มหาภารตะ · อัธยายะ 13.48

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

13.48.1

ततः स प्रयतो भूत्वा मम तात युधिष्ठिर ।
प्राञ्जलिः प्राह विप्रर्षिर्नामसङ्ग्रहमादितः ॥ १३.४८.१ ॥

ครั้นแล้ว ท่านผู้เป็นฤๅษีพราหมณ์นั้นชำระตนให้บริสุทธิ์และสำรวมจิตแล้ว ลูกรักของพ่อ ยุธิษฐิระ ท่านประนมมือกล่าวการรวบรวมพระนามตั้งแต่ต้น

13.48.2

उपमन्युरुवाच ।
ब्रह्मप्रोक्तैर्ऋषिप्रोक्तैर्वेदवेदाङ्गसम्भवै।
सर्वलोकेषु विख्यातं स्तुत्यं स्तोष्यामि नामभिः ॥ १३.४८.२ ॥

อุปมนยุกล่าวว่า ข้าพเจ้าจะสรรเสริญพระองค์ผู้เป็นที่รู้จักทั่วทุกโลกและควรแก่การสรรเสริญ ด้วยพระนามที่พระพรหมตรัสไว้ ที่ฤๅษีกล่าวไว้ และที่เกิดจากพระเวทกับองค์ประกอบของพระเวท

13.48.3

महद्भिर्विहितैः सत्यैः सिद्धैः सर्वार्थसाधकैः ।
ऋषिणा तण्डिना भक्त्या कृतैर्वेदकृतात्मना ॥ १३.४८.३ ॥

พระนามเหล่านั้นมหาฤๅษีกำหนดไว้ เป็นความจริง ผู้สำเร็จแล้วซึ่งทำทุกจุดประสงค์ให้สำเร็จ และฤๅษีตัณฑินแต่งขึ้นด้วยความภักดี ด้วยผู้ซึ่งมีตนอันเกิดจากพระเวท

13.48.4

यथोक्तैः साधुभिः ख्यातैर्मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।
प्रवरं प्रथमं स्वर्ग्यं सर्वभूतहितं शुभम् ॥ १३.४८.४ ॥

ตามที่กล่าวไว้โดยผู้ดีมีชื่อเสียง คือฤๅษีผู้รู้ความจริง พระนามนั้นประเสริฐ เป็นอันดับแรก นำไปสู่สวรรค์ เป็นประโยชน์แก่สรรพสัตว์ และเป็นมงคล

13.48.5

श्रुतेः सर्वत्र जगति ब्रह्मलोकावतारितैः ।
सत्यैस्तत्परमं ब्रह्मि ब्रह्मप्रोक्तं सनातनम्।
वक्ष्ये यदुकुलश्रेष्ठ शृणुष्वावहितो मम ॥ १३.४८.५ ॥

ด้วยพระเวทซึ่งแผ่ไปทั่วโลก ด้วยความจริงที่ถ่ายทอดลงมาจากพรหมโลก เกี่ยวกับพรหมันอันสูงสุดนั้น พรหมันนิรันดร์ที่พระพรหมตรัสไว้ ข้าพเจ้าจะกล่าว ผู้ประเสริฐสุดแห่งตระกูลยาทพ ขอท่านจงฟังข้าพเจ้าด้วยใจตั้งมั่น

13.48.6

वरयैनं भवं देवं भक्तस्त्वं परमेश्वरम् ।
तेन ते श्रावयिष्यामि यत्तद्ब्रह्म सनातनम् ॥ १३.४८.६ ॥

ขอท่านจงขอพรจากพระภวะ เทพผู้เป็นพระผู้เป็นเจ้าสูงสุด เพราะท่านเป็นผู้ภักดีต่อพระองค์ ข้าพเจ้าจะให้ท่านได้ฟังพรหมันนิรันดร์นั้นผ่านพระองค์

13.48.7

न शक्यं विस्तरात्कृत्स्नं वक्तुं सर्वस्य केनचित् ।
युक्तेनापि विभूतीनामपि वर्षशतैरपि ॥ १३.४८.७ ॥

ไม่อาจกล่าวความงามของพระองค์ทั้งหมดโดยละเอียดได้ แม้ผู้ที่ฝึกฝนด้วยโยคะก็ไม่อาจทำได้ แม้ในหลายร้อยปี

13.48.8

यस्यादिर्मध्यमन्तं च सुरैरपि न गम्यते ।
कस्तस्य शक्नुयाद्वक्तं गुणान्कार्त्स्न्येन माधव ॥ १३.४८.८ ॥

ปลายและกลางและต้นของพระองค์ แม้เทพทั้งหลายก็เข้าไม่ถึง ใครเล่าจะกล่าวคุณสมบัติของพระองค์ได้ทั้งหมด ข้าแต่พระมาธวะ

13.48.9

किन्तु देवस्य महतः संक्षिप्तार्थपदाक्षरम् ।
शक्तितश्चरितं वक्ष्ये प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १३.४८.९ ॥

แต่ข้าพเจ้าจะกล่าวถึงการกระทำของพระเทพผู้ยิ่งใหญ่นั้นโดยย่อ ทั้งความหมาย คำ และพยางค์ ตามกำลังของข้าพเจ้า ด้วยพระกรุณาของพระองค์ผู้มีปัญญา

13.48.10

अप्राप्य तु ततोऽनुज्ञां न शक्यः स्तोतुमीश्वरः ।
यदा तेनाभ्यनुज्ञातः स्तुतो वै स तदा मया ॥ १३.४८.१० ॥

หากไม่ได้รับอนุญาตก่อน ผู้เป็นพระเจ้าก็ไม่อาจสรรเสริญได้ เมื่อพระองค์ทรงอนุญาตข้าพเจ้าแล้ว ข้าพเจ้าจึงสรรเสริญพระองค์

13.48.11

अनादिनिधनस्याहं जगद्योनेर्महात्मनः ।
नाम्नां कञ्चित्समुद्देशं वक्ष्याम्यव्यक्तयोनिनः ॥ १३.४८.११ ॥

ข้าพเจ้าจะกล่าวพระนามบางส่วนของพระมหาตมันผู้ไม่มีจุดเริ่มต้นและไม่มีจุดจบ เป็นต้นกำเนิดของโลก ผู้มีต้นกำเนิดอันไม่ปรากฏ

13.48.12

वरदस्य वरेण्यस्य विश्वरूपस्य धीमतः ।
शृणु नाम्नां चयं कृष्ण यदुक्तं पद्मयोनिना ॥ १३.४८.१२ ॥

ข้าแต่พระกฤษณะ ขอท่านจงฟังการรวบรวมพระนามของผู้ประทานพร ผู้ประเสริฐที่สุด ผู้มีรูปแห่งจักรวาล ผู้มีปัญญา ที่พระพรหมผู้เกิดจากดอกบัวตรัสไว้

13.48.13

दश नामसहस्राणि यान्याह प्रपितामहः ।
तानि निर्मथ्य मनसा दध्नो घृतमिवोद्धृतम् ॥ १३.४८.१३ ॥

พระนามหมื่นนามที่บรรพบุรุษของพระพรหมตรัสไว้ ข้าพเจ้าคัดเลือกจากใจเหมือนดึงเนยใสออกจากนมเปรี้ยว

13.48.14

गिरेः सारं यथा हेम पुष्पसारं यथा मधु ।
घृतात्सारं यथा मण्डस्तथैतत्सारमुद्धृतम्। ॥ १३.४८.१४ ॥

ดังทองเป็นแก่นของภูเขา น้ำผึ้งเป็นแก่นของดอกไม้ และครีมเป็นแก่นของเนยใส แก่นนี้ก็ถูกคัดออกมาฉันนั้น

13.48.15

सर्वपापापहमिदं चतुर्वेदसमन्वितम् ।
प्रयत्नेनाधिगन्तव्यं धार्यं च प्रयतात्मना ॥ १३.४८.१५ ॥

พระนามนี้ขจัดบาปทั้งปวง ประกอบด้วยพระเวททั้งสี่ ต้องได้มาด้วยความเพียร และผู้มีตนสำรวมแล้วต้องถือรักษาไว้

13.48.16

माङ्गल्यं पौष्टिकं चैव रक्षोघ्नं पावनं महत् ॥ १३.४८.१६ ॥

เป็นมงคล บำรุงกำลัง ขจัดรากษส และมีอำนาจชำระให้บริสุทธิ์อย่างยิ่งใหญ่

13.48.17

इदं भक्ताय दातव्यं श्रद्दघानास्तिकाय च ।
नाश्रद्दधानरूपाय नास्तिकायाजितात्मने ॥ १३.४८.१७ ॥

พระนามนี้ควรมอบแก่ผู้ภักดี แก่ผู้มีศรัทธาและเชื่อ ไม่ควรมอบแก่ผู้มีธรรมชาติไม่ศรัทธา แก่ผู้ไม่เชื่อ หรือแก่ผู้ที่ตนยังไม่ชนะ

13.48.18

यश्चाभ्यसूयते देवं कारणात्मानमीश्वरम् ।
स कृष्ण नरकं याति सहपूर्वैः सहात्मजैः ॥ १३.४८.१८ ॥

ผู้ใดดูหมิ่นเทพ คือพระผู้เป็นเจ้าผู้มีพระองค์เป็นต้นเหตุ ข้าแต่พระกฤษณะ ผู้นั้นย่อมไปนรก พร้อมทั้งบรรพบุรุษและบุตรของตน

13.48.19

इदं ध्यानमिदं योगमिदं ध्येयमनुत्तममम् ।
इदं जप्यमिदं ज्ञानं रहस्यमिदमुत्तम् ॥ १३.४८.१९ ॥

นี่คือฌาน นี่คือโยคะ นี่คือสิ่งที่พึงเพ่งอันสูงสุด นี่คือการท่องสวด นี่คือญาณ นี่คือความลับอันสูงสุด

13.48.20

यं ज्ञात्वा अन्तकालेऽपि गच्छेत परमां गतिम् ।
पवित्रं मङ्गलं मेध्यं कल्याणमिदमुत्तमम् ॥ १३.४८.२० ॥

ผู้ใดรู้พระนามนี้แล้ว แม้ถึงเวลาสิ้นชีวิตก็จะไปถึงคติอันสูงสุด พระนามนี้บริสุทธิ์ เป็นมงคล ศุทธ เป็นสิริมงคล และประเสริฐสุด

13.48.21

इदं ब्रह्मा पुरा कृत्वा सर्वलोकपितामहः ।
सर्वस्तवानां राजत्वे दिव्यानां समकल्पयत् ॥ १३.४८.२१ ॥

ในกาลก่อน พระพรหม ผู้เป็นปู่ของโลกทั้งปวง ได้ทรงสร้างบทสวดนี้ขึ้น และทรงตั้งให้เป็นราชาแห่งบทสรรเสริญทั้งปวงของเทพเจ้า

13.48.22

तदाप्रभृति चैवायमीश्वरस्य महात्मनः ।
स्तवराज इति ख्यातो जगत्यमरपूजितः ॥ १३.४८.२२ ॥

นับแต่นั้นมา บทสวดของพระผู้เป็นเจ้าผู้ยิ่งใหญ่นี้ ได้เป็นที่รู้จักในโลกว่า สตวราชะ ราชาแห่งบทสวด เป็นที่บูชาของเหล่าอมร

13.48.23

ब्रह्मलोकादयं स्वर्गे स्तवराजोऽवतारितः ।
यतस्तण्डिः पुरा प्राप तेन तण्डिकृतोऽभवत् ॥ १३.४८.२३ ॥

จากโลกของพระพรหม สตวราชะนี้ได้ถูกนำลงสู่สวรรค์ และเนื่องจากฤๅษีตัณฑิได้รับมาก่อนในกาลก่อน บทสวดนี้จึงได้ชื่อว่า ตัณฑิกฤต

13.48.24

स्वर्गाच्चैवात्र भूर्लोकं तण्डिना ह्यवतारितः ।
सर्वमङ्गलमाङ्गल्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ १३.४८.२४ ॥

ตัณฑิได้นำบทสวดนี้จากสวรรค์ลงมาสู่แผ่นดินนี้ บทสวดนี้เป็นสิริมงคลยิ่งกว่าสิ่งมงคลทั้งปวง และเป็นสิ่งที่ทำลายบาปทั้งปวง

13.48.25

निगदिष्ये महाबाहो स्तवानामुत्तमं स्तवम् ।
ब्रह्मणामपि यद्ब्रह्म पराणामपि यत्परम् ॥ १३.४८.२५ ॥

ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง เราจะกล่าวบทสวดอันประเสริฐที่สุดในบรรดาบทสวดทั้งหลาย ซึ่งเป็นพรหมันในบรรดามนตร์ศักดิ์สิทธิ์ และเป็นสูงสุดในบรรดาสิ่งที่สูงสุด

13.48.26

तेजसामपि यत्तेजस्तपसामपि यत्तपः ।
शान्तीनामपि या शान्तिर्द्युतीनामपि या द्युतिः ॥ १३.४८.२६ ॥

ผู้ซึ่งเป็นความรุ่งโรจน์ในบรรดาความรุ่งโรจน์ เป็นการบำเพ็ญตบะในบรรดาการบำเพ็ญตบะ เป็นความสงบในบรรดาความสงบ และเป็นความแจ่มใสในบรรดาความแจ่มใส

13.48.27

दान्तानामपि यो दान्तो धीमतामपि या च धीः ।
देवानामपि यो देव ऋषीणामपि यस्त्वृषिः ॥ १३.४८.२७ ॥

ผู้ซึ่งเป็นผู้ฝึกตนในบรรดาผู้ฝึกตน เป็นปัญญาในบรรดาผู้มีปัญญา เป็นเทพในบรรดาเทพ และเป็นฤๅษีในบรรดาฤๅษี

13.48.28

यज्ञानामपि यो यज्ञः शिवानामपि यः शिवः ।
रुद्राणामपि यो रुद्रः प्रभा प्रभवतामपि ॥ १३.४८.२८ ॥

ผู้ซึ่งเป็นยัญในบรรดายัญ เป็นผู้เป็นมงคลในบรรดาสิ่งมงคล เป็นรุทรในบรรดารุทร และเป็นความรุ่งเรืองในบรรดาผู้ทรงอำนาจ

13.48.29

योगिनामपि यो योगी कारणानां च कारणम् ।
यतो लोकाः सम्भवन्ति नभवन्ति यतः पुनः ॥ १३.४८.२९ ॥

ผู้ซึ่งเป็นโยคีในบรรดาโยคี และเป็นเหตุแห่งเหตุทั้งปวง โลกทั้งหลายบังเกิดขึ้นจากพระองค์ และโลกทั้งหลายก็ไม่บังเกิดขึ้นจากพระองค์อีกต่อไป

13.48.30

सर्वभूतात्मभूतस्य हरस्यामिततेजसः ।
अष्टोत्तरसहस्रं तु नाम्नां शर्वस्य मे शृणु।
यच्छ्रुत्वा मनुजव्याघ्र सर्वान्कामानवाप्स्यसि ॥ १३.४८.३० ॥

ข้าแต่ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ จงฟังจากเราถึงพระนามหนึ่งพันแปดของพระศรว ผู้เป็นพระหระ ผู้เป็นอาตมันของสรรพสัตว์ทั้งปวง ผู้มีความรุ่งโรจน์หาที่สุดมิได้ เมื่อได้ฟังแล้ว ท่านจะได้รับความปรารถนาทั้งปวง

13.48.31

स्थिरः स्थाणुः प्रभुर्भानुः प्रवरो वरदो वरः ।
सर्वात्मा सर्वविख्यातः सर्वः सर्वकरो भवः ॥ १३.४८.३१ ॥

พระสถิระ พระสถาณุ พระประภู พระภานุ ผู้ประเสริฐ ผู้ประทานพร ผู้ประเสริฐสุด พระอาตมันของทุกสิ่ง ผู้เลื่องชื่อทั่วไป ผู้เป็นทั้งหมด ผู้กระทำทุกสิ่ง พระภวะ

13.48.32

जटी चर्मीं शिखी खङ्गी सर्वाङ्गः सर्वभावनः ।
हरश्च हरिणाक्षश्च सर्वभूतहरः प्रभुः ॥ १३.४८.३२ ॥

ผู้ทรงมวยผมยาว ผู้ทรงหนังสัตว์ ผู้มีจุฬา ผู้ถืออาวุธดาบ ผู้มีทุกอวัยวะ ผู้ให้กำเนิดสรรพสัตว์ พระหระ ผู้มีนัยน์ตาเหมือนกวาง ผู้นำสรรพสัตว์ไป พระผู้เป็นเจ้า

13.48.33

प्रवृत्तिश्च निवृत्तिश्च नियतः शाश्वतो ध्रुवः ।
श्मशानवासी भगवान्खचरो गोचरोऽर्दनः ॥ १३.४८.३३ ॥

ผู้เป็นทั้งการเคลื่อนไหวและการสงบ ผู้ควบคุมตน ผู้นิรันดร ผู้มั่นคง ผู้อาศัยในป่าช้า พระผู้เป็นเจ้าผู้มีพระภาค ผู้เคลื่อนไปในอากาศ ผู้ที่อินทรีย์รับรู้ได้ ผู้ทำให้ทุกข์

13.48.34

अभिवाद्यो महाकर्मा तपस्वी भूतभावनः ।
उन्मत्तवेषप्रच्छन्नः सर्वलोकप्रजापतिः ॥ १३.४८.३४ ॥

ผู้ควรแก่การกราบไหว้ ผู้มีกรรมอันยิ่งใหญ่ ผู้บำเพ็ญตบะ ผู้เป็นต้นเหตุของสรรพสัตว์ ผู้ซ่อนพระองค์ในร่างคนบ้า เป็นพระปชาบดีแห่งโลกทั้งปวง

13.48.35

महारूपो महाकायो वृषरूपो महायशाः ।
महात्मा सर्वभूतात्मा विश्वरूपो महाहनुः ॥ १३.४८.३५ ॥

ผู้มีรูปอันยิ่งใหญ่ มีกายอันยิ่งใหญ่ มีรูปเป็นโคตัวผู้ มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ เป็นมหาตมา เป็นอาตมันของสรรพสัตว์ มีรูปเป็นจักรวาล มีขากรรไกรอันใหญ่

13.48.36

लोकपालोऽन्तर्हितात्मा प्रसादो हयगर्दभिः ।
पवित्रं च महांश्चैव नियमो नियमाश्रितः ॥ १३.४८.३६ ॥

ผู้เป็นผู้พิทักษ์โลก ผู้มีอาตมันซ่อนอยู่ ผู้ประทานความโปรดปราน ผู้มาพร้อมม้าและลา ผู้ชำระให้บริสุทธิ์ ผู้ยิ่งใหญ่ และการสำรวมระวัง ผู้ยึดมั่นในวินัย

13.48.37

सर्वकर्मा स्वयंभूत आदिरादिकरो निधिः ।
सहस्राक्षो विशालाक्षः सोमो नक्षत्रसाधकः ॥ १३.४८.३७ ॥

ผู้กระทำการทั้งปวง ผู้เกิดขึ้นเอง ผู้เป็นเบื้องต้น ผู้สร้างเบื้องต้น ผู้เป็นขุมทรัพย์ มีพันตา มีตากว้าง พระโสม ผู้ทำให้กลุ่มดาวสำเร็จ

13.48.38

चन्द्रः सूर्यः शनिः केतुर्ग्रहो ग्रहपतिर्वरः ।
अत्रिरत्र्या नमस्कर्ता मृगबाणार्पणोऽनघः ॥ १३.४८.३८ ॥

พระจันทร์ พระอาทิตย์ พระเสาร์ ดาวหาง ดาวเคราะห์ ผู้เป็นใหญ่แห่งดาวเคราะห์ ผู้ประเสริฐ พระอาตริ ผู้รับการนอบน้อมพร้อมพระชายาอาตริ ผู้ปล่อยลูกศรกวาง ผู้ไร้บาป

13.48.39

महातपा घोरतपा अदीनो दीनसाधकः ।
संवत्सरकरो मन्त्रः प्रमाणं परमं तपः ॥ १३.४८.३९ ॥

ผู้มีตบะอันยิ่งใหญ่ ผู้มีตบะอันน่ากลัว ผู้ไม่หวั่นไหว ผู้ช่วยเหลือผู้ทุกข์ยาก ผู้สร้างปี มนตร์ เครื่องวัดอันสูงสุด และตบะอันสูงสุด

13.48.40

योगी योज्यो महाबीजो महारेता महाबलः ।
सुवर्णरेताः सर्वज्ञः सुबीजो बीजवाहनः ॥ १३.४८.४० ॥

ผู้เป็นโยคี ผู้ควรถูกประกอบ ผู้มีพืชอันยิ่งใหญ่ ผู้มีน้ำอสุจิอันยิ่งใหญ่ ผู้มีกำลังอันยิ่งใหญ่ ผู้มีพืชทองคำ ผู้รู้ทั้งปวง ผู้มีพืชดี ผู้ถือพืช

13.48.41

दशबाहुस्त्वनिमिषो नीलकण्ठ उमापतिः ।
विश्वरूपः स्वयं श्रेष्ठो बलवीरो बलो गणः ॥ १३.४८.४१ ॥

พระองค์ทรงมีสิบพระกร ไม่กระพริบพระเนตร พระศอสีน้ำเงิน เป็นเจ้าแห่งพระอุมา ทรงมีทุกรูปลักษณ์ ทรงประเสริฐที่สุดด้วยพระองค์เอง ทรงมีกำลังและความกล้าหาญ ทรงเป็นพลัง และทรงเป็นกองทัพ

13.48.42

गणकर्ता गणपतिर्दिग्वासाः काम एव च ।
मन्त्रवित्परमो मन्त्रः सर्वभावकरो हरः ॥ १३.४८.४२ ॥

ทรงเป็นผู้สร้างกองทัพ เป็นเจ้าแห่งกองทัพ ทรงนุ่งห่มด้วยทิศ และทรงเป็นกามด้วย ทรงเป็นผู้รู้มนตร์ ทรงเป็นมนตร์อันสูงสุด ทรงทำให้ทุกภาวะเกิดขึ้น คือพระหระ

13.48.43

कमण्डलुधरो धन्वी बाणहस्तः कपालवान् ।
अशनी शतघ्नी खङ्गी पट्टिशी चायुधी महान् ॥ १३.४८.४३ ॥

ทรงถือหม้อน้ำ ทรงเป็นผู้ถือธนู มีลูกศรในพระหัตถ์ ทรงถือกะโหลกศีรษะ ทรงถือสายฟ้า ทรงถืออาวุธศตฆนี และดาบ ทรงถือปัฏฏิศะ ทรงยิ่งใหญ่ ทรงมีอาวุธครบมือ

13.48.44

स्रुवहस्तः सुरूपश्च तेजस्तेजस्करो निधिः ।
उष्णीषी च सुवक्त्रश्च उदग्रो विनतस्तथा ॥ १३.४८.४४ ॥

ทรงถือทัพพีไม้สำหรับเทเครื่องบูชา ทรงมีพระรูปงดงาม ทรงเป็นความรุ่งโรจน์ และทรงทำให้เกิดความรุ่งโรจน์ ทรงเป็นขุมทรัพย์ ทรงสวมผ้าโพกศีรษะ มีพระพักตร์งดงาม ทรงสูงส่ง และทรงก้มลง

13.48.45

दीर्घश्च हरिकेशश्च सुतीर्थः कुष्ण एव च ।
शृगालरूपः सिद्धार्थो मुण्डः सर्वशुभंकरः ॥ १३.४८.४५ ॥

ทรงสูงใหญ่ มีพระเกศาสีทอง ทรงเป็นท่าน้ำอันดี ทรงเป็นผู้เผาผลาญ มีรูปเป็นหมาจิ้งจอก ทรงเป็นผู้บรรลุความปรารถนา ทรงโล้นศีรษะ ทรงนำความเป็นมงคลทั้งปวงมาให้

13.48.46

अजश्च बहुरूपश्च गन्धधारी कपर्द्यपि ।
ऊर्ध्वरेता ऊर्ध्वलिङ्ग ऊर्ध्वशायी नभःस्थलः ॥ १३.४८.४६ ॥

ทรงไม่มีกำเนิด ทรงมีรูปหลายอย่าง ทรงเป็นผู้ทรงกลิ่นหอม ทรงมีเส้นผมมุ่นเป็นมวย ทรงมีเชื้อพุ่งขึ้นเบื้องบน มีอวัยวะเพศชี้ขึ้นเบื้องบน ทรงนอนเบื้องบน ทรงประทับอยู่บนท้องฟ้า

13.48.47

त्रिजटी चीरवासाश्च रुद्रः सेनापतिर्विभुः ।
अहश्चरो नक्तंचरस्तिग्ममन्युः सुवर्चसः ॥ १३.४८.४७ ॥

ทรงมีสามมวยผม ทรงสวมผ้าเปลือกไม้ ทรงเป็นพระรุทร ทรงเป็นจอมทัพ ทรงแผ่ไปทั่ว ทรงเคลื่อนไปในเวลากลางวัน ทรงเคลื่อนไปในเวลากลางคืน มีพระพิโรธรุนแรง มีความรุ่งโรจน์งดงาม

13.48.48

गजहा दैत्यहा कालो लोकधाता गुणाकरः ।
सिंहशार्दूलरूपश्चि आर्द्रचर्माम्बरावृतः ॥ १३.४८.४८ ॥

ทรงเป็นผู้สังหารช้าง ทรงเป็นผู้สังหารไทตยะ ทรงเป็นกาล ทรงค้ำจุนโลก ทรงเป็นขุมแห่งคุณสมบัติ มีรูปเป็นสิงโตและเสือ ทรงห่มหนังสดที่ชุ่มชื้น

13.48.49

कालयोगी महानादः सर्वकामश्चतुष्पथः ।
निशाचरः प्रेतचारी भूतचारी महेश्वरः ॥ १३.४८.४९ ॥

ทรงเป็นโยคีแห่งกาล มีเสียงคำรามอันยิ่งใหญ่ ทรงประทานความปรารถนาทั้งปวง ทรงประทับอยู่ที่ทางสี่แพร่ง ทรงเที่ยวไปในยามราตรี ทรงเที่ยวไปในหมู่ผี ทรงเที่ยวไปในหมู่สัตว์ ทรงเป็นพระมเหศวร

13.48.50

बहुभूतो बहुधरः स्वर्भिनुरमितो गतिः ।
नृत्यप्रियो नित्यनर्तो नर्तकः सर्वलालसः ॥ १३.४८.५० ॥

ทรงเป็นสัตว์ทั้งหลายมากมาย ทรงเป็นผู้ทรงสรรพสิ่งมากมาย ทรงทำลายสวรรค์ ทรงไม่มีประมาณ ทรงเป็นจุดหมาย ทรงโปรดการรำ ทรงเป็นนักรำนิรันดร์ ทรงเป็นนักรำ ทรงปรารถนาสิ่งทั้งปวง

13.48.51

घोरो महातपाः पाशो नित्यो गिरिरुहो नभः ।
सहस्रहस्तो विजयो व्यवसायो ह्यतन्द्रितः ॥ १३.४८.५१ ॥

ทรงน่าสะพรึงกลัว ทรงมีตบะอันยิ่งใหญ่ ทรงเป็นบ่วงบาศ ทรงเป็นนิรันดร์ ทรงประทับบนภูเขา ทรงเป็นท้องฟ้า ทรงมีพันพระหัตถ์ ทรงเป็นชัยชนะ ทรงมีความเพียรมั่นคง ทรงไม่ย่อท้อเลย

13.48.52

अधर्षणो धर्षणात्मा यज्ञहा कामनाशकः ।
दक्षयागापहारी च सुसहो मध्यमस्तथा ॥ १३.४८.५२ ॥

ทรงเป็นผู้ที่ไม่มีใครข่มได้ มีธรรมชาติในการข่มผู้อื่น ทรงเป็นผู้สังหารยัญ ทรงทำลายความปรารถนา ทรงเป็นผู้ขโมยยัญของทักษะ ทรงอดทนยิ่ง ทรงเป็นผู้อยู่ตรงกลาง เช่นเดียวกัน

13.48.53

तेजोपहारी बलहा मुदितोऽर्थोऽजितो वरः ।
गम्भीरघोषो गम्भीरो गम्भीरबलवाहनः ॥ १३.४८.५३ ॥

ทรงเป็นผู้ลักความรุ่งโรจน์ ทรงเป็นผู้สังหารกำลัง ทรงเปี่ยมปีติ ทรงเป็นจุดหมาย ทรงไม่มีใครพิชิตได้ ทรงประเสริฐที่สุด มีเสียงลึกซึ้ง ทรงลึกซึ้ง มีกำลังและพาหนะอันลึกซึ้ง

13.48.54

न्यग्रोधरूपो न्यग्रोधो वृक्षकर्णस्थितिर्विभुः ।
सुतीक्ष्णदशनश्चैव महाकायो महाननः ॥ १३.४८.५४ ॥

ทรงมีรูปเป็นต้นไทร ทรงเป็นต้นไทร ทรงประทับอยู่ในโพรงของต้นไม้ ทรงแผ่ไปทั่ว มีเขี้ยวอันคมยิ่ง ทรงมีร่างกายอันยิ่งใหญ่ และทรงมีพระพักตร์ใหญ่

13.48.55

विष्वक्सेनो हरिर्यज्ञः संयुगापीडवाहनः ।
तीक्ष्णतापश्च हर्यश्वः सहायः कर्मकालवित् ॥ १३.४८.५५ ॥

ทรงเป็นวิษวักเสนะ ทรงเป็นหริ ทรงเป็นยัชญะ ทรงมีพาหนะที่บดขยี้ในการรบ ทรงมีความร้อนแรง ทรงเป็นหัรยัศวะ ทรงเป็นผู้ช่วยเหลือ ทรงรู้กาลแห่งการกระทำ

13.48.56

विष्णुप्रसादितो यज्ञः समुद्रो वडवामुखः ।
हुताशनसहायश्च प्रशान्तात्मा हुताशनः ॥ १३.४८.५६ ॥

ทรงเป็นยัชญะที่พระวิษณุทรงโปรดปราน ทรงเป็นมหาสมุทรที่มีปากเป็นม้าพรหม ทรงเป็นผู้ช่วยของไฟ ทรงมีอาตมันอันสงบ ทรงเป็นไฟแห่งเครื่องบูชา

13.48.57

उग्रतेजा महातेजा जन्यो विजयकालवित् ।
ज्योतिषामयनं सिद्धिः सर्वविग्रह एव च ॥ १३.४८.५७ ॥

ทรงมีความรุ่งโรจน์อันดุดัน ทรงมีความรุ่งโรจน์อันยิ่งใหญ่ ทรงเป็นนักรบ ทรงรู้กาลแห่งชัยชนะ ทรงเป็นที่พึ่งของดวงแสง ทรงเป็นความสำเร็จ และทรงเป็นการรวมร่างของทุกสิ่ง

13.48.58

शिंखी मुण्डी जटी ज्वाली मूर्तिजो मूर्धगो बली ।
वेणवी पणवी ताली खली कालकटंकटः ॥ १३.४८.५८ ॥

ทรงมีหงอน ทรงโล้นศีรษะ ทรงมีเส้นผมมุ่นเป็นมวย ทรงลุกโชติช่วง ทรงเกิดจากรูป ทรงเคลื่อนไปบนศีรษะ ทรงมีกำลัง ทรงเป่าขลุ่ย ทรงตีกลอง ทรงตีฉาบ ทรงเป็นผู้คดโกง คือกาลกฏังกฏะ

13.48.59

नक्षत्रविग्रहमतिर्गुणबुद्धिर्लयो गमः ।
प्रजापतिर्विश्वबाहुर्विभागः सर्वगोमुखः ॥ १३.४८.५९ ॥

ทรงมีพระดำริเป็นกลุ่มดาวและรูปกาย มีพระปัญญาเป็นคุณสมบัติ ทรงเป็นการดับสลาย ทรงเป็นทาง ทรงเป็นประชาบดี ทรงมีแขนทั่วทุกทิศ ทรงเป็นการแบ่งแยก ทรงมีพระพักตร์หันไปทุกทิศ

13.48.60

विमोचनः सुसरणो हिरण्यकवचोद्भवः ।
मेढ्रजो बलचारी च महीचारी स्रुतस्तथा ॥ १३.४८.६० ॥

ผู้ปลดปล่อย ผู้เป็นที่พึ่งอันดี ผู้เกิดจากเกราะทองคำ ผู้เกิดจากอวัยวะเพศ ผู้เคลื่อนไปด้วยกำลัง ผู้เคลื่อนไปบนแผ่นดิน และผู้ได้รับการสรรเสริญด้วยทัพพีสรุวะ

13.48.61

सर्वतूर्यनिनादी च सर्वातोद्यपरिग्रहः ।
व्यालरूपो गुहावासी गुहो माली तरङ्गवित् ॥ १३.४८.६१ ॥

ผู้ทำให้เสียงดนตรีทุกชนิดดัง และผู้ถือเครื่องดนตรีทุกชนิด มีรูปเป็นงู อาศัยอยู่ในถ้ำ คือคุหะ สวมพวงมาลัย ผู้รู้จักคลื่น

13.48.62

त्रिदशस्त्रिकालधृक्कर्मसर्वबन्धविमोचनः ।
बन्धनस्त्वसुरेन्द्राणां युधि शत्रुविनाशनः ॥ १३.४८.६२ ॥

ผู้เป็นหนึ่งในเทพสามสิบองค์ ผู้ทรงรักษากาลทั้งสาม ผู้ปลดปล่อยจากพันธนาการแห่งกรรมทั้งปวง ผู้ผูกมัดบรรดาจอมอสูร ผู้ทำลายศัตรูในการรบ

13.48.63

साङ्ख्यप्रसादो दुर्वासाः सर्वसाधुनिषेवितः ।
प्रस्कन्दनो विभागज्ञो अतुल्यो यज्ञभागवित् ॥ १३.४८.६३ ॥

ผู้โปรดปรานนักปรัชญาสางขยะ ทุรวาสะ ผู้บรรดาผู้ดีทั้งปวงรับใช้ ประสกันทนะ ผู้รู้การแบ่งแยก ผู้หาใดเปรียบมิได้ ผู้รู้ส่วนแบ่งแห่งยัญ

13.48.64

सर्ववासः सर्वचारी दुर्वासा वासवोऽमरः ।
हैमो हेमकरो यज्ञः सर्वंधारी धरोत्तमः ॥ १३.४८.६४ ॥

ผู้สถิตในทุกสิ่ง ผู้เคลื่อนไปทุกแห่ง ทุรวาสะ วาสวะ ผู้ไม่ตาย ผู้มีสีทอง ผู้ทำให้เกิดทอง ยัญ ผู้ทรงทุกสิ่ง ผู้ค้ำจุนอันประเสริฐที่สุด

13.48.65

लोहिताक्षो महाक्षश्च विजयाक्षो विशारदः ।
सङ्ग्रहो निग्रहः कर्ता सर्पचीरनिवासनः ॥ १३.४८.६५ ॥

ผู้มีนัยน์ตาแดง ผู้มีนัยน์ตาใหญ่ ผู้มีนัยน์ตาแห่งชัยชนะ ผู้ชำนาญ ผู้รวบรวม ผู้ควบคุม ผู้กระทำ ผู้สวมอาภรณ์หนังงู

13.48.66

मुख्योऽमुख्यश्च देहश्च काहलिः सर्वकामदः ।
सर्वकासप्रसादश्च सुबलो बलरूपधृत् ॥ १३.४८.६६ ॥

ผู้เป็นประธานและมิใช่ประธาน เป็นกาย เป็นผู้เป่าแตร ผู้ประทานความปรารถนาทั้งปวง ผู้โปรดปรานในทุกเสียงร้อง ผู้มีกำลังยิ่ง ผู้ทรงกำลังและรูปลักษณ์

13.48.67

सर्वकामवरश्चैव सर्वदः सर्वतोमुखः ।
आकाशनिर्विरूपश्च निपाती ह्यवशः खगः ॥ १३.४८.६७ ॥

ผู้ประทานพรทุกประการที่ปรารถนา ผู้ให้ทุกสิ่ง ผู้หันหน้าไปทุกทิศ ไร้รูปเช่นอากาศ ผู้ร่อนลงมา ผู้ไม่ถูกควบคุมโดยแท้ เป็นนก

13.48.68

रौद्ररूपोंऽशुरादित्यो बहुरश्मिः सुवर्चसी ।
वसुवेगो महावेगो मनोवेगो निशाचरः ॥ १३.४८.६८ ॥

ผู้มีรูปดุร้าย เป็นรังสีและเป็นพระอาทิตย์ มีรังสีมากมาย มีรัศมีงดงามยิ่ง เร็วดั่งวสุ เร็วยิ่งนัก เร็วดั่งใจ ผู้เที่ยวไปในราตรี

13.48.69

सर्ववासी श्रियावासी उपदेशकरोऽकरः ।
मुनिरात्मनिरालोकः सम्भग्नश्च सहस्रदः ॥ १३.४८.६९ ॥

ผู้สถิตในทุกสิ่ง สถิตในศรี ประทานคำสั่งสอน เป็นผู้มิได้กระทำ เป็นมุนี ส่องสว่างด้วยตนเอง ผู้แตกหัก และผู้ประทานหนึ่งพัน

13.48.70

पक्षी च पक्षरूपश्च अतिदीप्तो विशाम्पतिः ।
उन्मादो मदनः कामो ह्यश्वत्थोऽर्थकरो यशः ॥ १३.४८.७० ॥

เป็นนก มีรูปปีก ส่องแสงยิ่งนัก เป็นจอมแห่งสัตว์ทั้งหลาย ความบ้าคลั่ง มทนะ กามะ แท้จริงคือต้นอัศวัตถะ ผู้ประทานทรัพย์ และผู้ประทานเกียรติ

13.48.71

वामदेवश्च वामश्च प्राग्दक्षिणश्च वामनः ।
सिद्धयोगी महर्षिश्च सिद्धार्थः सिद्धसाधकः ॥ १३.४८.७१ ॥

เป็นวามเทวะและวามะ ทั้งทิศตะวันออกและทิศใต้ วามนะ เป็นโยคีผู้สำเร็จ เป็นมหาฤๅษี สิทธารถะ ผู้ทำให้ผู้สำเร็จแล้วบรรลุผล

13.48.72

भिक्षुश्च भिक्षुरूपश्च विपणो मृदुरव्ययः ।
महासेनो विशाखश्च षष्टिभागो गवांपतिः ॥ १३.४८.७२ ॥

เป็นภิกษุและมีรูปภิกษุ เป็นพ่อค้า อ่อนโยน ไม่เสื่อมสูญ มหาเสนะและวิศาขะ ส่วนที่หกสิบ เป็นเจ้าแห่งโคทั้งหลาย

13.48.73

वज्रहस्तश्च विष्कम्भी चमूस्तम्भन एव च ।
वृत्तावृत्तकरस्तालो मधुर्मधुकलोचनः ॥ १३.४८.७३ ॥

ผู้มีสายฟ้าในมือ ผู้ค้ำจุนเสา ผู้หยุดยั้งกองทัพ และผู้มีมือหมุนวน ต้นตาล มธุ ผู้มีนัยน์ตาดั่งน้ำผึ้ง

13.48.74

वाचस्पत्यो वाजसनो नित्यमाश्रमपूजितः ।
ब्रह्मचारी लोकचारी सर्वचारी विचारवित् ॥ १३.४८.७४ ॥

เป็นเจ้าแห่งวาจา วาชสนะ ผู้ที่ได้รับการบูชาในอาศรมเสมอ ผู้ถือพรหมจรรย์ ผู้เที่ยวไปในโลก ผู้เที่ยวไปทุกแห่ง ผู้รู้การใคร่ครวญ

13.48.75

ईशान ईश्वरः कालो निशाचारी पिनाकवान् ।
निमित्तस्थो निमित्तं च नन्दिर्नन्दिकरो हरिः ॥ १३.४८.७५ ॥

พระอิศาน พระผู้เป็นเจ้า กาล ผู้เที่ยวไปในราตรี ผู้ถือธนูปินากะ ผู้ดำรงอยู่ในเครื่องหมาย เครื่องหมายนั้นเอง นันทิ ผู้สร้างความยินดี หริ

13.48.76

नन्दीश्वरश्च नन्दी च नन्दनो नन्दिवर्धनः ।
भगहारी निहन्ता च कालो ब्रह्मा पितामहः ॥ १३.४८.७६ ॥

เจ้าแห่งนันทิ นันทิ ผู้ให้ความยินดี ผู้เพิ่มพูนความยินดี ผู้พรากโชคลาภ ผู้สังหาร กาล พรหมา ปู่

13.48.77

चतुर्मुखो महालिङ्गश्चारुलिङ्गस्तथैव च ।
लिङ्गाध्यक्षः सुराध्यक्षो योगाध्यक्षो युगावहः ॥ १३.४८.७७ ॥

ผู้มีสี่หน้า ผู้เป็นลึงค์อันยิ่งใหญ่ ลึงค์อันงดงามเช่นกัน ผู้ควบคุมลึงค์ ผู้ควบคุมเหล่าเทพ ผู้ควบคุมโยคะ ผู้นำยุคสมัยมา

13.48.78

बीजाध्यक्षो बीजकर्ता अव्यात्माऽनुगतो बलः ।
इतिहासः सकल्पश्च गौतमोऽथ निशाकरः ॥ १३.४८.७८ ॥

ผู้ควบคุมพืชพันธุ์ ผู้สร้างพืชพันธุ์ ผู้ไม่ปรากฏ อาตมัน ผู้ตามมา พลัง ประเพณี ด้วยสังกัลปะ โคตม และจันทร์

13.48.79

दम्भो ह्यदम्भो वैदम्भो वश्यो वशकरः कलिः ।
लोककर्ता पशुपतिर्महाकर्ता ह्यनौषधः ॥ १३.४८.७९ ॥

เป็นการหลอกลวงและการไม่หลอกลวง ผู้หลอกลวงและผู้ถูกหลอก ผู้ควบคุมได้และผู้ควบคุม กลิ เป็นผู้สร้างโลก เป็นจอมแห่งสัตว์ ผู้สร้างใหญ่ แท้จริงไม่มีทางแก้

13.48.80

अक्षरं परमं ब्रह्मि बलवच्छक्र एव च ।
नीतिर्ह्यनीतिः शुद्धात्मा शुद्धो मान्यो गतागतः ॥ १३.४८.८० ॥

เป็นอักษรไม่เสื่อมสูญ พรหมันสูงสุด ผู้ทรงพลัง ศักระ เป็นทั้งความประพฤติที่ถูกต้องและความประพฤติที่ผิด ผู้มีอาตมันบริสุทธิ์ ผู้บริสุทธิ์ ผู้ควรได้รับเกียรติ ผู้มาและไป

13.48.81

बहुप्रसादः सुस्वप्नो दर्पणोऽथ त्वभित्रजित् ।
वेदकारो मन्त्रकारो विद्वान्समरमर्दनः ॥ १३.४८.८१ ॥

ผู้ทรงพระกรุณายิ่ง ผู้มีความฝันอันดี ทรงเป็นกระจกเงา ผู้ชนะศัตรู ผู้สร้างพระเวท ผู้สร้างมนตร์ ผู้มีปัญญา ผู้ย่ำยีข้าศึกในสงคราม

13.48.82

महामेघनिवासी च महाघोरो वशीकरः ।
अग्निज्वालो महाज्वालो अतिधूम्रो हुतो हिवः ॥ १३.४८.८२ ॥

ผู้ประทับอยู่ในเมฆใหญ่ ผู้น่าสะพรึงกลัวยิ่ง ผู้ทรงอำนาจปราบปราม เปลวไฟ เปลวไฟใหญ่ ผู้มีควันมาก เครื่องบูชาที่ถวายแล้ว และเครื่องถวาย

13.48.83

वृषणः शंकरो नित्यं वर्चस्वी धूमकेतनः ।
नीलस्तथाङ्गलुब्धश्च शोभनो निरवग्रहः ॥ १३.४८.८३ ॥

ผู้เป็นดั่งโคผู้ ผู้ประทานความเป็นสิริมงคล ผู้ทรงรัศมีอยู่เสมอ ผู้มีธงเป็นควัน สีน้ำเงิน ผู้ปรารถนาอวัยวะ ผู้งดงาม และผู้ไม่มีข้อจำกัด

13.48.84

स्वस्तिदः स्वस्तिभावश्च भागी भागकरो लघुः ।
उत्सङ्गश्च महाङ्गश्चि महागर्भपरायणः ॥ १३.४८.८४ ॥

ผู้ประทานความปลอดภัย ผู้มีสภาวะแห่งความปลอดภัย ผู้แบ่งปันและผู้จัดส่วนแบ่ง ผู้ว่องไว ตัก ผู้มีอวัยวะใหญ่ และผู้อุทิศตนแก่ครรภ์อันยิ่งใหญ่

13.48.85

कृष्णवर्णः सुवर्णश्च इन्द्रियं सर्वदेहिनाम् ।
महापादो महाहस्तो महाकायो महायशाः ॥ १३.४८.८५ ॥

ผู้มีผิวดำและผู้มีผิวทอง เป็นอินทรีย์ของสัตว์มีร่างกายทั้งปวง ผู้มีเท้าใหญ่ มือใหญ่ กายใหญ่ และมีเกียรติยศยิ่งใหญ่

13.48.86

महामूर्धा महाभात्रो महानेत्रो निशालयः ।
महान्तको महाकर्णो महोष्ठश्चि महाहनुः ॥ १३.४८.८६ ॥

ผู้มีศีรษะใหญ่ ท้องใหญ่ ตาใหญ่ ผู้สถิตในราตรี ผู้ทำลายใหญ่ หูใหญ่ ริมฝีปากใหญ่ และขากรรไกรใหญ่

13.48.87

महानासो महाकम्बुर्महाग्रीवः श्मशानभाक् ।
महावक्षा महोरस्को ह्यन्तरात्मा मृगालयः ॥ १३.४८.८७ ॥

ผู้มีจมูกใหญ่ คอใหญ่ ลำคอใหญ่ ผู้มีส่วนในป่าช้า อกใหญ่ หน้าอกกว้าง แท้จริงคือภายในตนแห่งอาตมัน และผู้สถิตในป่า

13.48.88

लम्बनो लम्बितोष्ठश्च महामायः पयोनिधिः ।
महादन्तो महादंष्ट्रो महाजिह्वो महामुखः ॥ १३.४८.८८ ॥

ผู้ห้อยแกว่ง มีริมฝีปากห้อย ผู้มีอำนาจมายาใหญ่ ผู้เป็นคลังแห่งน้ำ ผู้มีฟันใหญ่ เขี้ยวใหญ่ ลิ้นใหญ่ และหน้าใหญ่

13.48.89

महानखो महारोमा महाकेशो महाजटः ।
प्रसन्नश्च प्रसादश्च प्रत्ययो गिरिसाधनः ॥ १३.४८.८९ ॥

ผู้มีเล็บใหญ่ ขนใหญ่ มีผมยาวใหญ่ มุ่นชฎาใหญ่ ผู้สงบและผู้ประทานพระกรุณา ความมั่นใจ และผู้ทำให้การปฏิบัติบนภูเขาสำเร็จ

13.48.90

स्नेहनोऽस्नेहनश्चैव अजितश्च महामुनिः ।
वृक्षाकारो वृक्षकेतुरनलो वायुवाहनः ॥ १३.४८.९० ॥

ผู้มีความรักและผู้ไม่มีความรัก แท้จริงผู้ไม่ถูกพิชิตและเป็นมหามุนี ผู้มีรูปดั่งต้นไม้ ผู้มีธงเป็นต้นไม้ ไฟ ผู้มีลมเป็นพาหนะ

13.48.91

गण्डली मेरुधामा च देवाधिपतिरेव च ।
अथर्वशीर्षः सामास्य ऋक्सहस्रामितेक्षणः ॥ १३.४८.९१ ॥

คัณฑลี ผู้มีเขาพระสุเมรุเป็นที่อยู่ และเป็นเจ้าแห่งเทวดาทั้งหลาย ผู้มีอถรรพเวทเป็นศีรษะ มีสามเวทเป็นสาระ มีพันบทแห่งฤคเวท และมีพระเนตรนับไม่ถ้วน

13.48.92

यजुःपादभुजो गुह्यः प्रकाशो जङ्गमस्तथा ।
अमोघार्थः प्रसादश्च अभिगम्यः सुदर्शनः ॥ १३.४८.९२ ॥

ผู้มียชุรเวทเป็นเท้าและแขน ผู้ลึกลับและปรากฏ และผู้เคลื่อนไหวได้ด้วย ผู้มีจุดหมายไม่เคยพลาด ผู้มีพระกรุณา เข้าถึงได้ และงดงามน่าเห็น

13.48.93

उपकारः प्रियः सर्वः कनकः काञ्चनच्छविः ।
नाभिर्नन्दिकरो भावः पुष्करस्थपतिः स्थिरः ॥ १३.४८.९३ ॥

ผู้ให้ประโยชน์ เป็นที่รักของทุกคน ผู้เป็นทอง ผู้มีผิวดั่งทอง สะดือ ผู้นำความยินดีมาให้ การดำรงอยู่ ผู้สถาปนาสระบัว ผู้มั่นคง

13.48.94

द्वादशस्त्रासनश्चाद्यो यज्ञो यज्ञसमाहितः ।
नक्तं कलिश्च कालश्च मकरः कालपूजितः ॥ १३.४८.९४ ॥

ผู้ทำให้อาทิตย์ทั้งสิบสองสะดุ้งกลัว ผู้เป็นปฐม การบูชายัญ ผู้ตั้งมั่นในการบูชายัญ ราตรี การทะเลาะวิวาท กาล และมกร ผู้อันกาลบูชา

13.48.95

सगणो गणकारश्च भूतवाहनसारथिः ।
भस्मशयो भस्मगोप्ता भस्मभूतस्तरुर्गणः ॥ १३.४८.९५ ॥

พร้อมด้วยหมู่คณะ ผู้สร้างหมู่คณะ สารถีผู้นำสัตว์ทั้งหลาย ผู้นอนบนเถ้าถ่าน ผู้พิทักษ์เถ้าถ่าน ผู้กลายเป็นเถ้าถ่าน และหมู่ต้นไม้

13.48.96

लोकपालस्तथा लोको महात्मा सर्वपूजितः ।
शुक्लस्त्रिशुक्लः सम्पन्नः शुचिर्भूतनिषेवितः ॥ १३.४८.९६ ॥

ผู้พิทักษ์โลก เช่นเดียวกับโลก มหาตมะ ผู้ได้รับการบูชาจากทุกคน ผู้ขาว ขาวสามชั้น ผู้สมบูรณ์ บริสุทธิ์ ผู้ที่สรรพสัตว์รับใช้

13.48.97

आश्रमस्थः क्रियादस्थो विश्वकर्ममतिर्वरः ।
विशालशाखस्ताम्रोष्ठो ह्यम्बुजालः सुनिश्चलः ॥ १३.४८.९७ ॥

ผู้สถิตในอาศรม ผู้ตั้งมั่นในพิธีกรรม มีพระทัยดั่งพระวิศวกรรม ผู้ประเสริฐ มีกิ่งก้านกว้างใหญ่ มีริมฝีปากสีทองแดง เป็นตาข่ายแห่งดอกบัว และมั่นคงยิ่ง

13.48.98

कपिलः कपिशः शुक्ल आयुश्चैवि परोऽपरः ।
गन्धर्वो ह्यदितिस्तार्क्ष्यः सुविज्ञेयः सुशारदः ॥ १३.४८.९८ ॥

กปิละ กปิศะ ศุกละ อายุ ด้วย ผู้สูงกว่าและต่ำกว่า เป็นคันธรรพ์ แท้จริงคืออทิติ ตารกยะ ผู้ที่รู้ได้ง่าย และผู้มีปัญญายิ่ง

13.48.99

परश्वधायुधो देव अनुकारी सुबान्धवः ।
तुम्बवीणो महाक्रोध ऊर्ध्वरेता जलेशयः ॥ १३.४८.९९ ॥

ผู้มีขวานเป็นอาวุธ เทพเจ้า ผู้เลียนแบบ ญาติที่ดี ผู้ดีดพิณตุมพุ ผู้มีความโกรธยิ่งใหญ่ ผู้มีเรตัสขึ้นสู่เบื้องบน ผู้นอนอยู่ในน้ำ

13.48.100

उग्रो वंशकरो वंशो वंशनादो ह्यनिन्दितः ।
सर्वाङ्गरूपो मायावी सुहृदो ह्यनिलोऽनलः ॥ १३.४८.१०० ॥

ผู้ดุร้าย ผู้สร้างวงศ์ ไม้ไผ่ เสียงของขลุ่ยไม้ไผ่ แท้จริงผู้ไม่ถูกตำหนิ ผู้มีรูปงามทุกส่วน ผู้มีมายา ผู้เป็นมิตรแท้ แท้จริงคือลมและไฟ

13.48.101

बन्धनो बन्धकर्ता च सुबन्धनविमोचनः ।
स यज्ञारिः स कामारिर्महादंष्ट्रो महायुधः ॥ १३.४८.१०१ ॥

พระองค์ทรงเป็นผู้ผูกมัด ผู้สร้างพันธนาการ และผู้ปลดเปลื้องจากพันธนาการอันดี พระองค์เป็นศัตรูของยัญ เป็นศัตรูของกาม มีเขี้ยวใหญ่ มีอาวุธใหญ่

13.48.103

बहुधा निन्दितः शर्वः शङ्करः शङ्करोऽधनः ।
अहिर्बुध्न्योऽनिलाभश्च चेकितानो हविस्तथा।
अजैकपाच्च कापाली त्रिशङ्कुरजितः शिवः ॥ १३.४८.१०३ ॥

พระองค์ทรงถูกติเตียนด้วยหลายวิธี ทรงเป็นศรวะ ศังกระ ศังกระ ผู้ไร้ทรัพย์ ทรงเป็นอหิรพุธนยะ มีรูปดุจลม ทรงเป็นเจกิตานะ และทรงเป็นหวิส เช่นกัน ทรงเป็นอชไอกปาท ผู้ทรงกปาลี ตริศังกุ ผู้ไม่มีใครพิชิตได้ ทรงเป็นศิวะ

13.48.104

धन्वन्तरिर्धूमकेतुः स्कन्दो वैश्रवणस्तथा ।
धाता शक्रश्च विष्णुश्च मित्रस्त्वष्टा ध्रुवो धरः ॥ १३.४८.१०४ ॥

ทรงเป็นธันวันตริ ธูมเกตุ สกันทะ และไวศรวณะ เช่นกัน ทรงเป็นธาตฤ ศักระ และวิษณุ ทรงเป็นมิตระ ตวัษฏฤ ธรุวะ และธระ

13.48.105

प्रभावः सर्वगो वायुरर्यमा सविता रविः ।
उषङ्गुश्च विधाता च मांधाता भूतभावनः ॥ १३.४८.१०५ ॥

ทรงเป็นประภาวะ ทรงเป็นวายุผู้แผ่ซ่านไปทุกแห่ง ทรงเป็นอรยมัน สวิตฤ และรวิ ทรงเป็นอุษังคุ และวิธาตฤ ทรงเป็นมานธาตฤ ผู้ให้กำเนิดสรรพสัตว์

13.48.106

विभुर्वर्णविभावी च सर्वकामगुणावहः ।
पद्मनाभो महागर्भश्चन्द्रवक्त्रोऽनिलोऽनलः ॥ १३.४८.१०६ ॥

ทรงเป็นวิภุ ผู้ส่องสว่างสีทั้งหลาย และผู้ให้คุณสมบัติที่ปรารถนาทั้งปวง ทรงเป็นปัทมนาภ มหาครรภ จันทรวักตระ อนิละ และอนละ

13.48.107

बलवांश्चोपशान्तश्च पुराणः पुण्यचञ्चुरी ।
कुरुकर्ता कुरुवासी कुरुभूतो गुणौषधः ॥ १३.४८.१०७ ॥

ทรงเป็นผู้มีพลังและผู้สงบ ทรงเป็นปุราณะ ผู้มีจะงอยปากอันศักดิ์สิทธิ์ ทรงเป็นผู้สร้างกุรุ ผู้อาศัยอยู่ในหมู่กุรุ ผู้เป็นกุรุ และทรงเป็นยาสมุนไพรแห่งคุณธรรม

13.48.108

सर्वाशयो दर्भचारी सर्वेषां प्राणिनां पतिः ।
देवदेवः सुखासक्तः सदसत्सर्वरत्नवित् ॥ १३.४८.१०८ ॥

ทรงเป็นที่อาศัยของสรรพสิ่ง ผู้เที่ยวไปในหญ้าทรรภะ ทรงเป็นเจ้าแห่งสรรพสัตว์ทั้งปวง ทรงเป็นเทพของเทพทั้งหลาย ผู้ยินดีในความสุข ผู้รู้รัตนะทั้งปวง ทั้งที่มีอยู่และไม่มีอยู่

13.48.109

कैलासगिरिवासी च हिमवद्भिरिसंश्रयः ।
कूलहारी कूलकर्ता बहुविद्यो बहुप्रदः ॥ १३.४८.१०९ ॥

ทรงเป็นผู้สถิตบนภูเขาไกลาส และเป็นที่พึ่งบนภูเขาหิมาลัย ทรงเป็นผู้พัดพาฝั่ง ผู้สร้างฝั่ง ผู้มีวิชามาก ผู้ให้มาก

13.48.110

वणिजो वर्धकी वृक्षो बकुलश्चन्दनश्छदः ।
सारग्रीवो महाजत्रुरलोलश्च महौषधः ॥ १३.४८.११० ॥

ทรงเป็นพ่อค้า ช่างไม้ ต้นไม้ ต้นพกุล จันทน์ ผู้ปกคลุม ผู้มีคอแข็งแรง ผู้มีกระดูกไหปลาร้าใหญ่ ผู้ไม่หวั่นไหว และเป็นยาวิเศษอันยิ่งใหญ่

13.48.111

सिद्धार्थकारी सिद्धार्थश्छदो व्याकरणोत्तरः ।
सिंहनादः सिंहदंष्ट्रः सिंहगः सिंहवाहनः ॥ १३.४८.१११ ॥

ทรงเป็นผู้ทำให้สำเร็จความมุ่งหมาย ผู้มีความมุ่งหมายสำเร็จแล้ว ผู้ปกคลุม ผู้เหนือกว่าไวยากรณ์ มีเสียงคำรามดุจสิงโต มีเขี้ยวดุจสิงโต ผู้ไปดุจสิงโต และผู้ทรงสิงโตเป็นพาหนะ

13.48.112

प्रभावात्मा जगत्कालस्थालो लोकहितस्तरुः ।
सारङ्गो नवचक्राङ्गः केतुमाली सभावनः ॥ १३.४८.११२ ॥

ทรงเป็นผู้มีอาตมันคือพลานุภาพ เป็นภาชนะของโลกและกาลเวลา ทรงเป็นผู้อนุเคราะห์โลกทั้งหลาย ทรงเป็นต้นไม้ เป็นกวาง ผู้มีล้อใหม่เป็นอวัยวะ ผู้มีธงประดับ และผู้ทำให้สรรพสิ่งเกิดขึ้น

13.48.113

भूतालयो भूतपतिरहोरात्रमनिन्दितः ॥ १३.४८.११३ ॥

ทรงเป็นที่อาศัยของสรรพสัตว์ เป็นเจ้าแห่งสรรพสัตว์ ทรงเป็นกลางวันและกลางคืน และทรงเป็นผู้ปราศจากการติเตียน

13.48.114

वाहिता सर्वभूतानां निलयश्च विभुर्भवः ।
अमोघः संयतो ह्यश्वो भोजनः प्राणधारणः ॥ १३.४८.११४ ॥

ทรงเป็นผู้นำพาและเป็นที่อาศัยของสรรพสัตว์ทั้งปวง ทรงแผ่ซ่านไปทั่ว เป็นต้นกำเนิด ไม่มีวันพลาดพลั้ง ทรงสำรวม ทรงเป็นม้า ทรงเป็นผู้บริโภค และเป็นผู้ค้ำจุนลมหายใจ

13.48.115

धृतिमान्मतिमान्दक्षः सत्कृतश्च युगाधिपः ।
गोपालिर्गोपतिर्ग्रामो गोचर्मवसनो हरिः। ॥ १३.४८.११५ ॥

ทรงมั่นคง ทรงปัญญา ทรงความชำนาญ ทรงได้รับการยกย่อง และทรงเป็นเจ้าแห่งยุคสมัย ทรงเป็นคนเลี้ยงโค เป็นเจ้าแห่งฝูงโค เป็นหมู่บ้าน เป็นผู้นุ่งห่มหนังโค และทรงเป็นหริ

13.48.116

हिरण्यबाहुश्च तता गुहापालः प्रवेशिनाम् ।
प्रकृष्टारिर्महाहर्षो जितकामो जितेन्द्रियः ॥ १३.४८.११६ ॥

ทรงมีพระพาหาสีทอง ทรงเป็นผู้พิทักษ์ถ้ำสำหรับผู้เข้าไป ทรงเป็นผู้ปราบศัตรูยิ่งใหญ่ ทรงปีติอย่างยิ่ง ทรงชนะกาม และทรงชนะอินทรีย์

13.48.117

गान्धारश्च सुवासस्च तपःसक्तो रतिर्नरः ।
महागीतो महानृत्यो ह्यप्सरोगणसेवितः ॥ १३.४८.११७ ॥

ทรงเป็นคันธาระและสุวาสะ ทรงยึดมั่นในตบะ ทรงเป็นบุรุษแห่งความยินดี ทรงเป็นนักขับร้องผู้ยิ่งใหญ่ ทรงเป็นนักฟ้อนผู้ยิ่งใหญ่ และมีหมู่อัปสรคอยรับใช้

13.48.118

महाकेतुर्महाधातुर्नैकसानुचरश्चलः ।
आवेदनीय आदेशः सर्वगन्धसुखावहः ॥ १३.४८.११८ ॥

ทรงเป็นธงใหญ่ ทรงเป็นผู้ค้ำจุนยิ่งใหญ่ ทรงมีผู้ติดตามจำนวนมากบนยอดเขา ทรงเคลื่อนไหว ทรงเป็นผู้ที่พึงให้รู้ ทรงเป็นผู้ออกคำสั่ง และทรงนำความสุขด้วยกลิ่นหอมทั้งปวง

13.48.119

तोरणस्तारणो वातः वरिधी पतिखेचरः ।
संयोगो वर्धनो वृद्धो अतिवृद्धो गुणाधिकः ॥ १३.४८.११९ ॥

ทรงเป็นประตู ผู้ช่วยให้ข้ามพ้น เป็นลม เป็นเจ้าแห่งมหาสมุทร ผู้ท่องไปบนฟ้า เป็นการประสาน ผู้เพิ่มพูน ผู้เก่าแก่ ผู้เก่าแก่ที่สุด และผู้เป็นเลิศด้วยคุณสมบัติ

13.48.120

नित्य आत्मसहायश्च देवासुरपतिः पतिः ।
युक्तश्च युक्तबाहुश्च देवो दिवि सुपर्वणः ॥ १३.४८.१२० ॥

ทรงเป็นผู้นิรันดร ผู้ช่วยเหลืออาตมัน เป็นเจ้าแห่งเทพและอสูร ทรงเป็นเจ้า ผู้ประสาน ผู้มีพระพาหาแข็งแรง เป็นเทพในสวรรค์ของพระสุบรรณ

13.48.121

आषाढश्च सुषांढश्च ध्रुवोऽथ हरिणो हरः ।
वपुरावर्तमानेभ्यो वसुश्रेष्ठो महापथः ॥ १३.४८.१२१ ॥

ทรงเป็นอาษาฒะและสุษางคะ ต่อมาทรงเป็นธรุวะผู้มั่นคง ทรงเป็นดุจกวาง ทรงเป็นผู้ขจัด ทรงเป็นร่างกาย ทรงเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาวสุทั้งหลายที่หมุนเวียน และทรงเป็นมหาปถะ

13.48.122

शिरोहारी विमर्शश्च सर्वलक्षणलक्षितः ।
अक्षश्च रथयोगी च सर्वयोगी महाबलः ॥ १३.४८.१२२ ॥

ศิโรหารี วิมรศ ผู้ทรงลักษณะมงคลทั้งปวง อักษะ ผู้เป็นโยคีของรถ และผู้เป็นโยคีของโยคะทั้งปวง ผู้ทรงพลังมหาศาล

13.48.123

समाम्नायोऽसमाम्नायस्तीर्थदेवो महारथः ।
निर्जीवो जीवनो मन्त्रः शुभाक्षो बहुकर्कशः ॥ १३.४८.१२३ ॥

สมามนายะและอสมามนายะ เทพผู้เป็นท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ มหารถี ผู้ไร้ชีวิตและผู้ให้ชีวิต มนตร์ ผู้มีดวงตาอันเป็นมงคล ผู้เข้มงวดยิ่งนัก

13.48.124

रत्नप्रभूतो रत्नाङ्गो महार्णवनिपानवित् ।
मूलं विशालो ह्यमृतो व्यक्ताव्यक्तस्तपोनिधिः ॥ १३.४८.१२४ ॥

ผู้อุดมด้วยรัตนะ ผู้มีอวัยวะเป็นรัตนะ ผู้รู้ก้นมหาสมุทร รากเหง้า ผู้ไพศาล แท้จริงแล้วเป็นอมตะ ผู้ปรากฏและไม่ปรากฏ ขุมทรัพย์แห่งตบะ

13.48.125

आरोहणोऽधिरोहश्च शीलधारी महायशाः ।
सेनाकल्पो महाकल्पो योगो युगकरो हरिः ॥ १३.४८.१२५ ॥

การขึ้น และการขึ้นอย่างยิ่ง ผู้ทรงไว้ซึ่งศีล ผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ผู้จัดกองทัพ มหากัลป โยคะ ผู้สร้างยุคทั้งหลาย หริ

13.48.126

युगरूपो महारूपो महानागहनो वधः ।
न्यायनिर्वपणः पादः पण्डितो ह्यचलोपमः ॥ १३.४८.१२६ ॥

ผู้มีรูปเป็นยุคสมัย ผู้มีรูปอันยิ่งใหญ่ ผู้สังหารนาคาอันยิ่งใหญ่ ความพินาศ ผู้จ่ายแจกความยุติธรรม ส่วนหนึ่ง ผู้รอบรู้ แท้จริงแล้วเปรียบเหมือนภูเขาที่ไม่หวั่นไหว

13.48.127

बहुमालो महामालः शशी हरसुलोचनः ।
विस्तारो लवणः कूपस्त्रियुगः सफलोदयः ॥ १३.४८.१२७ ॥

ผู้มีพวงมาลัยมากมาย ผู้มีพวงมาลัยอันยิ่งใหญ่ พระจันทร์ ผู้มีดวงตางามดังของหระ ความแผ่ไพศาล เกลือ บ่อน้ำ ผู้มีสามยุค ผู้มีการขึ้นที่ออกผล

13.48.128

त्रिलोचनो विषष्णाङ्गो मणिविद्धो जटाधरः ।
बिन्दुर्विसर्गः सुमुखः शरः सर्वायुधः सहः ॥ १३.४८.१२८ ॥

ผู้มีสามตา ผู้มีอวัยวะเปื้อนพิษ ผู้ประดับด้วยอัญมณี ผู้ทรงเกศาเป็นชฎา หยด การปล่อยออก ผู้มีพระพักตร์งาม ลูกศร ผู้ทรงอาวุธทั้งปวง ผู้อดทน

13.48.129

निवेदनः सुखाजातः सुगन्धारो महाधनुः ।
गन्धपाली च भगवानुत्थानः सर्वकर्मणाम् ॥ १३.४८.१२९ ॥

ผู้ประกาศ ผู้เกิดจากความสุข ผู้มีกลิ่นหอมดี ผู้มีธนูอันยิ่งใหญ่ ผู้พิทักษ์กลิ่นหอม พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระภคะ ผู้ลุกขึ้นของกรรมทั้งปวง

13.48.130

मन्थानो बहुलो वायुः सकलः सर्वलोचनः ।
तलस्तालः करस्थाली ऊर्ध्वसंहननो महान् ॥ १३.४८.१३० ॥

ผู้กวน ผู้มีมากมาย ลม ผู้สมบูรณ์ทั้งหมด ผู้มีตาทั่วทุกทิศ ฝ่ามือ ต้นตาล ภาชนะในมือ ผู้มีโครงร่างที่ตั้งตรง ผู้ยิ่งใหญ่

13.48.131

धत्रं सुच्छत्रो विख्यातो लोकः सर्वाश्रयः क्रमः ।
मुण्डो विरूपो विकृतो दण्डी कुण्डी विकुर्वणः। ॥ १३.४८.१३१ ॥

ผู้ค้ำจุน ผู้มีฉัตรงาม ผู้มีชื่อเสียง โลก ที่พึ่งของทั้งปวง ก้าวย่าง ผู้โล้น ผู้มีรูปร่างอัปลักษณ์ ผู้ผิดรูป ผู้ถือไม้เท้า ผู้ถือวงแหวน ผู้แปรเปลี่ยน

13.48.132

हर्यक्षः ककुभो वज्रो शतजिह्वः सहस्रपात् ।
सहस्रमूर्धा देवेन्द्रः सर्वदेवमयो गुरुः ॥ १३.४८.१३२ ॥

ผู้มีดวงตาสีเหลืองทอง ยอดเขา สายฟ้า ผู้มีร้อยลิ้น ผู้มีพันเท้า ผู้มีพันเศียร เจ้าแห่งเทพทั้งหลาย ผู้ประกอบด้วยเทพทั้งปวง ครูผู้เป็นอาจารย์

13.48.133

सहस्रबाहुः सर्वाङ्गः शरण्यः सर्वलोककृत् ।
पवित्रं त्रिककुन्मन्त्रः कनिष्ठः कृष्णपिङ्गलः। ॥ १३.४८.१३३ ॥

ผู้มีพันแขน ผู้มีอวัยวะทั้งหมด ที่พึ่ง ผู้สร้างโลกทั้งปวง ผู้ชำระให้บริสุทธิ์ ผู้มีสามยอด มนตร์ ผู้อ่อนที่สุด ผู้มีสีดำและเหลืองทอง

13.48.134

ब्रह्मदण्डविनिर्माता शतघ्नीपाशशक्तिमान् ।
पद्मगर्भो महागर्भो ब्रह्मगर्भो जलोद्भवः ॥ १३.४८.१३४ ॥

ผู้สร้างพรหมทัณฑ์ ผู้ทรงร้อยสังหาร บ่วง และหอก ผู้มีครรภ์เป็นดอกบัว ผู้มีครรภ์อันยิ่งใหญ่ ผู้มีพรหมเป็นครรภ์ ผู้เกิดจากน้ำ

13.48.135

गभस्तिर्ब्रह्मकृद्ब्रह्मी ब्रह्मविद्ब्राह्मणो गतिः ।
अनन्तरुपो नैकात्मा तिग्मतेजाः स्वयंभुवः ॥ १३.४८.१३५ ॥

ผู้ทรงรัศมี ผู้สร้างพรหมัน ผู้เป็นพรหมัน ผู้รู้พรหมัน พราหมณ์ เป้าหมาย ผู้มีรูปอนันต์ ผู้มีอาตมันมากมาย ผู้มีรัศมีคมกล้า ผู้มีอยู่เอง

13.48.136

ऊर्ध्वगात्मा पशुपतिर्वातरंहा मनोजवः ।
चन्दनी पद्मनालाग्रः सुरभ्युत्तरणो नरः ॥ १३.४८.१३६ ॥

ผู้มีอาตมันพุ่งขึ้นสู่เบื้องบน เจ้าแห่งสรรพสัตว์ เร็วดั่งลม ไวดั่งความคิด ผู้ทาจันทน์ ผู้อยู่ที่ปลายก้านดอกบัว ผู้ข้ามพ้นกลิ่นหอม บุรุษ

13.48.137

कर्णिकारमहास्रग्वी नीलमौलिः पिनाकधृत् ।
उमापतिरुमाकान्तो जाह्नवीधृगुमाधवः ॥ १३.४८.१३७ ॥

ผู้สวมพวงมาลัยใหญ่ดอกกรรณิการ์ ผู้มีมงกุฎสีน้ำเงิน ผู้ทรงธนูปินากะ เจ้าแห่งอุมา ผู้เป็นที่รักของอุมา ผู้ทรงแม่น้ำชาห์นวี (คงคา) มาธวะของอุมา

13.48.138

वरो वराहो वरदो वरेण्यः सुमाहास्वनः ।
महाप्रसादो दमनः शत्रुहा श्वेतपिङ्गलः ॥ १३.४८.१३८ ॥

ผู้ประเสริฐ หมู คนประทานพร ผู้ควรแก่การเลือก ผู้มีเสียงอันยิ่งใหญ่และไพเราะ ผู้มีพระกรุณาอันยิ่งใหญ่ ผู้ปราบ ผู้สังหารศัตรู ผู้มีสีขาวและเหลืองทอง

13.48.139

पीतात्मा परमात्मा च प्रयतात्मा प्रधानधृत् ।
सर्वपार्श्वमुखस्त्र्यक्षो धर्मसाधारणो वरः ॥ १३.४८.१३९ ॥

ผู้มีอาตมันสีเหลือง พรหมันสูงสุด ผู้มีอาตมันสงบ ผู้ทรงปธานะ มีพระพักตร์ทุกทิศ มีสามตา เป็นสิ่งร่วมของธรรม ผู้ประเสริฐ

13.48.140

चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा अमृतो गोवृषेश्वरः ।
साध्यर्षिर्वसुरादित्यो विवस्वान्सविताऽमृतः
व्यासः सर्गः सुसंक्षेपो विस्तरः पर्ययो नरः ।
ऋतु संवत्सरो मासः पक्षः सङ्ख्यासमापनः ॥ १३.४८.१४० ॥

ผู้เป็นอาตมันของสิ่งเคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ผู้เป็นอาตมันอันละเอียด ผู้เป็นอมตะ เจ้าแห่งโคและวัว เป็นฤๅษีแห่งสาธยะ วสุ อาทิตย์ วิวัสวาน สวิตา ผู้เป็นอมตะ วยาสะ การสร้าง การย่อที่งดงาม การขยาย วัฏจักร บุรุษผู้เป็นต้น ฤดู ปี เดือน ปักษ์ และการสิ้นสุดของการนับ

13.48.142

कला काष्ठा लवा मात्रा मुहूर्ताहःक्षपाः क्षणाः ।
विश्वक्षेत्रं प्रजाबीजं लिङ्गमाद्यस्तु निर्गमः ॥ १३.४८.१४२ ॥

กลา กาษฐา ลวะ มาตรา มุหูรตะ วันและคืน และกษณะ สนามแห่งจักรวาล เมล็ดพันธุ์แห่งสรรพสัตว์ เครื่องหมาย ผู้เป็นต้นเดิม และการออกไป

13.48.143

सदसद्व्यक्तमव्यक्तं पिता माता पितामहः ।
स्वर्गद्वारं प्रजाद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम् ॥ १३.४८.१४३ ॥

ทั้งสิ่งที่เป็นและไม่เป็น สิ่งที่ปรากฏและสิ่งที่ไม่ปรากฏ พระบิดา พระมารดา และปู่ พระองค์คือประตูสู่สวรรค์ ประตูสู่ประชาชน ประตูสู่โมกษะ และไตรโลก

13.48.144

निर्वाणं ह्लादनश्चैव ब्रह्मलोक परा गतिः ।
देवासुरविनिर्माता देवासुरपरायणः ॥ १३.४८.१४४ ॥

พระนิพพานและความปีติยินดี โลกของพระพรหม จุดหมายสูงสุด ผู้สร้างเทวดาและอสูร ที่พึ่งของเทวดาและอสูร

13.48.145

देवासुरगुरुर्देवो देवासुरनमस्कृतः ।
देवासुरमहामात्रो देवासुगणाश्रयः ॥ १३.४८.१४५ ॥

ครูของเทวดาและอสูร ผู้เป็นพระเจ้า ผู้ที่เทวดาและอสูรไหว้บูชา มหาอำมาตย์ของเทวดาและอสูร ที่พึ่งของหมู่เทวดาและอสูร

13.48.146

देवासुरगणाध्यक्षो देवासुरगणाग्रणीः ।
देवातिदेवो देवर्षिर्देवासुरवरप्रदः ॥ १३.४८.१४६ ॥

ผู้ควบคุมหมู่เทวดาและอสูร ผู้นำสูงสุดของหมู่เทวดาและอสูร พระเจ้าเหนือเทวดา เทพฤๅษีในหมู่เทวดา ผู้ประทานพรแก่เทวดาและอสูร

13.48.147

देवासुरेश्वरो विश्वो देवासुरमहेश्वरः ।
सर्वदेवमयोचिन्त्यो देवतात्माऽत्मसम्भवः ॥ १३.४८.१४७ ॥

พระเจ้าของเทวดาและอสูร ผู้ทรงแผ่ไปทั่วทุกสิ่ง มหาเจ้าแห่งเทวดาและอสูร ผู้ประกอบด้วยเทวดาทั้งปวง ผู้ไม่อาจหยั่งคิดได้ วิญญาณของเทวดา ผู้เกิดขึ้นเองจากตนเอง

13.48.148

उद्भित्त्रिविक्रमो वैद्यो विरजो नीरजोऽमरः ।
ईड्यो हस्तीश्वरो व्याघ्रो देवसिंहो नरर्षभः ॥ १३.४८.१४८ ॥

ผู้ผุดขึ้น ผู้ก้าวสามก้าว แพทย์ ผู้ปราศจากธุลี ผู้ไม่มีมลทิน ผู้ไม่ตาย ผู้ควรแก่การสรรเสริญ เจ้าแห่งช้าง เสือโคร่ง ราชสีห์ในหมู่เทวดา และโคผู้ในหมู่มนุษย์

13.48.149

विबुधोऽग्रवरः सूक्ष्मः सर्वदेवस्तपोमयः ।
सुयुक्तः शोभनो वज्री प्रासानां प्रभवोऽव्ययः ॥ १३.४८.१४९ ॥

ผู้ตื่นรู้ ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ประเสริฐ ผู้ละเอียดอ่อน เทวดาของทุกสิ่ง ผู้ประกอบด้วยตบะ ผู้ประกอบดี งดงาม ผู้ถือสายฟ้า ต้นกำเนิดของหอก ผู้ไม่เสื่อมสลาย

13.48.150

गुहः कान्तो निजः सर्गः पवित्रं सर्वपावनः ।
शृङ्गी शृङ्गप्रियो बभ्रू राजराजो निरामयः ॥ १३.४८.१५० ॥

ผู้ซ่อนเร้น ผู้งดงาม ผู้เกิดจากตนเอง การสร้างสรรค์ ผู้ชำระให้บริสุทธิ์ ผู้ชำระทุกสิ่งให้บริสุทธิ์ ผู้มีเขา ผู้รักยอดเขา ผู้มีสีน้ำตาลทอง จ้าวแห่งจ้าว ผู้ปราศจากโรค

13.48.151

अभिरामः सुरगणो विरामः सर्वसाधः ।
ललाटाक्षो विश्वदेवो हरिणो ब्रह्मवर्चसः ॥ १३.४८.१५१ ॥

ผู้น่ารื่นรมย์ หมู่เทวดา ที่พักพิง ผู้ทำทุกสิ่งให้สำเร็จ ผู้มีดวงตาที่หน้าผาก เทวดาทั้งปวง ผู้มีสีเหมือนกวาง ผู้รุ่งเรืองด้วยรัศมีแห่งพรหมัน

13.48.152

स्थावराणां पतिश्चैव नियमन्द्रियवर्धनः ।
सिद्धार्थः सिद्धभूतार्थोऽचिन्त्यः सत्यव्रतः शुचिः ॥ १३.४८.१५२ ॥

เจ้าแห่งสิ่งที่ไม่เคลื่อนที่ ผู้เพิ่มพูนความสำรวมและอินทรีย์ ผู้มีจุดหมายสำเร็จแล้ว ผู้มีสิ่งที่มีอยู่จริงของสัตว์ที่สำเร็จแล้วเป็นจุดหมาย ผู้ไม่อาจหยั่งคิดได้ ผู้มีความถือมั่นในความจริง ผู้บริสุทธิ์

13.48.153

व्रताधिपः परं ब्रह्म भक्तानां परमा गतिः ।
विमुक्तो मुक्ततेजाश्च श्रीमाञ्श्रीवर्धनो जगत् ॥ १३.४८.१५३ ॥

เจ้าแห่งวัตร พรหมันสูงสุด จุดหมายสูงสุดของผู้ภักดี ผู้หลุดพ้นแล้ว ผู้มีรัศมีที่หลุดพ้น ผู้รุ่งโรจน์ ผู้เพิ่มพูนความรุ่งเรืองของโลก

13.48.154

यथा प्रधानं भगवानिति भक्त्या स्तुतो मया ।
यन्न ब्रह्मादयो देवा विदुस्तत्त्वेन नर्षयः।
स्तोतव्यमर्च्यं वन्द्यं च कः स्तोष्यति जगत्पतिम् ॥ १३.४८.१५४ ॥

ข้าพระองค์ได้สรรเสริญพระผู้เป็นเจ้า ผู้เป็นหลักการปฐมด้วยความภักดีดังที่ได้ทำแล้ว แต่พระพรหมและเทวดาอื่นทั้งหลาย รวมถึงฤๅษี ก็ไม่รู้จักพระองค์ตามความจริง ใครเล่าจะสรรเสริญเจ้าแห่งโลก ผู้ควรแก่การสรรเสริญ บูชา และกราบไหว้

13.48.155

भक्तिं त्वेवं पुरस्कृत्य मया यज्ञपतिर्विभुः ।
ततोऽभ्यनुज्ञां सम्प्राप्य स्तुतो मतिमतां वरः ॥ १३.४८.१५५ ॥

ข้าพระองค์ได้ยกความภักดีขึ้นเป็นที่หนึ่ง สรรเสริญเจ้าแห่งยัญผู้ทรงแผ่ไปทั่ว จากนั้นได้รับอนุญาต ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้มีปัญญาจึงสรรเสริญพระองค์

13.48.156

शिवमेभिः स्तुवन्देवं नामभिः पुष्टिवर्धनैः ।
नित्ययुक्तः शुचिर्भक्तः प्राप्नोत्यात्मानमात्मना ॥ १३.४८.१५६ ॥

ผู้ใดสรรเสริญพระเจ้าผู้เป็นมงคลด้วยพระนามเหล่านี้ อันเพิ่มพูนความเจริญ ผู้นั้นผู้มั่นคงอยู่เสมอ บริสุทธิ์และภักดี ย่อมบรรลุอาตมันด้วยอาตมัน

13.48.157

एतद्धि परमं ब्रह्म परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ १३.४८.१५७ ॥

นี่แลคือพรหมันสูงสุด ด้วยสิ่งนี้ผู้ใดก็ย่อมบรรลุพรหมันสูงสุด

13.48.158

ऋषयश्चैव देवाश्च स्तुवन्त्येतेन तत्परम् ॥ १३.४८.१५८ ॥

ฤๅษีและเทวดาก็สรรเสริญสิ่งสูงสุดนั้นด้วยสิ่งนี้เช่นกัน

13.48.159

स्तूयमानो महादेवस्तष्यते नियतात्मभिः ।
भक्तानुकम्पी भगवानात्मसंस्थाकरो विभुः ॥ १३.४८.१५९ ॥

มหาเทพเมื่อถูกสรรเสริญโดยผู้มีจิตสำรวมแล้ว ย่อมทรงพอพระทัย พระผู้เป็นเจ้า ผู้เมตตาแก่ผู้ภักดี ผู้ตั้งสัตว์ไว้ในอาตมันของตน ผู้ทรงแผ่ไปทั่ว ย่อมทรงพอพระทัย

13.48.160

तथैव च मनुष्येषु ये मनुष्याः प्रधानतः ।
आस्तिकाः श्रद्धधानाश्च बहुभिर्जन्मभिः स्तवैः ॥ १३.४८.१६० ॥

ในหมู่มนุษย์ก็เช่นกัน บรรดามนุษย์ผู้เป็นผู้เชื่อและมีศรัทธาเป็นส่วนใหญ่ ย่อมมาถึงพระองค์ผ่านการสรรเสริญนับครั้งไม่ถ้วนในหลายชาติ

13.48.161

भक्त्या ह्यनन्यमीशानं परं देवं सनातनम् ।
कर्मणा मनसा वाचा भावेनामिततेजसः ॥ १३.४८.१६१ ॥

พระอีศานผู้สูงสุดและนิรันดร์ ผู้มีรัศมีหาประมาณมิได้ ย่อมบรรลุได้ด้วยความภักดีที่ไม่แยกจากกันเท่านั้น ด้วยการกระทำ ด้วยใจ ด้วยวาจา และด้วยภาวะภายใน

13.48.162

शयाना जाग्रमाणाश्च व्रजन्नुपविशंस्तथा ।
उन्मिषन्निमिषंश्चैव चिन्तयन्तः पुनःपनः ॥ १३.४८.१६२ ॥

ทั้งขณะนอน ขณะตื่น ขณะเดิน ขณะนั่ง ขณะลืมตาและหลับตา และคิดถึงพระองค์ซ้ำแล้วซ้ำเล่า

13.48.163

शृण्वन्तः श्रावयन्तश्च कथयन्तश्च ते भवम् ।
स्तुवन्तः स्तूयामानाश्च तुष्यन्ति च रमन्ति च ॥ १३.४८.१६३ ॥

ผู้ที่ฟัง ผู้ที่บอกให้ผู้อื่นฟัง และผู้ที่กล่าวถึงภวะ ผู้ที่สรรเสริญและผู้ที่ได้รับการสรรเสริญ ย่อมพอใจและเพลิดเพลิน

13.48.164

जन्मकोटिसहस्रेषु नानासंसारयोनिषु ।
जन्तोर्विगतपापस्य भवे भक्तिः प्रजायते ॥ १३.४८.१६४ ॥

ในการเกิดนับพันโกฏิ ผ่านครรภ์ต่าง ๆ ของสังสารวัฏ เมื่อสัตว์ผู้ซึ่งบาปได้หลุดพ้นไปแล้ว ความภักดีต่อภวะย่อมเกิดขึ้น

13.48.165

उत्पन्ना च भवे भक्तिरनत्या सर्वभावतः ।
भाविनः कारणे चास्य सर्वयुक्तस्य सर्वथा ॥ १३.४८.१६५ ॥

ความภักดีต่อภวะที่เกิดขึ้นแล้วย่อมมั่นคงไม่หวั่นไหวในทุกสภาวะ และต่อผู้เป็นเหตุแห่งสิ่งที่จะเกิดขึ้น ผู้ประกอบด้วยทุกสิ่งในทุกทาง

13.48.166

एतद्देवेषु दुष्प्रापं मनुष्येषु न लभ्तते ।
निर्विघ्रा निश्चला रुद्रे भक्तिरव्यभिचारिणी ॥ १३.४८.१६६ ॥

สิ่งนี้แม้แต่ในเทวดาก็ได้มาอย่างยาก และไม่พบในมนุษย์ คือความภักดีต่อพระรุทระที่ไม่มีอุปสรรค มั่นคง ไม่แปรผันเลย

13.48.167

तस्यैव च प्रसादेन भक्तिरुत्पद्यते नृणाम् ।
येन यान्ति परां सिद्धिं तद्भागवतचेतसः ॥ १३.४८.१६७ ॥

ด้วยพระกรุณาของพระองค์เท่านั้น ความภักดีย่อมเกิดขึ้นในมนุษย์ และด้วยความภักดีนั้น ผู้มีจิตผูกพันต่อพระภควัต ย่อมบรรลุความสำเร็จสูงสุด

13.48.168

ये सर्वभावानुगताः प्रपद्यन्ते महेश्वरम् ।
प्रपन्नवत्सलो देवः संसारात्तान्समुद्धरेत् ॥ १३.४८.१६८ ॥

ผู้ที่ดำเนินตามพระองค์ในทุกสภาวะและเข้าพึ่งพระมเหศวร พระเทพผู้เอ็นดูต่อผู้เข้าพึ่ง จะทรงยกเขาเหล่านั้นขึ้นจากสังสารวัฏอย่างสิ้นเชิง

13.48.169

एवमन्ये विकुर्वन्ति देवाः संसारमोचनम् ।
मनुष्याणामृते देवं नान्या शक्तिस्तपोबलम्
इति तेनेन्द्रकल्पेन भगवान्सदसत्पतिः ।
कृत्तिवासाः स्तुतः कृष्ण तण्डिना शुभबुद्धिना ॥ १३.४८.१६९ ॥

เทพอื่น ๆ ย่อมบิดเบือนการหลุดพ้นจากสังสารวัฏเช่นนี้ สำหรับมนุษย์ไม่มีพลังหรือกำลังแห่งตบะอื่นใดนอกจากพระเทพนั้น ดังนั้น ตัณฑินผู้เสมอด้วยพระอินทร์และมีปัญญาดี ได้สรรเสริญพระภควัต ผู้เป็นใหญ่แห่งสิ่งที่มีอยู่และไม่มีอยู่ ผู้ทรงนุ่งห่มหนัง ข้าแต่พระกฤษณะ