മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.48.1
ततः स प्रयतो भूत्वा मम तात युधिष्ठिर ।
प्राञ्जलिः प्राह विप्रर्षिर्नामसङ्ग्रहमादितः ॥ १३.४८.१ ॥
അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ശുദ്ധനായി, എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട യുധിഷ്ഠിരാ, കൈകൂപ്പി ആ വിപ്രർഷി ആദി മുതൽ നാമസംഗ്രഹം പറഞ്ഞു.
13.48.2
उपमन्युरुवाच ।
ब्रह्मप्रोक्तैर्ऋषिप्रोक्तैर्वेदवेदाङ्गसम्भवै।
सर्वलोकेषु विख्यातं स्तुत्यं स्तोष्यामि नामभिः ॥ १३.४८.२ ॥
ഉപമന്യു പറഞ്ഞു: ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞതും ഋഷികൾ പറഞ്ഞതും വേദവേദാംഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചതുമായ നാമങ്ങളാൽ സർവലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധനായ സ്തുത്യനെ ഞാൻ സ്തുതിക്കും.
13.48.3
महद्भिर्विहितैः सत्यैः सिद्धैः सर्वार्थसाधकैः ।
ऋषिणा तण्डिना भक्त्या कृतैर्वेदकृतात्मना ॥ १३.४८.३ ॥
മഹാന്മാർ വിധിച്ചതും സത്യവും, സിദ്ധന്മാരാൽ, എല്ലാ അർത്ഥങ്ങളും സാധിക്കുന്നതുമായ, തൃണ്ഡി ഋഷി ഭക്തിയോടെ രചിച്ച, വേദങ്ങളാൽ സ്വയം രൂപപ്പെട്ടവനാൽ.
13.48.4
यथोक्तैः साधुभिः ख्यातैर्मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।
प्रवरं प्रथमं स्वर्ग्यं सर्वभूतहितं शुभम् ॥ १३.४८.४ ॥
സാധുക്കൾ പറഞ്ഞതുപോലെ, പ്രസിദ്ധരായ, തത്ത്വദർശികളായ മുനിമാരാൽ പറയപ്പെട്ടത്; അത് ശ്രേഷ്ഠവും ആദ്യവും സ്വർഗ്ഗദായകവും സർവഭൂതഹിതവും ശുഭവുമാണ്.
13.48.5
श्रुतेः सर्वत्र जगति ब्रह्मलोकावतारितैः ।
सत्यैस्तत्परमं ब्रह्मि ब्रह्मप्रोक्तं सनातनम्।
वक्ष्ये यदुकुलश्रेष्ठ शृणुष्वावहितो मम ॥ १३.४८.५ ॥
വേദത്താൽ, ലോകമെങ്ങും, ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങിവന്ന സത്യങ്ങളാൽ, ആ പരമബ്രഹ്മത്തെക്കുറിച്ച്, ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞ സനാതനമായത്. യദുകുലശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ പറയാം; ശ്രദ്ധയോടെ എന്നെ കേൾക്കൂ.
13.48.6
वरयैनं भवं देवं भक्तस्त्वं परमेश्वरम् ।
तेन ते श्रावयिष्यामि यत्तद्ब्रह्म सनातनम् ॥ १३.४८.६ ॥
ഭവദേവനോട് വരം ചോദിക്കൂ, നീ പരമേശ്വരന്റെ ഭക്തനാകയാൽ; അവനാൽ ആ സനാതനമായ ബ്രഹ്മം ഞാൻ നിന്നെ കേൾപ്പിക്കാം.
13.48.7
न शक्यं विस्तरात्कृत्स्नं वक्तुं सर्वस्य केनचित् ।
युक्तेनापि विभूतीनामपि वर्षशतैरपि ॥ १३.४८.७ ॥
വിസ്താരമായി, സമ്പൂർണ്ണമായി അവന്റെ വിഭൂതികൾ ആർക്കും പറയാൻ കഴിയില്ല; യോഗയുക്തനായവനുപോലും നൂറു വർഷങ്ങൾകൊണ്ടും കഴിയില്ല.
13.48.8
यस्यादिर्मध्यमन्तं च सुरैरपि न गम्यते ।
कस्तस्य शक्नुयाद्वक्तं गुणान्कार्त्स्न्येन माधव ॥ १३.४८.८ ॥
ആരുടെ ആദിയും മധ്യവും അന്തവും ദേവന്മാർക്കും പ്രാപിക്കാനാവില്ലയോ, അവന്റെ ഗുണങ്ങൾ സമ്പൂർണ്ണമായി ആർക്ക് പറയാൻ കഴിയും, ഹേ മാധവാ?
13.48.9
किन्तु देवस्य महतः संक्षिप्तार्थपदाक्षरम् ।
शक्तितश्चरितं वक्ष्ये प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १३.४८.९ ॥
എങ്കിലും ആ മഹാദേവന്റെ ചരിതം സംക്ഷേപമായി, അർത്ഥവും പദവും അക്ഷരവുമായി, എന്റെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച്, ആ ധീമാന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ പറയാം.
13.48.10
अप्राप्य तु ततोऽनुज्ञां न शक्यः स्तोतुमीश्वरः ।
यदा तेनाभ्यनुज्ञातः स्तुतो वै स तदा मया ॥ १३.४८.१० ॥
അവന്റെ അനുമതി നേടാതെ ഈശ്വരനെ സ്തുതിക്കാൻ കഴിയില്ല; അവൻ എനിക്ക് അനുമതി നൽകിയപ്പോഴാണ് ഞാൻ അവനെ സ്തുതിച്ചത്.
13.48.11
अनादिनिधनस्याहं जगद्योनेर्महात्मनः ।
नाम्नां कञ्चित्समुद्देशं वक्ष्याम्यव्यक्तयोनिनः ॥ १३.४८.११ ॥
ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്തവനും ജഗത്തിന്റെ യോനിയും മഹാത്മാവും അവ്യക്തയോനിയുമായവന്റെ നാമങ്ങളിൽ ചിലത് ഞാൻ പറയാം.
13.48.12
वरदस्य वरेण्यस्य विश्वरूपस्य धीमतः ।
शृणु नाम्नां चयं कृष्ण यदुक्तं पद्मयोनिना ॥ १३.४८.१२ ॥
വരദനും, ശ്രേഷ്ഠനും, വിശ്വരൂപനും, ധീമാനുമായ അവന്റെ നാമസംഗ്രഹം കേൾക്കുക, ഹേ കൃഷ്ണാ, പദ്മയോനി പറഞ്ഞത്.
13.48.13
दश नामसहस्राणि यान्याह प्रपितामहः ।
तानि निर्मथ्य मनसा दध्नो घृतमिवोद्धृतम् ॥ १३.४८.१३ ॥
പ്രപിതാമഹൻ പറഞ്ഞ പതിനായിരം നാമങ്ങളെ, തൈരിൽ നിന്ന് നെയ്യ് എടുക്കുന്നതുപോലെ മനസ്സുകൊണ്ട് കടഞ്ഞെടുത്ത്.
13.48.14
गिरेः सारं यथा हेम पुष्पसारं यथा मधु ।
घृतात्सारं यथा मण्डस्तथैतत्सारमुद्धृतम्। ॥ १३.४८.१४ ॥
മലയുടെ സാരം സ്വർണ്ണം, പൂവിന്റെ സാരം തേൻ, നെയ്യിന്റെ സാരം ഏട; അതുപോലെ ഈ സാരം എടുത്തിരിക്കുന്നു.
13.48.15
सर्वपापापहमिदं चतुर्वेदसमन्वितम् ।
प्रयत्नेनाधिगन्तव्यं धार्यं च प्रयतात्मना ॥ १३.४८.१५ ॥
ഇത് എല്ലാ പാപങ്ങളെയും നീക്കുന്നു, നാല് വേദങ്ങളോടു കൂടിയത്. പ്രയത്നത്താൽ നേടണം, സംയമിയായ മനസ്സാൽ ധരിക്കണം.
13.48.16
माङ्गल्यं पौष्टिकं चैव रक्षोघ्नं पावनं महत् ॥ १३.४८.१६ ॥
ഇത് മംഗളകരം, പോഷകം, രാക്ഷസനാശകം, മഹത്തായ പാവനം.
13.48.17
इदं भक्ताय दातव्यं श्रद्दघानास्तिकाय च ।
नाश्रद्दधानरूपाय नास्तिकायाजितात्मने ॥ १३.४८.१७ ॥
ഇത് ഭക്തനും ശ്രദ്ധയും ആസ്തിക്യവും ഉള്ളവനും നൽകണം; ശ്രദ്ധയില്ലാത്തവനും നാസ്തികനും ആത്മജയം നേടാത്തവനും നൽകരുത്.
13.48.18
यश्चाभ्यसूयते देवं कारणात्मानमीश्वरम् ।
स कृष्ण नरकं याति सहपूर्वैः सहात्मजैः ॥ १३.४८.१८ ॥
കാരണാത്മാവായ ഈശ്വരനായ ദേവനെ ആരെങ്കിലും നിന്ദിക്കുന്നുവോ, ഓ കൃഷ്ണാ, അവൻ പൂർവ്വന്മാരോടും മക്കളോടും കൂടെ നരകത്തിൽ പോകുന്നു.
13.48.19
इदं ध्यानमिदं योगमिदं ध्येयमनुत्तममम् ।
इदं जप्यमिदं ज्ञानं रहस्यमिदमुत्तम् ॥ १३.४८.१९ ॥
ഇതാണ് ധ്യാനം, ഇതാണ് യോഗം, ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ധ്യേയം. ഇതാണ് ജപം, ഇതാണ് ജ്ഞാനം, ഇതാണ് ഉത്തമമായ രഹസ്യം.
13.48.20
यं ज्ञात्वा अन्तकालेऽपि गच्छेत परमां गतिम् ।
पवित्रं मङ्गलं मेध्यं कल्याणमिदमुत्तमम् ॥ १३.४८.२० ॥
ഇത് അറിഞ്ഞാൽ മരണസമയത്തും ഒരാൾക്ക് പരമമായ ഗതി ലഭിക്കും. ഇത് പവിത്രവും മംഗളകരവും ശുദ്ധവും ശുഭകരവും ഉത്തമവുമാണ്.
13.48.21
इदं ब्रह्मा पुरा कृत्वा सर्वलोकपितामहः ।
सर्वस्तवानां राजत्वे दिव्यानां समकल्पयत् ॥ १३.४८.२१ ॥
പണ്ട് സർവലോക പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് ഇത് രചിച്ച്, ദിവ്യങ്ങളായ എല്ലാ സ്തുതികളിലും ഇതിനെ രാജാവാക്കി സ്ഥാപിച്ചു.
13.48.22
तदाप्रभृति चैवायमीश्वरस्य महात्मनः ।
स्तवराज इति ख्यातो जगत्यमरपूजितः ॥ १३.४८.२२ ॥
അന്നുമുതൽ ഈ മഹാത്മാവായ ഈശ്വരന്റെ ഈ സ്തുതി 'സ്തവരാജൻ' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി, ദേവന്മാരാൽ പൂജിതമായി.
13.48.23
ब्रह्मलोकादयं स्वर्गे स्तवराजोऽवतारितः ।
यतस्तण्डिः पुरा प्राप तेन तण्डिकृतोऽभवत् ॥ १३.४८.२३ ॥
ബ്രഹ്മലോകത്തുനിന്ന് ഈ സ്തവരാജൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഇറക്കപ്പെട്ടു; പണ്ട് തണ്ഡി ഇത് പ്രാപിച്ചു, അതിനാൽ ഇത് തണ്ഡികൃതമായി.
13.48.24
स्वर्गाच्चैवात्र भूर्लोकं तण्डिना ह्यवतारितः ।
सर्वमङ्गलमाङ्गल्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ १३.४८.२४ ॥
തണ്ഡി ഇത് സ്വർഗത്തിൽനിന്ന് ഇവിടെ ഭൂലോകത്തിലേക്ക് ഇറക്കി. ഇത് എല്ലാ മംഗളങ്ങളിലും മംഗളകരം; എല്ലാ പാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നത്.
13.48.25
निगदिष्ये महाबाहो स्तवानामुत्तमं स्तवम् ।
ब्रह्मणामपि यद्ब्रह्म पराणामपि यत्परम् ॥ १३.४८.२५ ॥
ഹേ മഹാബാഹോ, സ്തോത്രങ്ങളിൽ ഉത്തമമായ സ്തോത്രം ഞാൻ പറയാം; അത് ബ്രഹ്മങ്ങളിലും ബ്രഹ്മവും പരങ്ങളിലും പരമവുമാണ്.
13.48.26
तेजसामपि यत्तेजस्तपसामपि यत्तपः ।
शान्तीनामपि या शान्तिर्द्युतीनामपि या द्युतिः ॥ १३.४८.२६ ॥
തേജസ്സുകളിലും തേജസ്സായതും, തപസ്സുകളിലും തപസ്സായതും, ശാന്തികളിലും ശാന്തിയായതും, ദ്യുതികളിലും ദ്യുതിയായതും ആരാണോ.
13.48.27
दान्तानामपि यो दान्तो धीमतामपि या च धीः ।
देवानामपि यो देव ऋषीणामपि यस्त्वृषिः ॥ १३.४८.२७ ॥
ദാന്തന്മാരിലും ദാന്തനും, ധീമാന്മാരിലും ധീയും, ദേവന്മാരിലും ദേവനും, ഋഷികളിലും ഋഷിയുമായവൻ.
13.48.28
यज्ञानामपि यो यज्ञः शिवानामपि यः शिवः ।
रुद्राणामपि यो रुद्रः प्रभा प्रभवतामपि ॥ १३.४८.२८ ॥
യജ്ഞങ്ങളിലും യജ്ഞവും, ശിവന്മാരിലും ശിവനും, രുദ്രന്മാരിലും രുദ്രനും, പ്രഭാവശാലികളിലും പ്രഭയുമായവൻ.
13.48.29
योगिनामपि यो योगी कारणानां च कारणम् ।
यतो लोकाः सम्भवन्ति नभवन्ति यतः पुनः ॥ १३.४८.२९ ॥
യോഗികളിലും യോഗിയും, കാരണങ്ങൾക്കും കാരണവുമായവൻ; അവനിൽ നിന്ന് ലോകങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു, വീണ്ടും അവനിൽ നിന്ന് അവ ഉണ്ടാകാതെയുമാകുന്നു.
13.48.30
सर्वभूतात्मभूतस्य हरस्यामिततेजसः ।
अष्टोत्तरसहस्रं तु नाम्नां शर्वस्य मे शृणु।
यच्छ्रुत्वा मनुजव्याघ्र सर्वान्कामानवाप्स्यसि ॥ १३.४८.३० ॥
സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ആത്മാവായ, അമിതതേജസ്സുള്ള ഹരന്റെ, ശർവന്റെ ആയിരത്തിയെട്ട് നാമങ്ങൾ എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക; ഹേ മനുജവ്യാഘ്രാ, അത് കേട്ടാൽ നീ എല്ലാ കാമനകളും നേടും.
13.48.31
स्थिरः स्थाणुः प्रभुर्भानुः प्रवरो वरदो वरः ।
सर्वात्मा सर्वविख्यातः सर्वः सर्वकरो भवः ॥ १३.४८.३१ ॥
സ്ഥിരൻ, സ്ഥാണു, പ്രഭു, ഭാനു, പ്രവരൻ, വരദൻ, വരൻ, സർവാത്മാവ്, സർവവിഖ്യാതൻ, സർവൻ, സർവകരൻ, ഭവൻ.
13.48.32
जटी चर्मीं शिखी खङ्गी सर्वाङ्गः सर्वभावनः ।
हरश्च हरिणाक्षश्च सर्वभूतहरः प्रभुः ॥ १३.४८.३२ ॥
ജടാധാരി, ചർമധാരി, ശിഖാധാരി, ഖഡ്ഗധാരി, സർവാംഗൻ, സർവഭാവനൻ, ഹരൻ, ഹരിണാക്ഷൻ, സർവഭൂതഹരൻ, പ്രഭു.
13.48.33
प्रवृत्तिश्च निवृत्तिश्च नियतः शाश्वतो ध्रुवः ।
श्मशानवासी भगवान्खचरो गोचरोऽर्दनः ॥ १३.४८.३३ ॥
പ്രവൃത്തി, നിവൃത്തി, നിയതൻ, ശാശ്വതൻ, ധ്രുവൻ, ശ്മശാനവാസി, ഭഗവാൻ, ഖചരൻ, ഗോചരൻ, അർദനൻ.
13.48.34
अभिवाद्यो महाकर्मा तपस्वी भूतभावनः ।
उन्मत्तवेषप्रच्छन्नः सर्वलोकप्रजापतिः ॥ १३.४८.३४ ॥
വന്ദനീയൻ, മഹാകർമ്മാവ്, തപസ്വി, ഭൂതഭാവനൻ, ഉന്മത്തവേഷത്തിൽ മറഞ്ഞവൻ, സർവലോകപ്രജാപതി.
13.48.35
महारूपो महाकायो वृषरूपो महायशाः ।
महात्मा सर्वभूतात्मा विश्वरूपो महाहनुः ॥ १३.४८.३५ ॥
മഹാരൂപൻ, മഹാകായൻ, വൃഷരൂപൻ, മഹായശസ്വി, മഹാത്മാവ്, സർവഭൂതാത്മാവ്, വിശ്വരൂപൻ, മഹാഹനു.
13.48.36
लोकपालोऽन्तर्हितात्मा प्रसादो हयगर्दभिः ।
पवित्रं च महांश्चैव नियमो नियमाश्रितः ॥ १३.४८.३६ ॥
ലോകപാലൻ, അന്തർഹിതാത്മാവ്, പ്രസാദൻ, കുതിരകളോടും കഴുതകളോടും കൂടിയവൻ, പവിത്രൻ, മഹാൻ, നിയമം, നിയമാശ്രിതൻ.
13.48.37
सर्वकर्मा स्वयंभूत आदिरादिकरो निधिः ।
सहस्राक्षो विशालाक्षः सोमो नक्षत्रसाधकः ॥ १३.४८.३७ ॥
സർവകർമ്മാവ്, സ്വയംഭൂ, ആദി, ആദികരൻ, നിധി, സഹസ്രാക്ഷൻ, വിശാലാക്ഷൻ, സോമൻ, നക്ഷത്രസാധകൻ.
13.48.38
चन्द्रः सूर्यः शनिः केतुर्ग्रहो ग्रहपतिर्वरः ।
अत्रिरत्र्या नमस्कर्ता मृगबाणार्पणोऽनघः ॥ १३.४८.३८ ॥
ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ശനി, കേതു, ഗ്രഹം, ഗ്രഹപതി, ശ്രേഷ്ഠൻ, അത്രി, അത്രിയോടൊപ്പം നമസ്കാരം സ്വീകരിക്കുന്നവൻ, മൃഗബാണം അയക്കുന്നവൻ, നിർദോഷൻ.
13.48.39
महातपा घोरतपा अदीनो दीनसाधकः ।
संवत्सरकरो मन्त्रः प्रमाणं परमं तपः ॥ १३.४८.३९ ॥
മഹാതപസ്സ്, ഘോരതപസ്സ്, അദീനൻ, ദീനരെ സാധിപ്പിക്കുന്നവൻ, സംവത്സരം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, മന്ത്രം, പരമപ്രമാണം, പരമതപസ്സ്.
13.48.40
योगी योज्यो महाबीजो महारेता महाबलः ।
सुवर्णरेताः सर्वज्ञः सुबीजो बीजवाहनः ॥ १३.४८.४० ॥
യോഗി, യോജ്യൻ, മഹാബീജൻ, മഹാരേതസ്സ്, മഹാബലൻ, സുവർണരേതസ്സ്, സർവജ്ഞൻ, സുബീജൻ, ബീജവാഹനൻ.
13.48.41
दशबाहुस्त्वनिमिषो नीलकण्ठ उमापतिः ।
विश्वरूपः स्वयं श्रेष्ठो बलवीरो बलो गणः ॥ १३.४८.४१ ॥
ദശബാഹു, അനിമിഷൻ, നീലകണ്ഠൻ, ഉമാപതി, വിശ്വരൂപൻ, സ്വയം ശ്രേഷ്ഠൻ, ബലവീരൻ, ബലം, ഗണം.
13.48.42
गणकर्ता गणपतिर्दिग्वासाः काम एव च ।
मन्त्रवित्परमो मन्त्रः सर्वभावकरो हरः ॥ १३.४८.४२ ॥
ഗണകർത്താവ്, ഗണപതി, ദിഗംബരൻ, കാമനും, മന്ത്രവിത്ത്, പരമമന്ത്രം, സർവഭാവകരൻ, ഹരൻ.
13.48.43
कमण्डलुधरो धन्वी बाणहस्तः कपालवान् ।
अशनी शतघ्नी खङ्गी पट्टिशी चायुधी महान् ॥ १३.४८.४३ ॥
കമണ്ഡലു ധരിച്ചവനും, വില്ലാളിയും, കയ്യിൽ അമ്പുള്ളവനും, കപാലം ധരിച്ചവനും, വജ്രായുധമുള്ളവനും, ശതഘ്നിയും വാളും ഉള്ളവനും, പട്ടിശം ധരിച്ചവനും, ആയുധങ്ങളുള്ള മഹാനുമായവൻ.
13.48.44
स्रुवहस्तः सुरूपश्च तेजस्तेजस्करो निधिः ।
उष्णीषी च सुवक्त्रश्च उदग्रो विनतस्तथा ॥ १३.४८.४४ ॥
കയ്യിൽ സ്രുവം ഉള്ളവനും, സുന്ദരരൂപനും, തേജസ്സും തേജസ്സ് നൽകുന്നവനും, നിധിയും, ഉഷ്ണീഷം ധരിച്ചവനും, സുന്ദരമുഖനും, ഉന്നതനും, വിനതനും.
13.48.45
दीर्घश्च हरिकेशश्च सुतीर्थः कुष्ण एव च ।
शृगालरूपः सिद्धार्थो मुण्डः सर्वशुभंकरः ॥ १३.४८.४५ ॥
ദീർഘനും, ഹരികേശനും, സുതീർത്ഥനും, കുഷ്ണനും, കുറുനരി രൂപമുള്ളവനും, സിദ്ധാർത്ഥനും, മുണ്ഡിതശിരസ്കനും, സർവ്വശുഭങ്കരനും.
13.48.46
अजश्च बहुरूपश्च गन्धधारी कपर्द्यपि ।
ऊर्ध्वरेता ऊर्ध्वलिङ्ग ऊर्ध्वशायी नभःस्थलः ॥ १३.४८.४६ ॥
അജനും, ബഹുരൂപനും, ഗന്ധധാരിയും, കപർദ്ദിയും, ഊർധ്വരേതസ്സും, ഊർധ്വലിംഗനും, ഊർധ്വശായിയും, ആകാശസ്ഥലത്ത് നിലകൊള്ളുന്നവനും.
13.48.47
त्रिजटी चीरवासाश्च रुद्रः सेनापतिर्विभुः ।
अहश्चरो नक्तंचरस्तिग्ममन्युः सुवर्चसः ॥ १३.४८.४७ ॥
ത്രിജടിയും, വൽക്കലവസ്ത്രധാരിയും, രുദ്രനും, സേനാപതിയും, വിഭുവും, പകൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനും, രാത്രി സഞ്ചരിക്കുന്നവനും, തീക്ഷ്ണകോപിയും, സുവർച്ചസ്സുള്ളവനും.
13.48.48
गजहा दैत्यहा कालो लोकधाता गुणाकरः ।
सिंहशार्दूलरूपश्चि आर्द्रचर्माम्बरावृतः ॥ १३.४८.४८ ॥
ഗജഹനും, ദൈത്യഹനും, കാലനും, ലോകധാതാവും, ഗുണാകരനും, സിംഹശാർദൂലരൂപനും, നനഞ്ഞ തോൽവസ്ത്രത്താൽ മൂടപ്പെട്ടവനും.
13.48.49
कालयोगी महानादः सर्वकामश्चतुष्पथः ।
निशाचरः प्रेतचारी भूतचारी महेश्वरः ॥ १३.४८.४९ ॥
കാലയോഗി, മഹാനാദൻ, സർവകാമൻ, ചതുഷ്പഥൻ, നിശാചരൻ, പ്രേതചാരി, ഭൂതചാരി, മഹേശ്വരൻ.
13.48.50
बहुभूतो बहुधरः स्वर्भिनुरमितो गतिः ।
नृत्यप्रियो नित्यनर्तो नर्तकः सर्वलालसः ॥ १३.४८.५० ॥
ബഹുഭൂതൻ, ബഹുധരൻ, സ്വർഭിനു, അമിതൻ, ഗതി, നൃത്യപ്രിയൻ, നിത്യനർത്തൻ, നർത്തകൻ, സർവലാലസൻ.
13.48.51
घोरो महातपाः पाशो नित्यो गिरिरुहो नभः ।
सहस्रहस्तो विजयो व्यवसायो ह्यतन्द्रितः ॥ १३.४८.५१ ॥
ഘോരൻ, മഹാതപസ്, പാശൻ, നിത്യൻ, ഗിരിരുഹൻ, നഭസ്, സഹസ്രഹസ്തൻ, വിജയൻ, വ്യവസായൻ, തീർച്ചയായും, അതന്ദ്രിതൻ.
13.48.52
अधर्षणो धर्षणात्मा यज्ञहा कामनाशकः ।
दक्षयागापहारी च सुसहो मध्यमस्तथा ॥ १३.४८.५२ ॥
അധർഷണൻ, ധർഷണാത്മാവ്, യജ്ഞഹൻ, കാമനാശകൻ, ദക്ഷയാഗാപഹാരി, സുസഹൻ, മധ്യമൻ, അതുപോലെ.
13.48.53
तेजोपहारी बलहा मुदितोऽर्थोऽजितो वरः ।
गम्भीरघोषो गम्भीरो गम्भीरबलवाहनः ॥ १३.४८.५३ ॥
തേജാപഹാരി, ബലഹൻ, മുദിതൻ, അർത്ഥൻ, അജിതൻ, വരൻ, ഗംഭീരഘോഷൻ, ഗംഭീരൻ, ഗംഭീരബലവാഹനൻ.
13.48.54
न्यग्रोधरूपो न्यग्रोधो वृक्षकर्णस्थितिर्विभुः ।
सुतीक्ष्णदशनश्चैव महाकायो महाननः ॥ १३.४८.५४ ॥
ന്യഗ്രോധരൂപൻ, ന്യഗ്രോധൻ, വൃക്ഷകർണസ്ഥിതൻ, വിഭു, സുതീക്ഷ്ണദശനൻ, കൂടാതെ, തീർച്ചയായും, മഹാകായൻ, മഹാനനൻ.
13.48.55
विष्वक्सेनो हरिर्यज्ञः संयुगापीडवाहनः ।
तीक्ष्णतापश्च हर्यश्वः सहायः कर्मकालवित् ॥ १३.४८.५५ ॥
വിഷ്വക്സേനൻ, ഹരി, യജ്ഞൻ, യുദ്ധത്തിൽ ഞെരിക്കുന്ന വാഹനമുള്ളവൻ, തീക്ഷ്ണതാപൻ, ഹര്യശ്വൻ, സഹായി, കർമ്മകാലം അറിയുന്നവൻ.
13.48.56
विष्णुप्रसादितो यज्ञः समुद्रो वडवामुखः ।
हुताशनसहायश्च प्रशान्तात्मा हुताशनः ॥ १३.४८.५६ ॥
വിഷ്ണുവാൽ പ്രസാദിതനായ യജ്ഞൻ, വടവാമുഖമുള്ള സമുദ്രം, ഹുതാശനന്റെ സഹായി, ശാന്തമനസ്കൻ, ഹുതാശനൻ.
13.48.57
उग्रतेजा महातेजा जन्यो विजयकालवित् ।
ज्योतिषामयनं सिद्धिः सर्वविग्रह एव च ॥ १३.४८.५७ ॥
ഉഗ്രതേജസ്സുള്ളവൻ, മഹാതേജസ്സുള്ളവൻ, യോദ്ധാവ്, വിജയകാലം അറിയുന്നവൻ, ജ്യോതിസ്സുകളുടെ ആശ്രയം, സിദ്ധി, സർവ്വവിഗ്രഹം.
13.48.58
शिंखी मुण्डी जटी ज्वाली मूर्तिजो मूर्धगो बली ।
वेणवी पणवी ताली खली कालकटंकटः ॥ १३.४८.५८ ॥
ശിഖീ, മുണ്ഡീ, ജടീ, ജ്വാലീ, മൂർത്തിജൻ, മൂർധഗൻ, ബലീ, വേണവീ, പണവീ, താലീ, ഖലീ, കാലകടങ്കടൻ.
13.48.59
नक्षत्रविग्रहमतिर्गुणबुद्धिर्लयो गमः ।
प्रजापतिर्विश्वबाहुर्विभागः सर्वगोमुखः ॥ १३.४८.५९ ॥
നക്ഷത്രവിഗ്രഹങ്ങളെ മതിയാക്കിയവൻ, ഗുണബുദ്ധിയുള്ളവൻ, ലയൻ, ഗമം, പ്രജാപതി, വിശ്വബാഹു, വിഭാഗം, സർവഗോമുഖൻ.
13.48.60
विमोचनः सुसरणो हिरण्यकवचोद्भवः ।
मेढ्रजो बलचारी च महीचारी स्रुतस्तथा ॥ १३.४८.६० ॥
വിമോചനൻ, സുശരണൻ, ഹിരണ്യകവചത്തിൽ ജനിച്ചവൻ, മേഢ്രജൻ, ബലചാരി, മഹീചാരി, സ്രുതസ്തൻ.
13.48.61
सर्वतूर्यनिनादी च सर्वातोद्यपरिग्रहः ।
व्यालरूपो गुहावासी गुहो माली तरङ्गवित् ॥ १३.४८.६१ ॥
എല്ലാ വാദ്യങ്ങളുടെയും നാദം മുഴക്കുന്നവനും എല്ലാ വാദ്യങ്ങളും സ്വീകരിച്ചവനും സർപ്പരൂപനും ഗുഹയിൽ വസിക്കുന്നവനും ഗുഹനും മാലധാരിയും തരംഗങ്ങളറിയുന്നവനും.
13.48.62
त्रिदशस्त्रिकालधृक्कर्मसर्वबन्धविमोचनः ।
बन्धनस्त्वसुरेन्द्राणां युधि शत्रुविनाशनः ॥ १३.४८.६२ ॥
ദേവന്മാരിൽ ഒരുവനും മൂന്നു കാലങ്ങളെയും ധരിക്കുന്നവനും സർവകർമബന്ധങ്ങളെയും അഴിക്കുന്നവനും അസുരേന്ദ്രന്മാരെ ബന്ധിക്കുന്നവനും യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനും.
13.48.63
साङ्ख्यप्रसादो दुर्वासाः सर्वसाधुनिषेवितः ।
प्रस्कन्दनो विभागज्ञो अतुल्यो यज्ञभागवित् ॥ १३.४८.६३ ॥
സാംഖ്യന്മാർക്ക് പ്രസാദം നൽകുന്നവനും ദുർവാസാവും എല്ലാ സാധുക്കളാലും സേവിതനും പ്രസ്കന്ദനനും വിഭാഗങ്ങളറിയുന്നവനും അതുല്യനും യജ്ഞഭാഗങ്ങളറിയുന്നവനും.
13.48.64
सर्ववासः सर्वचारी दुर्वासा वासवोऽमरः ।
हैमो हेमकरो यज्ञः सर्वंधारी धरोत्तमः ॥ १३.४८.६४ ॥
എല്ലാത്തിലും വസിക്കുന്നവനും എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിക്കുന്നവനും ദുർവാസാവും വാസവനും അമരനും സ്വർണമയനും സ്വർണം നിർമ്മിക്കുന്നവനും യജ്ഞനും സർവം ധരിക്കുന്നവനും ശ്രേഷ്ഠധാരകനും.
13.48.65
लोहिताक्षो महाक्षश्च विजयाक्षो विशारदः ।
सङ्ग्रहो निग्रहः कर्ता सर्पचीरनिवासनः ॥ १३.४८.६५ ॥
ചുവന്ന കണ്ണുള്ളവനും മഹാക്ഷനും വിജയാക്ഷനും വിശാരദനും സംഗ്രഹിക്കുന്നവനും നിഗ്രഹിക്കുന്നവനും കർത്താവും സർപ്പത്തോൽ വസ്ത്രമണിഞ്ഞവനും.
13.48.66
मुख्योऽमुख्यश्च देहश्च काहलिः सर्वकामदः ।
सर्वकासप्रसादश्च सुबलो बलरूपधृत् ॥ १३.४८.६६ ॥
മുഖ്യനും അമുഖ്യനും ദേഹവും കാഹലിയും സർവകാമദനും സർവകാസപ്രസാദനും സുബലനും ബലരൂപധാരിയും.
13.48.67
सर्वकामवरश्चैव सर्वदः सर्वतोमुखः ।
आकाशनिर्विरूपश्च निपाती ह्यवशः खगः ॥ १३.४८.६७ ॥
അവൻ എല്ലാ കാമനകളുടെയും വരം നൽകുന്നവനും സർവ്വവും നൽകുന്നവനും സർവ്വതോമുഖനുമാണ്; ആകാശം പോലെ രൂപരഹിതനും താഴേക്കിറങ്ങുന്നവനും യഥാർത്ഥത്തിൽ അവശനും പക്ഷിയുമാണ്.
13.48.68
रौद्ररूपोंऽशुरादित्यो बहुरश्मिः सुवर्चसी ।
वसुवेगो महावेगो मनोवेगो निशाचरः ॥ १३.४८.६८ ॥
അവൻ രൗദ്രരൂപനും അംശുവും ആദിത്യനും അനേകം രശ്മികളുള്ളവനും സുന്ദരമായ തേജസ്സുള്ളവനുമാണ്; വസുക്കളുടെ വേഗമുള്ളവനും മഹാവേഗനും മനോവേഗനും രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനുമാണ്.
13.48.69
सर्ववासी श्रियावासी उपदेशकरोऽकरः ।
मुनिरात्मनिरालोकः सम्भग्नश्च सहस्रदः ॥ १३.४८.६९ ॥
അവൻ സർവ്വത്തിലും വസിക്കുന്നവനും ശ്രീയിൽ വസിക്കുന്നവനും ഉപദേശം നൽകുന്നവനും അകർത്താവും മുനിയും ആത്മാവിൽ മാത്രം പ്രകാശിക്കുന്നവനും സംഭഗ്നനും സഹസ്രം നൽകുന്നവനുമാണ്.
13.48.70
पक्षी च पक्षरूपश्च अतिदीप्तो विशाम्पतिः ।
उन्मादो मदनः कामो ह्यश्वत्थोऽर्थकरो यशः ॥ १३.४८.७० ॥
അവൻ പക്ഷിയും പക്ഷരൂപനും അത്യന്തം ദീപ്തനും പ്രജകളുടെ പതിയുമാണ്; ഉന്മാദവും മദനനും കാമനുമാണ്; യഥാർത്ഥത്തിൽ അശ്വത്ഥവും ധനം നൽകുന്നവനും യശസ്സുമാണ്.
13.48.71
वामदेवश्च वामश्च प्राग्दक्षिणश्च वामनः ।
सिद्धयोगी महर्षिश्च सिद्धार्थः सिद्धसाधकः ॥ १३.४८.७१ ॥
അവൻ വാമദേവനും വാമനും കിഴക്കും തെക്കും വാമനനുമാണ്; സിദ്ധയോഗിയും മഹർഷിയും സിദ്ധാർത്ഥനും സിദ്ധസാധകനുമാണ്.
13.48.72
भिक्षुश्च भिक्षुरूपश्च विपणो मृदुरव्ययः ।
महासेनो विशाखश्च षष्टिभागो गवांपतिः ॥ १३.४८.७२ ॥
അവൻ ഭിക്ഷുവും ഭിക്ഷുരൂപനും വ്യാപാരിയും മൃദുവും അവ്യയനുമാണ്; മഹാസേനനും വിശാഖനും ഷഷ്ടിഭാഗവും ഗോപതിയുമാണ്.
13.48.73
वज्रहस्तश्च विष्कम्भी चमूस्तम्भन एव च ।
वृत्तावृत्तकरस्तालो मधुर्मधुकलोचनः ॥ १३.४८.७३ ॥
വജ്രഹസ്തൻ, വിഷ്കംഭി, ചമൂസ്തംഭനൻ, വൃത്താവൃത്തകരൻ, താലൻ, മധു, മധുകലോചനൻ.
13.48.74
वाचस्पत्यो वाजसनो नित्यमाश्रमपूजितः ।
ब्रह्मचारी लोकचारी सर्वचारी विचारवित् ॥ १३.४८.७४ ॥
വാചസ്പത്യൻ, വാജസനൻ, ആശ്രമങ്ങളിൽ നിത്യം പൂജിതൻ, ബ്രഹ്മചാരി, ലോകചാരി, സർവചാരി, വിചാരവിത്.
13.48.75
ईशान ईश्वरः कालो निशाचारी पिनाकवान् ।
निमित्तस्थो निमित्तं च नन्दिर्नन्दिकरो हरिः ॥ १३.४८.७५ ॥
ഈശാനൻ, ഈശ്വരൻ, കാലൻ, നിശാചാരി, പിനാകവാൻ, നിമിത്തസ്ഥൻ, നിമിത്തം, നന്ദി, നന്ദികരൻ, ഹരി.
13.48.76
नन्दीश्वरश्च नन्दी च नन्दनो नन्दिवर्धनः ।
भगहारी निहन्ता च कालो ब्रह्मा पितामहः ॥ १३.४८.७६ ॥
നന്ദീശ്വരൻ, നന്ദി, നന്ദനൻ, നന്ദിവർധനൻ, ഭഗഹാരി, നിഹന്താ, കാലൻ, ബ്രഹ്മാവ്, പിതാമഹൻ.
13.48.77
चतुर्मुखो महालिङ्गश्चारुलिङ्गस्तथैव च ।
लिङ्गाध्यक्षः सुराध्यक्षो योगाध्यक्षो युगावहः ॥ १३.४८.७७ ॥
ചതുർമുഖൻ, മഹാലിംഗൻ, ചാരുലിംഗൻ, അതുപോലെ, ലിംഗാധ്യക്ഷൻ, സുരാധ്യക്ഷൻ, യോഗാധ്യക്ഷൻ, യുഗാവഹൻ.
13.48.78
बीजाध्यक्षो बीजकर्ता अव्यात्माऽनुगतो बलः ।
इतिहासः सकल्पश्च गौतमोऽथ निशाकरः ॥ १३.४८.७८ ॥
ബീജാധ്യക്ഷൻ, ബീജകർത്താ, അവ്യൻ, ആത്മാവ്, അനുഗതൻ, ബലൻ, ഇതിഹാസൻ, സങ്കല്പൻ, ഗൗതമൻ, പിന്നെ നിശാകരൻ.
13.48.79
दम्भो ह्यदम्भो वैदम्भो वश्यो वशकरः कलिः ।
लोककर्ता पशुपतिर्महाकर्ता ह्यनौषधः ॥ १३.४८.७९ ॥
അവൻ തന്നെ ദംഭൻ, അദംഭൻ, വൈദംഭൻ; വശ്യൻ, വശീകരിക്കുന്നവൻ, കലി; ലോകകർത്താവ്, പശുപതി, മഹാകർത്താവ്; തീർച്ചയായും അവന് ഔഷധമില്ല.
13.48.80
अक्षरं परमं ब्रह्मि बलवच्छक्र एव च ।
नीतिर्ह्यनीतिः शुद्धात्मा शुद्धो मान्यो गतागतः ॥ १३.४८.८० ॥
അവൻ തന്നെ അക്ഷരൻ, പരമബ്രഹ്മം, ബലവാൻ, ശക്രൻ; നീതിയും അവൻ, അനീതിയും അവൻ; ശുദ്ധാത്മാവ്, ശുദ്ധൻ, മാന്യൻ, ഗതാഗതൻ.
13.48.81
बहुप्रसादः सुस्वप्नो दर्पणोऽथ त्वभित्रजित् ।
वेदकारो मन्त्रकारो विद्वान्समरमर्दनः ॥ १३.४८.८१ ॥
അത്യന്തം കൃപയുള്ളവൻ, നല്ല സ്വപ്നങ്ങളുള്ളവൻ, കണ്ണാടിയും അവൻ, ശത്രുജിത്ത്; വേദകർത്താവ്, മന്ത്രകർത്താവ്, വിദ്വാൻ, യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുമർദ്ദകൻ.
13.48.82
महामेघनिवासी च महाघोरो वशीकरः ।
अग्निज्वालो महाज्वालो अतिधूम्रो हुतो हिवः ॥ १३.४८.८२ ॥
മഹാമേഘത്തിൽ വസിക്കുന്നവൻ, മഹാഘോരൻ, വശീകരിക്കുന്നവൻ; അഗ്നിജ്വാല, മഹാജ്വാല, അതിധൂമ്രൻ, ഹുതം, ഹവിസ്സ്.
13.48.83
वृषणः शंकरो नित्यं वर्चस्वी धूमकेतनः ।
नीलस्तथाङ्गलुब्धश्च शोभनो निरवग्रहः ॥ १३.४८.८३ ॥
വൃഷഭൻ, ശങ്കരൻ, നിത്യം തേജസ്വി, ധൂമകേതു; നീലൻ, അംഗലുബ്ധൻ, ശോഭനൻ, നിരവഗ്രഹൻ.
13.48.84
स्वस्तिदः स्वस्तिभावश्च भागी भागकरो लघुः ।
उत्सङ्गश्च महाङ्गश्चि महागर्भपरायणः ॥ १३.४८.८४ ॥
സ്വസ്തിദൻ, സ്വസ്തിഭാവൻ, ഭാഗി, ഭാഗകരൻ, ലഘു; ഉത്സംഗൻ, മഹാംഗൻ, മഹാഗർഭപരായണൻ.
13.48.85
कृष्णवर्णः सुवर्णश्च इन्द्रियं सर्वदेहिनाम् ।
महापादो महाहस्तो महाकायो महायशाः ॥ १३.४८.८५ ॥
അവൻ കറുത്ത വർണ്ണനും സ്വർണ്ണവർണ്ണനുമാണ്; സർവദേഹികളുടെയും ഇന്ദ്രിയമാണ്; മഹാപാദനും മഹാഹസ്തനും മഹാകായനും മഹായശസ്വിയുമാണ്.
13.48.86
महामूर्धा महाभात्रो महानेत्रो निशालयः ।
महान्तको महाकर्णो महोष्ठश्चि महाहनुः ॥ १३.४८.८६ ॥
മഹാശിരസ്സ്, മഹോദരം, മഹാനേത്രം, രാത്രിയിൽ വസിക്കുന്നവൻ, മഹാന്തകൻ, മഹാകർണ്ണൻ, മഹോഷ്ഠൻ, മഹാഹനുവുള്ളവൻ.
13.48.87
महानासो महाकम्बुर्महाग्रीवः श्मशानभाक् ।
महावक्षा महोरस्को ह्यन्तरात्मा मृगालयः ॥ १३.४८.८७ ॥
മഹാനാസികനും മഹാകംബുവും മഹാഗ്രീവനും ശ്മശാനത്തിൽ പങ്കുള്ളവനും മഹാവക്ഷസ്സും വിശാലോരസ്സുമുള്ളവനും; തീർച്ചയായും അന്തരാത്മാവും വനത്തിൽ വസിക്കുന്നവനുമാണ്.
13.48.88
लम्बनो लम्बितोष्ठश्च महामायः पयोनिधिः ।
महादन्तो महादंष्ट्रो महाजिह्वो महामुखः ॥ १३.४८.८८ ॥
തൂങ്ങുന്നവനും തൂങ്ങുന്ന ചുണ്ടുകളുള്ളവനും മഹാമായയുള്ളവനും ജലനിധിയും മഹാദന്തനും മഹാദംഷ്ട്രനും മഹാജിഹ്വനും മഹാമുഖനുമാണ്.
13.48.89
महानखो महारोमा महाकेशो महाजटः ।
प्रसन्नश्च प्रसादश्च प्रत्ययो गिरिसाधनः ॥ १३.४८.८९ ॥
മഹാനഖനും മഹാരോമനും മഹാകേശനും മഹാജടയുമാണ്; പ്രസന്നനും പ്രസാദവും പ്രത്യയവും ഗിരിസാധനയെ സാധിപ്പിക്കുന്നവനുമാണ്.
13.48.90
स्नेहनोऽस्नेहनश्चैव अजितश्च महामुनिः ।
वृक्षाकारो वृक्षकेतुरनलो वायुवाहनः ॥ १३.४८.९० ॥
സ്നേഹനും അസ്നേഹനും തീർച്ചയായും അജിതനും മഹാമുനിയുമാണ്; വൃക്ഷാകാരനും വൃക്ഷകേതുവും അനലനും വായുവാഹനനുമാണ്.
13.48.91
गण्डली मेरुधामा च देवाधिपतिरेव च ।
अथर्वशीर्षः सामास्य ऋक्सहस्रामितेक्षणः ॥ १३.४८.९१ ॥
ഗണ്ഡലീ, മേരുധാമാ, ദേവാധിപതിയും അവൻതന്നെ; അഥർവ്വശീർഷൻ, സാമവേദം അവന്റെ രൂപം; ആയിരം ഋക്കുകളും അസംഖ്യം കണ്ണുകളുമുള്ളവൻ.
13.48.92
यजुःपादभुजो गुह्यः प्रकाशो जङ्गमस्तथा ।
अमोघार्थः प्रसादश्च अभिगम्यः सुदर्शनः ॥ १३.४८.९२ ॥
യജുർവേദം അവന്റെ പാദങ്ങളും ഭുജങ്ങളും; ഗുഹ്യൻ, പ്രകാശൻ, ചരിക്കുന്നവൻ; അവന്റെ ലക്ഷ്യം ഒരിക്കലും വിഫലമാകാത്തത്; പ്രസന്നൻ, സമീപിക്കാവുന്നവൻ, സുദർശനൻ.
13.48.93
उपकारः प्रियः सर्वः कनकः काञ्चनच्छविः ।
नाभिर्नन्दिकरो भावः पुष्करस्थपतिः स्थिरः ॥ १३.४८.९३ ॥
ഉപകാരി, പ്രിയൻ, സർവ്വസ്വരൂപൻ; കനകൻ, സ്വർണ്ണശോഭയുള്ളവൻ; നാഭി, ആനന്ദം നൽകുന്നവൻ, ഭാവം; പുഷ്കരത്തെ സ്ഥാപിച്ചവൻ, സ്ഥിരൻ.
13.48.94
द्वादशस्त्रासनश्चाद्यो यज्ञो यज्ञसमाहितः ।
नक्तं कलिश्च कालश्च मकरः कालपूजितः ॥ १३.४८.९४ ॥
പന്ത്രണ്ട് ആദിത്യന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ, ആദ്യൻ, യജ്ഞം, യജ്ഞത്തിൽ ലയിച്ചവൻ; രാത്രി, കലി, കാലം, മകരം; കാലത്താൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്നവൻ.
13.48.95
सगणो गणकारश्च भूतवाहनसारथिः ।
भस्मशयो भस्मगोप्ता भस्मभूतस्तरुर्गणः ॥ १३.४८.९५ ॥
ഗണങ്ങളോടുകൂടിയവൻ, ഗണങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, ഭൂതങ്ങളെ വഹിക്കുന്ന സാരഥി; ഭസ്മത്തിൽ ശയിക്കുന്നവൻ, ഭസ്മത്തിന്റെ രക്ഷകൻ, ഭസ്മരൂപൻ; വൃക്ഷഗണം.
13.48.96
लोकपालस्तथा लोको महात्मा सर्वपूजितः ।
शुक्लस्त्रिशुक्लः सम्पन्नः शुचिर्भूतनिषेवितः ॥ १३.४८.९६ ॥
ലോകപാലൻ, അതുപോലെ ലോകം, മഹാത്മാവ്, സർവ്വരാലും പൂജിതൻ; ശുക്ലൻ, ത്രിശുക്ലൻ, സമ്പന്നൻ, ശുചി, ഭൂതങ്ങളാൽ സേവിതൻ.
13.48.97
आश्रमस्थः क्रियादस्थो विश्वकर्ममतिर्वरः ।
विशालशाखस्ताम्रोष्ठो ह्यम्बुजालः सुनिश्चलः ॥ १३.४८.९७ ॥
ആശ്രമത്തിൽ സ്ഥിതനായവൻ, ക്രിയകളിൽ ഉറച്ചവൻ, വിശ്വകർമ്മാവിന്റെ ബുദ്ധിയുള്ളവൻ, ശ്രേഷ്ഠൻ; വിശാലമായ ശാഖകളുള്ളവൻ, ചെമ്പുപോലെ ചുവന്ന ചുണ്ടുകളുള്ളവൻ, താമരവലയമുള്ളവൻ, അത്യന്തം സ്ഥിരനായവൻ.
13.48.98
कपिलः कपिशः शुक्ल आयुश्चैवि परोऽपरः ।
गन्धर्वो ह्यदितिस्तार्क्ष्यः सुविज्ञेयः सुशारदः ॥ १३.४८.९८ ॥
കപിലൻ, കപിശൻ, ശുക്ലൻ, ആയുസ്സും; പരൻ, അപരൻ; ഗന്ധർവ്വൻ, തീർച്ചയായും അദിതി, താർക്ഷ്യൻ; എളുപ്പത്തിൽ അറിയാവുന്നവൻ, അത്യന്ത വിദ്വാൻ.
13.48.99
परश्वधायुधो देव अनुकारी सुबान्धवः ।
तुम्बवीणो महाक्रोध ऊर्ध्वरेता जलेशयः ॥ १३.४८.९९ ॥
മഴു ആയുധമായുള്ളവൻ, ദേവൻ, അനുകാരി, നല്ല ബന്ധു; തുംബവീണ ഉള്ളവൻ, മഹാക്രോധൻ, ഊർധ്വരേതസ്, ജലത്തിൽ ശയിക്കുന്നവൻ.
13.48.100
उग्रो वंशकरो वंशो वंशनादो ह्यनिन्दितः ।
सर्वाङ्गरूपो मायावी सुहृदो ह्यनिलोऽनलः ॥ १३.४८.१०० ॥
ഉഗ്രൻ, വംശകരൻ, വംശം, വംശനാദം; തീർച്ചയായും നിന്ദയില്ലാത്തവൻ; സർവാംഗരൂപൻ, മായാവി, സുഹൃത്ത്, തീർച്ചയായും വായുവും അഗ്നിയും.
13.48.101
बन्धनो बन्धकर्ता च सुबन्धनविमोचनः ।
स यज्ञारिः स कामारिर्महादंष्ट्रो महायुधः ॥ १३.४८.१०१ ॥
ബന്ധിക്കുന്നവൻ, ബന്ധനം ചെയ്യുന്നവൻ, നല്ല ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നവൻ; അവൻ യജ്ഞശത്രു, അവൻ കാമശത്രു, മഹാദംഷ്ട്രൻ, മഹായുധൻ.
13.48.103
बहुधा निन्दितः शर्वः शङ्करः शङ्करोऽधनः ।
अहिर्बुध्न्योऽनिलाभश्च चेकितानो हविस्तथा।
अजैकपाच्च कापाली त्रिशङ्कुरजितः शिवः ॥ १३.४८.१०३ ॥
പലവിധത്തിൽ നിന്ദിതൻ, ശർവൻ, ശങ്കരൻ, ശങ്കരൻ, അധനൻ; അഹിർബുധ്ന്യൻ, അനിലാഭൻ, ചേകിതാനൻ, ഹവിസ്സും; അജൈകപാത്, കാപാലി, ത്രിശങ്കു, അജിതൻ, ശിവൻ.
13.48.104
धन्वन्तरिर्धूमकेतुः स्कन्दो वैश्रवणस्तथा ।
धाता शक्रश्च विष्णुश्च मित्रस्त्वष्टा ध्रुवो धरः ॥ १३.४८.१०४ ॥
ധന്വന്തരി, ധൂമകേതു, സ്കന്ദൻ, വൈശ്രവണൻ; ധാതാവ്, ശക്രൻ, വിഷ്ണു; മിത്രൻ, ത്വഷ്ടാവ്, ധ്രുവൻ, ധരൻ.
13.48.105
प्रभावः सर्वगो वायुरर्यमा सविता रविः ।
उषङ्गुश्च विधाता च मांधाता भूतभावनः ॥ १३.४८.१०५ ॥
പ്രഭാവൻ, സർവഗൻ, വായു, അര്യമാവ്, സവിതാവ്, രവി; ഉഷംഗു, വിധാതാവ്; മാന്ധാതാവ്, ഭൂതഭാവനൻ.
13.48.106
विभुर्वर्णविभावी च सर्वकामगुणावहः ।
पद्मनाभो महागर्भश्चन्द्रवक्त्रोऽनिलोऽनलः ॥ १३.४८.१०६ ॥
വിഭു, വർണവിഭാവി, സർവകാമഗുണാവഹൻ; പദ്മനാഭൻ, മഹാഗർഭൻ, ചന്ദ്രവക്ത്രൻ, അനിലൻ, അനലൻ.
13.48.107
बलवांश्चोपशान्तश्च पुराणः पुण्यचञ्चुरी ।
कुरुकर्ता कुरुवासी कुरुभूतो गुणौषधः ॥ १३.४८.१०७ ॥
ബലവാൻ, ഉപശാന്തൻ; പുരാണൻ, പുണ്യചഞ്ചുരി; കുരുകർത്താവ്, കുരുവാസി, കുരുഭൂതൻ; ഗുണൗഷധൻ.
13.48.108
सर्वाशयो दर्भचारी सर्वेषां प्राणिनां पतिः ।
देवदेवः सुखासक्तः सदसत्सर्वरत्नवित् ॥ १३.४८.१०८ ॥
സർവാശയൻ, ദർഭചാരി, സർവപ്രാണികളുടെയും പതി, ദേവദേവൻ, സുഖാസക്തൻ, സദസത്സർവരത്നവിത്.
13.48.109
कैलासगिरिवासी च हिमवद्भिरिसंश्रयः ।
कूलहारी कूलकर्ता बहुविद्यो बहुप्रदः ॥ १३.४८.१०९ ॥
കൈലാസഗിരിവാസി, ഹിമവദ്ഗിരിസംശ്രയൻ; കൂലഹാരി, കൂലകർത്താവ്, ബഹുവിദ്യൻ, ബഹുപ്രദൻ.
13.48.110
वणिजो वर्धकी वृक्षो बकुलश्चन्दनश्छदः ।
सारग्रीवो महाजत्रुरलोलश्च महौषधः ॥ १३.४८.११० ॥
അവൻ വ്യാപാരിയും ആശാരിയും വൃക്ഷവും ബകുലവൃക്ഷവും ചന്ദനവും ഛദനും സാരഗ്രീവനും മഹാജത്രുവും അചലനും മഹൗഷധവുമാകുന്നു.
13.48.111
सिद्धार्थकारी सिद्धार्थश्छदो व्याकरणोत्तरः ।
सिंहनादः सिंहदंष्ट्रः सिंहगः सिंहवाहनः ॥ १३.४८.१११ ॥
അവൻ സിദ്ധാർത്ഥകാരി, സിദ്ധാർത്ഥൻ, ഛദൻ, വ്യാകരണത്തിന് മീതെയുള്ളവൻ, സിംഹനാദൻ, സിംഹദംഷ്ട്രൻ, സിംഹഗൻ, സിംഹവാഹനൻ ആകുന്നു.
13.48.112
प्रभावात्मा जगत्कालस्थालो लोकहितस्तरुः ।
सारङ्गो नवचक्राङ्गः केतुमाली सभावनः ॥ १३.४८.११२ ॥
അവൻ പ്രഭാവാത്മാവും, ജഗത്കാലസ്ഥാലനും, ലോകഹിതനും, തരുവും, സാരംഗനും, നവചക്രാംഗനും, കേതുമാലിയും, സഭാവനനും ആകുന്നു.
13.48.113
भूतालयो भूतपतिरहोरात्रमनिन्दितः ॥ १३.४८.११३ ॥
അവൻ ഭൂതാലയനും ഭൂതപതിയും അഹോരാത്രനും അനിന്ദിതനും ആകുന്നു.
13.48.114
वाहिता सर्वभूतानां निलयश्च विभुर्भवः ।
अमोघः संयतो ह्यश्वो भोजनः प्राणधारणः ॥ १३.४८.११४ ॥
അവൻ സർവഭൂതങ്ങളുടെയും വാഹകനും നിലയവും വിഭുവും ഭവനും അമോഘനും സംയതനും അശ്വനും ഭോജനും പ്രാണധാരകനും ആകുന്നു.
13.48.115
धृतिमान्मतिमान्दक्षः सत्कृतश्च युगाधिपः ।
गोपालिर्गोपतिर्ग्रामो गोचर्मवसनो हरिः। ॥ १३.४८.११५ ॥
അവൻ ധൃതിമാനും മതിമാനും ദക്ഷനും സത്കൃതനും യുഗാധിപനും ഗോപാലിയും ഗോപതിയും ഗ്രാമവും ഗോചർമവസനനും ഹരിയും ആകുന്നു.
13.48.116
हिरण्यबाहुश्च तता गुहापालः प्रवेशिनाम् ।
प्रकृष्टारिर्महाहर्षो जितकामो जितेन्द्रियः ॥ १३.४८.११६ ॥
സ്വർണ്ണബാഹുക്കളുള്ളവൻ, പിന്നെ ഗുഹകളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നവരുടെ രക്ഷകൻ, ശ്രേഷ്ഠ ശത്രുനാശകൻ, മഹാഹർഷമുള്ളവൻ, കാമത്തെ ജയിച്ചവൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ.
13.48.117
गान्धारश्च सुवासस्च तपःसक्तो रतिर्नरः ।
महागीतो महानृत्यो ह्यप्सरोगणसेवितः ॥ १३.४८.११७ ॥
ഗാന്ധാരൻ, സുവാസൻ, തപസ്സിൽ മുഴുകിയവൻ, ആനന്ദസ്വരൂപനായ നരൻ, മഹാഗായകൻ, മഹാനർത്തകൻ, അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങളാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്നവൻ.
13.48.118
महाकेतुर्महाधातुर्नैकसानुचरश्चलः ।
आवेदनीय आदेशः सर्वगन्धसुखावहः ॥ १३.४८.११८ ॥
മഹാകേതു, മഹാധാതു, അനേകം ശിഖരാനുചരന്മാരുള്ളവൻ, ചലിക്കുന്നവൻ, അറിയപ്പെടേണ്ടവൻ, ആജ്ഞാപിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ സുഗന്ധങ്ങളാലും സുഖം നൽകുന്നവൻ.
13.48.119
तोरणस्तारणो वातः वरिधी पतिखेचरः ।
संयोगो वर्धनो वृद्धो अतिवृद्धो गुणाधिकः ॥ १३.४८.११९ ॥
തോരണൻ, താരണൻ, വായു, വാരിധിയുടെ പതി, ആകാശചാരി, സംയോഗം, വർധനൻ, വൃദ്ധൻ, അതിവൃദ്ധൻ, ഗുണാധികൻ.
13.48.120
नित्य आत्मसहायश्च देवासुरपतिः पतिः ।
युक्तश्च युक्तबाहुश्च देवो दिवि सुपर्वणः ॥ १३.४८.१२० ॥
നിത്യൻ, ആത്മസഹായൻ, ദേവാസുരപതി, പതി, യുക്തൻ, യുക്തബാഹു, ദേവൻ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സുപർവ്വന്റെ (ആയവൻ).
13.48.121
आषाढश्च सुषांढश्च ध्रुवोऽथ हरिणो हरः ।
वपुरावर्तमानेभ्यो वसुश्रेष्ठो महापथः ॥ १३.४८.१२१ ॥
ആഷാഢൻ, സുഷാഢൻ, ധ്രുവൻ, പിന്നെ ഹരിണൻ, ഹരൻ, വപുസ്, ചുറ്റിത്തിരിയുന്നവരിൽ വസുശ്രേഷ്ഠൻ, മഹാപഥൻ.
13.48.122
शिरोहारी विमर्शश्च सर्वलक्षणलक्षितः ।
अक्षश्च रथयोगी च सर्वयोगी महाबलः ॥ १३.४८.१२२ ॥
ശിരോഹാരി, വിമർശം, സർവലക്ഷണലക്ഷിതൻ, അക്ഷൻ, രഥയോഗി, സർവയോഗി, മഹാബലൻ.
13.48.123
समाम्नायोऽसमाम्नायस्तीर्थदेवो महारथः ।
निर्जीवो जीवनो मन्त्रः शुभाक्षो बहुकर्कशः ॥ १३.४८.१२३ ॥
സമാമ്നായൻ, അസമാമ്നായൻ, തീർത്ഥദേവൻ, മഹാരഥൻ, നിർജീവൻ, ജീവനൻ, മന്ത്രം, ശുഭാക്ഷൻ, ബഹുകർക്കശൻ.
13.48.124
रत्नप्रभूतो रत्नाङ्गो महार्णवनिपानवित् ।
मूलं विशालो ह्यमृतो व्यक्ताव्यक्तस्तपोनिधिः ॥ १३.४८.१२४ ॥
രത്നപ്രഭൂതൻ, രത്നാംഗൻ, മഹാർണവനിപാനവിത്, മൂലം, വിശാലൻ, അമൃതൻ, വ്യക്താവ്യക്തൻ, തപോനിധി.
13.48.125
आरोहणोऽधिरोहश्च शीलधारी महायशाः ।
सेनाकल्पो महाकल्पो योगो युगकरो हरिः ॥ १३.४८.१२५ ॥
ആരോഹണൻ, അധിരോഹൻ, ശീലധാരി, മഹായശസ്സ്, സേനാകൽപ്പൻ, മഹാകൽപ്പൻ, യോഗം, യുഗകരൻ, ഹരി.
13.48.126
युगरूपो महारूपो महानागहनो वधः ।
न्यायनिर्वपणः पादः पण्डितो ह्यचलोपमः ॥ १३.४८.१२६ ॥
യുഗരൂപൻ, മഹാരൂപൻ, മഹാനാഗഹനൻ, വധം, ന്യായനിർവ്വപണൻ, പാദം, പണ്ഡിതൻ, അചലോപമൻ.
13.48.127
बहुमालो महामालः शशी हरसुलोचनः ।
विस्तारो लवणः कूपस्त्रियुगः सफलोदयः ॥ १३.४८.१२७ ॥
ബഹുമാലൻ, മഹാമാലൻ, ശശി, ഹരസുലോചനൻ, വിസ്താരം, ലവണം, കൂപം, ത്രിയുഗൻ, സഫലോദയൻ.
13.48.128
त्रिलोचनो विषष्णाङ्गो मणिविद्धो जटाधरः ।
बिन्दुर्विसर्गः सुमुखः शरः सर्वायुधः सहः ॥ १३.४८.१२८ ॥
ത്രിലോചനൻ, വിഷം പൂശിയ അംഗങ്ങളുള്ളവൻ, മണികളാൽ തുളക്കപ്പെട്ടവൻ, ജടാധരൻ, ബിന്ദു, വിസർഗ്ഗൻ, സുമുഖൻ, ശരൻ, സർവായുധൻ, സഹൻ.
13.48.129
निवेदनः सुखाजातः सुगन्धारो महाधनुः ।
गन्धपाली च भगवानुत्थानः सर्वकर्मणाम् ॥ १३.४८.१२९ ॥
നിവേദനൻ, സുഖജാതൻ, സുഗന്ധാരൻ, മഹാധനുസ്സ്, ഗന്ധപാലി, ഭഗവാൻ, സർവകർമ്മങ്ങളുടെ ഉത്ഥാനൻ.
13.48.130
मन्थानो बहुलो वायुः सकलः सर्वलोचनः ।
तलस्तालः करस्थाली ऊर्ध्वसंहननो महान् ॥ १३.४८.१३० ॥
മന്ഥാനൻ, ബഹുലൻ, വായു, സകലൻ, സർവലോചനൻ, തലൻ, താലൻ, കരസ്ഥാലി, ഊർധ്വസംഹനനൻ, മഹാൻ.
13.48.131
धत्रं सुच्छत्रो विख्यातो लोकः सर्वाश्रयः क्रमः ।
मुण्डो विरूपो विकृतो दण्डी कुण्डी विकुर्वणः। ॥ १३.४८.१३१ ॥
ധാത്രൻ, സുച്ഛത്രൻ, വിഖ്യാതൻ, ലോകൻ, സർവാശ്രയൻ, ക്രമൻ, മുണ്ഡൻ, വിരൂപൻ, വികൃതൻ, ദണ്ഡീ, കുണ്ഡീ, വികുർവണൻ.
13.48.132
हर्यक्षः ककुभो वज्रो शतजिह्वः सहस्रपात् ।
सहस्रमूर्धा देवेन्द्रः सर्वदेवमयो गुरुः ॥ १३.४८.१३२ ॥
ഹര്യക്ഷൻ, ककുഭൻ, വജ്രൻ, ശതജിഹ്വൻ, സഹസ്രപാത്, സഹസ്രമൂർധാ, ദേവേന്ദ്രൻ, സർവദേവമയൻ, ഗുരു.
13.48.133
सहस्रबाहुः सर्वाङ्गः शरण्यः सर्वलोककृत् ।
पवित्रं त्रिककुन्मन्त्रः कनिष्ठः कृष्णपिङ्गलः। ॥ १३.४८.१३३ ॥
സഹസ്രബാഹു, സർവാംഗൻ, ശരണ്യൻ, സർവലോകകൃത്, പവിത്രം, ത്രികകുത്, മന്ത്രം, കനിഷ്ഠൻ, കൃഷ്ണപിംഗളൻ.
13.48.134
ब्रह्मदण्डविनिर्माता शतघ्नीपाशशक्तिमान् ।
पद्मगर्भो महागर्भो ब्रह्मगर्भो जलोद्भवः ॥ १३.४८.१३४ ॥
ബ്രഹ്മദണ്ഡം നിർമ്മിച്ചവൻ, ശതഘ്നി, പാശം, ശക്തി എന്നിവ ധരിച്ചവൻ, പത്മഗർഭൻ, മഹാഗർഭൻ, ബ്രഹ്മഗർഭൻ, ജലത്തിൽ നിന്നുദിച്ചവൻ.
13.48.135
गभस्तिर्ब्रह्मकृद्ब्रह्मी ब्रह्मविद्ब्राह्मणो गतिः ।
अनन्तरुपो नैकात्मा तिग्मतेजाः स्वयंभुवः ॥ १३.४८.१३५ ॥
ഗഭസ്തി, ബ്രഹ്മകൃത്, ബ്രഹ്മീ, ബ്രഹ്മവിത്, ബ്രാഹ്മണൻ, ഗതി, അനന്തരൂപൻ, നൈകാത്മാ, തിഗ്മതേജസ്സ്, സ്വയംഭു.
13.48.136
ऊर्ध्वगात्मा पशुपतिर्वातरंहा मनोजवः ।
चन्दनी पद्मनालाग्रः सुरभ्युत्तरणो नरः ॥ १३.४८.१३६ ॥
ഊർധ്വാത്മാവ്, പശുപതി, വായുവേഗൻ, മനോജവൻ, ചന്ദനി, പത്മനാലാഗ്രൻ, സുരഭ്യുത്തരണൻ, നരൻ.
13.48.137
कर्णिकारमहास्रग्वी नीलमौलिः पिनाकधृत् ।
उमापतिरुमाकान्तो जाह्नवीधृगुमाधवः ॥ १३.४८.१३७ ॥
കർണികാരപുഷ്പമാല ധരിച്ചവൻ, നീലമൗലി, പിനാകധാരി, ഉമാപതി, ഉമാകാന്തൻ, ജാഹ്നവീധൃക്, ഉമാമാധവൻ.
13.48.138
वरो वराहो वरदो वरेण्यः सुमाहास्वनः ।
महाप्रसादो दमनः शत्रुहा श्वेतपिङ्गलः ॥ १३.४८.१३८ ॥
വരൻ, വരാഹൻ, വരദൻ, വരേണ്യൻ, സുമഹാസ്വനൻ, മഹാപ്രസാദൻ, ദമനൻ, ശത്രുഹാ, ശ്വേതപിംഗലൻ.
13.48.139
पीतात्मा परमात्मा च प्रयतात्मा प्रधानधृत् ।
सर्वपार्श्वमुखस्त्र्यक्षो धर्मसाधारणो वरः ॥ १३.४८.१३९ ॥
പീതാത്മാവ്, പരമാത്മാവ്, പ്രയതാത്മാവ്, പ്രധാനധൃത്, സർവപാർശ്വമുഖൻ, ത്ര്യക്ഷൻ, ധർമസാധാരണൻ, വരൻ.
13.48.140
चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा अमृतो गोवृषेश्वरः ।
साध्यर्षिर्वसुरादित्यो विवस्वान्सविताऽमृतः
व्यासः सर्गः सुसंक्षेपो विस्तरः पर्ययो नरः ।
ऋतु संवत्सरो मासः पक्षः सङ्ख्यासमापनः ॥ १३.४८.१४० ॥
അവൻ ചരാചരങ്ങളുടെ ആത്മാവും സൂക്ഷ്മാത്മാവും അമൃതനും ഗോക്കളുടെയും വൃഷഭങ്ങളുടെയും ഈശ്വരനുമാണ്. സാധ്യർഷി, വസു, ആദിത്യൻ, വിവസ്വാൻ, സവിതാവ്, അമൃതൻ; വ്യാസൻ, സർഗം, സുസംക്ഷേപം, വിസ്താരം, പര്യയം, നരൻ; ഋതു, സംവത്സരം, മാസം, പക്ഷം, സംഖ്യയുടെ സമാപ്തി.
13.48.142
कला काष्ठा लवा मात्रा मुहूर्ताहःक्षपाः क्षणाः ।
विश्वक्षेत्रं प्रजाबीजं लिङ्गमाद्यस्तु निर्गमः ॥ १३.४८.१४२ ॥
കല, കാഷ്ഠ, ലവം, മാത്ര, മുഹൂർത്തം, പകലും രാവും, ക്ഷണം; വിശ്വക്ഷേത്രം, പ്രജാബീജം, ലിംഗം, ആദി, നിർഗമം.
13.48.143
सदसद्व्यक्तमव्यक्तं पिता माता पितामहः ।
स्वर्गद्वारं प्रजाद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम् ॥ १३.४८.१४३ ॥
സത്-അസത്, വ്യക്തം, അവ്യക്തം; അച്ഛൻ, അമ്മ, മുത്തച്ഛൻ; സ്വർഗദ്വാരം, പ്രജാദ്വാരം, മോക്ഷദ്വാരം, ത്രിവിഷ്ടപം.
13.48.144
निर्वाणं ह्लादनश्चैव ब्रह्मलोक परा गतिः ।
देवासुरविनिर्माता देवासुरपरायणः ॥ १३.४८.१४४ ॥
നിർവാണം, ആഹ്ലാദം; ബ്രഹ്മലോകം, പരമഗതി; ദേവാസുരന്മാരെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, ദേവാസുരന്മാരുടെ ആശ്രയം.
13.48.145
देवासुरगुरुर्देवो देवासुरनमस्कृतः ।
देवासुरमहामात्रो देवासुगणाश्रयः ॥ १३.४८.१४५ ॥
ദേവാസുരഗുരു, ദേവൻ; ദേവാസുരന്മാരാൽ നമസ്കരിക്കപ്പെടുന്നവൻ; ദേവാസുരന്മാരുടെ മഹാമാത്യൻ; ദേവാസുരഗണങ്ങളുടെ ആശ്രയം.
13.48.146
देवासुरगणाध्यक्षो देवासुरगणाग्रणीः ।
देवातिदेवो देवर्षिर्देवासुरवरप्रदः ॥ १३.४८.१४६ ॥
ദേവാസുരഗണങ്ങളുടെ അധ്യക്ഷൻ; ദേവാസുരഗണങ്ങളിലെ അഗ്രണി; ദേവന്മാർക്കും മീതെയുള്ള ദേവൻ; ദേവർഷി; ദേവാസുരന്മാർക്ക് വരം നൽകുന്നവൻ.
13.48.147
देवासुरेश्वरो विश्वो देवासुरमहेश्वरः ।
सर्वदेवमयोचिन्त्यो देवतात्माऽत्मसम्भवः ॥ १३.४८.१४७ ॥
അദ്ദേഹം ദേവാസുരന്മാരുടെ ഈശ്വരനും വിശ്വനും ദേവാസുരന്മാരുടെ മഹേശ്വരനുമാണ്. സർവദേവമയനും അചിന്ത്യനും ദേവതാത്മാവും സ്വയംഭൂവുമാണ്.
13.48.148
उद्भित्त्रिविक्रमो वैद्यो विरजो नीरजोऽमरः ।
ईड्यो हस्तीश्वरो व्याघ्रो देवसिंहो नरर्षभः ॥ १३.४८.१४८ ॥
അദ്ദേഹം ഉദ്ഭിത്, ത്രിവിക്രമൻ, വൈദ്യൻ, വിരജൻ, നീരജൻ, അമരൻ ആണ്. സ്തുത്യൻ, ഗജേശ്വരൻ, വ്യാഘ്രം, ദേവസിംഹം, മനുഷ്യരിൽ ഋഷഭം.
13.48.149
विबुधोऽग्रवरः सूक्ष्मः सर्वदेवस्तपोमयः ।
सुयुक्तः शोभनो वज्री प्रासानां प्रभवोऽव्ययः ॥ १३.४८.१४९ ॥
അദ്ദേഹം വിബുധൻ, അഗ്രവരൻ, സൂക്ഷ്മൻ, സർവദേവൻ, തപോമയൻ ആണ്. സുയുക്തൻ, ശോഭനൻ, വജ്രി, കുന്തങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം, അവ്യയൻ.
13.48.150
गुहः कान्तो निजः सर्गः पवित्रं सर्वपावनः ।
शृङ्गी शृङ्गप्रियो बभ्रू राजराजो निरामयः ॥ १३.४८.१५० ॥
അദ്ദേഹം ഗുഹൻ, കാന്തൻ, നിജൻ, സർഗം, പവിത്രം, സർവപാവനൻ ആണ്. ശൃംഗീ, ശൃംഗപ്രിയൻ, ബഭ്രു, രാജരാജൻ, നിരാമയൻ.
13.48.151
अभिरामः सुरगणो विरामः सर्वसाधः ।
ललाटाक्षो विश्वदेवो हरिणो ब्रह्मवर्चसः ॥ १३.४८.१५१ ॥
അദ്ദേഹം അഭിരാമൻ, സുരഗണൻ, വിരാമൻ, സർവസാധൻ ആണ്. ലലാടാക്ഷൻ, വിശ്വദേവൻ, ഹരിണൻ, ബ്രഹ്മവർചസൻ.
13.48.152
स्थावराणां पतिश्चैव नियमन्द्रियवर्धनः ।
सिद्धार्थः सिद्धभूतार्थोऽचिन्त्यः सत्यव्रतः शुचिः ॥ १३.४८.१५२ ॥
അദ്ദേഹം സ്ഥാവരങ്ങളുടെ പതിയും നിയമേന്ദ്രിയങ്ങളെ വർധിപ്പിക്കുന്നവനുമാണ്. സിദ്ധാർഥൻ, സിദ്ധഭൂതാർഥൻ, അചിന്ത്യൻ, സത്യവ്രതൻ, ശുചി.
13.48.153
व्रताधिपः परं ब्रह्म भक्तानां परमा गतिः ।
विमुक्तो मुक्ततेजाश्च श्रीमाञ्श्रीवर्धनो जगत् ॥ १३.४८.१५३ ॥
വ്രതാധിപൻ, പരബ്രഹ്മം, ഭക്തരുടെ പരമഗതി; വിമുക്തൻ, മുക്തതേജസ്സുള്ളവൻ, ശ്രീമാൻ, ലോകത്തിന്റെ ശ്രീ വർധിപ്പിക്കുന്നവൻ.
13.48.154
यथा प्रधानं भगवानिति भक्त्या स्तुतो मया ।
यन्न ब्रह्मादयो देवा विदुस्तत्त्वेन नर्षयः।
स्तोतव्यमर्च्यं वन्द्यं च कः स्तोष्यति जगत्पतिम् ॥ १३.४८.१५४ ॥
ഭഗവാൻ പ്രധാനനെപ്പോലെയാണെന്ന് ഭക്തിയോടെ ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ സ്തുതിച്ചു; ബ്രഹ്മാവ് മുതലായ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും അദ്ദേഹത്തെ തത്ത്വത്തിൽ അറിയുന്നില്ല. സ്തുതിക്കേണ്ടവനും പൂജിക്കേണ്ടവനും വന്ദിക്കേണ്ടവനുമായ ജഗത്പതിയെ ആര് സ്തുതിക്കും?
13.48.155
भक्तिं त्वेवं पुरस्कृत्य मया यज्ञपतिर्विभुः ।
ततोऽभ्यनुज्ञां सम्प्राप्य स्तुतो मतिमतां वरः ॥ १३.४८.१५५ ॥
ഇങ്ങനെ ഭക്തിയെ മുന്നിൽ നിർത്തി ഞാൻ യജ്ഞപതിയും വിഭുവുമായവനെ സ്തുതിച്ചു; പിന്നീട് അനുമതി നേടി ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ അവനെ സ്തുതിച്ചു.
13.48.156
शिवमेभिः स्तुवन्देवं नामभिः पुष्टिवर्धनैः ।
नित्ययुक्तः शुचिर्भक्तः प्राप्नोत्यात्मानमात्मना ॥ १३.४८.१५६ ॥
പുഷ്ടി വർധിപ്പിക്കുന്ന ഈ നാമങ്ങളാൽ ശിവദേവനെ സ്തുതിക്കുന്നവൻ, എപ്പോഴും യുക്തനും ശുചിയും ഭക്തനുമായവൻ, സ്വന്തം ആത്മാവിനാൽ തന്നെ ആത്മാവിനെ പ്രാപിക്കുന്നു.
13.48.157
एतद्धि परमं ब्रह्म परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ १३.४८.१५७ ॥
ഇതുതന്നെയാണ് പരമ ബ്രഹ്മം; ഇതിനാൽ അവൻ പരബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
13.48.158
ऋषयश्चैव देवाश्च स्तुवन्त्येतेन तत्परम् ॥ १३.४८.१५८ ॥
ഋഷിമാരും ദേവന്മാരും ഇതിനാൽ ആ പരമത്തെ സ്തുതിക്കുന്നു.
13.48.159
स्तूयमानो महादेवस्तष्यते नियतात्मभिः ।
भक्तानुकम्पी भगवानात्मसंस्थाकरो विभुः ॥ १३.४८.१५९ ॥
നിയതാത്മാക്കളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്ന മഹാദേവൻ സംതൃപ്തനാകുന്നു. ഭക്തരോട് അനുകമ്പയുള്ള, ആത്മാവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യിക്കുന്ന, സർവവ്യാപിയായ ഭഗവാൻ സംതൃപ്തനാകുന്നു.
13.48.160
तथैव च मनुष्येषु ये मनुष्याः प्रधानतः ।
आस्तिकाः श्रद्धधानाश्च बहुभिर्जन्मभिः स्तवैः ॥ १३.४८.१६० ॥
അതുപോലെ മനുഷ്യരിൽ പ്രധാനമായി ആസ്തികരും ശ്രദ്ധയുള്ളവരുമായവർ അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ സ്തോത്രങ്ങളാൽ (അവനിലേക്ക് എത്തുന്നു).
13.48.161
भक्त्या ह्यनन्यमीशानं परं देवं सनातनम् ।
कर्मणा मनसा वाचा भावेनामिततेजसः ॥ १३.४८.१६१ ॥
അനന്യമായ ഭക്തിയാൽ തന്നെ ആ ഈശാനനും പരമനും സനാതനനുമായ ദേവനെ, അമിതതേജസ്സുള്ളവനെ (ലഭിക്കുന്നു); കർമ്മത്താലും മനസ്സാലും വാക്കാലും ഭാവത്താലും.
13.48.162
शयाना जाग्रमाणाश्च व्रजन्नुपविशंस्तथा ।
उन्मिषन्निमिषंश्चैव चिन्तयन्तः पुनःपनः ॥ १३.४८.१६२ ॥
ഉറങ്ങുമ്പോഴും ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും നടക്കുമ്പോഴും ഇരിക്കുമ്പോഴും, അതുപോലെ കണ്ണുതുറക്കുമ്പോഴും അടയ്ക്കുമ്പോഴും, വീണ്ടും വീണ്ടും അവനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്.
13.48.163
शृण्वन्तः श्रावयन्तश्च कथयन्तश्च ते भवम् ।
स्तुवन्तः स्तूयामानाश्च तुष्यन्ति च रमन्ति च ॥ १३.४८.१६३ ॥
കേൾക്കുന്നവരും കേൾപ്പിക്കുന്നവരും ഭവനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നവരും; സ്തുതിക്കുന്നവരും സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നവരുമായ അവർ സംതൃപ്തരാകുന്നു, ആനന്ദിക്കുന്നു.
13.48.164
जन्मकोटिसहस्रेषु नानासंसारयोनिषु ।
जन्तोर्विगतपापस्य भवे भक्तिः प्रजायते ॥ १३.४८.१६४ ॥
ആയിരം കോടി ജന്മങ്ങളിൽ, സംസാരത്തിലെ പല യോനികളിൽ, പാപം നീങ്ങിയ ജീവനിൽ ഭവനോടുള്ള ഭക്തി ഉണ്ടാകുന്നു.
13.48.165
उत्पन्ना च भवे भक्तिरनत्या सर्वभावतः ।
भाविनः कारणे चास्य सर्वयुक्तस्य सर्वथा ॥ १३.४८.१६५ ॥
ഭവനിൽ ഉണർന്ന ഭക്തി സർവഭാവങ്ങളിലും അനന്യമാണ്; ഭാവിയുടെ കാരണമായും എല്ലാറ്റോടും സർവഥാ യുക്തനായവനിലും.
13.48.166
एतद्देवेषु दुष्प्रापं मनुष्येषु न लभ्तते ।
निर्विघ्रा निश्चला रुद्रे भक्तिरव्यभिचारिणी ॥ १३.४८.१६६ ॥
ഇത് ദേവന്മാരിൽ പോലും ലഭിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്; മനുഷ്യരിൽ ലഭിക്കുന്നില്ല — രുദ്രനോടുള്ള വിഘ്നമില്ലാത്ത, ഇളകാത്ത, അവ്യഭിചാരിയായ ഭക്തി.
13.48.167
तस्यैव च प्रसादेन भक्तिरुत्पद्यते नृणाम् ।
येन यान्ति परां सिद्धिं तद्भागवतचेतसः ॥ १३.४८.१६७ ॥
അവന്റെ പ്രസാദത്താൽത്തന്നെ മനുഷ്യരിൽ ഭക്തി ഉണ്ടാകുന്നു; അതിനാൽ ഭഗവാനിൽ മനസ്സർപ്പിച്ചവർ പരമ സിദ്ധി നേടുന്നു.
13.48.168
ये सर्वभावानुगताः प्रपद्यन्ते महेश्वरम् ।
प्रपन्नवत्सलो देवः संसारात्तान्समुद्धरेत् ॥ १३.४८.१६८ ॥
സർവഭാവത്തോടെയും അവനെ അനുസരിച്ച് മഹേശ്വരനെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവരെ, ശരണാഗതവത്സലനായ ദേവൻ സംസാരത്തിൽനിന്ന് പൂർണമായി ഉദ്ധരിക്കും.
13.48.169
एवमन्ये विकुर्वन्ति देवाः संसारमोचनम् ।
मनुष्याणामृते देवं नान्या शक्तिस्तपोबलम्
इति तेनेन्द्रकल्पेन भगवान्सदसत्पतिः ।
कृत्तिवासाः स्तुतः कृष्ण तण्डिना शुभबुद्धिना ॥ १३.४८.१६९ ॥
ഇങ്ങനെ മറ്റു ദേവന്മാർ സംസാരമോചനത്തെ വികലമാക്കുന്നു; മനുഷ്യർക്ക് ആ ദേവനല്ലാതെ മറ്റൊരു ശക്തിയും തപോബലവുമില്ല. ഇന്ദ്രതുല്യനായ തണ്ടി ശുഭബുദ്ധിയോടെ, സത്-അസത്തുകളുടെ നാഥനും കൃത്തിവാസനുമായ ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ചു, കൃഷ്ണാ.
13.48.171
स्तवमेतं भगवतो ब्रह्मा स्वयमधारयत् ।
गीयते च स बुद्ध्येत ब्रह्म शंकरसन्निधौ ॥ १३.४८.१७१ ॥
ഭഗവാന്റെ ഈ സ്തോത്രം ബ്രഹ്മാവ് തന്നെ ധരിച്ചു; ശങ്കരന്റെ സന്നിധിയിൽ അത് പാടപ്പെടുന്നു — അവൻ ബ്രഹ്മത്തെ അറിയട്ടെ.
13.48.172
इदं पुण्यं पवित्रं च सर्वदा पापनाशनम् ।
योगदं मोक्षदं चैव स्वर्गदं तोषदं तथा ॥ १३.४८.१७२ ॥
ഈ സ്തോത്രം പുണ്യദായകവും പവിത്രവുമാണ്; എപ്പോഴും പാപം നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്. ഇത് യോഗവും മോക്ഷവും സ്വർഗവും സന്തോഷവും നൽകുന്നു.
13.48.173
एवमेतत्पठन्ते य एकभक्त्या तु शङ्करम् ।
या गतिः साङ्ख्ययोगानां व्रजन्त्येतां गतिं तदा ॥ १३.४८.१७३ ॥
ഏകഭക്തിയോടെ ഇങ്ങനെ ശങ്കരനെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ സ്തോത്രം പഠിക്കുന്നവർ, സാംഖ്യ-യോഗികൾ എത്തുന്ന ഗതിയെ അപ്പോൾ പ്രാപിക്കുന്നു.
13.48.174
स्तवमेतं प्रयत्नेन सदा रुद्रस्य सन्निधौ ।
अब्धमेकं चरेद्भक्तः प्राप्नुयादीप्सितं फलम् ॥ १३.४८.१७४ ॥
ഭക്തൻ രുദ്രന്റെ സന്നിധിയിൽ എപ്പോഴും പ്രയത്നത്തോടെ ഈ സ്തോത്രം ഒരു വർഷം ജപിക്കണം; അവൻ ആഗ്രഹിച്ച ഫലം നേടും.
13.48.175
एतद्रहस्यं परमं ब्रह्मणो हृदि संस्थितम् ।
ब्रह्मा प्रोवाच शक्राय शक्रः प्रोवाच मृत्यवे ॥ १३.४८.१७५ ॥
ഈ പരമരഹസ്യം ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നു. ബ്രഹ്മാവ് ശക്രനോട് പറഞ്ഞു; ശക്രൻ മൃത്യുവിനോട് പറഞ്ഞു.
13.48.176
मृत्युः प्रोवाच रुद्रेभ्यो रुद्रेभ्यस्तण्डिमागमत् ।
महता तपसा प्राप्तस्तण्डिना ब्रह्मसद्मानि ॥ १३.४८.१७६ ॥
മൃത്യു രുദ്രന്മാരോട് പറഞ്ഞു; രുദ്രന്മാരിൽ നിന്ന് തണ്ഡി ഇത് ലഭിച്ചു. മഹാതപസ്സിനാൽ തണ്ഡി ബ്രഹ്മലോകങ്ങൾ നേടി.
13.48.177
तण्डिः प्रोवाच शुक्राय गौतमाय च भार्गवः ।
वैवस्वताय मनवे गौतमः प्राह माधव ॥ १३.४८.१७७ ॥
തണ്ഡി ശുക്രനോടും ഗൗതമനോടും പറഞ്ഞു; ഭാർഗവനും പറഞ്ഞു. ഗൗതമൻ വൈവസ്വത മനുവിനോട് പറഞ്ഞു. ഓ മാധവാ!
13.48.178
नारायणाय साध्याय समाधिष्ठाय धीमते ।
यमाय प्राह भगवान्साध्यो नारायणोच्युतः ॥ १३.४८.१७८ ॥
നാരായണനോടും സാധ്യന്മാരോടും സമാധിയിൽ ഉറച്ച ധീമാനോടും (അവൻ പറഞ്ഞു). യമനോട് ഭഗവാൻ സാധ്യൻ, അച്യുതനാരായണൻ പറഞ്ഞു.
13.48.179
नाचिकेताय भगवानाह वैवस्वतो यमः ।
मार्कण्डेयाय वार्ष्णेय नाचिकेतोऽभ्यभाषत ॥ १३.४८.१७९ ॥
നാചികേതസിനോട് ഭഗവാൻ വൈവസ്വതൻ യമൻ പറഞ്ഞു. മാർക്കണ്ഡേയനോട്, ഹേ വാർഷ്ണേയ, നാചികേതസ് സംസാരിച്ചു.
13.48.180
मार्कण्डेयान्मय प्राप्तो नियमेन जनार्दन ।
तवाप्यहममित्रघ्न स्तवं दद्यां ह्यविश्रुतम्। ॥ १३.४८.१८० ॥
മാർക്കണ്ഡേയനിൽ നിന്ന് ഞാൻ നിയമപൂർവ്വം പ്രാപിച്ചു. ഹേ ജനാർദ്ദനാ, ഹേ അമിത്രഘ്നാ, നിനക്കും ഞാൻ ഈ അജ്ഞാതമായ സ്തവം നൽകും.
13.48.181
स्वर्ग्यमारोग्यमायुष्यं धन्यं वेदेनि संमितम् ।
नास्य विघ्रं विकुर्वन्ति दानवा यक्षराक्षसाः ॥ १३.४८.१८१ ॥
ഇത് സ്വർഗ്ഗദായകം, ആരോഗ്യം, ദീർഘായുസ്സ്, ധനദായകം, വേദസമ്മതം. ദാനവരും യക്ഷരും രാക്ഷസരും ഇതിന് വിഘ്നം വരുത്തുകയില്ല.
13.48.182
पिशाचा यातुधाना वा गुह्यका भुजगा अपि ।
यः पठेत शुचिः पार्थ ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः।
अभग्रयोगो वर्षं तु सोऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ १३.४८.१८२ ॥
പിശാചന്മാരും യാതുധാനന്മാരും ഗുഹ്യകരും സർപ്പങ്ങളും (അവനെ ഉപദ്രവിക്കില്ല) ശുചിയായും ബ്രഹ്മചാരിയായും ഇന്ദ്രിയജിതനായും പാരായണം ചെയ്യുന്നവന്. ഹേ പാർഥാ, അഖണ്ഡയോഗത്തോടെ ഒരു വർഷം പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ അശ്വമേധഫലം നേടും.