ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.61.1
श्राद्धकाले च दैवे च पित्र्येऽपि च पितामह ।
इच्छामीह त्वयाऽऽख्यातं विहितं यत्सुरर्षिभिः ॥ १३.६१.१ ॥
ହେ ପିତାମହ, ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଳରେ, ଦୈବ କର୍ମରେ ଓ ପିତୃ କର୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଯାହା ବିଧାନ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ଆପଣ ଏଠାରେ କହିଛନ୍ତି; ମୁଁ ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
13.61.2
दैवं पौर्वाह्णिके कुर्यादपराह्णे तु पैतृकम् ।
मङ्गलाचारसम्पन्नः कृतशौचः प्रयत्नवान् ॥ १३.६१.२ ॥
ଦୈବ କର୍ମ ପୂର୍ବାହ୍ନରେ କରିବା ଉଚିତ; ପିତୃ କର୍ମ ଅପରାହ୍ନରେ। ମଙ୍ଗଳାଚାରସମ୍ପନ୍ନ, ଶୌଚ କରିଥିବା ଓ ଯତ୍ନଶୀଳ ହୋଇ।
13.61.3
मनुष्याणां तु मध्याह्ने प्रदद्यादुपपत्तिभिः ।
कालहीनं तु यद्दानं तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.३ ॥
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଯଥୋଚିତ ଉପାୟରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ କାଳହୀନ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନକୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଭାଗ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
13.61.4
लङ्घितं चावलीढं च लाकपूर्वं च यत्कृतम् ।
रजस्वलाभिदृष्टं च तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.४ ॥
ଡେଇଁ ଯାଇଥିବା, ଚାଟିଥିବା, କାଉ ପ୍ରଥମେ ଛୁଇଁଥିବା, ଏବଂ ରଜସ୍ୱଲା ଦେଖିଥିବା ଯାହା କରାଯାଇଛି, ସେହି ଭାଗକୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଭାଗ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
13.61.5
अवघुष्टं च यद्भुक्तमव्रतेन च भारत ।
परामृष्टं शुना चैव तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.५ ॥
ହେ ଭରତବଂଶୀୟ, ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଘୋଷିତ, ବ୍ରତହୀନ ଖାଇଥିବା, ଏବଂ କୁକୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛୁଇଁଥିବା ଯାହା, ସେହି ଭାଗକୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଭାଗ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
13.61.6
केशकीटावपतितं क्षुतं श्वभिरवेक्षितम् ।
रुदितं चावधूतं च तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.६ ॥
କେଶ ଓ କୀଟ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା, ହାଛିରେ ଦୂଷିତ, କୁକୁରମାନେ ଦେଖିଥିବା, କାନ୍ଦିବାରେ ଦୂଷିତ, ଓ ଝାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ଯାହା, ସେହି ଭାଗକୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଭାଗ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
13.61.7
निरोङ्कारेण यद्भुक्तं सशस्त्रेण च भारत ।
दुरात्मना च यद्भुक्तं तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.७ ॥
ଓଁକାର ବିନା, ଶସ୍ତ୍ର ସହିତ, ଏବଂ ଦୁରାତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଭୋଜନ କରାଯାଏ, ହେ ଭାରତ, ତାହାକୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଭାଗ ବୋଲି ଜାଣ।
13.61.8
परोच्छिष्टं च यद्भुक्तं परिभुक्तं च यद्भवेत् ।
दैवे पित्र्ये च सततं तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.८ ॥
ଅନ୍ୟର ଏଁଠା ଯାହା ଭୋଜନ କରାଯାଏ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଭୁକ୍ତ, ଏବଂ ଦେବ ଓ ପିତୃ କର୍ମରେ ସତତ ଯାହା ଥାଏ — ତାହାକୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଭାଗ ବୋଲି ଜାଣ।
13.61.9
मन्त्रहीनं क्रियाहीनं यच्छ्राद्धं परिविष्यते ।
त्रिभिर्वर्णैर्नरश्रेष्ठ तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.९ ॥
ମନ୍ତ୍ରହୀନ, କ୍ରିୟାହୀନ ଯେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ — ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହାକୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଭାଗ ବୋଲି ଜାଣ।
13.61.10
आज्याहुतिं विना चैव यत्किञ्चित्परिविष्यते ।
दुराचारैश्च यद्भुक्तं तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.१० ॥
ଘିଅ ଆହୁତି ବିନା ଯାହା କିଛି ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଦୁରାଚାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଭୋଜନ କରାଯାଏ — ତାହାକୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଭାଗ ବୋଲି ଜାଣ।
13.61.11
ये भागा रक्षसां प्राप्तास्त उक्ता भरतर्षभ ।
अत ऊर्ध्वं विसर्गस्य परीक्षां ब्राह्मणे शृणु ॥ १३.६१.११ ॥
ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେଉଁ ଭାଗ ପାଆନ୍ତି, ତାହା କୁହାଯାଇଛି। ହେ ଭରତଋଷଭ, ଏବେ ବିସର୍ଗର ପରୀକ୍ଷା ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
13.61.12
यावन्तः पतिता विप्रा जडोन्मत्तास्तथैव च ।
दैवे वाऽप्यथ पित्र्ये वा राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१२ ॥
ପତିତ, ଜଡ଼ ଓ ଉନ୍ମତ୍ତ ଯେତେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବ କିମ୍ବା ପିତୃ କର୍ମରେ ସମ୍ମାନର ସ୍ଥାନ ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି, ହେ ରାଜନ।
13.61.13
श्वित्री क्लीबश्च कुष्ठी च तता यक्ष्महतश्च यः ।
अपस्मारी च यश्चान्धो राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१३ ॥
ଧଳା କୁଷ୍ଠ ଥିବା, ନପୁଂସକ, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ଯକ୍ଷ୍ମାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଅପସ୍ମାରୀ ଓ ଅନ୍ଧ — ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ (ନିମନ୍ତ୍ରଣର) ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି।
13.61.14
चिकित्सका देवलका वृथा नियमधारिणः ।
सोमविक्रयिणश्चैव श्राद्धे नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१४ ॥
ଚିକିତ୍ସକ, ଦେବଳକ, ବୃଥା ନିୟମ ଧାରଣକାରୀ ଓ ସୋମ ବିକ୍ରେତା — ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ (ନିମନ୍ତ୍ରଣର) ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି।
13.61.15
गायना नर्तकाश्चैव प्लवका वादकास्तथा ।
कथका योधकाश्चैव राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१५ ॥
ଗାୟକ, ନର୍ତ୍ତକ, କଳାବାଜ, ବାଦକ, କଥାକାର ଓ ଯୋଦ୍ଧା — ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ (ନିମନ୍ତ୍ରଣର) ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି।
13.61.16
होतारो वृषलानां च वृषलाध्यापकास्तथा ।
तथा वृषलशिष्याश्च राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१६ ॥
ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ହୋତା, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଅଧ୍ୟାପକ ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ — ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ (ନିମନ୍ତ୍ରଣର) ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି।
13.61.17
अनुयोक्ता च यो विप्रो अनुयुक्तश्च भारत ।
नार्हतस्तावपि श्राद्धं ब्रह्मविक्रयिणौ हि तौ ॥ १३.६१.१७ ॥
ହେ ଭାରତ, ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପ୍ରଶ୍ନର ଅଧୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣ — ସେମାନେ ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମ (ବେଦଜ୍ଞାନ) ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି।
13.61.18
अग्रणीर्यः कृतः पूर्वं वर्णावरपरिग्रहः ।
ब्राह्मणः सर्वविद्योऽपि राजन्नार्हति केतनम् ॥ १३.६१.१८ ॥
ପୂର୍ବରୁ ନିମ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣର ଅଗ୍ରଣୀ କରାଯାଇଥିବା, ନିମ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ — ସର୍ବବିଦ୍ୟା ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜନ୍, ସେ (ନିମନ୍ତ୍ରଣର) ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
13.61.19
अनग्नयश्च ये विप्रा मृतनिर्यातकाश्च ये ।
स्तेनाश्च पतिताश्चैव राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१९ ॥
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଗ୍ନିହୀନ, ଯେଉଁମାନେ ମୃତଦେହ ବହନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁ ଚୋରମାନେ ଓ ପତିତମାନେ - ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ କେତନ (ସମ୍ମାନ-ଚିହ୍ନ) ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି।
13.61.20
अपरिज्ञातपूर्वाश्च गणपूर्वाश्च भारत ।
पुत्रिकापूर्वपुत्राश्च श्राद्धे नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.२० ॥
ଯାହାଙ୍କ ବଂଶ ଅଜ୍ଞାତ, ଯେଉଁମାନେ ଗଣସଂଘର ସଦସ୍ୟ, ହେ ଭାରତ, ଯେଉଁମାନେ ପୁତ୍ରିକାପୁତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର - ସେମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ କେତନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି।
13.61.21
ऋणकर्ता च यो राजन्यश्च वार्धुषिको नरः ।
प्राणिविक्रयवृत्तिश्च राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.२१ ॥
ଯେ ଋଣ କରେ, ଯେ ରାଜନ୍ୟ, ଯେ ସୁଧ ଉପରେ ଧନ ଦିଏ, ଓ ଯାହାର ଜୀବିକା ପ୍ରାଣୀ ବିକ୍ରୟରେ ଚଳେ - ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ କେତନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି।
13.61.22
स्त्रीपूर्वाः काण्डपृष्ठाश्च यावन्तो भरतर्षभ ।
आजपा ब्राह्मणाश्चैव श्राद्धे नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.२२ ॥
ଯେଉଁମାନେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରୁହନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ପିଠିରେ ଧନୁର ଚିହ୍ନ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେତେ ଅଛନ୍ତି, ଓ ଛେଳି ଚରାଉଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ - ସେମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ କେତନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି।
13.61.23
श्राद्धे दैवे च निर्दिष्टो ब्राह्मणो भरतर्षभ ।
दातुः प्रतिग्रहीतुश्च शृणुष्वानुग्रहं पुनः ॥ १३.६१.२३ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦୈବ କର୍ମରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ - ଦାତା ଓ ଗ୍ରହୀତା ପାଇଁ; ଏବେ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପୁଣି ଶୁଣ।
13.61.24
चीर्णव्रता गुणैर्युक्ता भवेयुर्येऽपि कर्षकाः ।
सावित्रीज्ञाः क्रियावन्तस्ते राजन्केतनक्षमाः ॥ १३.६१.२४ ॥
ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଛନ୍ତି, ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଯଦି ବି ଚାଷୀ ହୁଅନ୍ତି, ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜାଣନ୍ତି ଓ କର୍ମ କରନ୍ତି - ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ କେତନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ।
13.61.25
क्षात्रधर्मिणमप्याजौ केतयेत्कुलजं द्विजम् ।
न त्वेव वणिजं तात श्राद्धे च परिकल्पयेत् ॥ १३.६१.२५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଥିବା ସତ୍କୁଳଜ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପତାକାଧାରୀ କରାଯାଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ହେ ବତ୍ସ, ବଣିକକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବ ନାହିଁ।
13.61.26
अग्निहोत्री च यो विप्रो ग्रामवासी च यो भवेत् ।
अस्तेनश्चातिथिज्ञश्च स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.२६ ॥
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ, ଗ୍ରାମବାସୀ, ଚୋର ନୁହେଁ ଏବଂ ଅତିଥିଧର୍ମ ଜାଣେ, ହେ ରାଜନ୍, ସେ ପତାକାଧାରୀ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
13.61.27
सावित्रीं जपते यस्तु त्रिकालं भरतर्षभ ।
भिक्षावृत्तिः क्रियावांश्च स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.२७ ॥
ଯେ ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ତିନି କାଳରେ ଜପ କରେ, ଭିକ୍ଷାବୃତ୍ତିରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରେ ଓ କ୍ରିୟାବାନ, ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ହେ ରାଜନ୍, ସେ ପତାକାଧାରୀ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
13.61.28
उदितास्तमितो यश्च तथैवास्तमितोदितः ।
अहिंस्रश्चाल्पदोषश्च स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.२८ ॥
ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ ସନ୍ଧ୍ୟା କରେ, ଯେ ଅହିଂସକ ଓ ଅଳ୍ପଦୋଷୀ, ହେ ରାଜନ୍, ସେ ପତାକାଧାରୀ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
13.61.29
अकल्कको ह्यतर्कश्च ब्राह्मणो भरतर्षभ ।
संसर्ग भैक्ष्यवृत्तिश्च स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.२९ ॥
ଯେ ନିଷ୍କଳଙ୍କ, ତର୍କରେ ନ ପଡ଼ିବା, ସଂସର୍ଗରେ ସଂଯମୀ ଓ ଭିକ୍ଷାବୃତ୍ତିରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ହେ ରାଜନ୍, ସେ ପତାକାଧାରୀ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
13.61.30
अव्रती कितवः स्तेनः प्राणिविक्रयिको वणिक् ।
सनिष्कृतिः पुनः सोमं पीतवान्केतनक्षमः ॥ १३.६१.३० ॥
ଯେ ବ୍ରତହୀନ, ଜୁଆଡ଼ିଆ, ଚୋର, ପ୍ରାଣୀ-ବିକ୍ରୟୀ ବଣିକ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରି ମଧ୍ୟ ପୁଣି ସୋମପାନ କରିଥିବା — ସେମାନେ ପତାକାଧାରୀ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।
13.61.31
अर्जयित्वा धनं पूर्वं दारुणैरपि कर्मभिः ।
भवेत्सर्वातिथिः पश्चात्स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.३१ ॥
ପ୍ରଥମେ ଭୟଙ୍କର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଧନ ଅର୍ଜନ କରି, ପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଅତିଥିଙ୍କ ସତ୍କାର କରୁଥିବା ହୋଇପାରେ; ହେ ରାଜନ୍, ସେ ସାକ୍ଷୀ ହେବାର ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇପାରେ।
13.61.32
ब्रह्मविक्रयनिर्दिष्टं स्त्रिया यच्चार्जितं धनम् ।
अदेयं पितृविप्रेभ्यो यच्च क्लैब्यादुपार्जितम् ॥ १३.६१.३२ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିକ୍ରୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ବୋଲି କହାଯାଇଥିବା, ସ୍ତ୍ରୀ ଅର୍ଜିତ ଧନ, ଏବଂ କାପୁରୁଷତାରେ ଉପାର୍ଜିତ ଧନ — ତାହା ପିତୃ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
13.61.33
क्रियमाणेऽपवर्गे च यो द्विजो भरतर्षभ ।
न व्याहरति यद्युक्तं तस्याधर्मो गवानृतम् ॥ १३.६१.३३ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ ହେବା ସମୟରେ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଉଚିତ ବାକ୍ୟ କୁହେ ନାହିଁ, ତାହାର ପାପ ଗାଈ ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟା କହିବା ପରି।
13.61.34
श्राद्धस्य ब्राह्मणः कालः प्राप्तं दधि घृतं तथा ।
सोमक्षयश्च मांसं च यदारण्यं युधिष्ठिर ॥ १३.६१.३४ ॥
ଶ୍ରାଦ୍ଧର ସମୟ ବ୍ରାହ୍ମଣର; ଦହି ଓ ଘିଅ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ସୋମକ୍ଷୟ ଏବଂ ଅରଣ୍ୟର ମାଂସ ମଧ୍ୟ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
13.61.35
मुहूर्तानां त्रयं पूर्वमह्नः प्रातरिति स्मृतम् ।
जपध्यानादिभिस्तस्मिन्विप्रैः कार्यं शुभव्रतम् ॥ १३.६१.३५ ॥
ଦିନର ପ୍ରଥମ ତିନି ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ପ୍ରାତଃକାଳ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ସେଥିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜପ, ଧ୍ୟାନ ଆଦି ଶୁଭବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
13.61.36
सङ्गवाख्यं त्रिभागं तु मध्याह्नस्त्रिमुहूर्तकः ।
लौकिकं सङ्गवेऽर्धं च स्नानादि ह्यथ मध्यमे ॥ १३.६१.३६ ॥
ସଙ୍ଗବ ନାମକ ତୃତୀୟ ଭାଗ; ମଧ୍ୟାହ୍ନ ତିନି ମୁହୂର୍ତ୍ତ; ଲୌକିକ କର୍ମ ସଙ୍ଗବରେ ଅଧା; ସ୍ନାନାଦି ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ।
13.61.37
चतुर्थमपराह्णं तु त्रिमुहूर्तं तु पित्र्यकम् ।
सायाह्नस्त्रिमुहूर्तं च मध्यमं कविभिः स्मृतम् ॥ १३.६१.३७ ॥
ଚତୁର୍ଥ ଭାଗ ଅପରାହ୍ଣ; ତାହା ତିନି ମୁହୂର୍ତର ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କର। ସାୟାହ୍ନ ମଧ୍ୟ ତିନି ମୁହୂର୍ତ; ମଧ୍ୟମ ଭାଗ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହିପରି ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି।
13.61.38
चतुर्थ त्वपराह्णाख्ये श्राद्धं कुर्यात्सदा नृप ॥ १३.६१.३८ ॥
ହେ ନୃପ, ଅପରାହ୍ଣ ନାମକ ଚତୁର୍ଥ ଭାଗରେ ସର୍ବଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
13.61.39
प्रागुदीचीमुखा विप्राः विश्वेदेवे च दक्षिणाः ।
श्रावितेषु सुतृप्तेषु पिण्डं दद्यात्सदक्षिणम् ॥ १३.६१.३९ ॥
ବିଶ୍ୱେଦେବ କର୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୂର୍ବ ବା ଉତ୍ତରମୁଖୀ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣମୁଖୀ ହୋଇ ବସିବେ; ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣାଯିବା ପରେ ଏବଂ ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ ହେଲେ ଦକ୍ଷିଣା ସହ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।
13.61.40
श्राद्धापवर्गे विप्रस्य दातारो वोस्त्वितीरयेत् ।
क्षत्रियस्यापि यो ब्रूयात्प्रीयन्तां पितरस्त्विति ॥ १३.६१.४० ॥
ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଶେଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ 'ଦାତାମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ' କହିବା ଉଚିତ; କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯିଏ କହିବ 'ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ'।
13.61.41
अपवर्गे तु वैश्यस्य श्राद्धकर्मणि भारत ।
अक्षय्यमभिधातव्यं स्वस्ति शूद्रस्य भारत ॥ १३.६१.४१ ॥
ହେ ଭରତବଂଶଧର, ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମର ଶେଷରେ ବୈଶ୍ୟଙ୍କୁ 'ଅକ୍ଷୟ୍ୟ' କହିବା ଉଚିତ; ହେ ଭରତବଂଶଧର, ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ 'ସ୍ୱସ୍ତି' କହିବା ଉଚିତ।
13.61.42
पुण्याहवाचनं दैवं ब्राह्मणस्य विधीयते ।
एतदेव निरोङ्कारं क्षत्रियस्य विधीयते ॥ १३.६१.४२ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟାହବାଚନ ଦୈବ କର୍ମ ରୂପେ ବିହିତ; କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ହିଁ, ଓଁକାର ବିନା, ବିହିତ।
13.61.43
वैश्यस्य दैवे वक्तव्यं प्रीयन्तां देवता इति ।
गोर्हिसायां चतुर्भागं पूर्वं विप्रातिकेतिनः ॥ १३.६१.४३ ॥
ବୈଶ୍ୟ ଦୈବ କର୍ମରେ 'ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ। ଗୋହିଂସାରେ ବିପ୍ରାତିକେତିଙ୍କ ଭାଗ ପ୍ରଥମେ ଚତୁର୍ଥାଂଶ।
13.61.44
वर्णावरेषु भुञ्जानं क्रमाच्छूद्रे चतुर्गुणम् ।
नान्यत्र ब्राह्मणो ब्रूयात्पूर्वं विप्रेण केतितः ॥ १३.६१.४४ ॥
ନିମ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣରେ ଭୋଜନ କରୁଥିବାଙ୍କ ପାଇଁ, କ୍ରମେ ଶୂଦ୍ରରେ ଚତୁର୍ଗୁଣ। ଅନ୍ୟତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିବେ ନାହିଁ; ପୂର୍ବରୁ ବିପ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ।
13.61.45
अभोजने च दोषः स्याद्वर्जयेच्छूद्रकेतनम् ।
शूद्रान्नरसपुष्टाङ्गो द्विजो नोर्ध्वां गतिं लभेत् ॥ १३.६१.४५ ॥
ଭୋଜନ ନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ହୁଏ; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ତ୍ୟାଗ କରିବ। ଶୂଦ୍ରାନ୍ନର ରସରେ ପୁଷ୍ଟ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଜ ଊର୍ଧ୍ୱ ଗତି ପାଏ ନାହିଁ।
13.61.46
अशुचिर्नैव चाश्नीयान्नास्तिको मानवर्जितः ।
न पूर्वं लङ्घयेल्लोभादेकवर्णोऽपि पार्थिव ॥ १३.६१.४६ ॥
ଅଶୁଚି, ନାସ୍ତିକ, ମାନହୀନ ଭୋଜନ କରିବେ ନାହିଁ। ଲୋଭରୁ ପୂର୍ବ ନିୟମ ଲଙ୍ଘନ କରିବେ ନାହିଁ, ହେ ରାଜନ, ଏକ ବର୍ଣ୍ଣର ହେଲେ ମଧ୍ୟ।
13.61.47
विप्राः स्मृता भूमिदेवा उपकुर्वाणवर्जिताः ।
कर्मणामानुपूर्व्येण विदिपूर्वं कृतं शृणु ॥ १३.६१.४७ ॥
ବିପ୍ରମାନେ ଭୂଦେବ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଉପକୁର୍ବାଣ-ରହିତ। କର୍ମର କ୍ରମ, ବେଦବିଧି ଅନୁସାରେ କରାଯାଇଥିବା, ଶୁଣ।
13.61.48
जातकर्मादिकाः सर्वास्त्रिषु वर्णेषु भारत ।
ब्रह्मक्षत्रे हि मन्त्रोक्ता वैश्यस्य च युधिष्ठिर ॥ १३.६१.४८ ॥
ଜାତକର୍ମ ପ୍ରଭୃତି ସମସ୍ତ ସଂସ୍କାର, ହେ ଭରତ, ତିନି ବର୍ଣ୍ଣରେ ଅଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରସହ ବିହିତ; ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
13.61.49
विप्रस्य रशना मौञ्जी मौर्वी राजन्यगामिनी ।
बाल्वजी ह्येव वैश्यस्य धर्म एष युधिष्ठिर ॥ १३.६१.४९ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମେଖଳା ମୁଞ୍ଜ ଘାସର, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ମୌର୍ବୀ ଲତାର ଏବଂ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ବାଲ୍ବଜ ଘାସର। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହା ହିଁ ଧର୍ମ।
13.61.50
पालाशो द्विजदण्डः स्यादश्वत्थः क्षत्रियस्य तु ।
औदुम्बरश्च वैश्यस्य धर्म एष युधिष्ठिर ॥ १३.६१.५० ॥
ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ପଳାଶ କାଠର, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ କାଠର ଏବଂ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ଔଦୁମ୍ବର କାଠର। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହା ହିଁ ଧର୍ମ।
13.61.51
दातुः प्रतिग्रहीतुश्च धर्माधर्माविमौ शृणु ।
ब्राह्मणस्यानृतेऽधर्मः प्रोक्तः पातकसंज्ञितः।
चतुर्गुणः क्षत्रियस्य वैश्यस्याष्टगुणः स्मृतः ॥ १३.६१.५१ ॥
ଦାତା ଓ ଗ୍ରହୀତାଙ୍କ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ଏହି ଦୁଇଟି ଶୁଣ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମିଥ୍ୟାରେ ଉପୁଜୁଥିବା ଅଧର୍ମ ପାତକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଚାରିଗୁଣ ଓ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଆଠଗୁଣ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
13.61.52
नान्यत्र ब्राह्मणोऽश्नीयात्पूर्वं विप्रेण केतितः ।
यवीयान्पशुहिंसायां तुल्यधर्मा भवेत्स हि ॥ १३.६१.५२ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନ୍ୟତ୍ର ଭୋଜନ କରିବ ନାହିଁ; ପୂର୍ବରୁ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ହିଁ। ପଶୁହିଂସାରେ କନିଷ୍ଠ ତାହାରି ସମାନ ଧର୍ମୀ ହୁଏ।
13.61.53
तथा राजन्यवैश्याभ्यां यद्यश्नीयात्तु केतितः ।
यवीयान्पशुहिंसायां भागार्धं समवाप्नुयात् ॥ १३.६१.५३ ॥
ସେହିପରି କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ଯଦି କେହି ଭୋଜନ କରେ, ପଶୁହିଂସାରେ କନିଷ୍ଠ ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶ ପାଏ।
13.61.54
दैवं वाऽप्यथवा पित्र्यं योऽश्नीयाद्ब्राह्मणादिषु ।
अस्नातो ब्राह्मणो राजंस्तस्याधर्मोऽनृतं स्मृतम् ॥ १३.६१.५४ ॥
ଦେବତା କିମ୍ବା ପିତୃଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଅର୍ପିତ ଅନ୍ନ, କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣାଦିଙ୍କ ଗୃହର ଭୋଜନ, ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ନାନ ନକରି ଖାଏ, ହେ ରାଜନ୍, ତାହାର ଅଧର୍ମ ମିଥ୍ୟା ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
13.61.55
आशौचो ब्राह्मणो राजन्योऽश्नीयाद्ब्राह्मणादिषु ।
ज्ञानपूर्वमथो लोभात्तस्याधर्मो गवानृतम् ॥ १३.६१.५५ ॥
ଅଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣାଦିଙ୍କ ସହ ଭୋଜନ କଲେ, ଜାଣିଶୁଣି ବା ଲୋଭରେ, ତାଙ୍କର ଅଧର୍ମ ଗୋହତ୍ୟା ବା ମିଥ୍ୟା ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ହୋଇଛି।
13.61.56
अर्थेनान्येन यो लिप्सेत्कर्मार्थं चैव भारत ।
आमन्त्रयति राजेन्द्र तस्याधर्मोऽनृतं स्मृतम् ॥ १३.६१.५६ ॥
ହେ ଭାରତ, ଯିଏ ଧନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା କର୍ମ ପାଇଁ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କର ଅଧର୍ମ ମିଥ୍ୟା ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ହୋଇଛି।
13.61.57
अवेदव्रतचारित्रास्त्रिभिर्वर्णैर्युधिष्ठिर ।
मन्त्रवत्परिविष्यन्ते तस्याधर्मो गवानृतम् ॥ १३.६१.५७ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଓ ବ୍ରତାଚାରରୁ ରହିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ, ତାଙ୍କର ଅଧର୍ମ ଗୋହତ୍ୟା ବା ମିଥ୍ୟା ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ହୋଇଛି।