મહાભારત · અધ્યાય 13.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.61.1
श्राद्धकाले च दैवे च पित्र्येऽपि च पितामह ।
इच्छामीह त्वयाऽऽख्यातं विहितं यत्सुरर्षिभिः ॥ १३.६१.१ ॥
હે પિતામહ, શ્રાદ્ધકાળે, દૈવકર્મમાં અને પિત્ર્યકર્મમાં પણ દેવો અને ઋષિઓએ જે વિહિત કર્યું છે, તે તમે અહીં કહ્યું; હું તે જાણવા ઇચ્છું છું.
13.61.2
दैवं पौर्वाह्णिके कुर्यादपराह्णे तु पैतृकम् ।
मङ्गलाचारसम्पन्नः कृतशौचः प्रयत्नवान् ॥ १३.६१.२ ॥
દૈવકર્મ પૂર્વાહ્નમાં કરે, અને પૈતૃકકર્મ અપરાહ્નમાં; મંગલાચારથી સંપન્ન, શૌચ કરેલો અને પ્રયત્નશીલ.
13.61.3
मनुष्याणां तु मध्याह्ने प्रदद्यादुपपत्तिभिः ।
कालहीनं तु यद्दानं तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.३ ॥
મનુષ્યો માટે મધ્યાહ્ને યોગ્ય ઉપાયોથી દાન આપવું; પરંતુ કાળ વિના આપેલું દાન રાક્ષસોનો ભાગ જાણવામાં આવે છે.
13.61.4
लङ्घितं चावलीढं च लाकपूर्वं च यत्कृतम् ।
रजस्वलाभिदृष्टं च तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.४ ॥
ઓળંગાયેલું, ચાટેલું, કાગડાએ પ્રથમ સ્પર્શેલું, અને રજસ્વલાએ જોયેલું જે કરાયું, તે ભાગને રાક્ષસોનો ભાગ જાણવામાં આવે છે.
13.61.5
अवघुष्टं च यद्भुक्तमव्रतेन च भारत ।
परामृष्टं शुना चैव तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.५ ॥
હે ભરતવંશી, મોટેથી ઘોષિત, વ્રતહીને ખાધેલું, અને કૂતરાએ સ્પર્શેલું, તે ભાગને રાક્ષસોનો ભાગ જાણવામાં આવે છે.
13.61.6
केशकीटावपतितं क्षुतं श्वभिरवेक्षितम् ।
रुदितं चावधूतं च तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.६ ॥
વાળ અને જીવાતો પર પડેલું, છીંકથી દૂષિત, કૂતરાંઓએ જોયેલું, રડવાથી દૂષિત, અને ખંખેરી નાખેલું, તે ભાગને રાક્ષસોનો ભાગ જાણવામાં આવે છે.
13.61.7
निरोङ्कारेण यद्भुक्तं सशस्त्रेण च भारत ।
दुरात्मना च यद्भुक्तं तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.७ ॥
ઓંકાર વિના, શસ્ત્ર સહિત, અને દુરાત્માએ જે ભોજન કર્યું, હે ભારત, તે રાક્ષસોનો ભાગ જાણવો.
13.61.8
परोच्छिष्टं च यद्भुक्तं परिभुक्तं च यद्भवेत् ।
दैवे पित्र्ये च सततं तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.८ ॥
બીજાનું એઠું જે ખાવામાં આવ્યું, જે પહેલેથી ખવાયેલું હોય, અને દેવ તથા પિતૃ કર્મોમાં સતત જે હોય — તે રાક્ષસોનો ભાગ જાણવો.
13.61.9
मन्त्रहीनं क्रियाहीनं यच्छ्राद्धं परिविष्यते ।
त्रिभिर्वर्णैर्नरश्रेष्ठ तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.९ ॥
મંત્રહીન, ક્રિયાહીન જે શ્રાદ્ધ ત્રણ વર્ણો દ્વારા પીરસાય છે — હે નરશ્રેષ્ઠ, તે રાક્ષસોનો ભાગ જાણવો.
13.61.10
आज्याहुतिं विना चैव यत्किञ्चित्परिविष्यते ।
दुराचारैश्च यद्भुक्तं तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.१० ॥
ઘીની આહુતિ વિના જે કંઈ પીરસાય છે, અને દુરાચારીઓએ જે ખાધું — તે રાક્ષસોનો ભાગ જાણવો.
13.61.11
ये भागा रक्षसां प्राप्तास्त उक्ता भरतर्षभ ।
अत ऊर्ध्वं विसर्गस्य परीक्षां ब्राह्मणे शृणु ॥ १३.६१.११ ॥
રાક્ષસોને જે ભાગ પ્રાપ્ત થાય છે, તે કહેવાયા. હે ભરતર્ષભ, હવે વિસર્ગની પરીક્ષા બ્રાહ્મણ વિષે સાંભળ.
13.61.12
यावन्तः पतिता विप्रा जडोन्मत्तास्तथैव च ।
दैवे वाऽप्यथ पित्र्ये वा राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१२ ॥
પતિત, જડ અને ઉન્મત્ત જેટલા બ્રાહ્મણો છે, તેઓ દેવ કે પિતૃ કર્મમાં આદરના સ્થાન માટે યોગ્ય નથી, હે રાજન.
13.61.13
श्वित्री क्लीबश्च कुष्ठी च तता यक्ष्महतश्च यः ।
अपस्मारी च यश्चान्धो राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१३ ॥
સફેદ કોઢવાળો, નપુંસક, કોઢી, ક્ષયથી પીડિત, વાઈનો રોગી અને આંધળો — હે રાજન્, તેઓ (આમંત્રણને) યોગ્ય નથી.
13.61.14
चिकित्सका देवलका वृथा नियमधारिणः ।
सोमविक्रयिणश्चैव श्राद्धे नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१४ ॥
વૈદ્યો, દેવલકો, વ્યર્થ નિયમ પાળનારા અને સોમ વેચનારા — તેઓ પણ શ્રાદ્ધમાં (આમંત્રણને) યોગ્ય નથી.
13.61.15
गायना नर्तकाश्चैव प्लवका वादकास्तथा ।
कथका योधकाश्चैव राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१५ ॥
ગાયકો, નર્તકો, કસરતબાજો, વાદકો, કથાકારો અને યોદ્ધાઓ — હે રાજન્, તેઓ (આમંત્રણને) યોગ્ય નથી.
13.61.16
होतारो वृषलानां च वृषलाध्यापकास्तथा ।
तथा वृषलशिष्याश्च राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१६ ॥
શૂદ્રોના હોતા (યજ્ઞપુરોહિત), શૂદ્રોના અધ્યાપકો અને શૂદ્રોના શિષ્યો — હે રાજન્, તેઓ (આમંત્રણને) યોગ્ય નથી.
13.61.17
अनुयोक्ता च यो विप्रो अनुयुक्तश्च भारत ।
नार्हतस्तावपि श्राद्धं ब्रह्मविक्रयिणौ हि तौ ॥ १३.६१.१७ ॥
હે ભારત, પ્રશ્ન પૂછનાર બ્રાહ્મણ અને પ્રશ્નોના ઉત્તર આપનાર બ્રાહ્મણ — એ બંને પણ શ્રાદ્ધને યોગ્ય નથી, કારણ કે તેઓ બ્રહ્મ (વેદજ્ઞાન) વેચનારા છે.
13.61.18
अग्रणीर्यः कृतः पूर्वं वर्णावरपरिग्रहः ।
ब्राह्मणः सर्वविद्योऽपि राजन्नार्हति केतनम् ॥ १३.६१.१८ ॥
પૂર્વે નીચલા વર્ણોનો અગ્રણી બનાવાયેલો, નીચલા વર્ણોને સ્વીકારનારો બ્રાહ્મણ — સર્વ વિદ્યાઓ જાણતો હોય તોપણ, હે રાજન્, તે (આમંત્રણને) યોગ્ય નથી.
13.61.19
अनग्नयश्च ये विप्रा मृतनिर्यातकाश्च ये ।
स्तेनाश्च पतिताश्चैव राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१९ ॥
જે બ્રાહ્મણો અગ્નિહીન છે, જેઓ શબ વહન કરે છે, જેઓ ચોર છે અને જેઓ પતિત છે - હે રાજન, તેઓ કેતન (સન્માન-ચિહ્ન) માટે યોગ્ય નથી.
13.61.20
अपरिज्ञातपूर्वाश्च गणपूर्वाश्च भारत ।
पुत्रिकापूर्वपुत्राश्च श्राद्धे नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.२० ॥
જેમનો વંશ અજ્ઞાત છે, જેઓ ગણસંઘના સભ્યો છે, હે ભારત, જેઓ પુત્રિકાપુત્રના પુત્રો છે - તેઓ શ્રાદ્ધમાં કેતન માટે યોગ્ય નથી.
13.61.21
ऋणकर्ता च यो राजन्यश्च वार्धुषिको नरः ।
प्राणिविक्रयवृत्तिश्च राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.२१ ॥
જે ઋણ લે છે, જે રાજન્ય છે, જે વ્યાજે ધીરનાર માણસ છે, અને જેની આજીવિકા પ્રાણીઓના વેચાણથી ચાલે છે - હે રાજન, તેઓ કેતન માટે યોગ્ય નથી.
13.61.22
स्त्रीपूर्वाः काण्डपृष्ठाश्च यावन्तो भरतर्षभ ।
आजपा ब्राह्मणाश्चैव श्राद्धे नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.२२ ॥
જેઓ સ્ત્રીના અધીન રહે છે, જેમની પીઠ પર ધનુષ્યના ચિહ્નો છે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, જેટલા પણ છે, અને જે બકરાં ચરાવનારા બ્રાહ્મણો છે - તેઓ શ્રાદ્ધમાં કેતન માટે યોગ્ય નથી.
13.61.23
श्राद्धे दैवे च निर्दिष्टो ब्राह्मणो भरतर्षभ ।
दातुः प्रतिग्रहीतुश्च शृणुष्वानुग्रहं पुनः ॥ १३.६१.२३ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, શ્રાદ્ધ અને દૈવ કર્મમાં નિર્દેશિત બ્રાહ્મણ - દાતા અને સ્વીકારનાર માટે; હવે તેમનો અનુગ્રહ ફરી સાંભળ.
13.61.24
चीर्णव्रता गुणैर्युक्ता भवेयुर्येऽपि कर्षकाः ।
सावित्रीज्ञाः क्रियावन्तस्ते राजन्केतनक्षमाः ॥ १३.६१.२४ ॥
જેમણે વ્રત પાળ્યાં છે, ગુણોથી યુક્ત છે, ભલે ખેડૂત હોય, સાવિત્રી મંત્ર જાણનારા અને ક્રિયા કરનારા - હે રાજન, તેઓ કેતન માટે યોગ્ય છે.
13.61.25
क्षात्रधर्मिणमप्याजौ केतयेत्कुलजं द्विजम् ।
न त्वेव वणिजं तात श्राद्धे च परिकल्पयेत् ॥ १३.६१.२५ ॥
યુદ્ધમાં ક્ષાત્રધર્મ પાળનાર ઉત્તમ કુળના બ્રાહ્મણને પણ ધ્વજધારી બનાવી શકાય; પરંતુ હે તાત, વણિકને શ્રાદ્ધમાં નિયુક્ત ન કરવો.
13.61.26
अग्निहोत्री च यो विप्रो ग्रामवासी च यो भवेत् ।
अस्तेनश्चातिथिज्ञश्च स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.२६ ॥
જે બ્રાહ્મણ અગ્નિહોત્રી, ગ્રામવાસી, ચોર ન હોય અને અતિથિધર્મ જાણનાર હોય, તે જ હે રાજન, ધ્વજધારી થવા યોગ્ય છે.
13.61.27
सावित्रीं जपते यस्तु त्रिकालं भरतर्षभ ।
भिक्षावृत्तिः क्रियावांश्च स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.२७ ॥
જે સાવિત્રી મંત્ર ત્રણેય કાળમાં જપે, ભિક્ષાવૃત્તિથી જીવે અને ક્રિયાવાન હોય, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, હે રાજન, તે જ ધ્વજધારી થવા યોગ્ય છે.
13.61.28
उदितास्तमितो यश्च तथैवास्तमितोदितः ।
अहिंस्रश्चाल्पदोषश्च स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.२८ ॥
જે સૂર્યોદય પહેલાં અને સૂર્યાસ્ત પછી સંધ્યા કરે, જે અહિંસક અને અલ્પદોષી હોય, હે રાજન, તે જ ધ્વજધારી થવા યોગ્ય છે.
13.61.29
अकल्कको ह्यतर्कश्च ब्राह्मणो भरतर्षभ ।
संसर्ग भैक्ष्यवृत्तिश्च स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.२९ ॥
જે નિષ્કલંક, તર્કમાં ન પડનાર, સંસર્ગમાં સંયમી અને ભિક્ષાવૃત્તિથી જીવનાર બ્રાહ્મણ છે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, હે રાજન, તે જ ધ્વજધારી થવા યોગ્ય છે.
13.61.30
अव्रती कितवः स्तेनः प्राणिविक्रयिको वणिक् ।
सनिष्कृतिः पुनः सोमं पीतवान्केतनक्षमः ॥ १३.६१.३० ॥
જે વ્રતહીન, જુગારી, ચોર, પ્રાણીઓનો વેપારી વણિક, પ્રાયશ્ચિત્ત કર્યા છતાં ફરી સોમપાન કરનાર છે — તે ધ્વજધારી થવા યોગ્ય નથી.
13.61.31
अर्जयित्वा धनं पूर्वं दारुणैरपि कर्मभिः ।
भवेत्सर्वातिथिः पश्चात्स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.३१ ॥
પહેલાં ક્રૂર કર્મોથી પણ ધન મેળવીને, પછી તે સર્વ અતિથિઓનો સત્કાર કરનાર બની શકે; હે રાજન, તે સાક્ષી થવા યોગ્ય હોઈ શકે.
13.61.32
ब्रह्मविक्रयनिर्दिष्टं स्त्रिया यच्चार्जितं धनम् ।
अदेयं पितृविप्रेभ्यो यच्च क्लैब्यादुपार्जितम् ॥ १३.६१.३२ ॥
બ્રાહ્મણને વેચવાથી પ્રાપ્ત કહેવાયેલું, સ્ત્રી દ્વારા અર્જિત થયેલું ધન, અને કાયરતાથી ઉપાર્જિત ધન — તે પિતૃઓ અને બ્રાહ્મણોને આપવા યોગ્ય નથી.
13.61.33
क्रियमाणेऽपवर्गे च यो द्विजो भरतर्षभ ।
न व्याहरति यद्युक्तं तस्याधर्मो गवानृतम् ॥ १३.६१.३३ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ક્રિયા પૂરી થતી વખતે જે દ્વિજ યોગ્ય વચન બોલતો નથી, તેનું પાપ ગાય વિશે જૂઠ બોલવા જેવું છે.
13.61.34
श्राद्धस्य ब्राह्मणः कालः प्राप्तं दधि घृतं तथा ।
सोमक्षयश्च मांसं च यदारण्यं युधिष्ठिर ॥ १३.६१.३४ ॥
શ્રાદ્ધનો સમય બ્રાહ્મણનો છે; દહીં અને ઘી પણ તેવી જ રીતે પ્રાપ્ત થાય છે; સોમક્ષય અને વનનું માંસ પણ, હે યુધિષ્ઠિર.
13.61.35
मुहूर्तानां त्रयं पूर्वमह्नः प्रातरिति स्मृतम् ।
जपध्यानादिभिस्तस्मिन्विप्रैः कार्यं शुभव्रतम् ॥ १३.६१.३५ ॥
દિવસના પ્રથમ ત્રણ મુહૂર્તને પ્રાતઃકાળ કહેવાય છે; તેમાં બ્રાહ્મણોએ જપ, ધ્યાન વગેરે શુભવ્રત કરવું જોઈએ.
13.61.36
सङ्गवाख्यं त्रिभागं तु मध्याह्नस्त्रिमुहूर्तकः ।
लौकिकं सङ्गवेऽर्धं च स्नानादि ह्यथ मध्यमे ॥ १३.६१.३६ ॥
સંગવ નામનો ત્રીજો ભાગ; મધ્યાહ્ન ત્રણ મુહૂર્ત; લૌકિક કાર્ય સંગવમાં અર્ધું; સ્નાન વગેરે મધ્યાહ્નમાં.
13.61.37
चतुर्थमपराह्णं तु त्रिमुहूर्तं तु पित्र्यकम् ।
सायाह्नस्त्रिमुहूर्तं च मध्यमं कविभिः स्मृतम् ॥ १३.६१.३७ ॥
ચોથો ભાગ અપરાહ્ણ છે, જે ત્રણ મુહૂર્તનો અને પિતૃઓનો છે. સાયંકાળ પણ ત્રણ મુહૂર્તનો; મધ્યમ ભાગ જ્ઞાનીઓએ આ પ્રમાણે કહ્યો છે.
13.61.38
चतुर्थ त्वपराह्णाख्ये श्राद्धं कुर्यात्सदा नृप ॥ १३.६१.३८ ॥
હે રાજા, અપરાહ્ણ નામના ચોથા ભાગમાં હંમેશાં શ્રાદ્ધ કરવું જોઈએ.
13.61.39
प्रागुदीचीमुखा विप्राः विश्वेदेवे च दक्षिणाः ।
श्रावितेषु सुतृप्तेषु पिण्डं दद्यात्सदक्षिणम् ॥ १३.६१.३९ ॥
વિશ્વેદેવમાં બ્રાહ્મણો પૂર્વ અથવા ઉત્તરાભિમુખ અને દક્ષિણાભિમુખ બેસે; મંત્રો સંભળાવાયા પછી અને તેઓ સંપૂર્ણ તૃપ્ત થયા પછી દક્ષિણા સહિત પિંડ આપવો.
13.61.40
श्राद्धापवर्गे विप्रस्य दातारो वोस्त्वितीरयेत् ।
क्षत्रियस्यापि यो ब्रूयात्प्रीयन्तां पितरस्त्विति ॥ १३.६१.४० ॥
શ્રાદ્ધના અંતે બ્રાહ્મણને 'દાતાઓનું કલ્યાણ થાઓ' એમ કહેવું; ક્ષત્રિયને પણ 'પિતૃઓ પ્રસન્ન થાઓ' એમ કહેવું.
13.61.41
अपवर्गे तु वैश्यस्य श्राद्धकर्मणि भारत ।
अक्षय्यमभिधातव्यं स्वस्ति शूद्रस्य भारत ॥ १३.६१.४१ ॥
હે ભરતવંશી, શ્રાદ્ધકર્મના અંતે વૈશ્યને 'અક્ષય્ય' કહેવું; હે ભરતવંશી, શૂદ્રને 'સ્વસ્તિ' કહેવું.
13.61.42
पुण्याहवाचनं दैवं ब्राह्मणस्य विधीयते ।
एतदेव निरोङ्कारं क्षत्रियस्य विधीयते ॥ १३.६१.४२ ॥
બ્રાહ્મણ માટે પુણ્યાહવાચન દૈવ કર્મ તરીકે વિહિત છે; ક્ષત્રિય માટે આ જ, ઓંકાર વિના, વિહિત છે.
13.61.43
वैश्यस्य दैवे वक्तव्यं प्रीयन्तां देवता इति ।
गोर्हिसायां चतुर्भागं पूर्वं विप्रातिकेतिनः ॥ १३.६१.४३ ॥
વૈશ્યે દૈવ કર્મમાં 'દેવતાઓ પ્રસન્ન થાઓ' એમ કહેવું. ગોહિંસામાં વિપ્રાતિકેતીનો ભાગ પહેલાં ચોથો ભાગ.
13.61.44
वर्णावरेषु भुञ्जानं क्रमाच्छूद्रे चतुर्गुणम् ।
नान्यत्र ब्राह्मणो ब्रूयात्पूर्वं विप्रेण केतितः ॥ १३.६१.४४ ॥
નીચલા વર્ણોમાં ભોજન કરનારને, ક્રમે શૂદ્રમાં ચાર ગણું. બીજે બ્રાહ્મણે ન કહેવું; પહેલાં વિપ્ર દ્વારા આમંત્રિત હોય તો.
13.61.45
अभोजने च दोषः स्याद्वर्जयेच्छूद्रकेतनम् ।
शूद्रान्नरसपुष्टाङ्गो द्विजो नोर्ध्वां गतिं लभेत् ॥ १३.६१.४५ ॥
ન જમવામાં પણ દોષ થાય; શૂદ્રનું આમંત્રણ ત્યજવું. શૂદ્રાન્નના રસથી પુષ્ટ અંગોવાળો દ્વિજ ઊર્ધ્વ ગતિ મેળવતો નથી.
13.61.46
अशुचिर्नैव चाश्नीयान्नास्तिको मानवर्जितः ।
न पूर्वं लङ्घयेल्लोभादेकवर्णोऽपि पार्थिव ॥ १३.६१.४६ ॥
અશુદ્ધ, નાસ્તિક, માનરહિત જમે નહીં. લોભથી પહેલાંનો નિયમ ઓળંગવો નહીં, હે રાજન, એક જ વર્ણનો હોય તો પણ.
13.61.47
विप्राः स्मृता भूमिदेवा उपकुर्वाणवर्जिताः ।
कर्मणामानुपूर्व्येण विदिपूर्वं कृतं शृणु ॥ १३.६१.४७ ॥
વિપ્રો ભૂદેવ તરીકે સ્મરાયા છે; ઉપકુર્વાણ-રહિત. કર્મોનો ક્રમ, વેદવિધિ પ્રમાણે કરેલો, સાંભળ.
13.61.48
जातकर्मादिकाः सर्वास्त्रिषु वर्णेषु भारत ।
ब्रह्मक्षत्रे हि मन्त्रोक्ता वैश्यस्य च युधिष्ठिर ॥ १३.६१.४८ ॥
જાતકર્મ વગેરે બધા સંસ્કાર, હે ભારત, ત્રણે વર્ણોમાં છે. બ્રાહ્મણ અને ક્ષત્રિય માટે મંત્રપૂર્વક વિહિત; વૈશ્ય માટે પણ, હે યુધિષ્ઠિર.
13.61.49
विप्रस्य रशना मौञ्जी मौर्वी राजन्यगामिनी ।
बाल्वजी ह्येव वैश्यस्य धर्म एष युधिष्ठिर ॥ १३.६१.४९ ॥
બ્રાહ્મણની મેખલા મુંજની, ક્ષત્રિયની મૌર્વીની અને વૈશ્યની બાલ્વજની હોય છે. હે યુધિષ્ઠિર, આ જ ધર્મ છે.
13.61.50
पालाशो द्विजदण्डः स्यादश्वत्थः क्षत्रियस्य तु ।
औदुम्बरश्च वैश्यस्य धर्म एष युधिष्ठिर ॥ १३.६१.५० ॥
દ્વિજનો દંડ ખાખરાનો, ક્ષત્રિયનો પીપળાનો અને વૈશ્યનો ઉમરાનો હોય. હે યુધિષ્ઠિર, આ જ ધર્મ છે.
13.61.51
दातुः प्रतिग्रहीतुश्च धर्माधर्माविमौ शृणु ।
ब्राह्मणस्यानृतेऽधर्मः प्रोक्तः पातकसंज्ञितः।
चतुर्गुणः क्षत्रियस्य वैश्यस्याष्टगुणः स्मृतः ॥ १३.६१.५१ ॥
દાતા અને ગ્રહણ કરનારના ધર્મ અને અધર્મ આ બંને સાંભળ. બ્રાહ્મણને અસત્યથી થતો અધર્મ પાતક કહેવાયો છે; ક્ષત્રિયને ચારગણો અને વૈશ્યને આઠગણો સ્મરાયો છે.
13.61.52
नान्यत्र ब्राह्मणोऽश्नीयात्पूर्वं विप्रेण केतितः ।
यवीयान्पशुहिंसायां तुल्यधर्मा भवेत्स हि ॥ १३.६१.५२ ॥
બ્રાહ્મણે બીજે ક્યાંય ભોજન ન કરવું; પહેલાં કોઈ બ્રાહ્મણે નિમંત્રણ આપ્યું હોય તો જ. પશુહિંસામાં યવીયાન તેના સમાન ધર્મવાળો થાય છે.
13.61.53
तथा राजन्यवैश्याभ्यां यद्यश्नीयात्तु केतितः ।
यवीयान्पशुहिंसायां भागार्धं समवाप्नुयात् ॥ १३.६१.५३ ॥
એ જ રીતે ક્ષત્રિય કે વૈશ્યના નિમંત્રણથી કોઈ ભોજન કરે તો પશુહિંસામાં યવીયાન અર્ધો ભાગ મેળવે છે.
13.61.54
दैवं वाऽप्यथवा पित्र्यं योऽश्नीयाद्ब्राह्मणादिषु ।
अस्नातो ब्राह्मणो राजंस्तस्याधर्मोऽनृतं स्मृतम् ॥ १३.६१.५४ ॥
દેવો કે પિતૃઓ માટે અર્પિત ભોજન, અથવા બ્રાહ્મણ વગેરેના ઘરનું ભોજન, જે બ્રાહ્મણ સ્નાન વિના ખાય, હે રાજન, તેનો અધર્મ અસત્ય કહેવાયો છે.
13.61.55
आशौचो ब्राह्मणो राजन्योऽश्नीयाद्ब्राह्मणादिषु ।
ज्ञानपूर्वमथो लोभात्तस्याधर्मो गवानृतम् ॥ १३.६१.५५ ॥
અશુદ્ધ બ્રાહ્મણ કે ક્ષત્રિય બ્રાહ્મણાદિ સાથે ભોજન કરે, જાણીબૂજીને કે લોભથી, તો તેનું અધર્મ ગાયની હત્યા કે અસત્ય સમાન કહેવાયું છે.
13.61.56
अर्थेनान्येन यो लिप्सेत्कर्मार्थं चैव भारत ।
आमन्त्रयति राजेन्द्र तस्याधर्मोऽनृतं स्मृतम् ॥ १३.६१.५६ ॥
હે ભારત, જે ધન કે બીજી વસ્તુ વડે કર્મ માટે મેળવવા ઇચ્છે છે અને આમંત્રણ આપે છે, હે રાજેન્દ્ર, તેનું અધર્મ અસત્ય સમાન કહેવાયું છે.
13.61.57
अवेदव्रतचारित्रास्त्रिभिर्वर्णैर्युधिष्ठिर ।
मन्त्रवत्परिविष्यन्ते तस्याधर्मो गवानृतम् ॥ १३.६१.५७ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, વેદ અને વ્રતાચાર વિનાના લોકોને ત્રણ વર્ણોને મંત્રપૂર્વક પીરસવામાં આવે, તો તેમનું અધર્મ ગાયની હત્યા કે અસત્ય સમાન કહેવાયું છે.