ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.61.1
श्राद्धकाले च दैवे च पित्र्येऽपि च पितामह ।
इच्छामीह त्वयाऽऽख्यातं विहितं यत्सुरर्षिभिः ॥ १३.६१.१ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੈਵ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਦੱਸਿਆ; ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
13.61.2
दैवं पौर्वाह्णिके कुर्यादपराह्णे तु पैतृकम् ।
मङ्गलाचारसम्पन्नः कृतशौचः प्रयत्नवान् ॥ १३.६१.२ ॥
ਦੈਵ ਕਰਮ ਪੂਰਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਪੈਤ੍ਰਿਕ ਕਰਮ ਅਪਰਾਹਨ ਵਿੱਚ; ਮੰਗਲਾਚਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਸ਼ੌਚ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਅਤੇ ਯਤਨਸ਼ੀਲ।
13.61.3
मनुष्याणां तु मध्याह्ने प्रदद्यादुपपत्तिभिः ।
कालहीनं तु यद्दानं तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.३ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਵੇ; ਪਰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਭਾਗ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.61.4
लङ्घितं चावलीढं च लाकपूर्वं च यत्कृतम् ।
रजस्वलाभिदृष्टं च तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.४ ॥
ਟੱਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੱਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਛੂਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਰਜਸਵਲਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਭਾਗ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਭਾਗ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.61.5
अवघुष्टं च यद्भुक्तमव्रतेन च भारत ।
परामृष्टं शुना चैव तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.५ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ, ਵ੍ਰਤਹੀਨ ਨੇ ਖਾਧਾ, ਅਤੇ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਛੂਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਭਾਗ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਭਾਗ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.61.6
केशकीटावपतितं क्षुतं श्वभिरवेक्षितम् ।
रुदितं चावधूतं च तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.६ ॥
ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਛਿੱਕ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ, ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਰੋਣ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ, ਅਤੇ ਝਾੜਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਭਾਗ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਭਾਗ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.61.7
निरोङ्कारेण यद्भुक्तं सशस्त्रेण च भारत ।
दुरात्मना च यद्भुक्तं तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.७ ॥
ਓਂਕਾਰ ਬਿਨਾਂ, ਸ਼ਸਤਰ ਸਹਿਤ, ਅਤੇ ਦੁਰਾਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਖਾਧਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜਾਣੋ।
13.61.8
परोच्छिष्टं च यद्भुक्तं परिभुक्तं च यद्भवेत् ।
दैवे पित्र्ये च सततं तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.८ ॥
ਦੂਜੇ ਦਾ ਜੂਠਾ ਜੋ ਖਾਧਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖਾਧਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਦੇਵ ਤੇ ਪਿਤ੍ਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਜੋ ਹੋਵੇ — ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜਾਣੋ।
13.61.9
मन्त्रहीनं क्रियाहीनं यच्छ्राद्धं परिविष्यते ।
त्रिभिर्वर्णैर्नरश्रेष्ठ तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.९ ॥
ਮੰਤਰਹੀਣ, ਕ੍ਰਿਆਹੀਣ ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਧ ਤਿੰਨ ਵਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜਾਣੋ।
13.61.10
आज्याहुतिं विना चैव यत्किञ्चित्परिविष्यते ।
दुराचारैश्च यद्भुक्तं तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.१० ॥
ਘਿਓ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਬਿਨਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜਾਣੋ।
13.61.11
ये भागा रक्षसां प्राप्तास्त उक्ता भरतर्षभ ।
अत ऊर्ध्वं विसर्गस्य परीक्षां ब्राह्मणे शृणु ॥ १३.६१.११ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਹਿੱਸੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ, ਹੁਣ ਵਿਸਰਗ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਾਰੇ ਸੁਣ।
13.61.12
यावन्तः पतिता विप्रा जडोन्मत्तास्तथैव च ।
दैवे वाऽप्यथ पित्र्ये वा राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१२ ॥
ਪਤਿਤ, ਜੜ ਅਤੇ ਉਨਮੱਤ ਜਿੰਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵ ਜਾਂ ਪਿਤ੍ਰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਦੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
13.61.13
श्वित्री क्लीबश्च कुष्ठी च तता यक्ष्महतश्च यः ।
अपस्मारी च यश्चान्धो राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१३ ॥
ਚਿੱਟੇ ਕੋੜ੍ਹ ਵਾਲਾ, ਨਪੁੰਸਕ, ਕੋੜ੍ਹੀ, ਤਪਦਿਕ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ, ਮਿਰਗੀ ਦਾ ਰੋਗੀ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹਾ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ (ਸੱਦੇ ਦੇ) ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ।
13.61.14
चिकित्सका देवलका वृथा नियमधारिणः ।
सोमविक्रयिणश्चैव श्राद्धे नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१४ ॥
ਵੈਦ, ਦੇਵਲਕ, ਵਿਅਰਥ ਨਿਯਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੋਮ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ — ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ (ਸੱਦੇ ਦੇ) ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ।
13.61.15
गायना नर्तकाश्चैव प्लवका वादकास्तथा ।
कथका योधकाश्चैव राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१५ ॥
ਗਾਇਕ, ਨਰਤਕ, ਕਲਾਬਾਜ਼, ਵਾਜਾ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕਥਾਵਾਚਕ ਅਤੇ ਯੋਧੇ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ (ਸੱਦੇ ਦੇ) ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ।
13.61.16
होतारो वृषलानां च वृषलाध्यापकास्तथा ।
तथा वृषलशिष्याश्च राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१६ ॥
ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੇ ਹੋਤਾ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ (ਸੱਦੇ ਦੇ) ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ।
13.61.17
अनुयोक्ता च यो विप्रो अनुयुक्तश्च भारत ।
नार्हतस्तावपि श्राद्धं ब्रह्मविक्रयिणौ हि तौ ॥ १३.६१.१७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਸਵਾਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ — ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ (ਵੇਦ-ਗਿਆਨ) ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
13.61.18
अग्रणीर्यः कृतः पूर्वं वर्णावरपरिग्रहः ।
ब्राह्मणः सर्वविद्योऽपि राजन्नार्हति केतनम् ॥ १३.६१.१८ ॥
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨੀਵੇਂ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਆਗੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਨੀਵੇਂ ਵਰਣਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ — ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ (ਸੱਦੇ ਦੇ) ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
13.61.19
अनग्नयश्च ये विप्रा मृतनिर्यातकाश्च ये ।
स्तेनाश्च पतिताश्चैव राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१९ ॥
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਗਨੀਹੀਣ ਹਨ, ਜੋ ਮੁਰਦੇ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚੋਰ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਪਤਿਤ ਹਨ - ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਕੇਤਨ (ਸਨਮਾਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ) ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
13.61.20
अपरिज्ञातपूर्वाश्च गणपूर्वाश्च भारत ।
पुत्रिकापूर्वपुत्राश्च श्राद्धे नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.२० ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਜੋ ਗਣ-ਸੰਘ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਪੁਤ੍ਰਿਕਾਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ - ਉਹ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਕੇਤਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
13.61.21
ऋणकर्ता च यो राजन्यश्च वार्धुषिको नरः ।
प्राणिविक्रयवृत्तिश्च राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.२१ ॥
ਜੋ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਨ੍ਯ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਆਜ ਉੱਤੇ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਰੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ - ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਕੇਤਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
13.61.22
स्त्रीपूर्वाः काण्डपृष्ठाश्च यावन्तो भरतर्षभ ।
आजपा ब्राह्मणाश्चैव श्राद्धे नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.२२ ॥
ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਬੱਕਰੀਆਂ ਚਾਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ - ਉਹ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਕੇਤਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
13.61.23
श्राद्धे दैवे च निर्दिष्टो ब्राह्मणो भरतर्षभ ।
दातुः प्रतिग्रहीतुश्च शृणुष्वानुग्रहं पुनः ॥ १३.६१.२३ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਦੈਵ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ - ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲਈ; ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਫਿਰ ਸੁਣ।
13.61.24
चीर्णव्रता गुणैर्युक्ता भवेयुर्येऽपि कर्षकाः ।
सावित्रीज्ञाः क्रियावन्तस्ते राजन्केतनक्षमाः ॥ १३.६१.२४ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਰਤ ਪਾਲੇ ਹਨ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਹੋਣ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਮੰਤਰ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਅਤੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ - ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਕੇਤਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।
13.61.25
क्षात्रधर्मिणमप्याजौ केतयेत्कुलजं द्विजम् ।
न त्वेव वणिजं तात श्राद्धे च परिकल्पयेत् ॥ १३.६१.२५ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਝੰਡਾਧਾਰੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਨਾ ਕਰੋ।
13.61.26
अग्निहोत्री च यो विप्रो ग्रामवासी च यो भवेत् ।
अस्तेनश्चातिथिज्ञश्च स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.२६ ॥
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ, ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ, ਚੋਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨ-ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹੀ ਝੰਡਾਧਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
13.61.27
सावित्रीं जपते यस्तु त्रिकालं भरतर्षभ ।
भिक्षावृत्तिः क्रियावांश्च स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.२७ ॥
ਜੋ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਮੰਤਰ ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਭਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੀਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਹੈ, ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹੀ ਝੰਡਾਧਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
13.61.28
उदितास्तमितो यश्च तथैवास्तमितोदितः ।
अहिंस्रश्चाल्पदोषश्च स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.२८ ॥
ਜੋ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਛਿਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਧਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਹਿੰਸਕ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹੀ ਝੰਡਾਧਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
13.61.29
अकल्कको ह्यतर्कश्च ब्राह्मणो भरतर्षभ ।
संसर्ग भैक्ष्यवृत्तिश्च स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.२९ ॥
ਜੋ ਨਿਰਮਲ, ਤਰਕ-ਵਿਤਰਕ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪੈਣ ਵਾਲਾ, ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਸੰਜਮੀ ਅਤੇ ਭਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੀਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ, ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹੀ ਝੰਡਾਧਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
13.61.30
अव्रती कितवः स्तेनः प्राणिविक्रयिको वणिक् ।
सनिष्कृतिः पुनः सोमं पीतवान्केतनक्षमः ॥ १३.६१.३० ॥
ਜੋ ਵ੍ਰਤ-ਹੀਣ, ਜੂਏਬਾਜ਼, ਚੋਰ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰੀ, ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿਤ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮੁੜ ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਹੈ — ਉਹ ਝੰਡਾਧਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
13.61.31
अर्जयित्वा धनं पूर्वं दारुणैरपि कर्मभिः ।
भवेत्सर्वातिथिः पश्चात्स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.३१ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਧਨ ਕਮਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਗਵਾਹ ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
13.61.32
ब्रह्मविक्रयनिर्दिष्टं स्त्रिया यच्चार्जितं धनम् ।
अदेयं पितृविप्रेभ्यो यच्च क्लैब्यादुपार्जितम् ॥ १३.६१.३२ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਚਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਇਸਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਕਮਾਇਆ ਗਿਆ ਧਨ, ਅਤੇ ਕਾਇਰਤਾ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਗਿਆ — ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
13.61.33
क्रियमाणेऽपवर्गे च यो द्विजो भरतर्षभ ।
न व्याहरति यद्युक्तं तस्याधर्मो गवानृतम् ॥ १३.६१.३३ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਰਮ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਜੋ ਦਵਿਜ ਯੋਗ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ ਗਊ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਰਗਾ ਹੈ।
13.61.34
श्राद्धस्य ब्राह्मणः कालः प्राप्तं दधि घृतं तथा ।
सोमक्षयश्च मांसं च यदारण्यं युधिष्ठिर ॥ १३.६१.३४ ॥
ਸ਼੍ਰਾਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੈ; ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਘਿਓ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਸੋਮਕ੍ਸ਼ਯ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਮਾਸ ਵੀ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
13.61.35
मुहूर्तानां त्रयं पूर्वमह्नः प्रातरिति स्मृतम् ।
जपध्यानादिभिस्तस्मिन्विप्रैः कार्यं शुभव्रतम् ॥ १३.६१.३५ ॥
ਦਿਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਪ, ਧਿਆਨ ਆਦਿ ਸ਼ੁਭ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.61.36
सङ्गवाख्यं त्रिभागं तु मध्याह्नस्त्रिमुहूर्तकः ।
लौकिकं सङ्गवेऽर्धं च स्नानादि ह्यथ मध्यमे ॥ १३.६१.३६ ॥
ਸੰਗਵ ਨਾਮਕ ਤੀਜਾ ਭਾਗ; ਦੁਪਹਿਰ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤ; ਲੌਕਿਕ ਕਾਰਜ ਸੰਗਵ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ; ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿ ਦੁਪਹਿਰ ਵਿੱਚ।
13.61.37
चतुर्थमपराह्णं तु त्रिमुहूर्तं तु पित्र्यकम् ।
सायाह्नस्त्रिमुहूर्तं च मध्यमं कविभिः स्मृतम् ॥ १३.६१.३७ ॥
ਚੌਥਾ ਭਾਗ ਅਪਰਾਹਣ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤ ਦਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਵੀ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤ; ਮੱਧ ਭਾਗ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਵੇਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।
13.61.38
चतुर्थ त्वपराह्णाख्ये श्राद्धं कुर्यात्सदा नृप ॥ १३.६१.३८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਪਰਾਹਣ ਨਾਮਕ ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.61.39
प्रागुदीचीमुखा विप्राः विश्वेदेवे च दक्षिणाः ।
श्रावितेषु सुतृप्तेषु पिण्डं दद्यात्सदक्षिणम् ॥ १३.६१.३९ ॥
ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਮੂੰਹ ਬੈਠਣ; ਮੰਤਰ ਸੁਣਾਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ ਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਹਿਤ ਪਿੰਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.61.40
श्राद्धापवर्गे विप्रस्य दातारो वोस्त्वितीरयेत् ।
क्षत्रियस्यापि यो ब्रूयात्प्रीयन्तां पितरस्त्विति ॥ १३.६१.४० ॥
ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ 'ਦਾਤਿਆਂ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ' ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋ ਕਹੇ, 'ਪਿਤਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ'।
13.61.41
अपवर्गे तु वैश्यस्य श्राद्धकर्मणि भारत ।
अक्षय्यमभिधातव्यं स्वस्ति शूद्रस्य भारत ॥ १३.६१.४१ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ ਨੂੰ 'ਅਕਸ਼ੱਯ' ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ 'ਸ੍ਵਸਤਿ' ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.61.42
पुण्याहवाचनं दैवं ब्राह्मणस्य विधीयते ।
एतदेव निरोङ्कारं क्षत्रियस्य विधीयते ॥ १३.६१.४२ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਪੁਣਿਆਹਵਾਚਨ ਦੈਵੀ ਕਰਮ ਵਜੋਂ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਲਈ ਇਹੀ, ਓਂਕਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
13.61.43
वैश्यस्य दैवे वक्तव्यं प्रीयन्तां देवता इति ।
गोर्हिसायां चतुर्भागं पूर्वं विप्रातिकेतिनः ॥ १३.६१.४३ ॥
ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਦੈਵ ਕਰਮ ਵਿੱਚ 'ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ' ਆਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੋਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਵਿਪ੍ਰਾਤਿਕੇਤੀ ਦਾ ਭਾਗ ਪਹਿਲਾਂ ਚੌਥਾਈ।
13.61.44
वर्णावरेषु भुञ्जानं क्रमाच्छूद्रे चतुर्गुणम् ।
नान्यत्र ब्राह्मणो ब्रूयात्पूर्वं विप्रेण केतितः ॥ १३.६१.४४ ॥
ਨੀਵੇਂ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੂਦਰ ਵਿੱਚ ਚੌਗੁਣਾ। ਹੋਰ ਥਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾ ਆਖੇ; ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਪ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ।
13.61.45
अभोजने च दोषः स्याद्वर्जयेच्छूद्रकेतनम् ।
शूद्रान्नरसपुष्टाङ्गो द्विजो नोर्ध्वां गतिं लभेत् ॥ १३.६१.४५ ॥
ਨਾ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ; ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਸੱਦਾ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਅੰਨ-ਰਸ ਨਾਲ ਪਲੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਦ੍ਵਿਜ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
13.61.46
अशुचिर्नैव चाश्नीयान्नास्तिको मानवर्जितः ।
न पूर्वं लङ्घयेल्लोभादेकवर्णोऽपि पार्थिव ॥ १३.६१.४६ ॥
ਅਸ਼ੁੱਧ, ਨਾਸਤਿਕ, ਮਾਨ-ਰਹਿਤ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਲੋਭ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਤੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੱਕੋ ਵਰਣ ਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ।
13.61.47
विप्राः स्मृता भूमिदेवा उपकुर्वाणवर्जिताः ।
कर्मणामानुपूर्व्येण विदिपूर्वं कृतं शृणु ॥ १३.६१.४७ ॥
ਵਿਪ੍ਰ ਭੂਮਿਦੇਵ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ; ਉਪਕੁਰਵਾਣ ਰਹਿਤ। ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ, ਵੇਦ-ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਸੁਣ।
13.61.48
जातकर्मादिकाः सर्वास्त्रिषु वर्णेषु भारत ।
ब्रह्मक्षत्रे हि मन्त्रोक्ता वैश्यस्य च युधिष्ठिर ॥ १३.६१.४८ ॥
ਜਾਤਕਰਮ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤਿੰਨਾਂ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਸਹਿਤ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਵੈਸ਼ ਲਈ ਵੀ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ।
13.61.49
विप्रस्य रशना मौञ्जी मौर्वी राजन्यगामिनी ।
बाल्वजी ह्येव वैश्यस्य धर्म एष युधिष्ठिर ॥ १३.६१.४९ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਮੇਖਲਾ ਮੂੰਜ ਦੀ, ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਦੀ ਮੌਰਵੀ ਦੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਦੀ ਬਾਲਵਜ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ।
13.61.50
पालाशो द्विजदण्डः स्यादश्वत्थः क्षत्रियस्य तु ।
औदुम्बरश्च वैश्यस्य धर्म एष युधिष्ठिर ॥ १३.६१.५० ॥
ਦ੍ਵਿਜ ਦਾ ਦੰਡ ਢਾਕ ਦਾ, ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਦਾ ਪਿੱਪਲ ਦਾ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਦਾ ਗੂਲਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ।
13.61.51
दातुः प्रतिग्रहीतुश्च धर्माधर्माविमौ शृणु ।
ब्राह्मणस्यानृतेऽधर्मः प्रोक्तः पातकसंज्ञितः।
चतुर्गुणः क्षत्रियस्य वैश्यस्याष्टगुणः स्मृतः ॥ १३.६१.५१ ॥
ਦਾਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਗ੍ਰਹੀਤਾ ਦੇ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸੁਣ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਅਧਰਮ ਪਾਤਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਲਈ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਲਈ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
13.61.52
नान्यत्र ब्राह्मणोऽश्नीयात्पूर्वं विप्रेण केतितः ।
यवीयान्पशुहिंसायां तुल्यधर्मा भवेत्स हि ॥ १३.६१.५२ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾ ਕਰੇ; ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸੱਦਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀ। ਪਸ਼ੂ-ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਯਵੀਯਾਨ ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੀ ਧਰਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.61.53
तथा राजन्यवैश्याभ्यां यद्यश्नीयात्तु केतितः ।
यवीयान्पशुहिंसायां भागार्धं समवाप्नुयात् ॥ १३.६१.५३ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ ਦੇ ਸੱਦੇ ਤੇ ਕੋਈ ਖਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਸ਼ੂ-ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਯਵੀਯਾਨ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.61.54
दैवं वाऽप्यथवा पित्र्यं योऽश्नीयाद्ब्राह्मणादिषु ।
अस्नातो ब्राह्मणो राजंस्तस्याधर्मोऽनृतं स्मृतम् ॥ १३.६१.५४ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਅਰਪਿਤ ਭੋਜਨ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਭੋਜਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਿਨਾਂ ਨਹਾਏ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦਾ ਅਧਰਮ ਝੂਠ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
13.61.55
आशौचो ब्राह्मणो राजन्योऽश्नीयाद्ब्राह्मणादिषु ।
ज्ञानपूर्वमथो लोभात्तस्याधर्मो गवानृतम् ॥ १३.६१.५५ ॥
ਅਸ਼ੁੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਖੱਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰੇ, ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਜਾਂ ਲੋਭ ਕਾਰਨ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਅਧਰਮ ਗਊ-ਹੱਤਿਆ ਜਾਂ ਝੂਠ ਵਾਂਗ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
13.61.56
अर्थेनान्येन यो लिप्सेत्कर्मार्थं चैव भारत ।
आमन्त्रयति राजेन्द्र तस्याधर्मोऽनृतं स्मृतम् ॥ १३.६१.५६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਧਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਕਰਮ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਸਦਾ ਅਧਰਮ ਝੂਠ ਵਾਂਗ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
13.61.57
अवेदव्रतचारित्रास्त्रिभिर्वर्णैर्युधिष्ठिर ।
मन्त्रवत्परिविष्यन्ते तस्याधर्मो गवानृतम् ॥ १३.६१.५७ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਵਰਤ-ਆਚਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਤਿੰਨਾਂ ਵਰਣਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰਾਂ ਸਹਿਤ ਪਰੋਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਧਰਮ ਗਊ-ਹੱਤਿਆ ਜਾਂ ਝੂਠ ਵਾਂਗ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।