः ।
तानि निर्मथ्य मनसा दध्नो घृतमिवोद्धृतम् ॥ १३.४८.१३ ॥
ପ୍ରପିତାମହ କହିଥିବା ଦଶ ହଜାର ନାମକୁ, ଦହିରୁ ଘିଅ କାଢ଼ିବା ପରି ମନ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ଥନ କରି।
13.48.14
गिरेः सारं यथा हेम पुष्पसारं यथा मधु ।
घृतात्सारं यथा मण्डस्तथैतत्सारमुद्धृतम्। ॥ १३.४८.१४ ॥
ପର୍ବତର ସାର ସୁନା, ଫୁଲର ସାର ମହୁ, ଘିଅର ସାର ସର; ସେହିପରି ଏହି ସାର ଉଦ୍ଧୃତ ହୋଇଛି।
13.48.15
सर्वपापापहमिदं चतुर्वेदसमन्वितम् ।
प्रयत्नेनाधिगन्तव्यं धार्यं च प्रयतात्मना ॥ १३.४८.१५ ॥
ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ, ଚାରି ବେଦରେ ସଂଯୁକ୍ତ। ପ୍ରୟତ୍ନରେ ଲାଭ କରିବା ଉଚିତ, ସଂଯମୀ ମନରେ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.48.16
माङ्गल्यं पौष्टिकं चैव रक्षोघ्नं पावनं महत् ॥ १३.४८.१६ ॥
ଏହା ମଙ୍ଗଳକାରୀ, ପୋଷକ, ରାକ୍ଷସ ନାଶକ ଓ ମହାନ ପାବନ।
13.48.17
इदं भक्ताय दातव्यं श्रद्दघानास्तिकाय च ।
नाश्रद्दधानरूपाय नास्तिकायाजितात्मने ॥ १३.४८.१७ ॥
ଏହା ଭକ୍ତ, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ଓ ଆସ୍ତିକକୁ ଦେବା ଉଚିତ; ଅଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ, ନାସ୍ତିକ ଓ ଆତ୍ମଜୟ ନ କରିଥିବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
13.48.18
यश्चाभ्यसूयते देवं कारणात्मानमीश्वरम् ।
स कृष्ण नरकं याति सहपूर्वैः सहात्मजैः ॥ १३.४८.१८ ॥
କାରଣାତ୍ମା ଈଶ୍ବର ଦେବଙ୍କୁ ଯିଏ ନିନ୍ଦା କରେ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ସେ ନିଜର ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଓ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ନରକକୁ ଯାଏ।
13.48.19
इदं ध्यानमिदं योगमिदं ध्येयमनुत्तममम् ।
इदं जप्यमिदं ज्ञानं रहस्यमिदमुत्तम् ॥ १३.४८.१९ ॥
ଏହା ହିଁ ଧ୍ୟାନ, ଏହା ହିଁ ଯୋଗ, ଏହା ହିଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧ୍ୟେୟ। ଏହା ହିଁ ଜପ, ଏହା ହିଁ ଜ୍ଞାନ, ଏହା ହିଁ ଉତ୍ତମ ରହସ୍ୟ।
13.48.20
यं ज्ञात्वा अन्तकालेऽपि गच्छेत परमां गतिम् ।
पवित्रं मङ्गलं मेध्यं कल्याणमिदमुत्तमम् ॥ १३.४८.२० ॥
ଏହାକୁ ଜାଣିଲେ ମୃତ୍ୟୁକାଳରେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ପରମ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରେ। ଏହା ପବିତ୍ର, ମଙ୍ଗଳମୟ, ଶୁଦ୍ଧ, କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଏବଂ ଉତ୍ତମ।
13.48.21
इदं ब्रह्मा पुरा कृत्वा सर्वलोकपितामहः ।
सर्वस्तवानां राजत्वे दिव्यानां समकल्पयत् ॥ १३.४८.२१ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ସର୍ବଲୋକ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଏହାକୁ ରଚନା କରି, ଦିବ୍ୟ ସମସ୍ତ ସ୍ତୋତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ରାଜା ରୂପେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
13.48.22
तदाप्रभृति चैवायमीश्वरस्य महात्मनः ।
स्तवराज इति ख्यातो जगत्यमरपूजितः ॥ १३.४८.२२ ॥
ସେହି ସମୟରୁ ଏହି ମହାତ୍ମା ଈଶ୍ବରଙ୍କ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର 'ସ୍ତବରାଜ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲା।
13.48.23
ब्रह्मलोकादयं स्वर्गे स्तवराजोऽवतारितः ।
यतस्तण्डिः पुरा प्राप तेन तण्डिकृतोऽभवत् ॥ १३.४८.२३ ॥
ବ୍ରହ୍ମଲୋକରୁ ଏହି ସ୍ତବରାଜ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଅବତରଣ କରାଯାଇଥିଲା; ପୂର୍ବେ ତଣ୍ଡି ଏହାକୁ ପାଇଥିଲେ, ତେଣୁ ଏହା ତଣ୍ଡିକୃତ ହେଲା।
13.48.24
स्वर्गाच्चैवात्र भूर्लोकं तण्डिना ह्यवतारितः ।
सर्वमङ्गलमाङ्गल्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ १३.४८.२४ ॥
ତଣ୍ଡି ଏହାକୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଏଠାକୁ ଭୂଲୋକରେ ଅବତରଣ କରାଇଲେ। ଏହା ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ମଙ୍ଗଳ; ସମସ୍ତ ପାପର ବିନାଶକ।
13.48.25
निगदिष्ये महाबाहो स्तवानामुत्तमं स्तवम् ।
ब्रह्मणामपि यद्ब्रह्म पराणामपि यत्परम् ॥ १३.४८.२५ ॥
ହେ ମହାବାହୋ, ସ୍ତୋତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ସ୍ତୋତ୍ର ମୁଁ କହିବି; ଯାହା ବ୍ରହ୍ମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ଓ ପରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ।
13.48.26
तेजसामपि यत्तेजस्तपसामपि यत्तपः ।
शान्तीनामपि या शान्तिर्द्युतीनामपि या द्युतिः ॥ १३.४८.२६ ॥
ଯାହା ତେଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତେଜ, ତପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତପ, ଶାନ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ଓ ଦ୍ୟୁତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୟୁତି।
13.48.27
दान्तानामपि यो दान्तो धीमतामपि या च धीः ।
देवानामपि यो देव ऋषीणामपि यस्त्वृषिः ॥ १३.४८.२७ ॥
ଯିଏ ଦାନ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦାନ୍ତ, ଧୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଧୀ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦେବ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଋଷି।
13.48.28
यज्ञानामपि यो यज्ञः शिवानामपि यः शिवः ।
रुद्राणामपि यो रुद्रः प्रभा प्रभवतामपि ॥ १३.४८.२८ ॥
ଯିଏ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯଜ୍ଞ, ଶିବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଶିବ, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ର ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭା।
13.48.29
योगिनामपि यो योगी कारणानां च कारणम् ।
यतो लोकाः सम्भवन्ति नभवन्ति यतः पुनः ॥ १३.४८.२९ ॥
ଯିଏ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗୀ ଓ କାରଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟ କାରଣ; ଯାହାଠାରୁ ଲୋକସମୂହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଯାହାଠାରୁ ସେମାନେ ପୁନର୍ବାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
13.48.30
सर्वभूतात्मभूतस्य हरस्यामिततेजसः ।
अष्टोत्तरसहस्रं तु नाम्नां शर्वस्य मे शृणु।
यच्छ्रुत्वा मनुजव्याघ्र सर्वान्कामानवाप्स्यसि ॥ १३.४८.३० ॥
ସର୍ବଭୂତର ଆତ୍ମା ହୋଇଥିବା, ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ହରଙ୍କ, ଶର୍ବଙ୍କ ଏକ ହଜାର ଆଠ ନାମ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ; ହେ ମନୁଜବ୍ୟାଘ୍ର, ଯାହା ଶୁଣି ତୁମେ ସମସ୍ତ କାମନା ପାଇବ।
13.48.31
स्थिरः स्थाणुः प्रभुर्भानुः प्रवरो वरदो वरः ।
सर्वात्मा सर्वविख्यातः सर्वः सर्वकरो भवः ॥ १३.४८.३१ ॥
ସ୍ଥିର, ସ୍ଥାଣୁ, ପ୍ରଭୁ, ଭାନୁ, ପ୍ରବର, ବରଦ, ବର, ସର୍ବାତ୍ମା, ସର୍ବବିଖ୍ୟାତ, ସର୍ବ, ସର୍ବକର, ଭବ।
13.48.32
जटी चर्मीं शिखी खङ्गी सर्वाङ्गः सर्वभावनः ।
हरश्च हरिणाक्षश्च सर्वभूतहरः प्रभुः ॥ १३.४८.३२ ॥
ଜଟାଧାରୀ, ଚର୍ମଧାରୀ, ଶିଖାଧାରୀ, ଖଡ୍ଗଧାରୀ, ସର୍ବାଙ୍ଗ, ସର୍ବଭାବନ, ହର, ହରିଣାକ୍ଷ, ସର୍ବଭୂତହର, ପ୍ରଭୁ।
13.48.33
प्रवृत्तिश्च निवृत्तिश्च नियतः शाश्वतो ध्रुवः ।
श्मशानवासी भगवान्खचरो गोचरोऽर्दनः ॥ १३.४८.३३ ॥
ପ୍ରବୃତ୍ତି ଓ ନିବୃତ୍ତି, ନିୟତ, ଶାଶ୍ୱତ, ଧ୍ରୁବ, ଶ୍ମଶାନବାସୀ, ଭଗବାନ, ଖଚର, ଗୋଚର, ଅର୍ଦନ।
13.48.34
अभिवाद्यो महाकर्मा तपस्वी भूतभावनः ।
उन्मत्तवेषप्रच्छन्नः सर्वलोकप्रजापतिः ॥ १३.४८.३४ ॥
ଅଭିବାଦ୍ୟ, ମହାକର୍ମା, ତପସ୍ୱୀ, ଭୂତଭାବନ, ଉନ୍ମତ୍ତବେଶରେ ଲୁଚିଥିବା, ସର୍ବଲୋକପ୍ରଜାପତି।
13.48.35
महारूपो महाकायो वृषरूपो महायशाः ।
महात्मा सर्वभूतात्मा विश्वरूपो महाहनुः ॥ १३.४८.३५ ॥
ମହାରୂପ, ମହାକାୟ, ବୃଷରୂପ, ମହାଯଶା, ମହାତ୍ମା, ସର୍ବଭୂତାତ୍ମା, ବିଶ୍ୱରୂପ, ମହାହନୁ।
13.48.36
लोकपालोऽन्तर्हितात्मा प्रसादो हयगर्दभिः ।
पवित्रं च महांश्चैव नियमो नियमाश्रितः ॥ १३.४८.३६ ॥
ଲୋକପାଳ, ଅନ୍ତର୍ହିତାତ୍ମା, ପ୍ରସାଦ, ଘୋଡା ଓ ଗଧ ସହିତ, ପବିତ୍ର, ମହାନ, ନିୟମ ଓ ନିୟମାଶ୍ରିତ।
13.48.37
सर्वकर्मा स्वयंभूत आदिरादिकरो निधिः ।
सहस्राक्षो विशालाक्षः सोमो नक्षत्रसाधकः ॥ १३.४८.३७ ॥
ସର୍ବକର୍ମା, ସ୍ୱୟଂଭୂ, ଆଦି, ଆଦିକର ଓ ନିଧି, ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ବିଶାଲାକ୍ଷ, ସୋମ, ନକ୍ଷତ୍ରସାଧକ।
13.48.38
चन्द्रः सूर्यः शनिः केतुर्ग्रहो ग्रहपतिर्वरः ।
अत्रिरत्र्या नमस्कर्ता मृगबाणार्पणोऽनघः ॥ १३.४८.३८ ॥
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶନି, କେତୁ, ଗ୍ରହ, ଗ୍ରହପତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତ୍ରି, ଅତ୍ରୀ ସହିତ ନମସ୍କାର ଗ୍ରହଣକାରୀ, ମୃଗବାଣ ନିକ୍ଷେପକାରୀ, ନିର୍ଦୋଷ।
13.48.39
महातपा घोरतपा अदीनो दीनसाधकः ।
संवत्सरकरो मन्त्रः प्रमाणं परमं तपः ॥ १३.४८.३९ ॥
ମହାତପା, ଘୋରତପା, ଅଦୀନ, ଦୀନମାନଙ୍କର ସାଧକ, ସଂବତ୍ସରକର୍ତ୍ତା, ମନ୍ତ୍ର, ପରମ ପ୍ରମାଣ, ପରମ ତପ।
13.48.40
योगी योज्यो महाबीजो महारेता महाबलः ।
सुवर्णरेताः सर्वज्ञः सुबीजो बीजवाहनः ॥ १३.४८.४० ॥
ଯୋଗୀ, ଯୋଜ୍ୟ, ମହାବୀଜ, ମହାରେତା, ମହାବଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣରେତା, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସୁବୀଜ, ବୀଜବାହନ।
13.48.41
दशबाहुस्त्वनिमिषो नीलकण्ठ उमापतिः ।
विश्वरूपः स्वयं श्रेष्ठो बलवीरो बलो गणः ॥ १३.४८.४१ ॥
ଦଶବାହୁ, ଅନିମିଷ, ନୀଳକଣ୍ଠ, ଉମାପତି, ବିଶ୍ୱରୂପ, ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଳବୀର, ବଳ, ଗଣ।
13.48.42
गणकर्ता गणपतिर्दिग्वासाः काम एव च ।
मन्त्रवित्परमो मन्त्रः सर्वभावकरो हरः ॥ १३.४८.४२ ॥
ଗଣକର୍ତ୍ତା, ଗଣପତି, ଦିଗ୍ବାସା, କାମ ମଧ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ରବିତ୍, ପରମ ମନ୍ତ୍ର, ସର୍ବଭାବକର, ହର।
13.48.43
कमण्डलुधरो धन्वी बाणहस्तः कपालवान् ।
अशनी शतघ्नी खङ्गी पट्टिशी चायुधी महान् ॥ १३.४८.४३ ॥
କମଣ୍ଡଳୁ ଧାରଣକାରୀ, ଧନୁର୍ଧର, ହାତରେ ବାଣଧାରୀ, କପାଳଧାରୀ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଶତଘ୍ନୀ ଓ ଖଡ଼୍ଗଧାରୀ, ପଟ୍ଟିଶଧାରୀ, ଆୟୁଧଯୁକ୍ତ ମହାନ୍।
13.48.44
स्रुवहस्तः सुरूपश्च तेजस्तेजस्करो निधिः ।
उष्णीषी च सुवक्त्रश्च उदग्रो विनतस्तथा ॥ १३.४८.४४ ॥
ହାତରେ ସ୍ରୁବ ଧାରଣକାରୀ, ସୁରୂପ, ତେଜ ଓ ତେଜର କର୍ତ୍ତା, ନିଧି, ପଗଡ଼ି ଧାରୀ, ସୁନ୍ଦର ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ, ଉନ୍ନତ ଓ ବିନତ।
13.48.45
दीर्घश्च हरिकेशश्च सुतीर्थः कुष्ण एव च ।
शृगालरूपः सिद्धार्थो मुण्डः सर्वशुभंकरः ॥ १३.४८.४५ ॥
ଦୀର୍ଘ, ହରିକେଶ, ସୁତୀର୍ଥ, କୁଷ୍ଣ ହିଁ, ଶିଆଳ ରୂପୀ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, ମୁଣ୍ଡିତ ମସ୍ତକ, ସର୍ବଶୁଭଙ୍କର।
13.48.46
अजश्च बहुरूपश्च गन्धधारी कपर्द्यपि ।
ऊर्ध्वरेता ऊर्ध्वलिङ्ग ऊर्ध्वशायी नभःस्थलः ॥ १३.४८.४६ ॥
ଅଜ, ବହୁରୂପ, ଗନ୍ଧଧାରୀ, କପର୍ଦ୍ଦୀ ମଧ୍ୟ, ଊର୍ଧ୍ୱରେତା, ଊର୍ଧ୍ୱଲିଙ୍ଗ, ଊର୍ଧ୍ୱଶାୟୀ, ଆକାଶସ୍ଥଳବାସୀ।
13.48.47
त्रिजटी चीरवासाश्च रुद्रः सेनापतिर्विभुः ।
अहश्चरो नक्तंचरस्तिग्ममन्युः सुवर्चसः ॥ १३.४८.४७ ॥
ତ୍ରିଜଟୀ, ବଲ୍କଳ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ରୁଦ୍ର, ସେନାପତି, ବିଭୁ, ଦିନରେ ବିଚରଣକାରୀ, ରାତିରେ ବିଚରଣକାରୀ, ତୀବ୍ରକ୍ରୋଧୀ, ସୁବର୍ଚସ।
13.48.48
गजहा दैत्यहा कालो लोकधाता गुणाकरः ।
सिंहशार्दूलरूपश्चि आर्द्रचर्माम्बरावृतः ॥ १३.४८.४८ ॥
ଗଜହା, ଦୈତ୍ୟହା, କାଳ, ଲୋକଧାତା, ଗୁଣାକର, ସିଂହ-ଶାର୍ଦୂଳ ରୂପ, ଓଦା ଚର୍ମବସ୍ତ୍ରେ ଆବୃତ।
13.48.49
कालयोगी महानादः सर्वकामश्चतुष्पथः ।
निशाचरः प्रेतचारी भूतचारी महेश्वरः ॥ १३.४८.४९ ॥
କାଳଯୋଗୀ, ମହାନାଦ, ସର୍ବକାମ, ଚତୁଷ୍ପଥ, ନିଶାଚର, ପ୍ରେତଚାରୀ, ଭୂତଚାରୀ, ମହେଶ୍ୱର।
13.48.50
बहुभूतो बहुधरः स्वर्भिनुरमितो गतिः ।
नृत्यप्रियो नित्यनर्तो नर्तकः सर्वलालसः ॥ १३.४८.५० ॥
ବହୁଭୂତ, ବହୁଧର, ସ୍ୱର୍ଭିନୁ, ଅମିତ, ଗତି, ନୃତ୍ୟପ୍ରିୟ, ନିତ୍ୟନର୍ତ, ନର୍ତକ, ସର୍ବଲାଳସ।
13.48.51
घोरो महातपाः पाशो नित्यो गिरिरुहो नभः ।
सहस्रहस्तो विजयो व्यवसायो ह्यतन्द्रितः ॥ १३.४८.५१ ॥
ଘୋର, ମହାତପା, ପାଶ, ନିତ୍ୟ, ଗିରିରୁହ, ନଭ, ସହସ୍ରହସ୍ତ, ବିଜୟ, ବ୍ୟବସାୟ, ନିଶ୍ଚୟ, ଅତନ୍ଦ୍ରିତ।
13.48.52
अधर्षणो धर्षणात्मा यज्ञहा कामनाशकः ।
दक्षयागापहारी च सुसहो मध्यमस्तथा ॥ १३.४८.५२ ॥
ଅଧର୍ଷଣ, ଧର୍ଷଣାତ୍ମା, ଯଜ୍ଞହା, କାମନାଶକ, ଦକ୍ଷଯାଗାପହାରୀ, ସୁସହ, ମଧ୍ୟମ, ତଥା।
13.48.53
तेजोपहारी बलहा मुदितोऽर्थोऽजितो वरः ।
गम्भीरघोषो गम्भीरो गम्भीरबलवाहनः ॥ १३.४८.५३ ॥
ତେଜୋପହାରୀ, ବଳହା, ମୁଦିତ, ଅର୍ଥ, ଅଜିତ, ବର, ଗମ୍ଭୀରଘୋଷ, ଗମ୍ଭୀର, ଗମ୍ଭୀରବଳବାହନ।
13.48.54
न्यग्रोधरूपो न्यग्रोधो वृक्षकर्णस्थितिर्विभुः ।
सुतीक्ष्णदशनश्चैव महाकायो महाननः ॥ १३.४८.५४ ॥
ନ୍ୟଗ୍ରୋଧରୂପ, ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ବୃକ୍ଷକର୍ଣସ୍ଥିତି, ବିଭୁ, ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଦଶନ, ଏବଂ, ନିଶ୍ଚୟ, ମହାକାୟ, ମହାନନ।
13.48.55
विष्वक्सेनो हरिर्यज्ञः संयुगापीडवाहनः ।
तीक्ष्णतापश्च हर्यश्वः सहायः कर्मकालवित् ॥ १३.४८.५५ ॥
ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ, ହରି, ଯଜ୍ଞ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପେଷଣ କରୁଥିବା ବାହନ ଥିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତାପ ଥିବା, ହର୍ଯଶ୍ୱ, ସହାୟ, କର୍ମକାଳ ଜାଣିଥିବା।
13.48.56
विष्णुप्रसादितो यज्ञः समुद्रो वडवामुखः ।
हुताशनसहायश्च प्रशान्तात्मा हुताशनः ॥ १३.४८.५६ ॥
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ଯଜ୍ଞ, ବଡବାମୁଖ ଥିବା ସମୁଦ୍ର, ହୁତାଶନର ସହାୟ, ଶାନ୍ତାତ୍ମା, ହୁତାଶନ।
13.48.57
उग्रतेजा महातेजा जन्यो विजयकालवित् ।
ज्योतिषामयनं सिद्धिः सर्वविग्रह एव च ॥ १३.४८.५७ ॥
ଉଗ୍ର ତେଜ ଥିବା, ମହାତେଜ, ଯୋଦ୍ଧା, ବିଜୟକାଳ ଜାଣିଥିବା, ଜ୍ୟୋତିଷର ଆଶ୍ରୟ, ସିଦ୍ଧି, ସର୍ବବିଗ୍ରହ।
13.48.58
शिंखी मुण्डी जटी ज्वाली मूर्तिजो मूर्धगो बली ।
वेणवी पणवी ताली खली कालकटंकटः ॥ १३.४८.५८ ॥
ଶିଖୀ, ମୁଣ୍ଡୀ, ଜଟୀ, ଜ୍ୱାଳୀ, ମୂର୍ତିଜ, ମୂର୍ଧଗ, ବଳୀ, ବେଣବୀ, ପଣବୀ, ତାଳୀ, ଖଳୀ, କାଳକଟଂକଟ।
13.48.59
नक्षत्रविग्रहमतिर्गुणबुद्धिर्लयो गमः ।
प्रजापतिर्विश्वबाहुर्विभागः सर्वगोमुखः ॥ १३.४८.५९ ॥
ନକ୍ଷତ୍ର-ବିଗ୍ରହ ଯାହାର ମତି, ଗୁଣବୁଦ୍ଧି, ଲୟ, ଗମ, ପ୍ରଜାପତି, ବିଶ୍ୱବାହୁ, ବିଭାଗ, ସର୍ବଗୋମୁଖ।
13.48.60
विमोचनः सुसरणो हिरण्यकवचोद्भवः ।
मेढ्रजो बलचारी च महीचारी स्रुतस्तथा ॥ १३.४८.६० ॥
ବିମୋଚନ, ସୁଶରଣ, ହିରଣ୍ୟକବଚରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ମେଢ୍ରଜ, ବଳଚାରୀ, ମହୀଚାରୀ, ସ୍ରୁତସ୍ତ।
13.48.61
सर्वतूर्यनिनादी च सर्वातोद्यपरिग्रहः ।
व्यालरूपो गुहावासी गुहो माली तरङ्गवित् ॥ १३.४८.६१ ॥
ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟର ନିନାଦକାରୀ ଓ ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣକାରୀ, ସର୍ପରୂପୀ, ଗୁହାବାସୀ, ଗୁହ, ମାଳୀ, ତରଙ୍ଗଜ୍ଞ।
13.48.62
त्रिदशस्त्रिकालधृक्कर्मसर्वबन्धविमोचनः ।
बन्धनस्त्वसुरेन्द्राणां युधि शत्रुविनाशनः ॥ १३.४८.६२ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ, ତିନି କାଳଧାରୀ, ସମସ୍ତ କର୍ମବନ୍ଧନ ମୋଚନକାରୀ, ଅସୁରେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧୁଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁବିନାଶକ।
13.48.63
साङ्ख्यप्रसादो दुर्वासाः सर्वसाधुनिषेवितः ।
प्रस्कन्दनो विभागज्ञो अतुल्यो यज्ञभागवित् ॥ १३.४८.६३ ॥
ସାଂଖ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନକାରୀ, ଦୁର୍ବାସା, ସମସ୍ତ ସାଧୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ପ୍ରସ୍କନ୍ଦନ, ବିଭାଗଜ୍ଞ, ଅତୁଲ୍ୟ, ଯଜ୍ଞଭାଗଜ୍ଞ।
13.48.64
सर्ववासः सर्वचारी दुर्वासा वासवोऽमरः ।
हैमो हेमकरो यज्ञः सर्वंधारी धरोत्तमः ॥ १३.४८.६४ ॥
ସର୍ବତ୍ର ବାସକାରୀ, ସର୍ବତ୍ର ବିଚରଣକାରୀ, ଦୁର୍ବାସା, ବାସବ, ଅମର, ହୈମ, ହେମକର, ଯଜ୍ଞ, ସର୍ବଧାରୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାରକ।
13.48.65
लोहिताक्षो महाक्षश्च विजयाक्षो विशारदः ।
सङ्ग्रहो निग्रहः कर्ता सर्पचीरनिवासनः ॥ १३.४८.६५ ॥
ଲାଲ ଆଖିବିଶିଷ୍ଟ, ମହାକ୍ଷ, ବିଜୟାକ୍ଷ, ବିଶାରଦ, ସଂଗ୍ରହକାରୀ, ନିଗ୍ରହକାରୀ, କର୍ତା, ସର୍ପଚର୍ମ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ।
13.48.66
मुख्योऽमुख्यश्च देहश्च काहलिः सर्वकामदः ।
सर्वकासप्रसादश्च सुबलो बलरूपधृत् ॥ १३.४८.६६ ॥
ମୁଖ୍ୟ ଓ ଅମୁଖ୍ୟ, ଦେହ, କାହଲି, ସର୍ବକାମଦ, ସର୍ବକାସପ୍ରସାଦ, ସୁବଳ, ବଳ ଓ ରୂପଧାରୀ।
13.48.67
सर्वकामवरश्चैव सर्वदः सर्वतोमुखः ।
आकाशनिर्विरूपश्च निपाती ह्यवशः खगः ॥ १३.४८.६७ ॥
ସେ ସମସ୍ତ କାମନାର ବରଦାତା, ସର୍ବଦାତା, ସର୍ବତୋମୁଖ; ଆକାଶ ପରି ନିରାକାର, ନିପାତୀ, ପ୍ରକୃତରେ ଅବଶ ଓ ପକ୍ଷୀ।
13.48.68
रौद्ररूपोंऽशुरादित्यो बहुरश्मिः सुवर्चसी ।
वसुवेगो महावेगो मनोवेगो निशाचरः ॥ १३.४८.६८ ॥
ସେ ରୌଦ୍ରରୂପ, ଅଂଶୁ ଓ ଆଦିତ୍ୟ, ବହୁରଶ୍ମି, ସୁନ୍ଦର ତେଜସ୍ୱୀ; ବସୁଙ୍କ ପରି ବେଗବାନ, ମହାବେଗ, ମନୋବେଗ, ରାତ୍ରିରେ ବିଚରଣକାରୀ।
13.48.69
सर्ववासी श्रियावासी उपदेशकरोऽकरः ।
मुनिरात्मनिरालोकः सम्भग्नश्च सहस्रदः ॥ १३.४८.६९ ॥
ସେ ସର୍ବରେ ବାସକାରୀ, ଶ୍ରୀରେ ବାସକାରୀ, ଉପଦେଶଦାତା, ଅକର୍ତା, ମୁନି, ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ଆଲୋକିତ, ସମ୍ଭଗ୍ନ ଏବଂ ସହସ୍ରଦାତା।
13.48.70
पक्षी च पक्षरूपश्च अतिदीप्तो विशाम्पतिः ।
उन्मादो मदनः कामो ह्यश्वत्थोऽर्थकरो यशः ॥ १३.४८.७० ॥
ସେ ପକ୍ଷୀ, ପକ୍ଷରୂପ, ଅତି ଦୀପ୍ତ, ପ୍ରଜାପତି; ଉନ୍ମାଦ, ମଦନ, କାମ; ପ୍ରକୃତରେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ଧନ ଦାତା ଓ ଯଶ।
13.48.71
वामदेवश्च वामश्च प्राग्दक्षिणश्च वामनः ।
सिद्धयोगी महर्षिश्च सिद्धार्थः सिद्धसाधकः ॥ १३.४८.७१ ॥
ସେ ବାମଦେବ, ବାମ, ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ, ବାମନ; ସିଦ୍ଧଯୋଗୀ, ମହର୍ଷି, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, ସିଦ୍ଧସାଧକ।
13.48.72
भिक्षुश्च भिक्षुरूपश्च विपणो मृदुरव्ययः ।
महासेनो विशाखश्च षष्टिभागो गवांपतिः ॥ १३.४८.७२ ॥
ସେ ଭିକ୍ଷୁ, ଭିକ୍ଷୁରୂପ, ବ୍ୟବସାୟୀ, ମୃଦୁ, ଅବ୍ୟୟ; ମହାସେନ, ବିଶାଖ, ଷଷ୍ଠିଭାଗ ଓ ଗବାଂପତି।
13.48.73
वज्रहस्तश्च विष्कम्भी चमूस्तम्भन एव च ।
वृत्तावृत्तकरस्तालो मधुर्मधुकलोचनः ॥ १३.४८.७३ ॥
ବଜ୍ରହସ୍ତ, ବିଷ୍କମ୍ଭୀ, ଚମୂସ୍ତମ୍ଭନ, ବୃତ୍ତାବୃତ୍ତକର, ତାଳ, ମଧୁ, ମଧୁକଲୋଚନ।
13.48.74
वाचस्पत्यो वाजसनो नित्यमाश्रमपूजितः ।
ब्रह्मचारी लोकचारी सर्वचारी विचारवित् ॥ १३.४८.७४ ॥
ବାଚସ୍ପତ୍ୟ, ବାଜସନ, ଆଶ୍ରମରେ ନିତ୍ୟ ପୂଜିତ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଲୋକଚାରୀ, ସର୍ବଚାରୀ, ବିଚାରବିତ୍।
13.48.75
ईशान ईश्वरः कालो निशाचारी पिनाकवान् ।
निमित्तस्थो निमित्तं च नन्दिर्नन्दिकरो हरिः ॥ १३.४८.७५ ॥
ଈଶାନ, ଈଶ୍ୱର, କାଳ, ନିଶାଚାରୀ, ପିନାକବାନ୍, ନିମିତ୍ତସ୍ଥ, ନିମିତ୍ତ, ନନ୍ଦି, ନନ୍ଦିକର, ହରି।
13.48.76
नन्दीश्वरश्च नन्दी च नन्दनो नन्दिवर्धनः ।
भगहारी निहन्ता च कालो ब्रह्मा पितामहः ॥ १३.४८.७६ ॥
ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର, ନନ୍ଦୀ, ନନ୍ଦନ, ନନ୍ଦିବର୍ଧନ, ଭଗହାରୀ, ନିହନ୍ତା, କାଳ, ବ୍ରହ୍ମା, ପିତାମହ।
13.48.77
चतुर्मुखो महालिङ्गश्चारुलिङ्गस्तथैव च ।
लिङ्गाध्यक्षः सुराध्यक्षो योगाध्यक्षो युगावहः ॥ १३.४८.७७ ॥
ଚତୁର୍ମୁଖ, ମହାଲିଙ୍ଗ, ଚାରୁଲିଙ୍ଗ, ସେହିପରି, ଲିଙ୍ଗାଧ୍ୟକ୍ଷ, ସୁରାଧ୍ୟକ୍ଷ, ଯୋଗାଧ୍ୟକ୍ଷ, ଯୁଗାବହ।
13.48.78
बीजाध्यक्षो बीजकर्ता अव्यात्माऽनुगतो बलः ।
इतिहासः सकल्पश्च गौतमोऽथ निशाकरः ॥ १३.४८.७८ ॥
ବୀଜାଧ୍ୟକ୍ଷ, ବୀଜକର୍ତ୍ତା, ଅବ୍ୟ, ଆତ୍ମା, ଅନୁଗତ, ବଳ, ଇତିହାସ, ସକଳ୍ପ, ଗୌତମ, ଏବଂ ନିଶାକର।
13.48.79
दम्भो ह्यदम्भो वैदम्भो वश्यो वशकरः कलिः ।
लोककर्ता पशुपतिर्महाकर्ता ह्यनौषधः ॥ १३.४८.७९ ॥
ସେ ହିଁ ଦମ୍ଭ, ଅଦମ୍ଭ, ବୈଦମ୍ଭ; ବଶ୍ୟ, ବଶକର, କଲି; ଲୋକକର୍ତ୍ତା, ପଶୁପତି, ମହାକର୍ତ୍ତା; ନିଶ୍ଚିତରେ ତାଙ୍କର ଔଷଧ ନାହିଁ।
13.48.80
अक्षरं परमं ब्रह्मि बलवच्छक्र एव च ।
नीतिर्ह्यनीतिः शुद्धात्मा शुद्धो मान्यो गतागतः ॥ १३.४८.८० ॥
ସେ ହିଁ ଅକ୍ଷର, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ବଳବାନ, ଶକ୍ର; ନୀତି ମଧ୍ୟ ସେ, ଅନୀତି ମଧ୍ୟ ସେ; ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, ଶୁଦ୍ଧ, ମାନ୍ୟ, ଗତାଗତ।
13.48.81
बहुप्रसादः सुस्वप्नो दर्पणोऽथ त्वभित्रजित् ।
वेदकारो मन्त्रकारो विद्वान्समरमर्दनः ॥ १३.४८.८१ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କୃପାଳୁ, ସୁସ୍ୱପ୍ନଧାରୀ, ଦର୍ପଣ ମଧ୍ୟ ସେ, ଶତ୍ରୁଜିତ; ବେଦକର୍ତ୍ତା, ମନ୍ତ୍ରକର୍ତ୍ତା, ବିଦ୍ୱାନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମର୍ଦ୍ଦନ।
13.48.82
महामेघनिवासी च महाघोरो वशीकरः ।
अग्निज्वालो महाज्वालो अतिधूम्रो हुतो हिवः ॥ १३.४८.८२ ॥
ମହାମେଘରେ ବାସକାରୀ, ମହାଘୋର, ବଶୀକରଣକାରୀ; ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା, ମହାଜ୍ୱାଳା, ଅତିଧୂମ୍ର, ହୁତ, ହବି।
13.48.83
वृषणः शंकरो नित्यं वर्चस्वी धूमकेतनः ।
नीलस्तथाङ्गलुब्धश्च शोभनो निरवग्रहः ॥ १३.४८.८३ ॥
ବୃଷ, ଶଙ୍କର, ସର୍ବଦା ତେଜସ୍ୱୀ, ଧୂମକେତୁ; ନୀଳ, ଅଙ୍ଗଲୁବ୍ଧ, ଶୋଭନ, ନିରବଗ୍ରହ।
13.48.84
स्वस्तिदः स्वस्तिभावश्च भागी भागकरो लघुः ।
उत्सङ्गश्च महाङ्गश्चि महागर्भपरायणः ॥ १३.४८.८४ ॥
ସ୍ୱସ୍ତିଦ, ସ୍ୱସ୍ତିଭାବ, ଭାଗୀ, ଭାଗକର, ଲଘୁ; ଉତ୍ସଙ୍ଗ, ମହାଙ୍ଗ, ମହାଗର୍ଭପରାୟଣ।
13.48.85
कृष्णवर्णः सुवर्णश्च इन्द्रियं सर्वदेहिनाम् ।
महापादो महाहस्तो महाकायो महायशाः ॥ १३.४८.८५ ॥
ସେ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ; ମହାପାଦ, ମହାହସ୍ତ, ମହାକାୟ ଓ ମହାଯଶା।
13.48.86
महामूर्धा महाभात्रो महानेत्रो निशालयः ।
महान्तको महाकर्णो महोष्ठश्चि महाहनुः ॥ १३.४८.८६ ॥
ମହାମସ୍ତକ, ମହୋଦର, ମହାନେତ୍ର, ରାତ୍ରିରେ ବାସକାରୀ, ମହାନ୍ତକ, ମହାକର୍ଣ୍ଣ, ମହୋଷ୍ଠ ଓ ମହାହନୁ।
13.48.87
महानासो महाकम्बुर्महाग्रीवः श्मशानभाक् ।
महावक्षा महोरस्को ह्यन्तरात्मा मृगालयः ॥ १३.४८.८७ ॥
ମହାନାସିକ, ମହାକମ୍ବୁ, ମହାଗ୍ରୀବ, ଶ୍ମଶାନରେ ଭାଗୀ, ମହାବକ୍ଷ, ବିଶାଳୋରସ୍କ; ନିଶ୍ଚୟ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଓ ଅରଣ୍ୟବାସୀ।
13.48.88
लम्बनो लम्बितोष्ठश्च महामायः पयोनिधिः ।
महादन्तो महादंष्ट्रो महाजिह्वो महामुखः ॥ १३.४८.८८ ॥
ଲମ୍ବନ, ଲମ୍ବିତ ଓଷ୍ଠ, ମହାମାୟା, ଜଳନିଧି, ମହାଦନ୍ତ, ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ର, ମହାଜିହ୍ୱ ଓ ମହାମୁଖ।
13.48.89
महानखो महारोमा महाकेशो महाजटः ।
प्रसन्नश्च प्रसादश्च प्रत्ययो गिरिसाधनः ॥ १३.४८.८९ ॥
ମହାନଖ, ମହାରୋମା, ମହାକେଶ, ମହାଜଟା; ପ୍ରସନ୍ନ, ପ୍ରସାଦ, ପ୍ରତ୍ୟୟ ଓ ଗିରିସାଧନର ସିଦ୍ଧିଦାତା।
13.48.90
स्नेहनोऽस्नेहनश्चैव अजितश्च महामुनिः ।
वृक्षाकारो वृक्षकेतुरनलो वायुवाहनः ॥ १३.४८.९० ॥
ସ୍ନେହନ ଓ ଅସ୍ନେହନ, ନିଶ୍ଚୟ ଅଜିତ ଓ ମହାମୁନି; ବୃକ୍ଷାକାର, ବୃକ୍ଷକେତୁ, ଅନଳ ଓ ବାୟୁବାହନ।
13.48.91
गण्डली मेरुधामा च देवाधिपतिरेव च ।
अथर्वशीर्षः सामास्य ऋक्सहस्रामितेक्षणः ॥ १३.४८.९१ ॥
ଗଣ୍ଡଲୀ, ମେରୁଧାମା, ଦେବାଧିପତି ମଧ୍ୟ ସେ; ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷ, ସାମବେଦ ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ; ସହସ୍ର ଋକ୍ ଓ ଅସଂଖ୍ୟ ନୟନବିଶିଷ୍ଟ।
13.48.92
यजुःपादभुजो गुह्यः प्रकाशो जङ्गमस्तथा ।
अमोघार्थः प्रसादश्च अभिगम्यः सुदर्शनः ॥ १३.४८.९२ ॥
ଯଜୁର୍ବେଦ ଯାହାଙ୍କ ପାଦ ଓ ବାହୁ; ଗୁହ୍ୟ, ପ୍ରକାଶ, ଜଙ୍ଗମ; ଯାହାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଦାପି ବିଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ; ପ୍ରସନ୍ନ, ସମୀପବର୍ତ୍ତୀ, ସୁଦର୍ଶନ।
13.48.93
उपकारः प्रियः सर्वः कनकः काञ्चनच्छविः ।
नाभिर्नन्दिकरो भावः पुष्करस्थपतिः स्थिरः ॥ १३.४८.९३ ॥
ଉପକାରୀ, ପ୍ରିୟ, ସର୍ବରୂପ; କନକ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କାନ୍ତିବିଶିଷ୍ଟ; ନାଭି, ଆନନ୍ଦଦାତା, ଭାବ; ପୁଷ୍କରର ସ୍ଥାପକ, ସ୍ଥିର।
13.48.94
द्वादशस्त्रासनश्चाद्यो यज्ञो यज्ञसमाहितः ।
नक्तं कलिश्च कालश्च मकरः कालपूजितः ॥ १३.४८.९४ ॥
ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା, ଆଦି, ଯଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞରେ ସମାହିତ; ରାତ୍ରି, କଳି, କାଳ, ମକର; କାଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।
13.48.95
सगणो गणकारश्च भूतवाहनसारथिः ।
भस्मशयो भस्मगोप्ता भस्मभूतस्तरुर्गणः ॥ १३.४८.९५ ॥
ଗଣ ସହିତ, ଗଣର ସ୍ରଷ୍ଟା, ଭୂତବାହନର ସାରଥି; ଭସ୍ମରେ ଶୟନକାରୀ, ଭସ୍ମର ରକ୍ଷକ, ଭସ୍ମରୂପ; ବୃକ୍ଷଗଣ।
13.48.96
लोकपालस्तथा लोको महात्मा सर्वपूजितः ।
शुक्लस्त्रिशुक्लः सम्पन्नः शुचिर्भूतनिषेवितः ॥ १३.४८.९६ ॥
ଲୋକପାଳ, ସେହିପରି ଲୋକ, ମହାତ୍ମା, ସର୍ବପୂଜିତ; ଶୁକ୍ଲ, ତ୍ରିଶୁକ୍ଲ, ସମ୍ପନ୍ନ, ଶୁଚି, ଭୂତଗଣ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
13.48.97
आश्रमस्थः क्रियादस्थो विश्वकर्ममतिर्वरः ।
विशालशाखस्ताम्रोष्ठो ह्यम्बुजालः सुनिश्चलः ॥ १३.४८.९७ ॥
ଆଶ୍ରମରେ ସ୍ଥିତ, କ୍ରିୟାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପରି ବୁଦ୍ଧିବିଶିଷ୍ଟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ବିଶାଳ ଶାଖାଯୁକ୍ତ, ତାମ୍ର ପରି ରକ୍ତିମ ଓଠଯୁକ୍ତ, ପଦ୍ମଜାଲଯୁକ୍ତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥିର।
13.48.98
कपिलः कपिशः शुक्ल आयुश्चैवि परोऽपरः ।
गन्धर्वो ह्यदितिस्तार्क्ष्यः सुविज्ञेयः सुशारदः ॥ १३.४८.९८ ॥
କପିଳ, କପିଶ, ଶୁକ୍ଳ, ଆୟୁ ମଧ୍ୟ; ପର ଓ ଅପର; ଗନ୍ଧର୍ବ, ନିଶ୍ଚୟ ଅଦିତି, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ; ସହଜରେ ଜ୍ଞେୟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ୱାନ।
13.48.99
परश्वधायुधो देव अनुकारी सुबान्धवः ।
तुम्बवीणो महाक्रोध ऊर्ध्वरेता जलेशयः ॥ १३.४८.९९ ॥
ପରଶୁ ଯାହାର ଆୟୁଧ, ଦେବ, ଅନୁକାରୀ, ଉତ୍ତମ ବାନ୍ଧବ; ତୁମ୍ବବୀଣାଧାରୀ, ମହାକ୍ରୋଧୀ, ଊର୍ଧ୍ବରେତା, ଜଳରେ ଶୟନକାରୀ।
13.48.100
उग्रो वंशकरो वंशो वंशनादो ह्यनिन्दितः ।
सर्वाङ्गरूपो मायावी सुहृदो ह्यनिलोऽनलः ॥ १३.४८.१०० ॥
ଉଗ୍ର, ବଂଶକର, ବଂଶ, ବଂଶନାଦ; ନିଶ୍ଚୟ ଅନିନ୍ଦିତ; ସର୍ବାଙ୍ଗରୂପ, ମାୟାବୀ, ସୁହୃତ୍, ନିଶ୍ଚୟ ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି।
13.48.101
बन्धनो बन्धकर्ता च सुबन्धनविमोचनः ।
स यज्ञारिः स कामारिर्महादंष्ट्रो महायुधः ॥ १३.४८.१०१ ॥
ବାନ୍ଧୁଥିବା, ବନ୍ଧନ କରୁଥିବା, ଏବଂ ସୁବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଥିବା; ସେ ଯଜ୍ଞର ଶତ୍ରୁ, ସେ କାମର ଶତ୍ରୁ, ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ର, ମହାୟୁଧ।
13.48.103
बहुधा निन्दितः शर्वः शङ्करः शङ्करोऽधनः ।
अहिर्बुध्न्योऽनिलाभश्च चेकितानो हविस्तथा।
अजैकपाच्च कापाली त्रिशङ्कुरजितः शिवः ॥ १३.४८.१०३ ॥
ବହୁ ପ୍ରକାରେ ନିନ୍ଦିତ, ଶର୍ବ, ଶଙ୍କର, ଶଙ୍କର, ଅଧନ; ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟ, ଅନିଲାଭ, ଚେକିତାନ ଓ ହବି; ଅଜୈକପାତ୍ ଓ କାପାଳୀ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ, ଅଜିତ, ଶିବ।
13.48.104
धन्वन्तरिर्धूमकेतुः स्कन्दो वैश्रवणस्तथा ।
धाता शक्रश्च विष्णुश्च मित्रस्त्वष्टा ध्रुवो धरः ॥ १३.४८.१०४ ॥
ଧନ୍ବନ୍ତରି, ଧୂମକେତୁ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ବୈଶ୍ରବଣ; ଧାତା, ଶକ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ; ମିତ୍ର, ତ୍ଵଷ୍ଟା, ଧ୍ରୁବ ଓ ଧର।
13.48.105
प्रभावः सर्वगो वायुरर्यमा सविता रविः ।
उषङ्गुश्च विधाता च मांधाता भूतभावनः ॥ १३.४८.१०५ ॥
ପ୍ରଭାବ, ସର୍ବଗ, ବାୟୁ, ଅର୍ଯମା, ସବିତା, ରବି; ଉଷଙ୍ଗୁ ଓ ବିଧାତା; ମାନ୍ଧାତା, ଭୂତଭାବନ।
13.48.106
विभुर्वर्णविभावी च सर्वकामगुणावहः ।
पद्मनाभो महागर्भश्चन्द्रवक्त्रोऽनिलोऽनलः ॥ १३.४८.१०६ ॥
ବିଭୁ, ବର୍ଣବିଭାବୀ ଓ ସର୍ବକାମଗୁଣାବହ; ପଦ୍ମନାଭ, ମହାଗର୍ଭ, ଚନ୍ଦ୍ରବକ୍ତ୍ର, ଅନିଲ ଓ ଅନଳ।
13.48.107
बलवांश्चोपशान्तश्च पुराणः पुण्यचञ्चुरी ।
कुरुकर्ता कुरुवासी कुरुभूतो गुणौषधः ॥ १३.४८.१०७ ॥
ବଳବାନ ଓ ଉପଶାନ୍ତ; ପୁରାଣ, ପୁଣ୍ୟଚଞ୍ଚୁରୀ; କୁରୁକର୍ତ୍ତା, କୁରୁବାସୀ, କୁରୁଭୂତ; ଗୁଣୌଷଧ।
13.48.108
सर्वाशयो दर्भचारी सर्वेषां प्राणिनां पतिः ।
देवदेवः सुखासक्तः सदसत्सर्वरत्नवित् ॥ १३.४८.१०८ ॥
ସର୍ବାଶୟ, ଦର୍ଭଚାରୀ, ସର୍ବପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପତି, ଦେବଦେବ, ସୁଖାସକ୍ତ, ସଦସତ୍ସର୍ବରତ୍ନବିତ୍।
13.48.109
कैलासगिरिवासी च हिमवद्भिरिसंश्रयः ।
कूलहारी कूलकर्ता बहुविद्यो बहुप्रदः ॥ १३.४८.१०९ ॥
କୈଲାସଗିରିବାସୀ ଓ ହିମବଦ୍ଗିରିସଂଶ୍ରୟ; କୂଳହାରୀ, କୂଳକର୍ତ୍ତା, ବହୁବିଦ୍ୟ, ବହୁପ୍ରଦ।
13.48.110
वणिजो वर्धकी वृक्षो बकुलश्चन्दनश्छदः ।
सारग्रीवो महाजत्रुरलोलश्च महौषधः ॥ १३.४८.११० ॥
ସେ ବଣିକ, ବଢ଼େଇ, ବୃକ୍ଷ, ବକୁଳ ବୃକ୍ଷ, ଚନ୍ଦନ, ଛଦ, ସାରଗ୍ରୀବ, ମହାଜତ୍ରୁ, ଅଚଳ ଏବଂ ମହୌଷଧ।
13.48.111
सिद्धार्थकारी सिद्धार्थश्छदो व्याकरणोत्तरः ।
सिंहनादः सिंहदंष्ट्रः सिंहगः सिंहवाहनः ॥ १३.४८.१११ ॥
ସେ ସିଦ୍ଧାର୍ଥକାରୀ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, ଛଦ, ବ୍ୟାକରଣର ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ, ସିଂହନାଦ, ସିଂହଦଂଷ୍ଟ୍ର, ସିଂହଗ ଏବଂ ସିଂହବାହନ।
13.48.112
प्रभावात्मा जगत्कालस्थालो लोकहितस्तरुः ।
सारङ्गो नवचक्राङ्गः केतुमाली सभावनः ॥ १३.४८.११२ ॥
ସେ ପ୍ରଭାବାତ୍ମା, ଜଗତ୍କାଳସ୍ଥାଳ, ଲୋକହିତ, ତରୁ, ସାରଙ୍ଗ, ନବଚକ୍ରାଙ୍ଗ, କେତୁମାଳୀ ଏବଂ ସଭାବନ।
13.48.113
भूतालयो भूतपतिरहोरात्रमनिन्दितः ॥ १३.४८.११३ ॥
ସେ ଭୂତାଳୟ, ଭୂତପତି, ଅହୋରାତ୍ର ଏବଂ ଅନିନ୍ଦିତ।
13.48.114
वाहिता सर्वभूतानां निलयश्च विभुर्भवः ।
अमोघः संयतो ह्यश्वो भोजनः प्राणधारणः ॥ १३.४८.११४ ॥
ସେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କର ବାହକ ଓ ନିଳୟ, ବିଭୁ, ଭବ, ଅମୋଘ, ସଂଯତ, ଅଶ୍ୱ, ଭୋଜନ ଏବଂ ପ୍ରାଣଧାରକ।
13.48.115
धृतिमान्मतिमान्दक्षः सत्कृतश्च युगाधिपः ।
गोपालिर्गोपतिर्ग्रामो गोचर्मवसनो हरिः। ॥ १३.४८.११५ ॥
ସେ ଧୃତିମାନ, ମତିମାନ, ଦକ୍ଷ, ସତ୍କୃତ ଏବଂ ଯୁଗାଧିପ; ଗୋପାଳୀ, ଗୋପତି, ଗ୍ରାମ, ଗୋଚର୍ମବସନ ଏବଂ ହରି।
13.48.116
हिरण्यबाहुश्च तता गुहापालः प्रवेशिनाम् ।
प्रकृष्टारिर्महाहर्षो जितकामो जितेन्द्रियः ॥ १३.४८.११६ ॥
ସୁବର୍ଣ୍ଣବାହୁ, ତା'ପରେ ଗୁମ୍ଫାରେ ପ୍ରବେଶକାରୀଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ମହାହର୍ଷଯୁକ୍ତ, କାମଜୟୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ।
13.48.117
गान्धारश्च सुवासस्च तपःसक्तो रतिर्नरः ।
महागीतो महानृत्यो ह्यप्सरोगणसेवितः ॥ १३.४८.११७ ॥
ଗାନ୍ଧାର, ସୁବାସ, ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ, ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ ନର, ମହାଗାୟକ, ମହାନର୍ତ୍ତକ, ଅପ୍ସରା ଗଣ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
13.48.118
महाकेतुर्महाधातुर्नैकसानुचरश्चलः ।
आवेदनीय आदेशः सर्वगन्धसुखावहः ॥ १३.४८.११८ ॥
ମହାକେତୁ, ମହାଧାତୁ, ଅନେକ ଶିଖର-ଅନୁଚରଯୁକ୍ତ, ଚଞ୍ଚଳ, ଜ୍ଞାତବ୍ୟ, ଆଦେଶଦାତା, ସମସ୍ତ ସୁଗନ୍ଧରେ ସୁଖଦାତା।
13.48.119
तोरणस्तारणो वातः वरिधी पतिखेचरः ।
संयोगो वर्धनो वृद्धो अतिवृद्धो गुणाधिकः ॥ १३.४८.११९ ॥
ତୋରଣ, ତାରଣ, ବାୟୁ, ବାରିଧିର ପତି, ଆକାଶଚାରୀ, ସଂଯୋଗ, ବର୍ଧନ, ବୃଦ୍ଧ, ଅତିବୃଦ୍ଧ, ଗୁଣାଧିକ।
13.48.120
नित्य आत्मसहायश्च देवासुरपतिः पतिः ।
युक्तश्च युक्तबाहुश्च देवो दिवि सुपर्वणः ॥ १३.४८.१२० ॥
ନିତ୍ୟ, ଆତ୍ମସହାୟକ, ଦେବାସୁରପତି, ପତି, ଯୁକ୍ତ, ଯୁକ୍ତବାହୁ, ଦେବ, ଦ୍ୟୁଲୋକରେ ସୁପର୍ବର।
13.48.121
आषाढश्च सुषांढश्च ध्रुवोऽथ हरिणो हरः ।
वपुरावर्तमानेभ्यो वसुश्रेष्ठो महापथः ॥ १३.४८.१२१ ॥
ଆଷାଢ, ସୁଷାଢ, ଧ୍ରୁବ, ତା'ପରେ ହରିଣ, ହର, ବପୁ, ଆବର୍ତ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାପଥ।
13.48.122
शिरोहारी विमर्शश्च सर्वलक्षणलक्षितः ।
अक्षश्च रथयोगी च सर्वयोगी महाबलः ॥ १३.४८.१२२ ॥
ଶିରୋହାରୀ, ବିମର୍ଶ, ସର୍ବଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତ, ଅକ୍ଷ, ରଥଯୋଗୀ ଏବଂ ସର୍ବଯୋଗୀ, ମହାବଳ।
13.48.123
समाम्नायोऽसमाम्नायस्तीर्थदेवो महारथः ।
निर्जीवो जीवनो मन्त्रः शुभाक्षो बहुकर्कशः ॥ १३.४८.१२३ ॥
ସମାମ୍ନାୟ, ଅସମାମ୍ନାୟ, ତୀର୍ଥଦେବ, ମହାରଥ, ନିର୍ଜୀବ, ଜୀବନ, ମନ୍ତ୍ର, ଶୁଭାକ୍ଷ ଏବଂ ବହୁକର୍କଶ।
13.48.124
रत्नप्रभूतो रत्नाङ्गो महार्णवनिपानवित् ।
मूलं विशालो ह्यमृतो व्यक्ताव्यक्तस्तपोनिधिः ॥ १३.४८.१२४ ॥
ରତ୍ନପ୍ରଭୂତ, ରତ୍ନାଙ୍ଗ, ମହାର୍ଣବନିପାନବିତ୍, ମୂଳ, ବିଶାଳ, ଅମୃତ, ବ୍ୟକ୍ତାବ୍ୟକ୍ତ ଏବଂ ତପୋନିଧି।
13.48.125
आरोहणोऽधिरोहश्च शीलधारी महायशाः ।
सेनाकल्पो महाकल्पो योगो युगकरो हरिः ॥ १३.४८.१२५ ॥
ଆରୋହଣ, ଅଧିରୋହ, ଶୀଳଧାରୀ, ମହାଯଶସ୍ୱୀ, ସେନାକଳ୍ପ, ମହାକଳ୍ପ, ଯୋଗ, ଯୁଗକର ଏବଂ ହରି।
13.48.126
युगरूपो महारूपो महानागहनो वधः ।
न्यायनिर्वपणः पादः पण्डितो ह्यचलोपमः ॥ १३.४८.१२६ ॥
ଯୁଗରୂପ, ମହାରୂପ, ମହାନାଗହନ, ବଧ, ନ୍ୟାୟନିର୍ବପଣ, ପାଦ, ପଣ୍ଡିତ ଏବଂ ଅଚଳୋପମ।
13.48.127
बहुमालो महामालः शशी हरसुलोचनः ।
विस्तारो लवणः कूपस्त्रियुगः सफलोदयः ॥ १३.४८.१२७ ॥
ବହୁମାଳ, ମହାମାଳ, ଶଶୀ, ହରସୁଲୋଚନ, ବିସ୍ତାର, ଲବଣ, କୂପ, ତ୍ରିଯୁଗ ଏବଂ ସଫଳୋଦୟ।
13.48.128
त्रिलोचनो विषष्णाङ्गो मणिविद्धो जटाधरः ।
बिन्दुर्विसर्गः सुमुखः शरः सर्वायुधः सहः ॥ १३.४८.१२८ ॥
ତ୍ରିଲୋଚନ, ବିଷଲିପ୍ତ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ, ମଣିବିଦ୍ଧ, ଜଟାଧର, ବିନ୍ଦୁ, ବିସର୍ଗ, ସୁମୁଖ, ଶର, ସର୍ବାୟୁଧ ଓ ସହ।
13.48.129
निवेदनः सुखाजातः सुगन्धारो महाधनुः ।
गन्धपाली च भगवानुत्थानः सर्वकर्मणाम् ॥ १३.४८.१२९ ॥
ନିବେଦନ, ସୁଖଜାତ, ସୁଗନ୍ଧାର, ମହାଧନୁ, ଗନ୍ଧପାଳୀ, ଭଗବାନ ଓ ସର୍ବକର୍ମର ଉତ୍ଥାନ।
13.48.130
मन्थानो बहुलो वायुः सकलः सर्वलोचनः ।
तलस्तालः करस्थाली ऊर्ध्वसंहननो महान् ॥ १३.४८.१३० ॥
ମନ୍ଥାନ, ବହୁଳ, ବାୟୁ, ସକଳ, ସର୍ବଲୋଚନ, ତଳ, ତାଳ, କରସ୍ଥାଳୀ, ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱସଂହନନ ଓ ମହାନ୍।
13.48.131
धत्रं सुच्छत्रो विख्यातो लोकः सर्वाश्रयः क्रमः ।
मुण्डो विरूपो विकृतो दण्डी कुण्डी विकुर्वणः। ॥ १३.४८.१३१ ॥
ଧାତ୍ର, ସୁଚ୍ଛତ୍ର, ବିଖ୍ୟାତ, ଲୋକ, ସର୍ବାଶ୍ରୟ, କ୍ରମ, ମୁଣ୍ଡ, ବିରୂପ, ବିକୃତ, ଦଣ୍ଡୀ, କୁଣ୍ଡୀ ଓ ବିକୁର୍ବଣ।
13.48.132
हर्यक्षः ककुभो वज्रो शतजिह्वः सहस्रपात् ।
सहस्रमूर्धा देवेन्द्रः सर्वदेवमयो गुरुः ॥ १३.४८.१३२ ॥
ହର୍ଯକ୍ଷ, କକୁଭ, ବଜ୍ର, ଶତଜିହ୍ୱ, ସହସ୍ରପାତ୍, ସହସ୍ରମୂର୍ଧା, ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ସର୍ବଦେବମୟ ଓ ଗୁରୁ।
13.48.133
सहस्रबाहुः सर्वाङ्गः शरण्यः सर्वलोककृत् ।
पवित्रं त्रिककुन्मन्त्रः कनिष्ठः कृष्णपिङ्गलः। ॥ १३.४८.१३३ ॥
ସହସ୍ରବାହୁ, ସର୍ବାଙ୍ଗ, ଶରଣ୍ୟ, ସର୍ବଲୋକକୃତ୍, ପବିତ୍ର, ତ୍ରିକକୁତ୍, ମନ୍ତ୍ର, କନିଷ୍ଠ ଓ କୃଷ୍ଣପିଙ୍ଗଳ।
13.48.134
ब्रह्मदण्डविनिर्माता शतघ्नीपाशशक्तिमान् ।
पद्मगर्भो महागर्भो ब्रह्मगर्भो जलोद्भवः ॥ १३.४८.१३४ ॥
ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡର ନିର୍ମାତା, ଶତଘ୍ନୀ, ପାଶ ଓ ଶକ୍ତିଧାରୀ, ପଦ୍ମଗର୍ଭ, ମହାଗର୍ଭ, ବ୍ରହ୍ମଗର୍ଭ, ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
13.48.135
गभस्तिर्ब्रह्मकृद्ब्रह्मी ब्रह्मविद्ब्राह्मणो गतिः ।
अनन्तरुपो नैकात्मा तिग्मतेजाः स्वयंभुवः ॥ १३.४८.१३५ ॥
ଗଭସ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମକୃତ୍, ବ୍ରହ୍ମୀ, ବ୍ରହ୍ମବିତ୍, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗତି, ଅନନ୍ତରୂପ, ନୈକାତ୍ମା, ତିଗ୍ମତେଜ, ସ୍ୱୟଂଭୂ।
13.48.136
ऊर्ध्वगात्मा पशुपतिर्वातरंहा मनोजवः ।
चन्दनी पद्मनालाग्रः सुरभ्युत्तरणो नरः ॥ १३.४८.१३६ ॥
ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱାତ୍ମା, ପଶୁପତି, ବାୟୁବେଗ, ମନୋଜବ, ଚନ୍ଦନୀ, ପଦ୍ମନାଳାଗ୍ର, ସୁରଭ୍ୟୁତ୍ତରଣ, ନର।
13.48.137
कर्णिकारमहास्रग्वी नीलमौलिः पिनाकधृत् ।
उमापतिरुमाकान्तो जाह्नवीधृगुमाधवः ॥ १३.४८.१३७ ॥
କର୍ଣ୍ଣିକାର ମହାମାଳା ଧାରଣକାରୀ, ନୀଳମୌଳି, ପିନାକଧାରୀ, ଉମାପତି, ଉମାକାନ୍ତ, ଜାହ୍ନବୀଧୃକ, ଉମାମାଧବ।
13.48.138
वरो वराहो वरदो वरेण्यः सुमाहास्वनः ।
महाप्रसादो दमनः शत्रुहा श्वेतपिङ्गलः ॥ १३.४८.१३८ ॥
ବର, ବରାହ, ବରଦ, ବରେଣ୍ୟ, ସୁମହାସ୍ୱନ, ମହାପ୍ରସାଦ, ଦମନ, ଶତ୍ରୁହା, ଶ୍ୱେତପିଙ୍ଗଳ।
13.48.139
पीतात्मा परमात्मा च प्रयतात्मा प्रधानधृत् ।
सर्वपार्श्वमुखस्त्र्यक्षो धर्मसाधारणो वरः ॥ १३.४८.१३९ ॥
ପୀତାତ୍ମା, ପରମାତ୍ମା, ପ୍ରୟତାତ୍ମା, ପ୍ରଧାନଧୃତ, ସର୍ବପାର୍ଶ୍ୱମୁଖ, ତ୍ର୍ୟକ୍ଷ, ଧର୍ମସାଧାରଣ, ବର।
13.48.140
चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा अमृतो गोवृषेश्वरः ।
साध्यर्षिर्वसुरादित्यो विवस्वान्सविताऽमृतः
व्यासः सर्गः सुसंक्षेपो विस्तरः पर्ययो नरः ।
ऋतु संवत्सरो मासः पक्षः सङ्ख्यासमापनः ॥ १३.४८.१४० ॥
ସେ ଚରାଚରର ଆତ୍ମା, ସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ମା, ଅମୃତ, ଗାଈ ଓ ବୃଷଭମାନଙ୍କର ଈଶ୍ୱର। ସେ ସାଧ୍ୟଙ୍କ ଋଷି, ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟ, ବିବସ୍ୱାନ, ସବିତା, ଅମୃତ; ବ୍ୟାସ, ସର୍ଗ, ସୁସଂକ୍ଷେପ, ବିସ୍ତାର, ପର୍ଯ୍ୟୟ, ନର; ଋତୁ, ସଂବତ୍ସର, ମାସ, ପକ୍ଷ, ଗଣନାର ସମାପ୍ତି।
13.48.142
कला काष्ठा लवा मात्रा मुहूर्ताहःक्षपाः क्षणाः ।
विश्वक्षेत्रं प्रजाबीजं लिङ्गमाद्यस्तु निर्गमः ॥ १३.४८.१४२ ॥
କଳା, କାଷ୍ଠା, ଲବ, ମାତ୍ରା, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଦିନ ଓ ରାତି, କ୍ଷଣ; ବିଶ୍ୱକ୍ଷେତ୍ର, ପ୍ରଜାବୀଜ, ଲିଙ୍ଗ, ଆଦି ଓ ନିର୍ଗମ।
13.48.143
सदसद्व्यक्तमव्यक्तं पिता माता पितामहः ।
स्वर्गद्वारं प्रजाद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम् ॥ १३.४८.१४३ ॥
ସତ୍-ଅସତ୍, ବ୍ୟକ୍ତ, ଅବ୍ୟକ୍ତ; ପିତା, ମାତା, ପିତାମହ; ସ୍ୱର୍ଗର ଦ୍ୱାର, ପ୍ରଜାର ଦ୍ୱାର, ମୋକ୍ଷର ଦ୍ୱାର, ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ।
13.48.144
निर्वाणं ह्लादनश्चैव ब्रह्मलोक परा गतिः ।
देवासुरविनिर्माता देवासुरपरायणः ॥ १३.४८.१४४ ॥
ନିର୍ବାଣ, ଆହ୍ଲାଦ; ବ୍ରହ୍ମଲୋକ, ପରମ ଗତି; ଦେବାସୁରଙ୍କ ସ୍ରଷ୍ଟା, ଦେବାସୁରଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ।
13.48.145
देवासुरगुरुर्देवो देवासुरनमस्कृतः ।
देवासुरमहामात्रो देवासुगणाश्रयः ॥ १३.४८.१४५ ॥
ଦେବାସୁରଙ୍କ ଗୁରୁ, ଦେବ; ଦେବାସୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ; ଦେବାସୁରଙ୍କ ମହାମାତ୍ୟ; ଦେବାସୁରଗଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ।
13.48.146
देवासुरगणाध्यक्षो देवासुरगणाग्रणीः ।
देवातिदेवो देवर्षिर्देवासुरवरप्रदः ॥ १३.४८.१४६ ॥
ଦେବାସୁରଗଣଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ; ଦେବାସୁରଗଣଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀ; ଦେବତାଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଦେବ; ଦେବର୍ଷି; ଦେବାସୁରଙ୍କୁ ବର ଦେଉଥିବା।
13.48.147
देवासुरेश्वरो विश्वो देवासुरमहेश्वरः ।
सर्वदेवमयोचिन्त्यो देवतात्माऽत्मसम्भवः ॥ १३.४८.१४७ ॥
ସେ ଦେବାସୁରଙ୍କ ଈଶ୍ୱର, ବିଶ୍ୱ, ଦେବାସୁରଙ୍କ ମହେଶ୍ୱର। ସର୍ବଦେବମୟ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଦେବତାଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ।
13.48.148
उद्भित्त्रिविक्रमो वैद्यो विरजो नीरजोऽमरः ।
ईड्यो हस्तीश्वरो व्याघ्रो देवसिंहो नरर्षभः ॥ १३.४८.१४८ ॥
ସେ ଉଦ୍ଭିତ୍, ତ୍ରିବିକ୍ରମ, ବୈଦ୍ୟ, ବିରଜ, ନୀରଜ, ଅମର। ସ୍ତୁତ୍ୟ, ହସ୍ତୀଶ୍ୱର, ବ୍ୟାଘ୍ର, ଦେବସିଂହ, ନରଋଷଭ।
13.48.149
विबुधोऽग्रवरः सूक्ष्मः सर्वदेवस्तपोमयः ।
सुयुक्तः शोभनो वज्री प्रासानां प्रभवोऽव्ययः ॥ १३.४८.१४९ ॥
ସେ ବିବୁଧ, ଅଗ୍ରବର, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସର୍ବଦେବ, ତପୋମୟ। ସୁଯୁକ୍ତ, ଶୋଭନ, ବଜ୍ରୀ, ପ୍ରାସମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଅବ୍ୟୟ।
13.48.150
गुहः कान्तो निजः सर्गः पवित्रं सर्वपावनः ।
शृङ्गी शृङ्गप्रियो बभ्रू राजराजो निरामयः ॥ १३.४८.१५० ॥
ସେ ଗୁହ, କାନ୍ତ, ନିଜ, ସର୍ଗ, ପବିତ୍ର, ସର୍ବପାବନ। ଶୃଙ୍ଗୀ, ଶୃଙ୍ଗପ୍ରିୟ, ବଭ୍ରୁ, ରାଜରାଜ, ନିରାମୟ।
13.48.151
अभिरामः सुरगणो विरामः सर्वसाधः ।
ललाटाक्षो विश्वदेवो हरिणो ब्रह्मवर्चसः ॥ १३.४८.१५१ ॥
ସେ ଅଭିରାମ, ସୁରଗଣ, ବିରାମ, ସର୍ବସାଧ। ଲଲାଟାକ୍ଷ, ବିଶ୍ୱଦେବ, ହରିଣ, ବ୍ରହ୍ମବର୍ଚସ।
13.48.152
स्थावराणां पतिश्चैव नियमन्द्रियवर्धनः ।
सिद्धार्थः सिद्धभूतार्थोऽचिन्त्यः सत्यव्रतः शुचिः ॥ १३.४८.१५२ ॥
ସେ ସ୍ଥାବରଙ୍କ ପତି, ନିୟମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଙ୍କ ବର୍ଦ୍ଧକ। ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, ସିଦ୍ଧଭୂତାର୍ଥ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ସତ୍ୟବ୍ରତ, ଶୁଚି।
13.48.153
व्रताधिपः परं ब्रह्म भक्तानां परमा गतिः ।
विमुक्तो मुक्ततेजाश्च श्रीमाञ्श्रीवर्धनो जगत् ॥ १३.४८.१५३ ॥
ବ୍ରତାଧିପତି, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ପରମ ଗତି; ବିମୁକ୍ତ, ମୁକ୍ତ ତେଜ ଧାରୀ, ଶ୍ରୀମାନ, ଜଗତର ଶ୍ରୀ ବର୍ଦ୍ଧକ।
13.48.154
यथा प्रधानं भगवानिति भक्त्या स्तुतो मया ।
यन्न ब्रह्मादयो देवा विदुस्तत्त्वेन नर्षयः।
स्तोतव्यमर्च्यं वन्द्यं च कः स्तोष्यति जगत्पतिम् ॥ १३.४८.१५४ ॥
ଭଗବାନ ପ୍ରଧାନ ପରି, ଏହିପରି ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲି; ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୃତି ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ସ୍ତୁତ୍ୟ, ପୂଜ୍ୟ, ବନ୍ଦନୀୟ ଜଗତ୍ପତିଙ୍କୁ କିଏ ସ୍ତୁତି କରିବ?
13.48.155
भक्तिं त्वेवं पुरस्कृत्य मया यज्ञपतिर्विभुः ।
ततोऽभ्यनुज्ञां सम्प्राप्य स्तुतो मतिमतां वरः ॥ १३.४८.१५५ ॥
ଏହିପରି ଭକ୍ତିକୁ ଆଗରେ ରଖି ମୁଁ ଯଜ୍ଞପତି ବିଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲି; ତା'ପରେ ଅନୁମତି ପାଇ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
13.48.156
शिवमेभिः स्तुवन्देवं नामभिः पुष्टिवर्धनैः ।
नित्ययुक्तः शुचिर्भक्तः प्राप्नोत्यात्मानमात्मना ॥ १३.४८.१५६ ॥
ପୁଷ୍ଟି ବଢ଼ାଉଥିବା ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକରେ ଶିବଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା, ନିତ୍ୟଯୁକ୍ତ, ଶୁଚି, ଭକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ପାଇଥାଏ।
13.48.157
एतद्धि परमं ब्रह्म परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ १३.४८.१५७ ॥
ଏହା ହିଁ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ; ଏଥିଦ୍ୱାରା ସେ ପରବ୍ରହ୍ମକୁ ପାଏ।
13.48.158
ऋषयश्चैव देवाश्च स्तुवन्त्येतेन तत्परम् ॥ १३.४८.१५८ ॥
ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେହି ପରମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
13.48.159
स्तूयमानो महादेवस्तष्यते नियतात्मभिः ।
भक्तानुकम्पी भगवानात्मसंस्थाकरो विभुः ॥ १३.४८.१५९ ॥
ନିୟତାତ୍ମା ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ ମହାଦେବ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁକମ୍ପାଶୀଳ, ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥାପନ କରୁଥିବା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଭଗବାନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
13.48.160
तथैव च मनुष्येषु ये मनुष्याः प्रधानतः ।
आस्तिकाः श्रद्धधानाश्च बहुभिर्जन्मभिः स्तवैः ॥ १३.४८.१६० ॥
ସେହିପରି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଧାନତଃ ଆସ୍ତିକ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ, ସେମାନେ ବହୁ ଜନ୍ମରେ ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା (ତାଙ୍କୁ ପାଆନ୍ତି)।
13.48.161
भक्त्या ह्यनन्यमीशानं परं देवं सनातनम् ।
कर्मणा मनसा वाचा भावेनामिततेजसः ॥ १३.४८.१६१ ॥
ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ହିଁ ସେହି ଈଶାନ, ପରମ, ସନାତନ ଦେବ, ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀଙ୍କୁ (ପାଇହୁଏ); କର୍ମରେ, ମନରେ, ବାଣୀରେ, ଭାବରେ।
13.48.162
शयाना जाग्रमाणाश्च व्रजन्नुपविशंस्तथा ।
उन्मिषन्निमिषंश्चैव चिन्तयन्तः पुनःपनः ॥ १३.४८.१६२ ॥
ଶୋଇଥିବା, ଜାଗ୍ରତ ଥିବା, ଚାଲୁଥିବା, ବସିଥିବା, ସେହିପରି ଆଖି ଖୋଲିବା ଓ ବନ୍ଦ କରିବା ସମୟରେ, ବାରମ୍ବାର ତାଙ୍କରି ଚିନ୍ତା କରି।
13.48.163
शृण्वन्तः श्रावयन्तश्च कथयन्तश्च ते भवम् ।
स्तुवन्तः स्तूयामानाश्च तुष्यन्ति च रमन्ति च ॥ १३.४८.१६३ ॥
ଶୁଣୁଥିବା, ଶୁଣାଉଥିବା ଏବଂ ଭବଙ୍କ ବିଷୟରେ କହୁଥିବା; ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ଓ ସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି।
13.48.164
जन्मकोटिसहस्रेषु नानासंसारयोनिषु ।
जन्तोर्विगतपापस्य भवे भक्तिः प्रजायते ॥ १३.४८.१६४ ॥
ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଜନ୍ମରେ, ସଂସାରର ନାନା ଯୋନିରେ, ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଜୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭବଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଜନ୍ମେ।
13.48.165
उत्पन्ना च भवे भक्तिरनत्या सर्वभावतः ।
भाविनः कारणे चास्य सर्वयुक्तस्य सर्वथा ॥ १३.४८.१६५ ॥
ଭବଙ୍କ ପ୍ରତି ଉତ୍ପନ୍ନ ଭକ୍ତି ସର୍ବଭାବରେ ଅନନ୍ୟ; ଭାବୀର କାରଣ ଓ ସର୍ବ ସହ ସର୍ବଥା ଯୁକ୍ତ ତାଙ୍କଠାରେ।
13.48.166
एतद्देवेषु दुष्प्रापं मनुष्येषु न लभ्तते ।
निर्विघ्रा निश्चला रुद्रे भक्तिरव्यभिचारिणी ॥ १३.४८.१६६ ॥
ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଳେ ନାହିଁ — ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ନିର୍ବିଘ୍ନ, ନିଶ୍ଚଳ, ଅବ୍ୟଭିଚାରୀ ଭକ୍ତି।
13.48.167
तस्यैव च प्रसादेन भक्तिरुत्पद्यते नृणाम् ।
येन यान्ति परां सिद्धिं तद्भागवतचेतसः ॥ १३.४८.१६७ ॥
ତାଙ୍କ କୃପାରୁ ହିଁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଭଗବାନଙ୍କଠାରେ ମନ ଅର୍ପଣକାରୀମାନେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି।
13.48.168
ये सर्वभावानुगताः प्रपद्यन्ते महेश्वरम् ।
प्रपन्नवत्सलो देवः संसारात्तान्समुद्धरेत् ॥ १३.४८.१६८ ॥
ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣ ନିଅନ୍ତି, ଶରଣାଗତବତ୍ସଳ ଦେବ ସେମାନଙ୍କୁ ସଂସାରରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।
13.48.169
एवमन्ये विकुर्वन्ति देवाः संसारमोचनम् ।
मनुष्याणामृते देवं नान्या शक्तिस्तपोबलम्
इति तेनेन्द्रकल्पेन भगवान्सदसत्पतिः ।
कृत्तिवासाः स्तुतः कृष्ण तण्डिना शुभबुद्धिना ॥ १३.४८.१६९ ॥
ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସଂସାର-ମୋଚନକୁ ବିକୃତ କରନ୍ତି; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ଦେବଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତି ବା ତପୋବଳ ନାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ୟ ତଣ୍ଡି ଶୁଭବୁଦ୍ଧିରେ ସତ୍-ଅସତ୍ଙ୍କ ପତି, କୃତ୍ତିବାସ ଭଗବାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି କଲେ, ହେ କୃଷ୍ଣ।
13.48.171
स्तवमेतं भगवतो ब्रह्मा स्वयमधारयत् ।
गीयते च स बुद्ध्येत ब्रह्म शंकरसन्निधौ ॥ १३.४८.१७१ ॥
ଭଗବାନଙ୍କର ଏହି ସ୍ତୁତିକୁ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଧାରଣ କଲେ; ଶଙ୍କରଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ତାହା ଗାଯାଯାଏ — ସେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ବୁଝୁ।
13.48.172
इदं पुण्यं पवित्रं च सर्वदा पापनाशनम् ।
योगदं मोक्षदं चैव स्वर्गदं तोषदं तथा ॥ १३.४८.१७२ ॥
ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଓ ପବିତ୍ର, ସର୍ବଦା ପାପନାଶକ। ଏହା ଯୋଗ, ମୋକ୍ଷ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ସନ୍ତୋଷ ଦିଏ।
13.48.173
एवमेतत्पठन्ते य एकभक्त्या तु शङ्करम् ।
या गतिः साङ्ख्ययोगानां व्रजन्त्येतां गतिं तदा ॥ १३.४८.१७३ ॥
ଏକନିଷ୍ଠ ଭକ୍ତିରେ ଏହିପରି ଶଙ୍କରଙ୍କ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଯେଉଁମାନେ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ସାଙ୍ଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗୀଙ୍କ ସେହି ଗତି ପାଆନ୍ତି।
13.48.174
स्तवमेतं प्रयत्नेन सदा रुद्रस्य सन्निधौ ।
अब्धमेकं चरेद्भक्तः प्राप्नुयादीप्सितं फलम् ॥ १३.४८.१७४ ॥
ଭକ୍ତ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସନ୍ନିଧାନରେ ସର୍ବଦା ଯତ୍ନରେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଏକ ବର୍ଷ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇବ।
13.48.175
एतद्रहस्यं परमं ब्रह्मणो हृदि संस्थितम् ।
ब्रह्मा प्रोवाच शक्राय शक्रः प्रोवाच मृत्यवे ॥ १३.४८.१७५ ॥
ଏହି ପରମ ରହସ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥିତ ଥିଲା। ବ୍ରହ୍ମା ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ; ଶକ୍ର ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
13.48.176
मृत्युः प्रोवाच रुद्रेभ्यो रुद्रेभ्यस्तण्डिमागमत् ।
महता तपसा प्राप्तस्तण्डिना ब्रह्मसद्मानि ॥ १३.४८.१७६ ॥
ମୃତ୍ୟୁ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କୁ କହିଲେ; ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କଠାରୁ ତଣ୍ଡି ଏହା ପାଇଲେ। ମହା ତପସ୍ୟାରେ ତଣ୍ଡି ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପାଇଲେ।
13.48.177
तण्डिः प्रोवाच शुक्राय गौतमाय च भार्गवः ।
वैवस्वताय मनवे गौतमः प्राह माधव ॥ १३.४८.१७७ ॥
ତଣ୍ଡି ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଓ ଗୌତମଙ୍କୁ କହିଲେ; ଭାର୍ଗବ ମଧ୍ୟ କହିଲେ। ଗୌତମ ବୈବସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କୁ କହିଲେ। ହେ ମାଧବ!
13.48.178
नारायणाय साध्याय समाधिष्ठाय धीमते ।
यमाय प्राह भगवान्साध्यो नारायणोच्युतः ॥ १३.४८.१७८ ॥
ନାରାୟଣ, ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କୁ, ସମାଧିରେ ସ୍ଥିତ ଧୀମାନଙ୍କୁ (ସେ କହିଲେ)। ଯମଙ୍କୁ ଭଗବାନ ସାଧ୍ୟ, ଅଚ୍ୟୁତ ନାରାୟଣ କହିଲେ।
13.48.179
नाचिकेताय भगवानाह वैवस्वतो यमः ।
मार्कण्डेयाय वार्ष्णेय नाचिकेतोऽभ्यभाषत ॥ १३.४८.१७९ ॥
ନାଚିକେତାଙ୍କୁ ଭଗବାନ ବୈବସ୍ୱତ ଯମ କହିଲେ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ, ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ନାଚିକେତା କଥା କହିଲେ।
13.48.180
मार्कण्डेयान्मय प्राप्तो नियमेन जनार्दन ।
तवाप्यहममित्रघ्न स्तवं दद्यां ह्यविश्रुतम्। ॥ १३.४८.१८० ॥
ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ନିୟମପୂର୍ବକ ପାଇଛି। ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏହି ଅପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ତବ ଦେବି।
13.48.181
स्वर्ग्यमारोग्यमायुष्यं धन्यं वेदेनि संमितम् ।
नास्य विघ्रं विकुर्वन्ति दानवा यक्षराक्षसाः ॥ १३.४८.१८१ ॥
ଏହା ସ୍ୱର୍ଗଦାୟକ, ଆରୋଗ୍ୟ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଧନଦାୟକ, ବେଦସମ୍ମତ। ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଏଥିରେ ବିଘ୍ନ ଘଟାନ୍ତି ନାହିଁ।
13.48.182
पिशाचा यातुधाना वा गुह्यका भुजगा अपि ।
यः पठेत शुचिः पार्थ ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः।
अभग्रयोगो वर्षं तु सोऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ १३.४८.१८२ ॥
ପିଶାଚ, ଯାତୁଧାନ, ଗୁହ୍ୟକ, ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ (ତାହାକୁ ହାନି କରନ୍ତି ନାହିଁ) ଯେ ଶୁଚି, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜିତ ହୋଇ ପାଠ କରେ। ହେ ପାର୍ଥ, ଅଖଣ୍ଡ ଯୋଗରେ ଏକ ବର୍ଷ ଯିଏ ପାଠ କରେ ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ପାଏ।