มหาภารตะ · อัธยายะ 13.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.60.1
किमाहुर्भरतश्रेष्ठ पात्रं विप्राः सनातनम् ।
ब्राह्मणं लिङ्गिनं चैव ब्राह्मणं वाऽप्यलिङ्गिनम् ॥ १३.६०.१ ॥
ภรตศรษฐ พวกพราหมณ์เรียกผู้รับทานอันเป็นนิรันดร์ว่าเป็นอย่างไร คือพราหมณ์ที่แสดงเครื่องหมายของนักพรต หรือพราหมณ์ที่ไม่แสดงเครื่องหมายนั้น
13.60.2
स्ववृत्तिमभिपन्नाय लिङ्गिने चेतराय च ।
देयमाहुर्महाराज उभावेतौ तपस्विनौ ॥ १३.६०.२ ॥
พวกเขากล่าวว่าควรให้ทานแก่ผู้ตกทุกข์เพราะสูญเสียการดำรงชีพของตน และแก่ผู้แสดงเครื่องหมายด้วย รวมทั้งแก่อีกผู้หนึ่งด้วย มหาราช คนทั้งสองนี้เป็นนักพรตทั้งคู่
13.60.3
श्रद्धया परयाऽपूतो यः प्रयच्छेद्द्विजातये ।
हव्यं कव्यं तथा दानं को दोषः स्यात्पितामह ॥ १३.६०.३ ॥
หากบุรุษผู้บริสุทธิ์ด้วยศรัทธาอันยิ่งถวายหวยยะ กวยยะ และทานแก่ทวิชาติ จะมีโทษอะไรในการนั้น ปิตามห
13.60.4
श्रद्धापूतो नरस्तात दुर्दान्तोऽपि न संशयः ।
पूतो भवति सर्वत्र किमुत त्वं महाद्युते ॥ १३.६०.४ ॥
ลูกรัก บุรุษที่บริสุทธิ์ด้วยศรัทธา แม้จะดุร้ายไม่อยู่ในระเบียบ ก็ย่อมบริสุทธิ์ทุกแห่งโดยไม่ต้องสงสัย ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่เอ๋ย ท่านยิ่งกว่านั้นอีกเพียงไร
13.60.5
न ब्राह्मणं परिक्षेत दैवेषु सततं नरः ।
कव्यप्रदाने तु बुधाः परीक्ष्यं ब्राह्मणं विदुः ॥ १३.६०.५ ॥
บุรุษไม่ควรตรวจสอบพราหมณ์อยู่เสมอในกิจเกี่ยวกับเทพทั้งหลาย แต่ในการถวายกวยยะ ผู้มีปัญญารู้ว่าพราหมณ์ควรได้รับการตรวจสอบ
13.60.6
न ब्राह्मणः साधयते हव्यं दैवात्प्रसिद्ध्यति ।
देवप्रसादादिज्यन्ते यजमानैर्न संशयः ॥ १३.६०.६ ॥
พราหมณ์ไม่ได้ทำให้หวยยะสำเร็จ แต่หวยยะสำเร็จด้วยเทพทั้งหลาย ด้วยพระกรุณาของเทพทั้งหลาย ผู้ประกอบพิธีบูชาจึงถวายการบูชาได้ ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
13.60.7
ब्राह्मणान्भरतश्रेष्ठ सततं ब्रह्मवादिनः ।
मार्कण्डेयः पुरा प्राह इति लोकेषु बुद्धिमान्।
ब्राह्मणाः पात्रभूताश्च शुद्धा नैवं पितृष्विह ॥ १३.६०.७ ॥
ภรตศรษฐ พราหมณ์ผู้กล่าวพระดำรัสศักดิ์สิทธิ์อยู่เสมอ ดังที่มารกัณเฑยะผู้ฉลาดได้กล่าวไว้ในกาลก่อนท่ามกลางโลกทั้งหลาย พราหมณ์เป็นผู้ควรรับทานและบริสุทธิ์ แต่ที่นี่ไม่เป็นเช่นนั้นสำหรับบรรพบุรุษ
13.60.8
अपर्वोऽप्यथवा विद्वान्सम्बन्धी वा यथा भवेत् ।
तपस्वी यज्ञशीलो वा कथं पात्रं भवेत्तु सः ॥ १३.६०.८ ॥
แม้เขาจะไม่รู้พระเวท หรือเป็นผู้รู้ หรือเป็นญาติ หรือเป็นนักพรต หรือเป็นผู้ยึดมั่นในยัญ เขาจะเป็นผู้ควรรับทานได้อย่างไร
13.60.9
कुलीनः कर्मकृद्वैद्यस्तथैवाप्यनृशंस्यवान् ।
ह्रीमानृजुः सत्यवादी पात्रं पूर्वे च ये त्रयः ॥ १३.६०.९ ॥
ผู้มีตระกูลดี ผู้ปฏิบัติหน้าที่ของตน แพทย์ และเช่นเดียวกันผู้ไม่เบียดเบียน ผู้มีความละอาย ผู้ซื่อตรง และผู้พูดความจริง ทั้งสามประการแรกนี้เป็นภาชนะที่ควรรับทาน
13.60.10
तत्रेमं शृणु मे पार्थ चतुर्णां तेजसां मतम् ।
पृथिव्याः काश्यपस्याग्नेर्मार्कण्डेयस्य चैव हि ॥ १३.६०.१० ॥
ปารถ ฟังความเห็นของข้าเกี่ยวกับเรื่องนี้ของผู้มีรัศมีทั้งสี่ คือของแผ่นดิน ของกัศยปะ ของไฟ และของมารกัณเฑยะ
13.60.11
पृथिव्युवाच ।
यथा महार्णवे क्षिप्तः क्षिप्रं नेष्टुर्विनश्यति।
तथा दुश्चरितं सर्वं त्रयीनित्ये निमज्जति ॥ १३.६०.११ ॥
แผ่นดินกล่าวว่า เหมือนเครื่องบูชาที่ทิ้งลงในมหาสมุทรย่อมสูญหายไปอย่างรวดเร็ว การประพฤติชั่วทั้งหมดก็จมลงในไตรวิทยาอันเป็นนิรันดร์ฉันนั้น
13.60.12
सर्वे च वेदाः सह षङ्भिरङ्गैः ।
साङ्ख्यं पुराणं च कुले च जन्म।
नैतानि सर्वाणि गतिर्भवन्ति ।
शीलव्यपेतस्य नृप द्विजस्य ॥ १३.६०.१२ ॥
พระเวททั้งหมดพร้อมด้วยเวทางค์หกประการ สางขยะ คัมภีร์ปุราณะ และการเกิดในตระกูลสูง ไม่มีสิ่งใดในบรรดานี้เป็นที่พึ่งของทวิชาติผู้ขาดความประพฤติดี ข้าแต่กษัตริย์
13.60.13
अधीयानः पण्डितम्मन्यमानो ।
यो विद्यया हन्ति यशः परेषाम्।
ब्रह्मन्स तेन लभते ब्रह्मवध्यां ।
लोकास्तस्य ह्यन्तवन्तो भवन्ति ॥ १३.६०.१३ ॥
ผู้ที่ศึกษาพระเวท คิดว่าตนเป็นผู้รู้ และด้วยความรู้นั้นทำลายเกียรติยศของผู้อื่น ข้าแต่พราหมณ์ ด้วยการกระทำนั้นเขาย่อมได้รับบาปแห่งการฆ่าพราหมณ์ และโลกของเขาก็ย่อมมีที่สิ้นสุด
13.60.14
अश्वमेधसहस्रं च सत्यं च तुलया धृतम् ।
नाभिजानामि यज्ञं तु सत्यस्यार्धमवाप्नुयात् ॥ १३.६०.१४ ॥
พิธีอัศวเมธนับพันครั้งกับความจริงถูกชั่งด้วยตาชั่ง ข้าไม่รู้จักยัญนั้นเลย แต่ผู้หนึ่งอาจได้ผลครึ่งหนึ่งของความจริง
13.60.15
इत्युक्त्वा ते जग्मुराशु चत्वारोऽमिततेजसः ।
पृथिवी काश्यपोऽग्निश्च प्रकृष्टायुश्च भार्गवः ॥ १३.६०.१५ ॥
เมื่อกล่าวเช่นนี้แล้ว ทั้งสี่ผู้มีเดชอันหาประมาณมิได้ก็รีบจากไป คือแผ่นดิน กัศยปะ อัคนี และภารควะผู้ชื่อประกฤษฏายุ
13.60.16
यदि ते ब्राह्मणा लोके व्रतिनो भुञ्जते हविः ।
दत्तं ब्राह्मणकामाय कथं तत्सुकृतं भवेत् ॥ १३.६०.१६ ॥
หากพราหมณ์ผู้ถือวัตรในโลกฉันเครื่องบูชา แล้วสิ่งที่ถวายเพื่อประโยชน์ของพราหมณ์จะเป็นบุญกุศลได้อย่างไร
13.60.17
आदिष्टिनो ये राजेन्द्र ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
भुञ्जते ब्रह्मकामाय व्रतलुप्ता भवन्ति ते ॥ १३.६०.१७ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ พราหมณ์เหล่าใดได้รับมอบหมาย เป็นผู้รอบรู้พระเวท หากฉันเพื่อความปรารถนาของพราหมณ์ พวกเขาย่อมตกจากวัตรของตน
13.60.18
अनेकान्तं बहुद्वारं धर्ममाहुर्मनीषिणः ।
किं निमित्तं भवेदत्र तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.६०.१८ ॥
ผู้มีปัญญาเรียกธรรมว่ามีหลายด้านและมีประตูหลายบาน เหตุของเรื่องนี้คืออะไร ปิตามหข้าแต่ท่าน โปรดบอกข้าเรื่องนั้น
13.60.19
अहिंसा सत्यमकोध आनृशंस्यं दमस्तथा ।
आर्जवं चैव राजेन्द्र निश्चितं धर्मलक्षणम् ॥ १३.६०.१९ ॥
อหิงสา สัจจะ ความไม่โกรธ ความไม่เบียดเบียน การข่มใจ และความซื่อตรง ข้าแต่จอมกษัตริย์ นี่คือลักษณะของธรรมที่แน่นอน
13.60.20
ये तु धर्मं प्रशंसन्तश्चरन्ति पृथिवीमिमाम् ।
अनाचरन्तस्तद्धर्म सङ्करेऽभिरता प्रभो ॥ १३.६०.२० ॥
ส่วนผู้ที่ท่องไปในแผ่นดินนี้พลางสรรเสริญธรรม แต่ไม่ประพฤติธรรมนั้น ยินดีในความปนเปของวรรณะ ข้าแต่พระองค์
13.60.21
तेभ्यो हिरण्यं रत्नं वा गामश्वं वा ददाति यः ।
दशवर्षाणि विष्ठां स भुङ्क्ते निरयमास्थितः ॥ १३.६०.२१ ॥
ผู้ใดให้ทองคำ อัญมณี โค หรือม้าแก่คนเหล่านั้น ผู้นั้นจะกินของโสโครกเป็นเวลาสิบปี โดยอยู่ในนรก
13.60.22
धनेन पुल्कसानां च तथैवान्तेवसायिनाम् ।
कृतं कर्माकृतं वाऽपि रागमोहेन जल्पताम् ॥ १३.६०.२२ ॥
ผู้ที่ให้ทรัพย์แก่พวกปุลกสะและพวกอันเตวาสายินในทำนองเดียวกัน ไม่ว่ากรรมนั้นจะได้กระทำหรือไม่ได้กระทำ และแก่ผู้พูดจาเพ้อเจ้อด้วยราคะและโมหะ
13.60.23
वैश्वदेवं च ये मूढा विप्राय ब्रह्मचारिणे ।
न ददन्तीह राजेन्द्र ते लोकान्भुञ्जतेऽशुभान् ॥ १३.६०.२३ ॥
ผู้เขลาเหล่าใดในโลกนี้ไม่ถวายเครื่องบูชาไววเทวะแก่พราหมณ์หรือแก่พรหมจารี ข้าแต่จอมกษัตริย์ คนเหล่านั้นย่อมเสวยโลกที่ไม่เป็นมงคล
13.60.24
किं परं ब्रह्मचर्यं च किं परं धर्मलक्षणम् ।
किञ्च श्रेष्ठतमं शौचं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.६०.२४ ॥
อะไรคือพรหมจรรย์อันยิ่ง อะไรคือเครื่องหมายแห่งธรรมอันยิ่ง และอะไรคือความบริสุทธิ์อันประเสริฐที่สุด ขอท่านโปรดบอกข้าพเจ้าเรื่องนั้น ข้าแต่ปู่
13.60.25
ब्रह्मचर्यं परं तात मधुमांसस्य वर्जनम् ।
मर्यादायां स्थितो धर्मः शमः शौचस्य लक्षणम् ॥ १३.६०.२५ ॥
พรหมจรรย์เป็นสิ่งสูงสุด ลูกรัก และการละเว้นน้ำผึ้งและเนื้อสัตว์ก็เป็นเช่นนั้น ธรรมคือการตั้งมั่นอยู่ภายในขอบเขตอันเหมาะสม ความสงบคือเครื่องหมายแห่งความบริสุทธิ์
13.60.26
कस्मिन्काले चरेद्धर्म कस्मिन्कालेऽर्थमाचरेत् ।
कस्मिन्काले सुखी च स्यात्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.६०.२६ ॥
ควรประพฤติธรรมในเวลาใด ควรแสวงหาทรัพย์ในเวลาใด และในเวลาใดที่บุคคลจะมีความสุข ขอท่านโปรดบอกข้าพเจ้าเรื่องนั้น ข้าแต่ปู่
13.60.27
काल्यमर्थं निषेवेत ततो धर्ममनन्तरम् ।
पश्चात्कामं निषेवेत न च गच्छेत्प्रसङ्गिताम् ॥ १३.६०.२७ ॥
ในช่วงต้นของวันควรแสวงหาทรัพย์ ต่อจากนั้นจึงประพฤติธรรม และภายหลังจึงแสวงหากาม ไม่ควรตกอยู่ในความยึดติด
13.60.28
ब्राह्मणांश्चैव मन्येत गुरूंश्चाप्यभिपूजयेत् ।
सर्वभूतानुलोमश्च मृदुशीलः प्रियंवदः ॥ १३.६०.२८ ॥
ควรให้เกียรติแก่พราหมณ์ และบูชาครูอาจารย์ด้วยดี ควรมีเมตตาต่อสรรพสัตว์ มีนิสัยอ่อนโยน และพูดจาด้วยถ้อยคำที่น่ารัก
13.60.29
अधिकारे यदनृतं यच्च राजसु पैशुनम् ।
गुरोश्चालीकनिर्बन्धः समानि ब्रह्महत्यया ॥ १३.६०.२९ ॥
การพูดเท็จเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ การยุยงส่งเสริมต่อหน้ากษัตริย์ และการยืนกรานในคำเท็จต่อหน้าครูอาจารย์ ล้วนเทียบเท่ากับการฆ่าพราหมณ์
13.60.30
प्रहरेन्न नरेन्द्रेषु न हन्याद्गां तथैव च ।
भ्रूणहत्यासमं चैतदुभयं ये निषेधते ॥ १३.६०.३० ॥
ไม่ควรทำร้ายกษัตริย์ และไม่ควรฆ่าโคเช่นกัน ผู้ที่ห้ามทั้งสองอย่างนี้ย่อมหลีกเลี่ยงบาปที่เทียบเท่ากับการฆ่าทารกในครรภ์
13.60.31
नाग्निं परित्यजेज्जातु न च वेदान्परित्यजेत् ।
न च ब्राह्मणमाक्रोशेत्समं तद्ब्रह्महत्यया ॥ १३.६०.३१ ॥
ไม่ควรละทิ้งไฟบูชาเลย และไม่ควรละทิ้งพระเวท ไม่ควรด่าว่าพราหมณ์ การกระทำนั้นเทียบเท่ากับการฆ่าพราหมณ์
13.60.32
कीदृशाः साधवो विप्राः केभ्यो दत्तं महाफलम् ।
कीदृशानां च भोक्तव्यं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.६०.३२ ॥
พราหมณ์ผู้ประพฤติดีเป็นเช่นไร และการถวายทานแก่ใครจึงให้ผลมาก และควรเลี้ยงดูผู้ที่เป็นเช่นไร ขอท่านโปรดบอกข้าพเจ้าเรื่องนี้ ข้าแต่ปู่
13.60.33
अक्रोधना धर्मपराः सत्यनित्या दमे रताः ।
तादृशाः साधवो विप्रास्तेभ्यो दत्तं महाफलम् ॥ १३.६०.३३ ॥
ผู้ที่ปราศจากความโกรธ ยึดมั่นในธรรม ดำรงอยู่ในความจริงเสมอ และยินดีในการข่มใจ เช่นนั้นคือพราหมณ์ผู้ประพฤติดี การถวายทานแก่ท่านให้ผลอันยิ่งใหญ่
13.60.34
अमानिनः सर्वसहा दृढार्था विजितेन्द्रियाः ।
सर्वभूतहिता मैत्रास्तेभ्यो दत्तं महाफलम् ॥ १३.६०.३४ ॥
ผู้ที่ปราศจากความถือตน อดทนต่อทุกสิ่ง มั่นคงในจุดมุ่งหมาย ข่มอินทรีย์ได้แล้ว มีความปรารถนาดีต่อสรรพสัตว์และเป็นมิตร การถวายทานแก่ท่านให้ผลอันยิ่งใหญ่
13.60.35
अलुब्धाः शुचयो वैद्या ह्रीमन्तः सत्यवादिनः ।
स्वकर्मनिरता ये च तेभ्यो दत्तं महाफलम् ॥ १३.६०.३५ ॥
ผู้ที่ปราศจากความโลภ บริสุทธิ์ มีความรู้ มีความละอาย พูดแต่ความจริง และยินดีในหน้าที่ของตน การถวายทานแก่ท่านให้ผลอันยิ่งใหญ่
13.60.36
साङ्गांश्च चतुरो वेदानधीते यो द्विजर्षभः ।
षड्भ्यः प्रवृत्तः कर्मभ्यस्तं पात्रमृषयो विदुः ॥ १३.६०.३६ ॥
พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่ศึกษาพระเวททั้งสี่พร้อมองค์ประกอบ และประพฤติตามหน้าที่หกประการ ฤษีทั้งหลายรู้จักท่านว่าเป็นผู้คู่ควรรับทาน
13.60.37
ये त्वेवंगुणजातीयास्तेभ्यो दत्तं महाफलम् ।
सहस्रगुणमाप्नोति गुणार्हाय प्रदायकः ॥ १३.६०.३७ ॥
แต่การถวายทานแก่ผู้ที่มีคุณสมบัติและชาติกำเนิดเช่นนี้ให้ผลอันยิ่งใหญ่ ผู้ให้ทานแก่ผู้ควรแก่คุณความดีย่อมได้รับผลพันเท่า
13.60.38
प्रज्ञाश्रुताभ्यां वृत्तेन शीलेन च समन्वितः ।
तारयेत कुलं सर्वमेकोऽपीह द्विजर्षभः।
तृप्ते तृप्ताः सर्वदेवाः पितरो मुनयोपि च ॥ १३.६०.३८ ॥
พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่ประกอบด้วยปัญญา การศึกษา ความประพฤติ และศีล สามารถช่วยวงศ์ตระกูลทั้งหมดให้พ้นได้ แม้เพียงผู้เดียวในโลกนี้ เมื่อท่านได้รับความอิ่มใจ เทพทั้งปวง บรรพบุรุษ และฤษีทั้งหลายก็อิ่มใจด้วย
13.60.39
गामश्वं वित्तमन्नं वा तद्विधे प्रतिपादयेत् ।
द्रव्याणि चान्यानि तथा प्रेत्यभावे न शोचति ॥ १३.६०.३९ ॥
พึงมอบโค ม้า ทรัพย์ หรืออาหาร และสิ่งของอื่นที่คล้ายกันแก่ผู้ที่เหมาะสมกับประเภทนั้น ผู้ให้ที่กระทำเช่นนั้นจะไม่เศร้าโศกในโลกหน้า
13.60.40
तारयेत कुलं सर्वमेकोपि ह द्विजोत्तमः ।
किमङ्ग पुनरेवैते तस्मात्पात्रं समाचरेत् ॥ १३.६०.४० ॥
พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดแม้เพียงผู้เดียวก็สามารถช่วยวงศ์ตระกูลทั้งหมดได้ ท่านทั้งหลายเหล่านี้จะยิ่งกว่านั้นเพียงไรเล่า เพราะฉะนั้นควรแสวงหาผู้ที่คู่ควรรับทาน
13.60.41
निशाम्य च गुणोपेतं ब्राह्मणं साधुसम्मतम् ।
दूरादानाय्य सत्कृत्य सर्वतश्चापि पूजयेत् ॥ १३.६०.४१ ॥
เมื่อเห็นพราหมณ์ผู้ประกอบด้วยคุณความดีและเป็นที่นับถือของผู้ประเสริฐ ควรเชิญท่านมาแต่ไกล ให้เกียรติต้อนรับ และบูชาท่านโดยทุกประการ