మహాభారతం · అధ్యాయం 13.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.60.1
किमाहुर्भरतश्रेष्ठ पात्रं विप्राः सनातनम् ।
ब्राह्मणं लिङ्गिनं चैव ब्राह्मणं वाऽप्यलिङ्गिनम् ॥ १३.६०.१ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, విప్రులు శాశ్వతమైన పాత్రుడిగా ఎవరిని చెబుతారు — లింగధారి బ్రాహ్మణుడినా, లేక లింగరహిత బ్రాహ్మణుడినా?
13.60.2
स्ववृत्तिमभिपन्नाय लिङ्गिने चेतराय च ।
देयमाहुर्महाराज उभावेतौ तपस्विनौ ॥ १३.६०.२ ॥
తన జీవనాధారాన్ని కోల్పోయి ఆపదలో ఉన్నవానికి, లింగధారికి, మరియు ఇతరునికి దానం ఇవ్వాలని అంటారు — మహారాజా, ఆ ఇద్దరూ తపస్వులే.
13.60.3
श्रद्धया परयाऽपूतो यः प्रयच्छेद्द्विजातये ।
हव्यं कव्यं तथा दानं को दोषः स्यात्पितामह ॥ १३.६०.३ ॥
పరమ శ్రద్ధతో పవిత్రుడైనవాడు ద్విజునికి హవ్యం, కవ్యం, దానం ఇస్తే — పితామహా, అందులో ఏమి దోషం కలుగుతుంది?
13.60.4
श्रद्धापूतो नरस्तात दुर्दान्तोऽपि न संशयः ।
पूतो भवति सर्वत्र किमुत त्वं महाद्युते ॥ १३.६०.४ ॥
శ్రద్ధతో పవిత్రుడైన మనిషి, నాయనా, కఠినస్వభావుడైనప్పటికీ సందేహం లేదు — అతడు సర్వత్రా పవిత్రుడవుతాడు; మహాద్యుతీ, నీ గురించి చెప్పాలా.
13.60.5
न ब्राह्मणं परिक्षेत दैवेषु सततं नरः ।
कव्यप्रदाने तु बुधाः परीक्ष्यं ब्राह्मणं विदुः ॥ १३.६०.५ ॥
దైవ కార్యాల్లో మనిషి బ్రాహ్మణుని నిరంతరం పరీక్షించకూడదు; కానీ కవ్య దానంలో పండితులు బ్రాహ్మణుని పరీక్షించాలని తెలుసుకుంటారు.
13.60.6
न ब्राह्मणः साधयते हव्यं दैवात्प्रसिद्ध्यति ।
देवप्रसादादिज्यन्ते यजमानैर्न संशयः ॥ १३.६०.६ ॥
బ్రాహ్మణుడు హవ్యాన్ని సాధించడు; అది దైవం ద్వారా సిద్ధిస్తుంది. దేవతల అనుగ్రహంతో యజమానులచే యజ్ఞం చేయబడుతుంది — సందేహం లేదు.
13.60.7
ब्राह्मणान्भरतश्रेष्ठ सततं ब्रह्मवादिनः ।
मार्कण्डेयः पुरा प्राह इति लोकेषु बुद्धिमान्।
ब्राह्मणाः पात्रभूताश्च शुद्धा नैवं पितृष्विह ॥ १३.६०.७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, బ్రాహ్మణులు ఎల్లప్పుడూ బ్రహ్మవాదులు అని పూర్వం బుద్ధిమంతుడైన మార్కండేయుడు లోకాలలో చెప్పాడు. బ్రాహ్మణులు పాత్రులు, శుద్ధులు; పితృదేవతల విషయంలో ఇలా కాదు.
13.60.8
अपर्वोऽप्यथवा विद्वान्सम्बन्धी वा यथा भवेत् ।
तपस्वी यज्ञशीलो वा कथं पात्रं भवेत्तु सः ॥ १३.६०.८ ॥
అతడు వేదాలు చదవనివాడైనా, విద్వాంసుడైనా, బంధువైనా, తపస్వి అయినా లేదా యజ్ఞశీలుడైనా, అతడు ఎలా పాత్రుడు కాగలడు?
13.60.9
कुलीनः कर्मकृद्वैद्यस्तथैवाप्यनृशंस्यवान् ।
ह्रीमानृजुः सत्यवादी पात्रं पूर्वे च ये त्रयः ॥ १३.६०.९ ॥
కులీనుడు, కర్మలు చేసేవాడు, వైద్యుడు, అలాగే దయగలవాడు, సిగ్గుగలవాడు, ఋజువర్తనుడు, సత్యవాది—పూర్వపు ముగ్గురు—పాత్రులు.
13.60.10
तत्रेमं शृणु मे पार्थ चतुर्णां तेजसां मतम् ।
पृथिव्याः काश्यपस्याग्नेर्मार्कण्डेयस्य चैव हि ॥ १३.६०.१० ॥
పార్థా, ఇందులో నాలుగు తేజస్సుల అభిప్రాయాన్ని నా నుండి విను—భూమి, కశ్యపుడు, అగ్ని, మార్కండేయుడు అనువారి అభిప్రాయాన్ని.
13.60.11
पृथिव्युवाच ।
यथा महार्णवे क्षिप्तः क्षिप्रं नेष्टुर्विनश्यति।
तथा दुश्चरितं सर्वं त्रयीनित्ये निमज्जति ॥ १३.६०.११ ॥
భూమి ఇలా అన్నది: మహాసముద్రంలో విసిరిన యజ్ఞ హవిస్సు త్వరగా నశించినట్లుగా, సమస్త దుశ్చరితం త్రయి అనే నిత్య వేదంలో మునిగిపోతుంది.
13.60.12
सर्वे च वेदाः सह षङ्भिरङ्गैः ।
साङ्ख्यं पुराणं च कुले च जन्म।
नैतानि सर्वाणि गतिर्भवन्ति ।
शीलव्यपेतस्य नृप द्विजस्य ॥ १३.६०.१२ ॥
అన్ని వేదాలు, ఆరు అంగాలతో కూడినవి, సాంఖ్యం, పురాణాలు, ఉత్తమ కులంలో జన్మ — ఇవన్నీ, ఓ రాజా, శీలరహితుడైన ద్విజునికి గతి కావు.
13.60.13
अधीयानः पण्डितम्मन्यमानो ।
यो विद्यया हन्ति यशः परेषाम्।
ब्रह्मन्स तेन लभते ब्रह्मवध्यां ।
लोकास्तस्य ह्यन्तवन्तो भवन्ति ॥ १३.६०.१३ ॥
చదివి తనను పండితుడనని భావించి, తన విద్యతో ఇతరుల కీర్తిని నాశనం చేసేవాడు — ఓ బ్రాహ్మణా, అతడు దాని వలన బ్రహ్మహత్యా పాపాన్ని పొందుతాడు; అతని లోకాలు కూడా అంతమయ్యేవే అవుతాయి.
13.60.14
अश्वमेधसहस्रं च सत्यं च तुलया धृतम् ।
नाभिजानामि यज्ञं तु सत्यस्यार्धमवाप्नुयात् ॥ १३.६०.१४ ॥
వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలు, సత్యం — తరాజులో తూచారు; నేను యజ్ఞాన్ని (దాని మహిమను) ఎరుగను, కాని సత్యం యొక్క సగభాగాన్ని పొందవచ్చు.
13.60.15
इत्युक्त्वा ते जग्मुराशु चत्वारोऽमिततेजसः ।
पृथिवी काश्यपोऽग्निश्च प्रकृष्टायुश्च भार्गवः ॥ १३.६०.१५ ॥
ఇలా చెప్పి ఆ నలుగురు అమిత తేజస్సు గలవారు వెంటనే వెళ్లారు — పృథ్వి, కాశ్యపుడు, అగ్ని, మరియు భార్గవుడు ప్రకృష్టాయువు.
13.60.16
यदि ते ब्राह्मणा लोके व्रतिनो भुञ्जते हविः ।
दत्तं ब्राह्मणकामाय कथं तत्सुकृतं भवेत् ॥ १३.६०.१६ ॥
లోకంలో వ్రతధారులైన బ్రాహ్మణులు హవిస్సును భుజిస్తే, బ్రాహ్మణుల కోసం ఇచ్చింది ఎలా పుణ్యకార్యమవుతుంది?
13.60.17
आदिष्टिनो ये राजेन्द्र ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
भुञ्जते ब्रह्मकामाय व्रतलुप्ता भवन्ति ते ॥ १३.६०.१७ ॥
ఓ రాజేంద్రా, ఆదేశింపబడిన, వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులు బ్రహ్మకామన కోసం భుజిస్తే, వారు వ్రతభ్రష్టులవుతారు.
13.60.18
अनेकान्तं बहुद्वारं धर्ममाहुर्मनीषिणः ।
किं निमित्तं भवेदत्र तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.६०.१८ ॥
బుద్ధిమంతులు ధర్మాన్ని అనేకాంతమని, బహుద్వారమని అంటారు. దీనికి కారణమేమిటి? పితామహా, అది నాకు చెప్పండి.
13.60.19
अहिंसा सत्यमकोध आनृशंस्यं दमस्तथा ।
आर्जवं चैव राजेन्द्र निश्चितं धर्मलक्षणम् ॥ १३.६०.१९ ॥
అహింస, సత్యం, క్రోధరాహిత్యం, దయ, దమం, ఋజుత్వం — ఇవే, ఓ రాజేంద్రా, ధర్మ లక్షణాలు నిశ్చయంగా.
13.60.20
ये तु धर्मं प्रशंसन्तश्चरन्ति पृथिवीमिमाम् ।
अनाचरन्तस्तद्धर्म सङ्करेऽभिरता प्रभो ॥ १३.६०.२० ॥
కాని ధర్మాన్ని పొగుడుతూ ఈ భూమిపై సంచరించేవారు, ఆ ధర్మాన్ని ఆచరించక, సంకరంలో ఆనందించేవారు, ఓ ప్రభూ.
13.60.21
तेभ्यो हिरण्यं रत्नं वा गामश्वं वा ददाति यः ।
दशवर्षाणि विष्ठां स भुङ्क्ते निरयमास्थितः ॥ १३.६०.२१ ॥
వారికి బంగారం, రత్నం, ఆవు లేదా గుర్రం ఇచ్చేవాడు పది సంవత్సరాలు మలాన్ని భుజిస్తూ నరకంలో ఉంటాడు.
13.60.22
धनेन पुल्कसानां च तथैवान्तेवसायिनाम् ।
कृतं कर्माकृतं वाऽपि रागमोहेन जल्पताम् ॥ १३.६०.२२ ॥
ధనంతో పుల్కసులకు, అలాగే అంతేవాసులకు, చేసిన కర్మ అయినా చేయని కర్మ అయినా, రాగమోహంతో వాగేవారికి —
13.60.23
वैश्वदेवं च ये मूढा विप्राय ब्रह्मचारिणे ।
न ददन्तीह राजेन्द्र ते लोकान्भुञ्जतेऽशुभान् ॥ १३.६०.२३ ॥
ఓ రాజేంద్రా, ఇక్కడ మూఢులు విప్రునికి, బ్రహ్మచారికి వైశ్వదేవ భాగాన్ని ఇవ్వరో, వారు అశుభ లోకాలను అనుభవిస్తారు.
13.60.24
किं परं ब्रह्मचर्यं च किं परं धर्मलक्षणम् ।
किञ्च श्रेष्ठतमं शौचं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.६०.२४ ॥
బ్రహ్మచర్యంలో శ్రేష్ఠమైనది ఏది? ధర్మ లక్షణాలలో శ్రేష్ఠమైనది ఏది? అత్యుత్తమమైన శౌచం ఏది? పితామహా, అది నాకు చెప్పండి.
13.60.25
ब्रह्मचर्यं परं तात मधुमांसस्य वर्जनम् ।
मर्यादायां स्थितो धर्मः शमः शौचस्य लक्षणम् ॥ १३.६०.२५ ॥
బ్రహ్మచర్యమే శ్రేష్ఠం, నాయనా; తేనె, మాంసాలను విడిచిపెట్టడమూ అంతే. మర్యాదలో నిలిచి ఉండడమే ధర్మం; శాంతమే శౌచ లక్షణం.
13.60.26
कस्मिन्काले चरेद्धर्म कस्मिन्कालेऽर्थमाचरेत् ।
कस्मिन्काले सुखी च स्यात्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.६०.२६ ॥
ఏ కాలంలో ధర్మాన్ని ఆచరించాలి, ఏ కాలంలో అర్థాన్ని సంపాదించాలి, ఏ కాలంలో సుఖంగా ఉండాలి? పితామహా, అది నాకు చెప్పండి.
13.60.27
काल्यमर्थं निषेवेत ततो धर्ममनन्तरम् ।
पश्चात्कामं निषेवेत न च गच्छेत्प्रसङ्गिताम् ॥ १३.६०.२७ ॥
ఉదయాన్నే అర్థాన్ని సేవించాలి, తరువాత ధర్మాన్ని, ఆ తర్వాత కామాన్ని సేవించాలి; ఆసక్తిలో కూరుకుపోకూడదు.
13.60.28
ब्राह्मणांश्चैव मन्येत गुरूंश्चाप्यभिपूजयेत् ।
सर्वभूतानुलोमश्च मृदुशीलः प्रियंवदः ॥ १३.६०.२८ ॥
బ్రాహ్మణులను గౌరవించాలి, గురువులను కూడా బాగా పూజించాలి; సర్వ ప్రాణులకు అనుకూలంగా, మృదు స్వభావంతో, ప్రియంగా మాట్లాడేవాడుగా ఉండాలి.
13.60.29
अधिकारे यदनृतं यच्च राजसु पैशुनम् ।
गुरोश्चालीकनिर्बन्धः समानि ब्रह्महत्यया ॥ १३.६०.२९ ॥
అధికార విషయంలో అబద్ధం చెప్పడం, రాజుల వద్ద చాడీలు చెప్పడం, గురువు ముందు అసత్యపు పట్టుదల చూపడం — ఇవి బ్రాహ్మణ హత్యతో సమానమైనవి.
13.60.30
प्रहरेन्न नरेन्द्रेषु न हन्याद्गां तथैव च ।
भ्रूणहत्यासमं चैतदुभयं ये निषेधते ॥ १३.६०.३० ॥
రాజులపై ప్రహరించకూడదు, ఆవును కూడా చంపకూడదు. ఈ రెండింటినీ నిషేధించేవారు భ్రూణహత్యతో సమానమైన పాపాన్ని నివారిస్తారు.
13.60.31
नाग्निं परित्यजेज्जातु न च वेदान्परित्यजेत् ।
न च ब्राह्मणमाक्रोशेत्समं तद्ब्रह्महत्यया ॥ १३.६०.३१ ॥
అగ్నిని ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టకూడదు, వేదాలను విడువకూడదు, బ్రాహ్మణుని దూషించకూడదు. అది బ్రహ్మహత్యతో సమానం.
13.60.32
कीदृशाः साधवो विप्राः केभ्यो दत्तं महाफलम् ।
कीदृशानां च भोक्तव्यं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.६०.३२ ॥
ఎలాంటి సాధువులైన బ్రాహ్మణులు? ఎవరికి ఇచ్చిన దానం మహాఫలం ఇస్తుంది? ఎలాంటి వారికి భోజనం పెట్టాలి? పితామహా, అది నాకు చెప్పండి.
13.60.33
अक्रोधना धर्मपराः सत्यनित्या दमे रताः ।
तादृशाः साधवो विप्रास्तेभ्यो दत्तं महाफलम् ॥ १३.६०.३३ ॥
కోపం లేనివారు, ధర్మంలో నిష్ఠగలవారు, ఎల్లప్పుడూ సత్యంలో స్థిరులు, ఇంద్రియ నిగ్రహంలో ఆనందించేవారు — అలాంటివారే సాధు బ్రాహ్మణులు; వారికి ఇచ్చిన దానం మహాఫలం ఇస్తుంది.
13.60.34
अमानिनः सर्वसहा दृढार्था विजितेन्द्रियाः ।
सर्वभूतहिता मैत्रास्तेभ्यो दत्तं महाफलम् ॥ १३.६०.३४ ॥
అహంకారం లేనివారు, అన్నిటినీ సహించేవారు, దృఢ సంకల్పులు, ఇంద్రియాలను జయించినవారు, సర్వప్రాణుల హితులు, మైత్రి కలవారు — వారికి ఇచ్చిన దానం మహాఫలం ఇస్తుంది.
13.60.35
अलुब्धाः शुचयो वैद्या ह्रीमन्तः सत्यवादिनः ।
स्वकर्मनिरता ये च तेभ्यो दत्तं महाफलम् ॥ १३.६०.३५ ॥
లోభం లేనివారు, శుచిగలవారు, విద్వాంసులు, సిగ్గుగలవారు, సత్యం పలికేవారు, తమ స్వధర్మ కర్మలలో నిమగ్నులైనవారు — వారికి ఇచ్చిన దానం మహాఫలం ఇస్తుంది.
13.60.36
साङ्गांश्च चतुरो वेदानधीते यो द्विजर्षभः ।
षड्भ्यः प्रवृत्तः कर्मभ्यस्तं पात्रमृषयो विदुः ॥ १३.६०.३६ ॥
అంగాలతో కూడిన నాలుగు వేదాలను అధ్యయనం చేసి, ఆరు కర్మలలో నిమగ్నమైన ద్విజశ్రేష్ఠుడిని ఋషులు తగిన పాత్రుడిగా తెలుసుకుంటారు.
13.60.37
ये त्वेवंगुणजातीयास्तेभ्यो दत्तं महाफलम् ।
सहस्रगुणमाप्नोति गुणार्हाय प्रदायकः ॥ १३.६०.३७ ॥
అయితే ఇటువంటి గుణాలు మరియు జాతి కలవారికి ఇచ్చిన దానం గొప్ప ఫలాన్నిస్తుంది; గుణానికి అర్హుడైనవారికి దానమిచ్చువాడు వెయ్యి రెట్లు పొందుతాడు.
13.60.38
प्रज्ञाश्रुताभ्यां वृत्तेन शीलेन च समन्वितः ।
तारयेत कुलं सर्वमेकोऽपीह द्विजर्षभः।
तृप्ते तृप्ताः सर्वदेवाः पितरो मुनयोपि च ॥ १३.६०.३८ ॥
ప్రజ్ఞ, శ్రుతి, వృత్తం, శీలం కలిగిన ద్విజశ్రేష్ఠుడు ఒక్కడే తన కులమంతటినీ తరింపజేయగలడు; అతడు తృప్తి చెందినప్పుడు దేవతలు, పితరులు, మునులు కూడా తృప్తి చెందుతారు.
13.60.39
गामश्वं वित्तमन्नं वा तद्विधे प्रतिपादयेत् ।
द्रव्याणि चान्यानि तथा प्रेत्यभावे न शोचति ॥ १३.६०.३९ ॥
ఆవు, గుర్రం, ధనం లేదా అన్నం, లేదా అటువంటి ఇతర ద్రవ్యాలను అలాంటివాడికి ఇవ్వాలి; అలా ఇచ్చేవాడు మరణానంతరం శోకించడు.
13.60.40
तारयेत कुलं सर्वमेकोपि ह द्विजोत्तमः ।
किमङ्ग पुनरेवैते तस्मात्पात्रं समाचरेत् ॥ १३.६०.४० ॥
ద్విజోత్తముడు ఒక్కడే కులమంతటినీ తరింపజేయగలడు; ఇక వీరందరి గురించి చెప్పేదేముంది! కాబట్టి తగిన పాత్రుడినే వెతకాలి.
13.60.41
निशाम्य च गुणोपेतं ब्राह्मणं साधुसम्मतम् ।
दूरादानाय्य सत्कृत्य सर्वतश्चापि पूजयेत् ॥ १३.६०.४१ ॥
గుణాలతో కూడినవాడు, సత్పురుషులచే గౌరవించబడిన బ్రాహ్మణుడిని చూసి, దూరం నుండే పిలిచి, సత్కరించి అన్ని విధాలుగా పూజించాలి.