ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.48.1
ततः स प्रयतो भूत्वा मम तात युधिष्ठिर ।
प्राञ्जलिः प्राह विप्रर्षिर्नामसङ्ग्रहमादितः ॥ १३.४८.१ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸੰਜਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਵਿਪ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਆਖਿਆ।
13.48.2
उपमन्युरुवाच ।
ब्रह्मप्रोक्तैर्ऋषिप्रोक्तैर्वेदवेदाङ्गसम्भवै।
सर्वलोकेषु विख्यातं स्तुत्यं स्तोष्यामि नामभिः ॥ १३.४८.२ ॥
ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਕਹੇ ਗਏ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਹੇ ਗਏ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਤੁਤਯ ਦੀ ਮੈਂ ਉਸਤਤ ਕਰਾਂਗਾ।
13.48.3
महद्भिर्विहितैः सत्यैः सिद्धैः सर्वार्थसाधकैः ।
ऋषिणा तण्डिना भक्त्या कृतैर्वेदकृतात्मना ॥ १३.४८.३ ॥
ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਹਿਤ, ਸੱਚੇ, ਸਿੱਧਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਸਾਰੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਧਣ ਵਾਲੇ, ਤ੍ਰਿੰਡਿ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰਚੇ, ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘੜਨ ਵਾਲੇ ਦੁਆਰਾ।
13.48.4
यथोक्तैः साधुभिः ख्यातैर्मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।
प्रवरं प्रथमं स्वर्ग्यं सर्वभूतहितं शुभम् ॥ १३.४८.४ ॥
ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੱਤ ਦਰਸ਼ੀ ਮੁਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ; ਉਹ ਉੱਤਮ, ਪਹਿਲਾ, ਸਵਰਗ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।
13.48.5
श्रुतेः सर्वत्र जगति ब्रह्मलोकावतारितैः ।
सत्यैस्तत्परमं ब्रह्मि ब्रह्मप्रोक्तं सनातनम्।
वक्ष्ये यदुकुलश्रेष्ठ शृणुष्वावहितो मम ॥ १३.४८.५ ॥
ਵੇਦ ਦੁਆਰਾ, ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਸੱਚਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਉਸ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਬਾਰੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਆਖਿਆ ਸਨਾਤਨ। ਹੇ ਯਦੁਕੁਲ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
13.48.6
वरयैनं भवं देवं भक्तस्त्वं परमेश्वरम् ।
तेन ते श्रावयिष्यामि यत्तद्ब्रह्म सनातनम् ॥ १३.४८.६ ॥
ਭਵ ਦੇਵ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈਂ; ਉਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।
13.48.7
न शक्यं विस्तरात्कृत्स्नं वक्तुं सर्वस्य केनचित् ।
युक्तेनापि विभूतीनामपि वर्षशतैरपि ॥ १३.४८.७ ॥
ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ, ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਹੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ; ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।
13.48.8
यस्यादिर्मध्यमन्तं च सुरैरपि न गम्यते ।
कस्तस्य शक्नुयाद्वक्तं गुणान्कार्त्स्न्येन माधव ॥ १३.४८.८ ॥
ਜਿਸ ਦਾ ਆਦਿ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਸਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਾਧਵ?
13.48.9
किन्तु देवस्य महतः संक्षिप्तार्थपदाक्षरम् ।
शक्तितश्चरितं वक्ष्ये प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १३.४८.९ ॥
ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੇਵ ਦਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਅਰਥ, ਪਦ ਅਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ।
13.48.10
अप्राप्य तु ततोऽनुज्ञां न शक्यः स्तोतुमीश्वरः ।
यदा तेनाभ्यनुज्ञातः स्तुतो वै स तदा मया ॥ १३.४८.१० ॥
ਉਸਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਤੂਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ; ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਤਦ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਸਤੂਤੀ ਕੀਤੀ।
13.48.11
अनादिनिधनस्याहं जगद्योनेर्महात्मनः ।
नाम्नां कञ्चित्समुद्देशं वक्ष्याम्यव्यक्तयोनिनः ॥ १३.४८.११ ॥
ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਜਗਤ ਦੇ ਮੂਲ, ਮਹਾਤਮਾ, ਅਵਿਅਕਤ ਯੋਨੀ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇਵ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ।
13.48.12
वरदस्य वरेण्यस्य विश्वरूपस्य धीमतः ।
शृणु नाम्नां चयं कृष्ण यदुक्तं पद्मयोनिना ॥ १३.४८.१२ ॥
ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਉਸ ਦੇਵ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੁਣ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਪਦਮਯੋਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।
13.48.13
दश नामसहस्राणि यान्याह प्रपितामहः ।
तानि निर्मथ्य मनसा दध्नो घृतमिवोद्धृतम् ॥ १३.४८.१३ ॥
ਪੜਪੋਤੇ ਨੇ ਜੋ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਕਹੇ, ਦਹੀਂ ਵਿੱਚੋਂ ਘਿਓ ਕੱਢਣ ਵਾਂਗ ਮਨ ਨਾਲ ਮੰਥਨ ਕਰਕੇ।
13.48.14
गिरेः सारं यथा हेम पुष्पसारं यथा मधु ।
घृतात्सारं यथा मण्डस्तथैतत्सारमुद्धृतम्। ॥ १३.४८.१४ ॥
ਪਹਾੜ ਦਾ ਸਾਰ ਸੋਨਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਸ਼ਹਿਦ, ਘਿਓ ਦਾ ਸਾਰ ਮਲਾਈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਾਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
13.48.15
सर्वपापापहमिदं चतुर्वेदसमन्वितम् ।
प्रयत्नेनाधिगन्तव्यं धार्यं च प्रयतात्मना ॥ १३.४८.१५ ॥
ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ। ਯਤਨ ਨਾਲ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਜਮੀ ਮਨ ਨਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.48.16
माङ्गल्यं पौष्टिकं चैव रक्षोघ्नं पावनं महत् ॥ १३.४८.१६ ॥
ਇਹ ਮੰਗਲਕਾਰੀ, ਪੋਸ਼ਕ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
13.48.17
इदं भक्ताय दातव्यं श्रद्दघानास्तिकाय च ।
नाश्रद्दधानरूपाय नास्तिकायाजितात्मने ॥ १३.४८.१७ ॥
ਇਹ ਭਗਤ, ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਅਤੇ ਆਸਤਿਕ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਬੇਸ਼ਰਧੇ, ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
13.48.18
यश्चाभ्यसूयते देवं कारणात्मानमीश्वरम् ।
स कृष्ण नरकं याति सहपूर्वैः सहात्मजैः ॥ १३.४८.१८ ॥
ਜੋ ਕਾਰਨ-ਆਤਮਾ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.48.19
इदं ध्यानमिदं योगमिदं ध्येयमनुत्तममम् ।
इदं जप्यमिदं ज्ञानं रहस्यमिदमुत्तम् ॥ १३.४८.१९ ॥
ਇਹੀ ਧਿਆਨ ਹੈ, ਇਹੀ ਯੋਗ ਹੈ, ਇਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਧਿਆਨ-ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਜਪ ਹੈ, ਇਹੀ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਇਹੀ ਉੱਤਮ ਰਹੱਸ ਹੈ।
13.48.20
यं ज्ञात्वा अन्तकालेऽपि गच्छेत परमां गतिम् ।
पवित्रं मङ्गलं मेध्यं कल्याणमिदमुत्तमम् ॥ १३.४८.२० ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ, ਸ਼ੁੱਧ, ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਹੈ।
13.48.21
इदं ब्रह्मा पुरा कृत्वा सर्वलोकपितामहः ।
सर्वस्तवानां राजत्वे दिव्यानां समकल्पयत् ॥ १३.४८.२१ ॥
ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਰਬਲੋਕ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ, ਦਿਵਯ ਸਾਰੇ ਸਤੋਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਠਹਿਰਾਇਆ।
13.48.22
तदाप्रभृति चैवायमीश्वरस्य महात्मनः ।
स्तवराज इति ख्यातो जगत्यमरपूजितः ॥ १३.४८.२२ ॥
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਮਹਾਤਮਾ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਇਹ ਸਤੋਤਰ 'ਸਤਵਰਾਜ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ ਹੋਇਆ।
13.48.23
ब्रह्मलोकादयं स्वर्गे स्तवराजोऽवतारितः ।
यतस्तण्डिः पुरा प्राप तेन तण्डिकृतोऽभवत् ॥ १३.४८.२३ ॥
ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੋਂ ਇਹ ਸਤਵਰਾਜ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਤੰਡਿ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਤੰਡਿਕ੍ਰਿਤ ਹੋਇਆ।
13.48.24
स्वर्गाच्चैवात्र भूर्लोकं तण्डिना ह्यवतारितः ।
सर्वमङ्गलमाङ्गल्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ १३.४८.२४ ॥
ਤੰਡੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਭੂਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
13.48.25
निगदिष्ये महाबाहो स्तवानामुत्तमं स्तवम् ।
ब्रह्मणामपि यद्ब्रह्म पराणामपि यत्परम् ॥ १३.४८.२५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਸਤੋਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਮ ਸਤੋਤਰ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਰਮ ਹੈ।
13.48.26
तेजसामपि यत्तेजस्तपसामपि यत्तपः ।
शान्तीनामपि या शान्तिर्द्युतीनामपि या द्युतिः ॥ १३.४८.२६ ॥
ਜੋ ਤੇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਜ ਹੈ, ਤਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਪ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਤੀ ਹੈ।
13.48.27
दान्तानामपि यो दान्तो धीमतामपि या च धीः ।
देवानामपि यो देव ऋषीणामपि यस्त्वृषिः ॥ १३.४८.२७ ॥
ਜੋ ਦਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਾਂਤ ਹੈ, ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੁੱਧੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਵ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ।
13.48.28
यज्ञानामपि यो यज्ञः शिवानामपि यः शिवः ।
रुद्राणामपि यो रुद्रः प्रभा प्रभवतामपि ॥ १३.४८.२८ ॥
ਜੋ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੱਗ ਹੈ, ਸ਼ਿਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਰੁਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੁਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾ ਹੈ।
13.48.29
योगिनामपि यो योगी कारणानां च कारणम् ।
यतो लोकाः सम्भवन्ति नभवन्ति यतः पुनः ॥ १३.४८.२९ ॥
ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਲੋਕ ਉਪਜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਉਪਜਦੇ।
13.48.30
सर्वभूतात्मभूतस्य हरस्यामिततेजसः ।
अष्टोत्तरसहस्रं तु नाम्नां शर्वस्य मे शृणु।
यच्छ्रुत्वा मनुजव्याघ्र सर्वान्कामानवाप्स्यसि ॥ १३.४८.३० ॥
ਸਰਬ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਹਰ ਦੇ, ਸ਼ਰਵ ਦੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ; ਹੇ ਮਨੁਜਵਿਆਘਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ।
13.48.31
स्थिरः स्थाणुः प्रभुर्भानुः प्रवरो वरदो वरः ।
सर्वात्मा सर्वविख्यातः सर्वः सर्वकरो भवः ॥ १३.४८.३१ ॥
ਸਥਿਰ, ਸਥਾਣੂ, ਪ੍ਰਭੂ, ਭਾਨੂ, ਪ੍ਰਵਰ, ਵਰਦ, ਵਰ, ਸਰਵਾਤਮਾ, ਸਰਵਵਿਖਿਆਤ, ਸਰਵ, ਸਰਵਕਰ, ਭਵ।
13.48.32
जटी चर्मीं शिखी खङ्गी सर्वाङ्गः सर्वभावनः ।
हरश्च हरिणाक्षश्च सर्वभूतहरः प्रभुः ॥ १३.४८.३२ ॥
ਜਟਾਧਾਰੀ, ਚਰਮਧਾਰੀ, ਸ਼ਿਖਾਧਾਰੀ, ਖੜਗਧਾਰੀ, ਸਰਵਾਂਗ, ਸਰਵਭਾਵਨ, ਹਰ, ਹਰਿਣਾਕਸ਼, ਸਰਵਭੂਤਹਰ, ਪ੍ਰਭੂ।
13.48.33
प्रवृत्तिश्च निवृत्तिश्च नियतः शाश्वतो ध्रुवः ।
श्मशानवासी भगवान्खचरो गोचरोऽर्दनः ॥ १३.४८.३३ ॥
ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ, ਨਿਯਤ, ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ, ਧਰੁਵ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਵਾਸੀ, ਭਗਵਾਨ, ਖਚਰ, ਗੋਚਰ, ਅਰਦਨ।
13.48.34
अभिवाद्यो महाकर्मा तपस्वी भूतभावनः ।
उन्मत्तवेषप्रच्छन्नः सर्वलोकप्रजापतिः ॥ १३.४८.३४ ॥
ਅਭਿਵਾਦਯੋਗ, ਮਹਾਕਰਮਾ, ਤਪਸਵੀ, ਭੂਤਭਾਵਨ, ਉਨਮੱਤ ਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ, ਸਰਵਲੋਕਪ੍ਰਜਾਪਤੀ।
13.48.35
महारूपो महाकायो वृषरूपो महायशाः ।
महात्मा सर्वभूतात्मा विश्वरूपो महाहनुः ॥ १३.४८.३५ ॥
ਮਹਾਰੂਪ, ਮਹਾਕਾਇਆ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਰੂਪ, ਮਹਾਯਸ਼ਾ, ਮਹਾਤਮਾ, ਸਰਵਭੂਤਾਤਮਾ, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ, ਮਹਾਹਨੂ।
13.48.36
लोकपालोऽन्तर्हितात्मा प्रसादो हयगर्दभिः ।
पवित्रं च महांश्चैव नियमो नियमाश्रितः ॥ १३.४८.३६ ॥
ਲੋਕਪਾਲ, ਅੰਤਰਹਿਤਾਤਮਾ, ਪ੍ਰਸਾਦ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਗਧਿਆਂ ਸਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਮਹਾਨ, ਨਿਯਮ ਤੇ ਨਿਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤ।
13.48.37
सर्वकर्मा स्वयंभूत आदिरादिकरो निधिः ।
सहस्राक्षो विशालाक्षः सोमो नक्षत्रसाधकः ॥ १३.४८.३७ ॥
ਸਰਵਕਰਮਾ, ਸਵੈਅੰਭੂ, ਆਦਿ, ਆਦਿਕਰ ਅਤੇ ਨਿਧੀ, ਸਹਸ੍ਰਾਕਸ਼, ਵਿਸ਼ਾਲਾਕਸ਼, ਸੋਮ, ਨਕਸ਼ਤ੍ਰਸਾਧਕ।
13.48.38
चन्द्रः सूर्यः शनिः केतुर्ग्रहो ग्रहपतिर्वरः ।
अत्रिरत्र्या नमस्कर्ता मृगबाणार्पणोऽनघः ॥ १३.४८.३८ ॥
ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਸ਼ਨੀ, ਕੇਤੂ, ਗ੍ਰਹਿ, ਗ੍ਰਹਿਪਤੀ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਤ੍ਰਿ, ਅਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਮ੍ਰਿਗਬਾਣ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼।
13.48.39
महातपा घोरतपा अदीनो दीनसाधकः ।
संवत्सरकरो मन्त्रः प्रमाणं परमं तपः ॥ १३.४८.३९ ॥
ਮਹਾਤਪਾ, ਘੋਰਤਪਾ, ਅਦੀਨ, ਦੀਨਾਂ ਦਾ ਸਾਧਕ, ਸੰਵਤਸਰ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਮੰਤਰ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਮਾਣ, ਪਰਮ ਤਪ।
13.48.40
योगी योज्यो महाबीजो महारेता महाबलः ।
सुवर्णरेताः सर्वज्ञः सुबीजो बीजवाहनः ॥ १३.४८.४० ॥
ਯੋਗੀ, ਯੋਜ੍ਯ, ਮਹਾਬੀਜ, ਮਹਾਰੇਤਾ, ਮਹਾਬਲ, ਸੁਵਰਣਰੇਤਾ, ਸਰਵਜ੍ਞ, ਸੁਬੀਜ, ਬੀਜਵਾਹਨ।
13.48.41
दशबाहुस्त्वनिमिषो नीलकण्ठ उमापतिः ।
विश्वरूपः स्वयं श्रेष्ठो बलवीरो बलो गणः ॥ १३.४८.४१ ॥
ਦਸਬਾਹੂ, ਅਨਿਮੇਸ਼, ਨੀਲਕੰਠ, ਉਮਾਪਤੀ, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ, ਆਪ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬਲਵੀਰ, ਬਲ, ਗਣ।
13.48.42
गणकर्ता गणपतिर्दिग्वासाः काम एव च ।
मन्त्रवित्परमो मन्त्रः सर्वभावकरो हरः ॥ १३.४८.४२ ॥
ਗਣਕਰਤਾ, ਗਣਪਤੀ, ਦਿਗਵਾਸਾ, ਕਾਮ ਵੀ, ਮੰਤਰਵਿੱਤ, ਪਰਮ ਮੰਤਰ, ਸਰਵਭਾਵਕਰ, ਹਰ।
13.48.43
कमण्डलुधरो धन्वी बाणहस्तः कपालवान् ।
अशनी शतघ्नी खङ्गी पट्टिशी चायुधी महान् ॥ १३.४८.४३ ॥
ਕਮੰਡਲੂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤੀਰ ਵਾਲਾ, ਕਪਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਸ਼ਤਘਨੀ ਅਤੇ ਖੜਗ ਵਾਲਾ, ਪੱਟਿਸ਼ ਧਾਰੀ, ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ।
13.48.44
स्रुवहस्तः सुरूपश्च तेजस्तेजस्करो निधिः ।
उष्णीषी च सुवक्त्रश्च उदग्रो विनतस्तथा ॥ १३.४८.४४ ॥
ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੁਵ ਵਾਲਾ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਤੇਜ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਨਿਧੀ, ਪੱਗ ਵਾਲਾ, ਸੁੰਦਰ ਮੁੱਖ ਵਾਲਾ, ਉੱਚਾ ਤੇ ਨਿਮਰ।
13.48.45
दीर्घश्च हरिकेशश्च सुतीर्थः कुष्ण एव च ।
शृगालरूपः सिद्धार्थो मुण्डः सर्वशुभंकरः ॥ १३.४८.४५ ॥
ਲੰਮਾ, ਹਰਿਕੇਸ਼, ਸੁਤੀਰਥ, ਕੁਸ਼ਨ ਹੀ, ਗਿੱਦੜ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸਿੱਧਾਰਥ, ਮੁੰਡਿਤ ਸਿਰ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
13.48.46
अजश्च बहुरूपश्च गन्धधारी कपर्द्यपि ।
ऊर्ध्वरेता ऊर्ध्वलिङ्ग ऊर्ध्वशायी नभःस्थलः ॥ १३.४८.४६ ॥
ਅਜ, ਬਹੁਰੂਪ, ਗੰਧ ਧਾਰੀ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਵੀ, ਊਰਧਰੇਤਾ, ਊਰਧਲਿੰਗ, ਊਰਧਸ਼ਾਈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ।
13.48.47
त्रिजटी चीरवासाश्च रुद्रः सेनापतिर्विभुः ।
अहश्चरो नक्तंचरस्तिग्ममन्युः सुवर्चसः ॥ १३.४८.४७ ॥
ਤਿੰਨ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਛਾਲ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ, ਰੁਦਰ, ਸੈਨਾਪਤੀ, ਸਰਬਵਿਆਪੀ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਾ, ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੀਬਰ ਕ੍ਰੋਧੀ, ਸੁਵਰਚਸ।
13.48.48
गजहा दैत्यहा कालो लोकधाता गुणाकरः ।
सिंहशार्दूलरूपश्चि आर्द्रचर्माम्बरावृतः ॥ १३.४८.४८ ॥
ਗਜਹਾ, ਦੈਤਯਹਾ, ਕਾਲ, ਲੋਕਧਾਤਾ, ਗੁਣਾਕਰ, ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਗਿੱਲੀ ਖੱਲ ਦੇ ਵਸਤਰ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ।
13.48.49
कालयोगी महानादः सर्वकामश्चतुष्पथः ।
निशाचरः प्रेतचारी भूतचारी महेश्वरः ॥ १३.४८.४९ ॥
ਕਾਲਯੋਗੀ, ਮਹਾਨਾਦ, ਸਰਵਕਾਮ, ਚਤੁਸ਼ਪਥ, ਨਿਸ਼ਾਚਰ, ਪ੍ਰੇਤਚਾਰੀ, ਭੂਤਚਾਰੀ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ।
13.48.50
बहुभूतो बहुधरः स्वर्भिनुरमितो गतिः ।
नृत्यप्रियो नित्यनर्तो नर्तकः सर्वलालसः ॥ १३.४८.५० ॥
ਬਹੁਭੂਤ, ਬਹੁਧਰ, ਸ੍ਵਰਭਿਨੁ, ਅਮਿਤ, ਗਤੀ, ਨ੍ਰਿਤਯਪ੍ਰਿਯ, ਨਿਤ੍ਯਨਰ੍ਤ, ਨਰ੍ਤਕ, ਸਰ੍ਵਲਾਲਸ।
13.48.51
घोरो महातपाः पाशो नित्यो गिरिरुहो नभः ।
सहस्रहस्तो विजयो व्यवसायो ह्यतन्द्रितः ॥ १३.४८.५१ ॥
ਘੋਰ, ਮਹਾਤਪਾ, ਪਾਸ਼, ਨਿਤ੍ਯ, ਗਿਰਿਰੁਹ, ਨਭ, ਸਹਸ੍ਰਹਸ੍ਤ, ਵਿਜਯ, ਵ੍ਯਵਸਾਯ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਅਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤ।
13.48.52
अधर्षणो धर्षणात्मा यज्ञहा कामनाशकः ।
दक्षयागापहारी च सुसहो मध्यमस्तथा ॥ १३.४८.५२ ॥
ਅਧਰ੍ਸ਼ਣ, ਧਰ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਮਾ, ਯਜ੍ਞਹਾ, ਕਾਮਨਾਸ਼ਕ, ਦਕ੍ਸ਼ਯਾਗਾਪਹਾਰੀ, ਸੁਸਹ, ਮਧ੍ਯਮ, ਤਥਾ।
13.48.53
तेजोपहारी बलहा मुदितोऽर्थोऽजितो वरः ।
गम्भीरघोषो गम्भीरो गम्भीरबलवाहनः ॥ १३.४८.५३ ॥
ਤੇਜੋਪਹਾਰੀ, ਬਲਹਾ, ਮੁਦਿਤ, ਅਰ੍ਥ, ਅਜਿਤ, ਵਰ, ਗਮ੍ਭੀਰਘੋਸ਼, ਗਮ੍ਭੀਰ, ਗਮ੍ਭੀਰਬਲਵਾਹਨ।
13.48.54
न्यग्रोधरूपो न्यग्रोधो वृक्षकर्णस्थितिर्विभुः ।
सुतीक्ष्णदशनश्चैव महाकायो महाननः ॥ १३.४८.५४ ॥
ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਰੂਪ, ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧ, ਵ੍ਰਿਕ੍ਸ਼ਕਰ੍ਣਸ੍ਥਿਤਿ, ਵਿਭੁ, ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਦਸ਼ਨ, ਅਤੇ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਮਹਾਕਾਯ, ਮਹਾਨਨ।
13.48.55
विष्वक्सेनो हरिर्यज्ञः संयुगापीडवाहनः ।
तीक्ष्णतापश्च हर्यश्वः सहायः कर्मकालवित् ॥ १३.४८.५५ ॥
ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ, ਹਰੀ, ਯਗ੍ਯ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲਾ ਵਾਹਨ ਵਾਲਾ, ਤਿੱਖੇ ਤਾਪ ਵਾਲਾ, ਹਰਯਸ਼ਵ, ਸਹਾਇਕ, ਕਰਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ।
13.48.56
विष्णुप्रसादितो यज्ञः समुद्रो वडवामुखः ।
हुताशनसहायश्च प्रशान्तात्मा हुताशनः ॥ १३.४८.५६ ॥
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਯਗ੍ਯ, ਵਡਵਾਮੁਖ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਦਾ ਸਹਾਇਕ, ਸ਼ਾਂਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਹੁਤਾਸ਼ਨ।
13.48.57
उग्रतेजा महातेजा जन्यो विजयकालवित् ।
ज्योतिषामयनं सिद्धिः सर्वविग्रह एव च ॥ १३.४८.५७ ॥
ਉਗ੍ਰ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਤੇਜ, ਯੋਧਾ, ਜਿੱਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਜੋਤਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਸਿੱਧੀ, ਸਰਬ ਵਿਗ੍ਰਹ।
13.48.58
शिंखी मुण्डी जटी ज्वाली मूर्तिजो मूर्धगो बली ।
वेणवी पणवी ताली खली कालकटंकटः ॥ १३.४८.५८ ॥
ਸ਼ਿਖੀ, ਮੁੰਡੀ, ਜਟੀ, ਜ੍ਵਾਲੀ, ਮੂਰਤਿਜ, ਮੂਰਧਗ, ਬਲੀ, ਵੇਣਵੀ, ਪਣਵੀ, ਤਾਲੀ, ਖਲੀ, ਕਾਲਕਟੰਕਟ।
13.48.59
नक्षत्रविग्रहमतिर्गुणबुद्धिर्लयो गमः ।
प्रजापतिर्विश्वबाहुर्विभागः सर्वगोमुखः ॥ १३.४८.५९ ॥
ਨਛੱਤਰ-ਵਿਗ੍ਰਹ ਜਿਸਦੀ ਮਤਿ, ਗੁਣਬੁੱਧੀ, ਲਯ, ਗਮ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਵਿਸ਼ਵਬਾਹੂ, ਵਿਭਾਗ, ਸਰਬਗੋਮੁਖ।
13.48.60
विमोचनः सुसरणो हिरण्यकवचोद्भवः ।
मेढ्रजो बलचारी च महीचारी स्रुतस्तथा ॥ १३.४८.६० ॥
ਵਿਮੋਚਨ, ਸੁਸ਼ਰਨ, ਹਿਰਨਯਕਵਚ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਮੇਢ੍ਰਜ, ਬਲਚਾਰੀ, ਮਹੀਚਾਰੀ, ਸ੍ਰੁਤਸਤ।
13.48.61
सर्वतूर्यनिनादी च सर्वातोद्यपरिग्रहः ।
व्यालरूपो गुहावासी गुहो माली तरङ्गवित् ॥ १३.४८.६१ ॥
ਸਾਰੇ ਸਾਜਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਜ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੱਪ ਰੂਪ, ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲਾ, ਗੁਹ, ਮਾਲਾਧਾਰੀ, ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ।
13.48.62
त्रिदशस्त्रिकालधृक्कर्मसर्वबन्धविमोचनः ।
बन्धनस्त्वसुरेन्द्राणां युधि शत्रुविनाशनः ॥ १३.४८.६२ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਕਰਮ-ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਅਸੁਰ-ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
13.48.63
साङ्ख्यप्रसादो दुर्वासाः सर्वसाधुनिषेवितः ।
प्रस्कन्दनो विभागज्ञो अतुल्यो यज्ञभागवित् ॥ १३.४८.६३ ॥
ਸਾਂਖਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੁਰਵਾਸਾ, ਸਾਰੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ, ਪ੍ਰਸਕੰਦਨ, ਵਿਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੁੱਲ, ਯਜ੍ਞ-ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ।
13.48.64
सर्ववासः सर्वचारी दुर्वासा वासवोऽमरः ।
हैमो हेमकरो यज्ञः सर्वंधारी धरोत्तमः ॥ १३.४८.६४ ॥
ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੁਰਵਾਸਾ, ਵਾਸਵ, ਅਮਰ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ, ਸੋਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਯਜ੍ਞ, ਸਭ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਉੱਤਮ ਧਾਰਕ।
13.48.65
लोहिताक्षो महाक्षश्च विजयाक्षो विशारदः ।
सङ्ग्रहो निग्रहः कर्ता सर्पचीरनिवासनः ॥ १३.४८.६५ ॥
ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਕ੍ਸ਼, ਵਿਜਯਾਕ੍ਸ਼, ਨਿਪੁੰਨ, ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਿਗ੍ਰਹਿ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਰਤਾ, ਸੱਪ ਦੀ ਛਾਲ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ।
13.48.66
मुख्योऽमुख्यश्च देहश्च काहलिः सर्वकामदः ।
सर्वकासप्रसादश्च सुबलो बलरूपधृत् ॥ १३.४८.६६ ॥
ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਅਮੁੱਖ, ਦੇਹ, ਕਾਹਲੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਰਪਾਲੂ, ਸੁਬਲ, ਬਲ ਅਤੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
13.48.67
सर्वकामवरश्चैव सर्वदः सर्वतोमुखः ।
आकाशनिर्विरूपश्च निपाती ह्यवशः खगः ॥ १३.४८.६७ ॥
ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਰਵਤੋਮੁਖ ਹੈ; ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਨਿਰਾਕਾਰ, ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਵਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਹੈ।
13.48.68
रौद्ररूपोंऽशुरादित्यो बहुरश्मिः सुवर्चसी ।
वसुवेगो महावेगो मनोवेगो निशाचरः ॥ १३.४८.६८ ॥
ਉਹ ਰੌਦ੍ਰ ਰੂਪ, ਅੰਸ਼ੁ ਅਤੇ ਆਦਿੱਤ, ਬਹੁਤ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੁੰਦਰ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਵਸੂਆਂ ਵਰਗਾ ਵੇਗ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਵੇਗ, ਮਨੋਵੇਗ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
13.48.69
सर्ववासी श्रियावासी उपदेशकरोऽकरः ।
मुनिरात्मनिरालोकः सम्भग्नश्च सहस्रदः ॥ १३.४८.६९ ॥
ਉਹ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲਾ, ਸ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲਾ, ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅਕਰਤਾ, ਮੁਨੀ, ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਸੰਭਗ੍ਨ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
13.48.70
पक्षी च पक्षरूपश्च अतिदीप्तो विशाम्पतिः ।
उन्मादो मदनः कामो ह्यश्वत्थोऽर्थकरो यशः ॥ १३.४८.७० ॥
ਉਹ ਪੰਛੀ, ਪੰਖ ਰੂਪ, ਅਤਿ ਦੀਪਤ, ਪਰਜਾ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ; ਉਨਮਾਦ, ਮਦਨ, ਕਾਮ ਹੈ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵੱਥ, ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਹੈ।
13.48.71
वामदेवश्च वामश्च प्राग्दक्षिणश्च वामनः ।
सिद्धयोगी महर्षिश्च सिद्धार्थः सिद्धसाधकः ॥ १३.४८.७१ ॥
ਉਹ ਵਾਮਦੇਵ, ਵਾਮ, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ, ਵਾਮਨ ਹੈ; ਸਿੱਧਯੋਗੀ, ਮਹਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧਾਰਥ, ਸਿੱਧਾਂ ਨੂੰ ਸਾਧਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
13.48.72
भिक्षुश्च भिक्षुरूपश्च विपणो मृदुरव्ययः ।
महासेनो विशाखश्च षष्टिभागो गवांपतिः ॥ १३.४८.७२ ॥
ਉਹ ਭਿੱਖੂ, ਭਿੱਖੂ ਰੂਪ, ਵਪਾਰੀ, ਕੋਮਲ, ਅਵਿਯੈ ਹੈ; ਮਹਾਸੇਨ, ਵਿਸ਼ਾਖ, ਸ਼ਸ਼ਟਿਭਾਗ ਅਤੇ ਗਵਾਂਪਤੀ ਹੈ।
13.48.73
वज्रहस्तश्च विष्कम्भी चमूस्तम्भन एव च ।
वृत्तावृत्तकरस्तालो मधुर्मधुकलोचनः ॥ १३.४८.७३ ॥
ਵਜ੍ਰਹਸਤ, ਵਿਸ਼ਕੰਭੀ, ਚਮੂਸਤੰਭਨ, ਵ੍ਰਿੱਤਾਵ੍ਰਿੱਤਕਰ, ਤਾਲ, ਮਧੁ, ਮਧੁਕਲੋਚਨ।
13.48.74
वाचस्पत्यो वाजसनो नित्यमाश्रमपूजितः ।
ब्रह्मचारी लोकचारी सर्वचारी विचारवित् ॥ १३.४८.७४ ॥
ਵਾਚਸਪਤ੍ਯ, ਵਾਜਸਨ, ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਪੂਜਿਤ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਲੋਕਚਾਰੀ, ਸਰਵਚਾਰੀ, ਵਿਚਾਰਵਿਤ੍।
13.48.75
ईशान ईश्वरः कालो निशाचारी पिनाकवान् ।
निमित्तस्थो निमित्तं च नन्दिर्नन्दिकरो हरिः ॥ १३.४८.७५ ॥
ਈਸ਼ਾਨ, ਈਸ਼ਵਰ, ਕਾਲ, ਨਿਸ਼ਾਚਾਰੀ, ਪਿਨਾਕਵਾਨ, ਨਿਮਿੱਤਸਥ, ਨਿਮਿੱਤ, ਨੰਦਿ, ਨੰਦਿਕਰ, ਹਰਿ।
13.48.76
नन्दीश्वरश्च नन्दी च नन्दनो नन्दिवर्धनः ।
भगहारी निहन्ता च कालो ब्रह्मा पितामहः ॥ १३.४८.७६ ॥
ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ, ਨੰਦੀ, ਨੰਦਨ, ਨੰਦਿਵਰਧਨ, ਭਗਹਾਰੀ, ਨਿਹੰਤਾ, ਕਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਿਤਾਮਹ।
13.48.77
चतुर्मुखो महालिङ्गश्चारुलिङ्गस्तथैव च ।
लिङ्गाध्यक्षः सुराध्यक्षो योगाध्यक्षो युगावहः ॥ १३.४८.७७ ॥
ਚਤੁਰਮੁਖ, ਮਹਾਲਿੰਗ, ਚਾਰੁਲਿੰਗ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਿੰਗਾਧਿਅਕਸ਼, ਸੁਰਾਧਿਅਕਸ਼, ਯੋਗਾਧਿਅਕਸ਼, ਯੁਗਾਵਹ।
13.48.78
बीजाध्यक्षो बीजकर्ता अव्यात्माऽनुगतो बलः ।
इतिहासः सकल्पश्च गौतमोऽथ निशाकरः ॥ १३.४८.७८ ॥
ਬੀਜਾਧਿਅਕਸ਼, ਬੀਜਕਰਤਾ, ਅਵਿਅ, ਆਤਮਾ, ਅਨੁਗਤ, ਬਲ, ਇਤਿਹਾਸ, ਸਕਲਪ, ਗੌਤਮ, ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਾਕਰ।
13.48.79
दम्भो ह्यदम्भो वैदम्भो वश्यो वशकरः कलिः ।
लोककर्ता पशुपतिर्महाकर्ता ह्यनौषधः ॥ १३.४८.७९ ॥
ਉਹੀ ਦੰਭ, ਅਦੰਭ, ਵੈਦੰਭ; ਵਸ਼ ਯੋਗ, ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਲਿ; ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਮਹਾਕਰਤਾ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ।
13.48.80
अक्षरं परमं ब्रह्मि बलवच्छक्र एव च ।
नीतिर्ह्यनीतिः शुद्धात्मा शुद्धो मान्यो गतागतः ॥ १३.४८.८० ॥
ਉਹੀ ਅਕਸ਼ਰ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਬਲਵਾਨ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਹਨ; ਨੀਤੀ ਵੀ ਉਹੀ, ਅਨੀਤੀ ਵੀ ਉਹੀ; ਸ਼ੁੱਧਾਤਮਾ, ਸ਼ੁੱਧ, ਮਾਨਯੋਗ, ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲਾ।
13.48.81
बहुप्रसादः सुस्वप्नो दर्पणोऽथ त्वभित्रजित् ।
वेदकारो मन्त्रकारो विद्वान्समरमर्दनः ॥ १३.४८.८१ ॥
ਬਹੁਤ ਕਿਰਪਾਲੂ, ਸੁੰਦਰ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਦਰਪਣ ਵੀ ਉਹੀ, ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ; ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਵਿਦਵਾਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
13.48.82
महामेघनिवासी च महाघोरो वशीकरः ।
अग्निज्वालो महाज्वालो अतिधूम्रो हुतो हिवः ॥ १३.४८.८२ ॥
ਮਹਾਂ ਮੇਘਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਂ ਭਿਆਨਕ, ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਅਗਨੀ ਦੀ ਲਾਟ, ਮਹਾਂ ਲਾਟ, ਅਤਿ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲਾ, ਹੁਤ, ਹਵਿ।
13.48.83
वृषणः शंकरो नित्यं वर्चस्वी धूमकेतनः ।
नीलस्तथाङ्गलुब्धश्च शोभनो निरवग्रहः ॥ १३.४८.८३ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਸ਼ੰਕਰ, ਸਦਾ ਤੇਜਸਵੀ, ਧੂਮਕੇਤੂ; ਨੀਲ, ਅੰਗਲੁਬਧ, ਸ਼ੋਭਨ, ਨਿਰਵਗ੍ਰਹ।
13.48.84
स्वस्तिदः स्वस्तिभावश्च भागी भागकरो लघुः ।
उत्सङ्गश्च महाङ्गश्चि महागर्भपरायणः ॥ १३.४८.८४ ॥
ਸ੍ਵਸਤਿ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸ੍ਵਸਤਿ ਭਾਵ, ਭਾਗੀ, ਭਾਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਲਘੂ; ਉਤਸੰਗ, ਮਹਾਂਗ, ਮਹਾਗਰਭ ਪਰਾਇਣ।
13.48.85
कृष्णवर्णः सुवर्णश्च इन्द्रियं सर्वदेहिनाम् ।
महापादो महाहस्तो महाकायो महायशाः ॥ १३.४८.८५ ॥
ਉਹ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇੰਦਰੀ ਹਨ; ਮਹਾਪਾਦ, ਮਹਾਹਸਤ, ਮਹਾਕਾਇ ਅਤੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਹਨ।
13.48.86
महामूर्धा महाभात्रो महानेत्रो निशालयः ।
महान्तको महाकर्णो महोष्ठश्चि महाहनुः ॥ १३.४८.८६ ॥
ਮਹਾਸਿਰ, ਮਹਾਪੇਟ, ਮਹਾਨੇਤਰ, ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਂਤਕ, ਮਹਾਕੰਨ, ਮਹਾਓਠ ਅਤੇ ਮਹਾਹਨੂ ਹਨ।
13.48.87
महानासो महाकम्बुर्महाग्रीवः श्मशानभाक् ।
महावक्षा महोरस्को ह्यन्तरात्मा मृगालयः ॥ १३.४८.८७ ॥
ਵੱਡੇ ਨੱਕ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਗਰੀਵ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਵੱਖ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
13.48.88
लम्बनो लम्बितोष्ठश्च महामायः पयोनिधिः ।
महादन्तो महादंष्ट्रो महाजिह्वो महामुखः ॥ १३.४८.८८ ॥
ਲੰਬਨ, ਲਮਕਦੇ ਹੋਠਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਮਾਇਆ ਵਾਲੇ, ਜਲਨਿਧੀ, ਮਹਾਦੰਦ, ਮਹਾਦੰਸ਼ਟ੍ਰ, ਮਹਾਜਿਹ੍ਵ ਅਤੇ ਮਹਾਮੁਖ ਹਨ।
13.48.89
महानखो महारोमा महाकेशो महाजटः ।
प्रसन्नश्च प्रसादश्च प्रत्ययो गिरिसाधनः ॥ १३.४८.८९ ॥
ਮਹਾਨਖ, ਮਹਾਰੋਮਾ, ਮਹਾਕੇਸ਼, ਮਹਾਜਟਾ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਸੰਨ, ਪ੍ਰਸਾਦ, ਪ੍ਰਤਯਯ ਅਤੇ ਗਿਰਿਸਾਧਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
13.48.90
स्नेहनोऽस्नेहनश्चैव अजितश्च महामुनिः ।
वृक्षाकारो वृक्षकेतुरनलो वायुवाहनः ॥ १३.४८.९० ॥
ਸਨੇਹਨ ਅਤੇ ਅਸਨੇਹਨ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਜਿਤ ਅਤੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਹਨ; ਰੁੱਖ ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਰੁੱਖ-ਧੁਜਾ ਵਾਲੇ, ਅਨਲ ਅਤੇ ਵਾਯੁ-ਵਾਹਨ ਹਨ।
13.48.91
गण्डली मेरुधामा च देवाधिपतिरेव च ।
अथर्वशीर्षः सामास्य ऋक्सहस्रामितेक्षणः ॥ १३.४८.९१ ॥
ਗੰਡਲੀ, ਮੇਰੁਧਾਮਾ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵੀ ਉਹੀ; ਅਥਰਵਸ਼ੀਰਸ਼, ਸਾਮਵੇਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ; ਹਜ਼ਾਰ ਰਿਚਾਵਾਂ ਤੇ ਅਸੰਖ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ।
13.48.92
यजुःपादभुजो गुह्यः प्रकाशो जङ्गमस्तथा ।
अमोघार्थः प्रसादश्च अभिगम्यः सुदर्शनः ॥ १३.४८.९२ ॥
ਯਜੁਰਵੇਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਤੇ ਬਾਹਾਂ ਹਨ; ਗੁਹਯ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਜੰਗਮ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਪ੍ਰਸੰਨ, ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਯੋਗ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ।
13.48.93
उपकारः प्रियः सर्वः कनकः काञ्चनच्छविः ।
नाभिर्नन्दिकरो भावः पुष्करस्थपतिः स्थिरः ॥ १३.४८.९३ ॥
ਉਪਕਾਰੀ, ਪਿਆਰਾ, ਸਰਬ-ਰੂਪ; ਕਨਕ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲੇ; ਨਾਭੀ, ਅਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਭਾਵ; ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਸਥਾਪਕ, ਅਟੱਲ।
13.48.94
द्वादशस्त्रासनश्चाद्यो यज्ञो यज्ञसमाहितः ।
नक्तं कलिश्च कालश्च मकरः कालपूजितः ॥ १३.४८.९४ ॥
ਬਾਰਾਂ ਆਦਿੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਆਦਿ, ਯੱਗ, ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ; ਰਾਤ, ਕਲਿ, ਕਾਲ, ਮਕਰ; ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ।
13.48.95
सगणो गणकारश्च भूतवाहनसारथिः ।
भस्मशयो भस्मगोप्ता भस्मभूतस्तरुर्गणः ॥ १३.४८.९५ ॥
ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰਥੀ; ਭਸਮ ਵਿੱਚ ਸੌਣ ਵਾਲੇ, ਭਸਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਭਸਮਰੂਪ; ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਗਣ।
13.48.96
लोकपालस्तथा लोको महात्मा सर्वपूजितः ।
शुक्लस्त्रिशुक्लः सम्पन्नः शुचिर्भूतनिषेवितः ॥ १३.४८.९६ ॥
ਲੋਕਪਾਲ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਲੋਕ, ਮਹਾਤਮਾ, ਸਭ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ; ਸ਼ੁਕਲ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੁਕਲ, ਸੰਪੰਨ, ਸ਼ੁਚਿ, ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ।
13.48.97
आश्रमस्थः क्रियादस्थो विश्वकर्ममतिर्वरः ।
विशालशाखस्ताम्रोष्ठो ह्यम्बुजालः सुनिश्चलः ॥ १३.४८.९७ ॥
ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਰਗੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ; ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ-ਜਾਲ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਅਚਲ।
13.48.98
कपिलः कपिशः शुक्ल आयुश्चैवि परोऽपरः ।
गन्धर्वो ह्यदितिस्तार्क्ष्यः सुविज्ञेयः सुशारदः ॥ १३.४८.९८ ॥
ਕਪਿਲ, ਕਪਿਸ਼, ਸ਼ੁਕਲ, ਆਯੂ ਵੀ; ਪਰ ਅਤੇ ਅਪਰ; ਗੰਧਰਵ, ਜ਼ਰੂਰ ਅਦਿਤੀ, ਤਾਰਕਸ਼ਯ; ਸੌਖਾ ਜਾਣਨਯੋਗ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ।
13.48.99
परश्वधायुधो देव अनुकारी सुबान्धवः ।
तुम्बवीणो महाक्रोध ऊर्ध्वरेता जलेशयः ॥ १३.४८.९९ ॥
ਪਰਸ਼ੂ ਜਿਸਦਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ, ਦੇਵ, ਅਨੁਕਾਰੀ, ਚੰਗਾ ਬੰਧੂ; ਤੁੰਬ-ਵੀਣਾ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਕ੍ਰੋਧੀ, ਊਰਧਵਰੇਤਾ, ਜਲ ਵਿੱਚ ਸੌਣ ਵਾਲਾ।
13.48.100
उग्रो वंशकरो वंशो वंशनादो ह्यनिन्दितः ।
सर्वाङ्गरूपो मायावी सुहृदो ह्यनिलोऽनलः ॥ १३.४८.१०० ॥
ਉਗਰ, ਵੰਸ਼ਕਰ, ਵੰਸ਼, ਵੰਸ਼ਨਾਦ; ਜ਼ਰੂਰ ਨਿੰਦਾ-ਰਹਿਤ; ਸਰਵਾਂਗ ਰੂਪ, ਮਾਇਆਵੀ, ਸੁਹਿਰਦ, ਜ਼ਰੂਰ ਹਵਾ ਅਤੇ ਅੱਗ।
13.48.101
बन्धनो बन्धकर्ता च सुबन्धनविमोचनः ।
स यज्ञारिः स कामारिर्महादंष्ट्रो महायुधः ॥ १३.४८.१०१ ॥
ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ, ਬੰਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਉਹ ਯੱਗ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਉਹ ਕਾਮ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਮਹਾਦੰਸ਼ਟ੍ਰ, ਮਹਾਯੁਧ।
13.48.103
बहुधा निन्दितः शर्वः शङ्करः शङ्करोऽधनः ।
अहिर्बुध्न्योऽनिलाभश्च चेकितानो हविस्तथा।
अजैकपाच्च कापाली त्रिशङ्कुरजितः शिवः ॥ १३.४८.१०३ ॥
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੰਦਿਤ, ਸ਼ਰਵ, ਸ਼ੰਕਰ, ਸ਼ੰਕਰ, ਅਧਨ; ਅਹਿਬੁਧਨਯ, ਅਨਿਲਾਭ, ਚੇਕਿਤਾਨ ਅਤੇ ਹਵਿ; ਅਜੈਕਪਾਤ ਅਤੇ ਕਪਾਲੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ, ਅਜਿਤ, ਸ਼ਿਵ।
13.48.104
धन्वन्तरिर्धूमकेतुः स्कन्दो वैश्रवणस्तथा ।
धाता शक्रश्च विष्णुश्च मित्रस्त्वष्टा ध्रुवो धरः ॥ १३.४८.१०४ ॥
ਧਨੰਤਰਿ, ਧੂਮਕੇਤੂ, ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਰਵਣ; ਧਾਤਾ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ; ਮਿਤ੍ਰ, ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ, ਧ੍ਰੁਵ ਅਤੇ ਧਰ।
13.48.105
प्रभावः सर्वगो वायुरर्यमा सविता रविः ।
उषङ्गुश्च विधाता च मांधाता भूतभावनः ॥ १३.४८.१०५ ॥
ਪ੍ਰਭਾਵ, ਸਰਵਗ, ਵਾਯੂ, ਅਰਯਮਾ, ਸਵਿਤਾ, ਰਵਿ; ਉਸ਼ੰਗੂ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ; ਮਾਂਧਾਤਾ, ਭੂਤਭਾਵਨ।
13.48.106
विभुर्वर्णविभावी च सर्वकामगुणावहः ।
पद्मनाभो महागर्भश्चन्द्रवक्त्रोऽनिलोऽनलः ॥ १३.४८.१०६ ॥
ਵਿਭੂ, ਵਰਣਵਿਭਾਵੀ ਅਤੇ ਸਰਵਕਾਮਗੁਣਾਵਹ; ਪਦਮਨਾਭ, ਮਹਾਗਰਭ, ਚੰਦ੍ਰਵਕਤ੍ਰ, ਅਨਿਲ ਅਤੇ ਅਨਲ।
13.48.107
बलवांश्चोपशान्तश्च पुराणः पुण्यचञ्चुरी ।
कुरुकर्ता कुरुवासी कुरुभूतो गुणौषधः ॥ १३.४८.१०७ ॥
ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਉਪਸ਼ਾਂਤ; ਪੁਰਾਣ, ਪੁੰਨਯਚੰਚੁਰੀ; ਕੁਰੂਕਰਤਾ, ਕੁਰੂਵਾਸੀ, ਕੁਰੂਭੂਤ; ਗੁਣੌਸ਼ਧ।
13.48.108
सर्वाशयो दर्भचारी सर्वेषां प्राणिनां पतिः ।
देवदेवः सुखासक्तः सदसत्सर्वरत्नवित् ॥ १३.४८.१०८ ॥
ਸਰਵਾਸ਼ਯ, ਦਰਭਚਾਰੀ, ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਤੀ, ਦੇਵਦੇਵ, ਸੁਖਾਸਕਤ, ਸਦਸਤ੍ਸਰਵਰਤਨਵਿਤ੍।
13.48.109
कैलासगिरिवासी च हिमवद्भिरिसंश्रयः ।
कूलहारी कूलकर्ता बहुविद्यो बहुप्रदः ॥ १३.४८.१०९ ॥
ਕੈਲਾਸਗਿਰੀਵਾਸੀ ਅਤੇ ਹਿਮਵਦ੍ਗਿਰਿਸੰਸ਼੍ਰਯ; ਕੂਲਹਾਰੀ, ਕੂਲਕਰਤਾ, ਬਹੁਵਿਦ੍ਯ, ਬਹੁਪ੍ਰਦ।
13.48.110
वणिजो वर्धकी वृक्षो बकुलश्चन्दनश्छदः ।
सारग्रीवो महाजत्रुरलोलश्च महौषधः ॥ १३.४८.११० ॥
ਉਹ ਵਪਾਰੀ, ਤਰਖਾਣ, ਰੁੱਖ, ਬਕੁਲ ਰੁੱਖ, ਚੰਦਨ, ਛਦ, ਸਾਰਗ੍ਰੀਵ, ਮਹਾਜਤ੍ਰੂ, ਅਚਲ ਅਤੇ ਮਹੌਸ਼ਧ ਹੈ।
13.48.111
सिद्धार्थकारी सिद्धार्थश्छदो व्याकरणोत्तरः ।
सिंहनादः सिंहदंष्ट्रः सिंहगः सिंहवाहनः ॥ १३.४८.१११ ॥
ਉਹ ਸਿੱਧਾਰਥਕਾਰੀ, ਸਿੱਧਾਰਥ, ਛਦ, ਵਿਆਕਰਣ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਿੰਘਨਾਦ, ਸਿੰਘਦੰਸ਼ਟ੍ਰ, ਸਿੰਘਗ ਅਤੇ ਸਿੰਘਵਾਹਨ ਹੈ।
13.48.112
प्रभावात्मा जगत्कालस्थालो लोकहितस्तरुः ।
सारङ्गो नवचक्राङ्गः केतुमाली सभावनः ॥ १३.४८.११२ ॥
ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਾਤਮਾ, ਜਗਤ੍ਕਾਲਸ੍ਥਾਲ, ਲੋਕਹਿਤ, ਤਰੁ, ਸਾਰੰਗ, ਨਵਚਕ੍ਰਾਂਗ, ਕੇਤੁਮਾਲੀ ਅਤੇ ਸਭਾਵਨ ਹੈ।
13.48.113
भूतालयो भूतपतिरहोरात्रमनिन्दितः ॥ १३.४८.११३ ॥
ਉਹ ਭੂਤਾਲਯ, ਭੂਤਪਤਿ, ਅਹੋਰਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਨਿੰਦਿਤ ਹੈ।
13.48.114
वाहिता सर्वभूतानां निलयश्च विभुर्भवः ।
अमोघः संयतो ह्यश्वो भोजनः प्राणधारणः ॥ १३.४८.११४ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵਾਹਕ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ, ਵਿਭੁ, ਭਵ, ਅਮੋਘ, ਸੰਯਤ, ਅਸ਼ਵ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਧਾਰਕ ਹੈ।
13.48.115
धृतिमान्मतिमान्दक्षः सत्कृतश्च युगाधिपः ।
गोपालिर्गोपतिर्ग्रामो गोचर्मवसनो हरिः। ॥ १३.४८.११५ ॥
ਉਹ ਧ੍ਰਿਤੀਮਾਨ, ਮਤੀਮਾਨ, ਦਕ੍ਸ਼, ਸਤਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਯੁਗਾਧਿਪ ਹੈ; ਗੋਪਾਲੀ, ਗੋਪਤੀ, ਗ੍ਰਾਮ, ਗੋਚਰਮਵਸਨ ਅਤੇ ਹਰੀ ਹੈ।
13.48.116
हिरण्यबाहुश्च तता गुहापालः प्रवेशिनाम् ।
प्रकृष्टारिर्महाहर्षो जितकामो जितेन्द्रियः ॥ १३.४८.११६ ॥
ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਫਿਰ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੈਰੀ-ਨਾਸ਼ਕ, ਮਹਾਨ ਹਰਸ਼ ਵਾਲੇ, ਕਾਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ।
13.48.117
गान्धारश्च सुवासस्च तपःसक्तो रतिर्नरः ।
महागीतो महानृत्यो ह्यप्सरोगणसेवितः ॥ १३.४८.११७ ॥
ਗਾਂਧਾਰ, ਸੁਵਾਸ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਆਨੰਦ-ਸਰੂਪ ਨਰ, ਮਹਾਨ ਗਾਇਕ, ਮਹਾਨ ਨਰਤਕ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ।
13.48.118
महाकेतुर्महाधातुर्नैकसानुचरश्चलः ।
आवेदनीय आदेशः सर्वगन्धसुखावहः ॥ १३.४८.११८ ॥
ਮਹਾਕੇਤੂ, ਮਹਾਧਾਤੂ, ਅਨੇਕ ਸ਼ਿਖਰ-ਅਨੁਚਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਚੰਚਲ, ਜਾਣਨ ਯੋਗ, ਆਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।
13.48.119
तोरणस्तारणो वातः वरिधी पतिखेचरः ।
संयोगो वर्धनो वृद्धो अतिवृद्धो गुणाधिकः ॥ १३.४८.११९ ॥
ਤੋਰਣ, ਤਾਰਣ, ਵਾਯੂ, ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਸੰਜੋਗ, ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਬਜ਼ੁਰਗ, ਅਤਿ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ।
13.48.120
नित्य आत्मसहायश्च देवासुरपतिः पतिः ।
युक्तश्च युक्तबाहुश्च देवो दिवि सुपर्वणः ॥ १३.४८.१२० ॥
ਨਿੱਤ, ਆਤਮ-ਸਹਾਇਕ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਪਤੀ, ਪਤੀ, ਯੁਕਤ, ਯੁਕਤਬਾਹੂ, ਦੇਵ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਵਨ ਦਾ।
13.48.121
आषाढश्च सुषांढश्च ध्रुवोऽथ हरिणो हरः ।
वपुरावर्तमानेभ्यो वसुश्रेष्ठो महापथः ॥ १३.४८.१२१ ॥
ਆਸ਼ਾੜ, ਸੁਸ਼ਾੜ, ਧ੍ਰੁਵ, ਫਿਰ ਹਰਿਣ, ਹਰ, ਵਪੂ, ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸੂਆਂ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਪਥ।
13.48.122
शिरोहारी विमर्शश्च सर्वलक्षणलक्षितः ।
अक्षश्च रथयोगी च सर्वयोगी महाबलः ॥ १३.४८.१२२ ॥
ਸ਼ਿਰੋਹਾਰੀ, ਵਿਮਰਸ਼, ਸਰਵਲੱਖਣਲੱਖਿਤ, ਅਕਸ਼, ਰਥਯੋਗੀ ਅਤੇ ਸਰਵਯੋਗੀ, ਮਹਾਬਲ।
13.48.123
समाम्नायोऽसमाम्नायस्तीर्थदेवो महारथः ।
निर्जीवो जीवनो मन्त्रः शुभाक्षो बहुकर्कशः ॥ १३.४८.१२३ ॥
ਸਮਾਮਨਾਯ, ਅਸਮਾਮਨਾਯ, ਤੀਰਥਦੇਵ, ਮਹਾਰਥ, ਨਿਰਜੀਵ, ਜੀਵਨ, ਮੰਤਰ, ਸ਼ੁਭਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਬਹੁਕਰਕਸ਼।
13.48.124
रत्नप्रभूतो रत्नाङ्गो महार्णवनिपानवित् ।
मूलं विशालो ह्यमृतो व्यक्ताव्यक्तस्तपोनिधिः ॥ १३.४८.१२४ ॥
ਰਤਨਪ੍ਰਭੂਤ, ਰਤਨਾਂਗ, ਮਹਾਰਣਵਨਿਪਾਨਵਿਤ, ਮੂਲ, ਵਿਸ਼ਾਲ, ਅਮ੍ਰਿਤ, ਵਿਅਕਤਾਵਿਅਕਤ ਅਤੇ ਤਪੋਨਿਧੀ।
13.48.125
आरोहणोऽधिरोहश्च शीलधारी महायशाः ।
सेनाकल्पो महाकल्पो योगो युगकरो हरिः ॥ १३.४८.१२५ ॥
ਆਰੋਹਣ, ਅਧਿਰੋਹ, ਸ਼ੀਲਧਾਰੀ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ, ਸੈਨਾਕਲਪ, ਮਹਾਕਲਪ, ਯੋਗ, ਯੁਗਕਰ ਅਤੇ ਹਰੀ।
13.48.126
युगरूपो महारूपो महानागहनो वधः ।
न्यायनिर्वपणः पादः पण्डितो ह्यचलोपमः ॥ १३.४८.१२६ ॥
ਯੁਗਰੂਪ, ਮਹਾਰੂਪ, ਮਹਾਨਾਗਹਨ, ਵਧ, ਨਿਆਏਨਿਰਵਪਣ, ਪਾਦ, ਪੰਡਿਤ ਅਤੇ ਅਚਲੋਪਮ।
13.48.127
बहुमालो महामालः शशी हरसुलोचनः ।
विस्तारो लवणः कूपस्त्रियुगः सफलोदयः ॥ १३.४८.१२७ ॥
ਬਹੁਮਾਲ, ਮਹਾਮਾਲ, ਸ਼ਸ਼ੀ, ਹਰਸੁਲੋਚਨ, ਵਿਸਤਾਰ, ਲਵਣ, ਕੂਪ, ਤ੍ਰਿਯੁਗ ਅਤੇ ਸਫਲੋਦਯ।
13.48.128
त्रिलोचनो विषष्णाङ्गो मणिविद्धो जटाधरः ।
बिन्दुर्विसर्गः सुमुखः शरः सर्वायुधः सहः ॥ १३.४८.१२८ ॥
ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ, ਵਿਸ਼ ਲਿਪੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਜਟਾਧਰ, ਬਿੰਦੂ, ਵਿਸਰਗ, ਸੁਮੁਖ, ਸ਼ਰ, ਸਰਵਾਯੁਧ ਅਤੇ ਸਹ।
13.48.129
निवेदनः सुखाजातः सुगन्धारो महाधनुः ।
गन्धपाली च भगवानुत्थानः सर्वकर्मणाम् ॥ १३.४८.१२९ ॥
ਨਿਵੇਦਨ, ਸੁਖਜਾਤ, ਸੁਗੰਧਾਰ, ਮਹਾਧਨੁ, ਗੰਧਪਾਲੀ, ਭਗਵਾਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਉਥਾਨ।
13.48.130
मन्थानो बहुलो वायुः सकलः सर्वलोचनः ।
तलस्तालः करस्थाली ऊर्ध्वसंहननो महान् ॥ १३.४८.१३० ॥
ਮੰਥਾਨ, ਬਹੁਲ, ਵਾਯੂ, ਸਕਲ, ਸਰਵਲੋਚਨ, ਤਲ, ਤਾਲ, ਕਰਸਥਾਲੀ, ਊਰਧ੍ਵਸੰਹਨਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ।
13.48.131
धत्रं सुच्छत्रो विख्यातो लोकः सर्वाश्रयः क्रमः ।
मुण्डो विरूपो विकृतो दण्डी कुण्डी विकुर्वणः। ॥ १३.४८.१३१ ॥
ਧਾਤ੍ਰ, ਸੁੱਛਤ੍ਰ, ਵਿਖਿਆਤ, ਲੋਕ, ਸਰਵਾਸ਼੍ਰਯ, ਕ੍ਰਮ, ਮੁੰਡ, ਵਿਰੂਪ, ਵਿਕ੍ਰਿਤ, ਦੰਡੀ, ਕੁੰਡੀ ਅਤੇ ਵਿਕੁਰਵਣ।
13.48.132
हर्यक्षः ककुभो वज्रो शतजिह्वः सहस्रपात् ।
सहस्रमूर्धा देवेन्द्रः सर्वदेवमयो गुरुः ॥ १३.४८.१३२ ॥
ਹਰਯਕਸ਼, ਕਕੁਭ, ਵਜ੍ਰ, ਸ਼ਤਜਿਹ੍ਵ, ਸਹਸ੍ਰਪਾਤ੍, ਸਹਸ੍ਰਮੂਰਧਾ, ਦੇਵੇਂਦ੍ਰ, ਸਰਵਦੇਵਮਯ ਅਤੇ ਗੁਰੂ।
13.48.133
सहस्रबाहुः सर्वाङ्गः शरण्यः सर्वलोककृत् ।
पवित्रं त्रिककुन्मन्त्रः कनिष्ठः कृष्णपिङ्गलः। ॥ १३.४८.१३३ ॥
ਸਹਸ੍ਰਬਾਹੂ, ਸਰਵਾਂਗ, ਸ਼ਰਣਯ, ਸਰਵਲੋਕਕ੍ਰਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤ੍ਰਿਕਕੁਤ, ਮੰਤਰ, ਕਨਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਪਿੰਗਲ।
13.48.134
ब्रह्मदण्डविनिर्माता शतघ्नीपाशशक्तिमान् ।
पद्मगर्भो महागर्भो ब्रह्मगर्भो जलोद्भवः ॥ १३.४८.१३४ ॥
ਬ੍ਰਹਮਦੰਡ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਸ਼ਤਘ੍ਨੀ, ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਪਦਮਗਰਭ, ਮਹਾਗਰਭ, ਬ੍ਰਹਮਗਰਭ, ਜਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ।
13.48.135
गभस्तिर्ब्रह्मकृद्ब्रह्मी ब्रह्मविद्ब्राह्मणो गतिः ।
अनन्तरुपो नैकात्मा तिग्मतेजाः स्वयंभुवः ॥ १३.४८.१३५ ॥
ਗਭਸਤਿ, ਬ੍ਰਹਮਕ੍ਰਿਤ, ਬ੍ਰਹਮੀ, ਬ੍ਰਹਮਵਿਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਤੀ, ਅਨੰਤਰੂਪ, ਨੈਕਾਤਮਾ, ਤਿਗ੍ਮਤੇਜ, ਸਵਯੰਭੂ।
13.48.136
ऊर्ध्वगात्मा पशुपतिर्वातरंहा मनोजवः ।
चन्दनी पद्मनालाग्रः सुरभ्युत्तरणो नरः ॥ १३.४८.१३६ ॥
ਊਰਧਵਾਤਮਾ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਵਾਯੂਵੇਗ, ਮਨੋਜਵ, ਚੰਦਨੀ, ਪਦਮਨਾਲਾਗ੍ਰ, ਸੁਰਭਯੁੱਤਰਣ, ਨਰ।
13.48.137
कर्णिकारमहास्रग्वी नीलमौलिः पिनाकधृत् ।
उमापतिरुमाकान्तो जाह्नवीधृगुमाधवः ॥ १३.४८.१३७ ॥
ਕਰਣਿਕਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ, ਨੀਲਮੌਲੀ, ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ, ਉਮਾਪਤੀ, ਉਮਾਕਾਂਤ, ਜਾਹਨਵੀ ਧਾਰਕ, ਉਮਾਮਾਧਵ।
13.48.138
वरो वराहो वरदो वरेण्यः सुमाहास्वनः ।
महाप्रसादो दमनः शत्रुहा श्वेतपिङ्गलः ॥ १३.४८.१३८ ॥
ਵਰ, ਵਰਾਹ, ਵਰਦ, ਵਰੇਣ੍ਯ, ਸੁਮਹਾਸ੍ਵਨ, ਮਹਾਪ੍ਰਸਾਦ, ਦਮਨ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਹਾ, ਸ਼ਵੇਤਪਿੰਗਲ।
13.48.139
पीतात्मा परमात्मा च प्रयतात्मा प्रधानधृत् ।
सर्वपार्श्वमुखस्त्र्यक्षो धर्मसाधारणो वरः ॥ १३.४८.१३९ ॥
ਪੀਤਾਤਮਾ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪ੍ਰਯਤਾਤਮਾ, ਪ੍ਰਧਾਨਧ੍ਰਿਤ, ਸਰਵਪਾਰਸ਼੍ਵਮੁਖ, ਤ੍ਰਯਕ੍ਸ਼, ਧਰਮਸਾਧਾਰਣ, ਵਰ।
13.48.140
चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा अमृतो गोवृषेश्वरः ।
साध्यर्षिर्वसुरादित्यो विवस्वान्सविताऽमृतः
व्यासः सर्गः सुसंक्षेपो विस्तरः पर्ययो नरः ।
ऋतु संवत्सरो मासः पक्षः सङ्ख्यासमापनः ॥ १३.४८.१४० ॥
ਉਹ ਚਰਾਚਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸੂਖਮ ਆਤਮਾ, ਅਮਰ, ਗਊਆਂ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਧਯਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਸੂ, ਆਦਿਤਿਆ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਸਵਿਤਾ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਨ; ਵਿਆਸ, ਸਰਗ, ਸੁਸੰਖੇਪ, ਵਿਸਤਾਰ, ਪਰਯਯ, ਨਰ; ਰੁੱਤ, ਸੰਵਤਸਰ, ਮਾਸ, ਪੱਖ ਅਤੇ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹਨ।
13.48.142
कला काष्ठा लवा मात्रा मुहूर्ताहःक्षपाः क्षणाः ।
विश्वक्षेत्रं प्रजाबीजं लिङ्गमाद्यस्तु निर्गमः ॥ १३.४८.१४२ ॥
ਕਲਾ, ਕਾਸ਼ਠਾ, ਲਵ, ਮਾਤਰਾ, ਮੁਹੂਰਤ, ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ, ਖਿਣ; ਵਿਸ਼ਵਕਸ਼ੇਤਰ, ਪ੍ਰਜਾ-ਬੀਜ, ਲਿੰਗ, ਆਦਿ ਅਤੇ ਨਿਰਗਮ।
13.48.143
सदसद्व्यक्तमव्यक्तं पिता माता पितामहः ।
स्वर्गद्वारं प्रजाद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम् ॥ १३.४८.१४३ ॥
ਸਤ-ਅਸਤ, ਵਿਅਕਤ, ਅਵਿਅਕਤ; ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਦਾਦਾ; ਸਵਰਗ ਦਾ ਦੁਆਰ, ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਦੁਆਰ, ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਦੁਆਰ, ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ।
13.48.144
निर्वाणं ह्लादनश्चैव ब्रह्मलोक परा गतिः ।
देवासुरविनिर्माता देवासुरपरायणः ॥ १३.४८.१४४ ॥
ਨਿਰਵਾਣ, ਆਹਲਾਦ; ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ, ਪਰਮ ਗਤੀ; ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ।
13.48.145
देवासुरगुरुर्देवो देवासुरनमस्कृतः ।
देवासुरमहामात्रो देवासुगणाश्रयः ॥ १३.४८.१४५ ॥
ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ, ਦੇਵ; ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਮਹਾਮਾਤ੍ਰ; ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਗਣਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ।
13.48.146
देवासुरगणाध्यक्षो देवासुरगणाग्रणीः ।
देवातिदेवो देवर्षिर्देवासुरवरप्रदः ॥ १३.४८.१४६ ॥
ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਗਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਅਕਸ਼; ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਗਣਾਂ ਦਾ ਆਗੂ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਦੇਵ; ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ; ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।
13.48.147
देवासुरेश्वरो विश्वो देवासुरमहेश्वरः ।
सर्वदेवमयोचिन्त्यो देवतात्माऽत्मसम्भवः ॥ १३.४८.१४७ ॥
ਉਹ ਦੇਵਾਸੁਰਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਵਿਸ਼ਵ, ਦੇਵਾਸੁਰਾਂ ਦੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹਨ। ਸਰਵਦੇਵਮਯ, ਅਚਿੰਤਯ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸਵੈਭੂ ਹਨ।
13.48.148
उद्भित्त्रिविक्रमो वैद्यो विरजो नीरजोऽमरः ।
ईड्यो हस्तीश्वरो व्याघ्रो देवसिंहो नरर्षभः ॥ १३.४८.१४८ ॥
ਉਹ ਉੱਦਭਿਤ, ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ, ਵੈਦ, ਵਿਰਜ, ਨੀਰਜ, ਅਮਰ ਹਨ। ਸਤੁਤੀ ਯੋਗ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਵਿਆਘ੍ਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਭ।
13.48.149
विबुधोऽग्रवरः सूक्ष्मः सर्वदेवस्तपोमयः ।
सुयुक्तः शोभनो वज्री प्रासानां प्रभवोऽव्ययः ॥ १३.४८.१४९ ॥
ਉਹ ਵਿਬੁਧ, ਅਗ੍ਰਵਰ, ਸੂਖਮ, ਸਰਵਦੇਵ, ਤਪੋਮਯ ਹਨ। ਸੁਯੁਕਤ, ਸ਼ੋਭਨ, ਵਜ੍ਰੀ, ਬਰਛਿਆਂ ਦਾ ਮੂਲ, ਅਵਿਯ।
13.48.150
गुहः कान्तो निजः सर्गः पवित्रं सर्वपावनः ।
शृङ्गी शृङ्गप्रियो बभ्रू राजराजो निरामयः ॥ १३.४८.१५० ॥
ਉਹ ਗੁਹ, ਕਾਂਤ, ਨਿਜ, ਸਰਗ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਰਵਪਾਵਨ ਹਨ। ਸ਼ਿੰਗੀ, ਸ਼ਿੰਗਪ੍ਰਿਯ, ਬਭ੍ਰੂ, ਰਾਜਰਾਜ, ਨਿਰਾਮਯ।
13.48.151
अभिरामः सुरगणो विरामः सर्वसाधः ।
ललाटाक्षो विश्वदेवो हरिणो ब्रह्मवर्चसः ॥ १३.४८.१५१ ॥
ਉਹ ਅਭਿਰਾਮ, ਸੁਰਗਣ, ਵਿਰਾਮ, ਸਰਵਸਾਧ ਹਨ। ਲਲਾਟਾਕ੍ਸ਼, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ, ਹਰਿਣ, ਬ੍ਰਹਮਵਰਚਸ।
13.48.152
स्थावराणां पतिश्चैव नियमन्द्रियवर्धनः ।
सिद्धार्थः सिद्धभूतार्थोऽचिन्त्यः सत्यव्रतः शुचिः ॥ १३.४८.१५२ ॥
ਉਹ ਸਥਾਵਰਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਰਧਕ ਹਨ। ਸਿੱਧਾਰਥ, ਸਿੱਧਭੂਤਾਰਥ, ਅਚਿੰਤ੍ਯ, ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ, ਸ਼ੁਚਿ।
13.48.153
व्रताधिपः परं ब्रह्म भक्तानां परमा गतिः ।
विमुक्तो मुक्ततेजाश्च श्रीमाञ्श्रीवर्धनो जगत् ॥ १३.४८.१५३ ॥
ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ; ਵਿਮੁਕਤ, ਮੁਕਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਜਗਤ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ।
13.48.154
यथा प्रधानं भगवानिति भक्त्या स्तुतो मया ।
यन्न ब्रह्मादयो देवा विदुस्तत्त्वेन नर्षयः।
स्तोतव्यमर्च्यं वन्द्यं च कः स्तोष्यति जगत्पतिम् ॥ १३.४८.१५४ ॥
ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਇਸ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੱਤਵ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਸਤੁਤੀ ਯੋਗ, ਪੂਜਯ, ਵੰਦਨੀਯ ਜਗਤਪਤੀ ਦੀ ਕੌਣ ਸਤੁਤੀ ਕਰੇਗਾ?
13.48.155
भक्तिं त्वेवं पुरस्कृत्य मया यज्ञपतिर्विभुः ।
ततोऽभ्यनुज्ञां सम्प्राप्य स्तुतो मतिमतां वरः ॥ १३.४८.१५५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਂ ਯਜ੍ਞਪਤੀ ਵਿਭੁ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
13.48.156
शिवमेभिः स्तुवन्देवं नामभिः पुष्टिवर्धनैः ।
नित्ययुक्तः शुचिर्भक्तः प्राप्नोत्यात्मानमात्मना ॥ १३.४८.१५६ ॥
ਪੁਸ਼ਟੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਦੇਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਿੱਤ ਯੁਕਤ, ਸ਼ੁੱਧ, ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.48.157
एतद्धि परमं ब्रह्म परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ १३.४८.१५७ ॥
ਇਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.48.158
ऋषयश्चैव देवाश्च स्तुवन्त्येतेन तत्परम् ॥ १३.४८.१५८ ॥
ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਪਰਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.48.159
स्तूयमानो महादेवस्तष्यते नियतात्मभिः ।
भक्तानुकम्पी भगवानात्मसंस्थाकरो विभुः ॥ १३.४८.१५९ ॥
ਨਿਯਤਾਤਮਾ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸਤਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.48.160
तथैव च मनुष्येषु ये मनुष्याः प्रधानतः ।
आस्तिकाः श्रद्धधानाश्च बहुभिर्जन्मभिः स्तवैः ॥ १३.४८.१६० ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਸਤਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ (ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ)।
13.48.161
भक्त्या ह्यनन्यमीशानं परं देवं सनातनम् ।
कर्मणा मनसा वाचा भावेनामिततेजसः ॥ १३.४८.१६१ ॥
ਅਨਨਯ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਈਸ਼ਾਨ, ਪਰਮ, ਸਨਾਤਨ ਦੇਵ, ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਨੂੰ (ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ); ਕਰਮ ਨਾਲ, ਮਨ ਨਾਲ, ਵਾਣੀ ਨਾਲ, ਭਾਵ ਨਾਲ।
13.48.162
शयाना जाग्रमाणाश्च व्रजन्नुपविशंस्तथा ।
उन्मिषन्निमिषंश्चैव चिन्तयन्तः पुनःपनः ॥ १३.४८.१६२ ॥
ਲੇਟਿਆਂ, ਜਾਗਦਿਆਂ, ਤੁਰਦਿਆਂ, ਬੈਠਿਆਂ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਿਆਂ ਤੇ ਬੰਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸੇ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ।
13.48.163
शृण्वन्तः श्रावयन्तश्च कथयन्तश्च ते भवम् ।
स्तुवन्तः स्तूयामानाश्च तुष्यन्ति च रमन्ति च ॥ १३.४८.१६३ ॥
ਸੁਣਦੇ, ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਭਵ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ; ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਉਸਤਤ ਪਾਉਂਦੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।
13.48.164
जन्मकोटिसहस्रेषु नानासंसारयोनिषु ।
जन्तोर्विगतपापस्य भवे भक्तिः प्रजायते ॥ १३.४८.१६४ ॥
ਕਰੋੜਾਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਨਾਨਾ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਜੀਵ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਵ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
13.48.165
उत्पन्ना च भवे भक्तिरनत्या सर्वभावतः ।
भाविनः कारणे चास्य सर्वयुक्तस्य सर्वथा ॥ १३.४८.१६५ ॥
ਭਵ ਵਿੱਚ ਉਪਜੀ ਭਗਤੀ ਸਰਬ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਅਨੰਨ ਹੈ; ਭਾਵੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਸਭ ਨਾਲ ਸਰਵਥਾ ਜੁੜੇ ਉਸ ਵਿੱਚ।
13.48.166
एतद्देवेषु दुष्प्रापं मनुष्येषु न लभ्तते ।
निर्विघ्रा निश्चला रुद्रे भक्तिरव्यभिचारिणी ॥ १३.४८.१६६ ॥
ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ — ਰੁਦ੍ਰ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਰਵਿਘਨ, ਅਡੋਲ, ਅਵਿਭਚਾਰੀ ਭਗਤੀ।
13.48.167
तस्यैव च प्रसादेन भक्तिरुत्पद्यते नृणाम् ।
येन यान्ति परां सिद्धिं तद्भागवतचेतसः ॥ १३.४८.१६७ ॥
ਉਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
13.48.168
ये सर्वभावानुगताः प्रपद्यन्ते महेश्वरम् ।
प्रपन्नवत्सलो देवः संसारात्तान्समुद्धरेत् ॥ १३.४८.१६८ ॥
ਜੋ ਸਰਬ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਗਾਮੀ ਹੋ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਰਨਾਗਤ-ਵਤਸਲ ਦੇਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਬਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
13.48.169
एवमन्ये विकुर्वन्ति देवाः संसारमोचनम् ।
मनुष्याणामृते देवं नान्या शक्तिस्तपोबलम्
इति तेनेन्द्रकल्पेन भगवान्सदसत्पतिः ।
कृत्तिवासाः स्तुतः कृष्ण तण्डिना शुभबुद्धिना ॥ १३.४८.१६९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਸੰਸਾਰ-ਮੋਚਨ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦੇ ਹਨ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਉਸ ਦੇਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਤਪ-ਬਲ ਨਹੀਂ। ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਤੰਡਿ ਨੇ ਸ਼ੁਭ-ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਸਤ-ਅਸਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ।
13.48.171
स्तवमेतं भगवतो ब्रह्मा स्वयमधारयत् ।
गीयते च स बुद्ध्येत ब्रह्म शंकरसन्निधौ ॥ १३.४८.१७१ ॥
ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਸਮਝੇ।
13.48.172
इदं पुण्यं पवित्रं च सर्वदा पापनाशनम् ।
योगदं मोक्षदं चैव स्वर्गदं तोषदं तथा ॥ १३.४८.१७२ ॥
ਇਹ ਸਤੋਤਰ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਸਦਾ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਗ, ਮੋਕਸ਼, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.48.173
एवमेतत्पठन्ते य एकभक्त्या तु शङ्करम् ।
या गतिः साङ्ख्ययोगानां व्रजन्त्येतां गतिं तदा ॥ १३.४८.१७३ ॥
ਇਕ-ਨਿਸ਼ਠ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਇਹ ਸਤੋਤਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਂਖਯ ਅਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਹੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
13.48.174
स्तवमेतं प्रयत्नेन सदा रुद्रस्य सन्निधौ ।
अब्धमेकं चरेद्भक्तः प्राप्नुयादीप्सितं फलम् ॥ १३.४८.१७४ ॥
ਭਗਤ ਨੂੰ ਰੁਦਰ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸਤੋਤਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਇੱਛਤ ਫਲ ਪਾਵੇਗਾ।
13.48.175
एतद्रहस्यं परमं ब्रह्मणो हृदि संस्थितम् ।
ब्रह्मा प्रोवाच शक्राय शक्रः प्रोवाच मृत्यवे ॥ १३.४८.१७५ ॥
ਇਹ ਪਰਮ ਰਹੱਸ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਿਊ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
13.48.176
मृत्युः प्रोवाच रुद्रेभ्यो रुद्रेभ्यस्तण्डिमागमत् ।
महता तपसा प्राप्तस्तण्डिना ब्रह्मसद्मानि ॥ १३.४८.१७६ ॥
ਮ੍ਰਿਤਿਊ ਨੇ ਰੁਦਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਰੁਦਰਾਂ ਤੋਂ ਤੰਡਿ ਇਹ ਪਾ ਗਿਆ। ਮਹਾਨ ਤਪ ਨਾਲ ਤੰਡਿ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
13.48.177
तण्डिः प्रोवाच शुक्राय गौतमाय च भार्गवः ।
वैवस्वताय मनवे गौतमः प्राह माधव ॥ १३.४८.१७७ ॥
ਤੰਡਿ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ। ਗੌਤਮ ਨੇ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਹੇ ਮਾਧਵ!
13.48.178
नारायणाय साध्याय समाधिष्ठाय धीमते ।
यमाय प्राह भगवान्साध्यो नारायणोच्युतः ॥ १३.४८.१७८ ॥
ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ, ਸਾਧਯਾਂ ਨੂੰ, ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਧੀਮਾਨ ਨੂੰ (ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ)। ਯਮ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸਾਧਯ, ਅੱਚੁਤ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ।
13.48.179
नाचिकेताय भगवानाह वैवस्वतो यमः ।
मार्कण्डेयाय वार्ष्णेय नाचिकेतोऽभ्यभाषत ॥ १३.४८.१७९ ॥
ਨਾਚਿਕੇਤਾ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ, ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ, ਨਾਚਿਕੇਤਾ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
13.48.180
मार्कण्डेयान्मय प्राप्तो नियमेन जनार्दन ।
तवाप्यहममित्रघ्न स्तवं दद्यां ह्यविश्रुतम्। ॥ १३.४८.१८० ॥
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਤੋਂ ਮੈਂ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਘਨ, ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਇਹ ਅਣਜਾਣ ਸਤੋਤਰ ਦਿਆਂਗਾ।
13.48.181
स्वर्ग्यमारोग्यमायुष्यं धन्यं वेदेनि संमितम् ।
नास्य विघ्रं विकुर्वन्ति दानवा यक्षराक्षसाः ॥ १३.४८.१८१ ॥
ਇਹ ਸਵਰਗ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਆਰੋਗਤਾ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਵੇਦ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ। ਦਾਨਵ, ਯੱਖ, ਰਾਖਸ਼ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ।
13.48.182
पिशाचा यातुधाना वा गुह्यका भुजगा अपि ।
यः पठेत शुचिः पार्थ ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः।
अभग्रयोगो वर्षं तु सोऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ १३.४८.१८२ ॥
ਪਿਸ਼ਾਚ, ਯਾਤੁਧਾਨ, ਗੁਹਯਕ, ਸੱਪ ਵੀ (ਉਸਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ) ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪੜ੍ਹੇ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਅਖੰਡ ਯੋਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਜੋ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।