महाभारत · अध्याय 13.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.61.1
श्राद्धकाले च दैवे च पित्र्येऽपि च पितामह ।
इच्छामीह त्वयाऽऽख्यातं विहितं यत्सुरर्षिभिः ॥ १३.६१.१ ॥
हे पितामह, श्राद्धकाळी, दैवकर्मात आणि पित्र्यकर्मातही देव आणि ऋषींनी जे विहित केले आहे, ते तुम्ही येथे सांगितले; ते मला जाणून घ्यायचे आहे.
13.61.2
दैवं पौर्वाह्णिके कुर्यादपराह्णे तु पैतृकम् ।
मङ्गलाचारसम्पन्नः कृतशौचः प्रयत्नवान् ॥ १३.६१.२ ॥
दैवकर्म पूर्वाह्नी करावे, पैतृककर्म अपराह्नी; मंगलाचारसंपन्न, शौच केलेला आणि प्रयत्नशील असावा.
13.61.3
मनुष्याणां तु मध्याह्ने प्रदद्यादुपपत्तिभिः ।
कालहीनं तु यद्दानं तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.३ ॥
मनुष्यांसाठी मध्याह्नी योग्य साधनांनी दान द्यावे; परंतु कालहीन दान राक्षसांचा भाग समजला जातो.
13.61.4
लङ्घितं चावलीढं च लाकपूर्वं च यत्कृतम् ।
रजस्वलाभिदृष्टं च तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.४ ॥
ओलांडलेले, चाटलेले, प्रथम कावळ्याने स्पर्श केलेले, आणि रजस्वला स्त्रीने पाहिलेले जे कृत आहे, त्या भागाला राक्षसांचा भाग समजतात.
13.61.5
अवघुष्टं च यद्भुक्तमव्रतेन च भारत ।
परामृष्टं शुना चैव तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.५ ॥
हे भारता, मोठ्याने घोषणा केलेले, व्रतहीनाने खाल्लेले, आणि कुत्र्याने स्पर्श केलेले, त्या भागाला राक्षसांचा भाग समजतात.
13.61.6
केशकीटावपतितं क्षुतं श्वभिरवेक्षितम् ।
रुदितं चावधूतं च तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.६ ॥
केस आणि कीटकांवर पडलेले, शिंकेने दूषित झालेले, कुत्र्यांनी पाहिलेले, रडण्याने दूषित झालेले, आणि झटकलेले, त्या भागाला राक्षसांचा भाग समजतात.
13.61.7
निरोङ्कारेण यद्भुक्तं सशस्त्रेण च भारत ।
दुरात्मना च यद्भुक्तं तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.७ ॥
ओंकाराशिवाय, शस्त्रासह, आणि दुरात्म्याने जे भक्षण केले जाते, हे भारता, तो राक्षसांचा भाग जाणावा.
13.61.8
परोच्छिष्टं च यद्भुक्तं परिभुक्तं च यद्भवेत् ।
दैवे पित्र्ये च सततं तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.८ ॥
दुसऱ्याचे उष्टे जे खाल्ले जाते, जे आधीच भक्षिले गेले, आणि देव व पितृकर्मात सतत जे असते — तो राक्षसांचा भाग जाणावा.
13.61.9
मन्त्रहीनं क्रियाहीनं यच्छ्राद्धं परिविष्यते ।
त्रिभिर्वर्णैर्नरश्रेष्ठ तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.९ ॥
मंत्रहीन, क्रियाहीन जे श्राद्ध तीन वर्णांकडून वाढले जाते — हे नरश्रेष्ठा, तो राक्षसांचा भाग जाणावा.
13.61.10
आज्याहुतिं विना चैव यत्किञ्चित्परिविष्यते ।
दुराचारैश्च यद्भुक्तं तं भागं रक्षसां विदुः ॥ १३.६१.१० ॥
तुपाच्या आहुतीशिवाय जे काही वाढले जाते, आणि दुराचाऱ्यांनी जे भक्षण केले — तो राक्षसांचा भाग जाणावा.
13.61.11
ये भागा रक्षसां प्राप्तास्त उक्ता भरतर्षभ ।
अत ऊर्ध्वं विसर्गस्य परीक्षां ब्राह्मणे शृणु ॥ १३.६१.११ ॥
राक्षसांचे जे भाग प्राप्त होतात ते सांगितले. हे भरतर्षभा, आता विसर्गाची परीक्षा ब्राह्मणाच्या बाबतीत ऐक.
13.61.12
यावन्तः पतिता विप्रा जडोन्मत्तास्तथैव च ।
दैवे वाऽप्यथ पित्र्ये वा राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१२ ॥
जितके पतित, जड आणि उन्मत्त ब्राह्मण आहेत, ते देव किंवा पितृकर्मात मानाच्या स्थानास योग्य नाहीत, हे राजा.
13.61.13
श्वित्री क्लीबश्च कुष्ठी च तता यक्ष्महतश्च यः ।
अपस्मारी च यश्चान्धो राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१३ ॥
पांढरे कोड असलेला, नपुंसक, कुष्ठरोगी, क्षयाने ग्रस्त, अपस्मारी आणि आंधळा — हे राजा, हे (निमंत्रणास) पात्र नाहीत.
13.61.14
चिकित्सका देवलका वृथा नियमधारिणः ।
सोमविक्रयिणश्चैव श्राद्धे नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१४ ॥
वैद्य, देवलक, व्यर्थ नियम पाळणारे आणि सोमविक्रेते — हे सुद्धा श्राद्धात (निमंत्रणास) पात्र नाहीत.
13.61.15
गायना नर्तकाश्चैव प्लवका वादकास्तथा ।
कथका योधकाश्चैव राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१५ ॥
गायक, नर्तक, कसरती करणारे, वादक, कथाकार आणि योद्धे — हे राजा, हे (निमंत्रणास) पात्र नाहीत.
13.61.16
होतारो वृषलानां च वृषलाध्यापकास्तथा ।
तथा वृषलशिष्याश्च राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१६ ॥
शूद्रांचे होते (यज्ञपुरोहित), शूद्रांचे अध्यापक आणि शूद्रांचे शिष्य — हे राजा, हे (निमंत्रणास) पात्र नाहीत.
13.61.17
अनुयोक्ता च यो विप्रो अनुयुक्तश्च भारत ।
नार्हतस्तावपि श्राद्धं ब्रह्मविक्रयिणौ हि तौ ॥ १३.६१.१७ ॥
हे भारता, प्रश्न विचारणारा ब्राह्मण आणि प्रश्न विचारला जाणारा ब्राह्मण — हे दोघेही श्राद्धास पात्र नाहीत, कारण ते ब्रह्म (वेदज्ञान) विकणारे आहेत.
13.61.18
अग्रणीर्यः कृतः पूर्वं वर्णावरपरिग्रहः ।
ब्राह्मणः सर्वविद्योऽपि राजन्नार्हति केतनम् ॥ १३.६१.१८ ॥
पूर्वी खालच्या वर्णांचा अग्रणी केलेला, खालच्या वर्णांचा स्वीकार करणारा ब्राह्मण — सर्व विद्या जाणणारा असला तरी, हे राजा, तो (निमंत्रणास) पात्र नाही.
13.61.19
अनग्नयश्च ये विप्रा मृतनिर्यातकाश्च ये ।
स्तेनाश्च पतिताश्चैव राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.१९ ॥
जे ब्राह्मण अग्निहीन आहेत, जे प्रेतवाहक आहेत, जे चोर आहेत आणि जे पतित आहेत - हे राजा, ते केतनाला (सन्मानचिन्हाला) पात्र नाहीत.
13.61.20
अपरिज्ञातपूर्वाश्च गणपूर्वाश्च भारत ।
पुत्रिकापूर्वपुत्राश्च श्राद्धे नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.२० ॥
ज्यांचा वंश अज्ञात आहे, जे गणसंघाचे सदस्य आहेत, हे भारता, जे पुत्रिकापुत्राचे पुत्र आहेत - ते श्राद्धात केतनाला पात्र नाहीत.
13.61.21
ऋणकर्ता च यो राजन्यश्च वार्धुषिको नरः ।
प्राणिविक्रयवृत्तिश्च राजन्नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.२१ ॥
जो कर्ज घेतो, जो राजन्य आहे, जो व्याजावर पैसे देणारा मनुष्य आहे, आणि ज्याची उपजीविका प्राणिविक्रयाने चालते - हे राजा, ते केतनाला पात्र नाहीत.
13.61.22
स्त्रीपूर्वाः काण्डपृष्ठाश्च यावन्तो भरतर्षभ ।
आजपा ब्राह्मणाश्चैव श्राद्धे नार्हन्ति केतनम् ॥ १३.६१.२२ ॥
जे स्त्रीच्या अधीन राहतात, ज्यांच्या पाठीवर धनुष्याच्या खुणा आहेत, हे भरतश्रेष्ठा, जितके आहेत, आणि जे बकऱ्या राखणारे ब्राह्मण आहेत - ते श्राद्धात केतनाला पात्र नाहीत.
13.61.23
श्राद्धे दैवे च निर्दिष्टो ब्राह्मणो भरतर्षभ ।
दातुः प्रतिग्रहीतुश्च शृणुष्वानुग्रहं पुनः ॥ १३.६१.२३ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, श्राद्ध आणि दैव कर्मात निर्देशिलेला ब्राह्मण - दात्यासाठी आणि स्वीकारणाऱ्यासाठी; आता त्यांचा अनुग्रह पुन्हा ऐक.
13.61.24
चीर्णव्रता गुणैर्युक्ता भवेयुर्येऽपि कर्षकाः ।
सावित्रीज्ञाः क्रियावन्तस्ते राजन्केतनक्षमाः ॥ १३.६१.२४ ॥
जे व्रते पाळलेले, गुणसंपन्न, शेतकरी असले तरी, सावित्री मंत्र जाणणारे आणि कर्म करणारे - हे राजा, ते केतनाला योग्य आहेत.
13.61.25
क्षात्रधर्मिणमप्याजौ केतयेत्कुलजं द्विजम् ।
न त्वेव वणिजं तात श्राद्धे च परिकल्पयेत् ॥ १३.६१.२५ ॥
युद्धात क्षात्रधर्म पाळणाऱ्या सत्कुलातील ब्राह्मणालाही ध्वजधारक नेमता येईल; परंतु हे तात, वाणिजाला श्राद्धात नेमू नये.
13.61.26
अग्निहोत्री च यो विप्रो ग्रामवासी च यो भवेत् ।
अस्तेनश्चातिथिज्ञश्च स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.२६ ॥
जो ब्राह्मण अग्निहोत्री, ग्रामवासी, चोर नसलेला आणि अतिथिधर्म जाणणारा असेल, तोच हे राजा, ध्वजधारक होण्यास योग्य आहे.
13.61.27
सावित्रीं जपते यस्तु त्रिकालं भरतर्षभ ।
भिक्षावृत्तिः क्रियावांश्च स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.२७ ॥
जो सावित्रीमंत्र तिन्ही काळी जपतो, भिक्षावृत्तीने जगतो आणि कर्मनिष्ठ आहे, हे भरतश्रेष्ठा, हे राजा, तोच ध्वजधारक होण्यास योग्य आहे.
13.61.28
उदितास्तमितो यश्च तथैवास्तमितोदितः ।
अहिंस्रश्चाल्पदोषश्च स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.२८ ॥
जो सूर्योदयापूर्वी आणि सूर्यास्तानंतर संध्या करतो, जो अहिंसक आणि अल्पदोषी आहे, हे राजा, तोच ध्वजधारक होण्यास योग्य आहे.
13.61.29
अकल्कको ह्यतर्कश्च ब्राह्मणो भरतर्षभ ।
संसर्ग भैक्ष्यवृत्तिश्च स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.२९ ॥
जो निष्कलंक, तर्कात न रमणारा, संगतीत संयमी आणि भिक्षावृत्तीने जगणारा ब्राह्मण आहे, हे भरतश्रेष्ठा, हे राजा, तोच ध्वजधारक होण्यास योग्य आहे.
13.61.30
अव्रती कितवः स्तेनः प्राणिविक्रयिको वणिक् ।
सनिष्कृतिः पुनः सोमं पीतवान्केतनक्षमः ॥ १३.६१.३० ॥
जो व्रतहीन, जुगारी, चोर, प्राणिविक्रय करणारा वाणिज, प्रायश्चित्त घेऊनही पुन्हा सोमपान केलेला आहे — तो ध्वजधारक होण्यास योग्य नाही.
13.61.31
अर्जयित्वा धनं पूर्वं दारुणैरपि कर्मभिः ।
भवेत्सर्वातिथिः पश्चात्स राजन्केतनक्षमः ॥ १३.६१.३१ ॥
प्रथम क्रूर कर्मांनीही धन मिळवून, नंतर तो सर्व अतिथींचा सत्कार करणारा होऊ शकतो; हे राजा, तो साक्षीदार होण्यास योग्य असू शकतो.
13.61.32
ब्रह्मविक्रयनिर्दिष्टं स्त्रिया यच्चार्जितं धनम् ।
अदेयं पितृविप्रेभ्यो यच्च क्लैब्यादुपार्जितम् ॥ १३.६१.३२ ॥
ब्राह्मणाच्या विक्रयाने मिळवलेले असे सांगितलेले, स्त्रीने मिळवलेले धन, आणि भ्याडपणाने कमावलेले धन — ते पितर व ब्राह्मणांना देण्यास योग्य नाही.
13.61.33
क्रियमाणेऽपवर्गे च यो द्विजो भरतर्षभ ।
न व्याहरति यद्युक्तं तस्याधर्मो गवानृतम् ॥ १३.६१.३३ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, विधी संपताना जो द्विज योग्य वचन बोलत नाही, त्याचे पाप गायीविषयी खोटे बोलण्यासारखे आहे.
13.61.34
श्राद्धस्य ब्राह्मणः कालः प्राप्तं दधि घृतं तथा ।
सोमक्षयश्च मांसं च यदारण्यं युधिष्ठिर ॥ १३.६१.३४ ॥
श्राद्धाचा काळ ब्राह्मणाचा आहे; दही आणि तूपही तसेच मिळते; सोमक्षय आणि अरण्यातील मांसही, हे युधिष्ठिरा.
13.61.35
मुहूर्तानां त्रयं पूर्वमह्नः प्रातरिति स्मृतम् ।
जपध्यानादिभिस्तस्मिन्विप्रैः कार्यं शुभव्रतम् ॥ १३.६१.३५ ॥
दिवसाचे पहिले तीन मुहूर्त प्रातःकाळ म्हणून स्मरले जातात; त्यात ब्राह्मणांनी जप, ध्यान इत्यादी शुभव्रत करावे.
13.61.36
सङ्गवाख्यं त्रिभागं तु मध्याह्नस्त्रिमुहूर्तकः ।
लौकिकं सङ्गवेऽर्धं च स्नानादि ह्यथ मध्यमे ॥ १३.६१.३६ ॥
संगव नावाचा एक तृतीयांश भाग; मध्याह्न तीन मुहूर्त; लौकिक कार्य संगवात अर्धे; स्नानादी मध्याह्नात.
13.61.37
चतुर्थमपराह्णं तु त्रिमुहूर्तं तु पित्र्यकम् ।
सायाह्नस्त्रिमुहूर्तं च मध्यमं कविभिः स्मृतम् ॥ १३.६१.३७ ॥
चौथा भाग अपराह्न असून तो तीन मुहूर्तांचा व पितरांचा आहे. सायंकाळही तीन मुहूर्तांची; मध्यम भाग ज्ञानी लोकांनी असे सांगितले आहे.
13.61.38
चतुर्थ त्वपराह्णाख्ये श्राद्धं कुर्यात्सदा नृप ॥ १३.६१.३८ ॥
हे राजा, अपराह्न नावाच्या चौथ्या भागात नेहमी श्राद्ध करावे.
13.61.39
प्रागुदीचीमुखा विप्राः विश्वेदेवे च दक्षिणाः ।
श्रावितेषु सुतृप्तेषु पिण्डं दद्यात्सदक्षिणम् ॥ १३.६१.३९ ॥
विश्वेदेवात ब्राह्मणांनी पूर्वोत्तर किंवा दक्षिणाभिमुख बसावे; मंत्र ऐकवून ते पूर्ण तृप्त झाल्यावर दक्षिणेसह पिंड द्यावा.
13.61.40
श्राद्धापवर्गे विप्रस्य दातारो वोस्त्वितीरयेत् ।
क्षत्रियस्यापि यो ब्रूयात्प्रीयन्तां पितरस्त्विति ॥ १३.६१.४० ॥
श्राद्धाच्या शेवटी ब्राह्मणाला 'दात्यांचे कल्याण होवो' असे म्हणावे; क्षत्रियालाही 'पितर प्रसन्न होवोत' असे म्हणावे.
13.61.41
अपवर्गे तु वैश्यस्य श्राद्धकर्मणि भारत ।
अक्षय्यमभिधातव्यं स्वस्ति शूद्रस्य भारत ॥ १३.६१.४१ ॥
हे भरतवंशी, श्राद्धकर्माच्या शेवटी वैश्याला 'अक्षय्य' असे म्हणावे; हे भरतवंशी, शूद्राला 'स्वस्ति' असे म्हणावे.
13.61.42
पुण्याहवाचनं दैवं ब्राह्मणस्य विधीयते ।
एतदेव निरोङ्कारं क्षत्रियस्य विधीयते ॥ १३.६१.४२ ॥
ब्राह्मणासाठी पुण्याहवाचन हे दैव कर्म विहित केले आहे; क्षत्रियासाठी हेच, ओंकाराशिवाय, विहित केले आहे.
13.61.43
वैश्यस्य दैवे वक्तव्यं प्रीयन्तां देवता इति ।
गोर्हिसायां चतुर्भागं पूर्वं विप्रातिकेतिनः ॥ १३.६१.४३ ॥
वैश्याने दैव कर्मात 'देवता प्रसन्न होवोत' असे म्हणावे. गोहिंसेत विप्रातिकेतीचा भाग प्रथम चतुर्थांश.
13.61.44
वर्णावरेषु भुञ्जानं क्रमाच्छूद्रे चतुर्गुणम् ।
नान्यत्र ब्राह्मणो ब्रूयात्पूर्वं विप्रेण केतितः ॥ १३.६१.४४ ॥
कनिष्ठ वर्णांत भोजन करणाऱ्यासाठी, क्रमाने शूद्रात चौपट. इतरत्र ब्राह्मणाने बोलू नये; आधी विप्राने आमंत्रित केले असेल तर.
13.61.45
अभोजने च दोषः स्याद्वर्जयेच्छूद्रकेतनम् ।
शूद्रान्नरसपुष्टाङ्गो द्विजो नोर्ध्वां गतिं लभेत् ॥ १३.६१.४५ ॥
न जेवल्यानेही दोष होतो; शूद्राचे निमंत्रण टाळावे. शूद्रान्नरसाने पुष्ट अंग असलेला द्विज उर्ध्व गती मिळवत नाही.
13.61.46
अशुचिर्नैव चाश्नीयान्नास्तिको मानवर्जितः ।
न पूर्वं लङ्घयेल्लोभादेकवर्णोऽपि पार्थिव ॥ १३.६१.४६ ॥
अशुद्ध, नास्तिक, मानरहित यांनी जेवू नये. लोभाने पूर्वीचा नियम ओलांडू नये, हे राजा, एकाच वर्णाचा असला तरीही.
13.61.47
विप्राः स्मृता भूमिदेवा उपकुर्वाणवर्जिताः ।
कर्मणामानुपूर्व्येण विदिपूर्वं कृतं शृणु ॥ १३.६१.४७ ॥
विप्र भूदेव म्हणून स्मरले जातात; उपकुर्वाण-रहित. कर्मांचा क्रम, वेदविधीनुसार केलेला, ऐक.
13.61.48
जातकर्मादिकाः सर्वास्त्रिषु वर्णेषु भारत ।
ब्रह्मक्षत्रे हि मन्त्रोक्ता वैश्यस्य च युधिष्ठिर ॥ १३.६१.४८ ॥
जातकर्म इत्यादी सर्व संस्कार, हे भारता, तिन्ही वर्णांत आहेत. ब्राह्मण आणि क्षत्रियांसाठी मंत्रपूर्वक विहित; वैश्यासाठीही, हे युधिष्ठिरा.
13.61.49
विप्रस्य रशना मौञ्जी मौर्वी राजन्यगामिनी ।
बाल्वजी ह्येव वैश्यस्य धर्म एष युधिष्ठिर ॥ १३.६१.४९ ॥
ब्राह्मणाची मेखला मुंजाची, क्षत्रियाची मौर्वीची आणि वैश्याची बाल्वजाची असते. हे युधिष्ठिरा, हाच धर्म आहे.
13.61.50
पालाशो द्विजदण्डः स्यादश्वत्थः क्षत्रियस्य तु ।
औदुम्बरश्च वैश्यस्य धर्म एष युधिष्ठिर ॥ १३.६१.५० ॥
द्विजाचा दंड पळसाचा, क्षत्रियाचा पिंपळाचा आणि वैश्याचा उंबराचा असावा. हे युधिष्ठिरा, हाच धर्म आहे.
13.61.51
दातुः प्रतिग्रहीतुश्च धर्माधर्माविमौ शृणु ।
ब्राह्मणस्यानृतेऽधर्मः प्रोक्तः पातकसंज्ञितः।
चतुर्गुणः क्षत्रियस्य वैश्यस्याष्टगुणः स्मृतः ॥ १३.६१.५१ ॥
दाता आणि प्रतिग्रहीता यांचे धर्म व अधर्म हे दोन्ही ऐक. ब्राह्मणाला असत्यामुळे होणारा अधर्म पातक म्हटला आहे; क्षत्रियाला चौपट आणि वैश्याला आठपट असे स्मरले आहे.
13.61.52
नान्यत्र ब्राह्मणोऽश्नीयात्पूर्वं विप्रेण केतितः ।
यवीयान्पशुहिंसायां तुल्यधर्मा भवेत्स हि ॥ १३.६१.५२ ॥
ब्राह्मणाने इतरत्र भोजन करू नये; आधी एखाद्या ब्राह्मणाने आमंत्रित केले असेल तरच. पशुहिंसेत यवीयान त्याच्यासारखा धर्मी होतो.
13.61.53
तथा राजन्यवैश्याभ्यां यद्यश्नीयात्तु केतितः ।
यवीयान्पशुहिंसायां भागार्धं समवाप्नुयात् ॥ १३.६१.५३ ॥
त्याचप्रमाणे क्षत्रिय किंवा वैश्याने आमंत्रित केलेला जर भोजन करील, तर पशुहिंसेत यवीयान अर्धा भाग मिळवतो.
13.61.54
दैवं वाऽप्यथवा पित्र्यं योऽश्नीयाद्ब्राह्मणादिषु ।
अस्नातो ब्राह्मणो राजंस्तस्याधर्मोऽनृतं स्मृतम् ॥ १३.६१.५४ ॥
देव किंवा पितरांसाठी अर्पिलेले अन्न, किंवा ब्राह्मणादींच्या घरचे भोजन जो ब्राह्मण स्नान न करता खातो, हे राजा, त्याचा अधर्म असत्य म्हटला आहे.
13.61.55
आशौचो ब्राह्मणो राजन्योऽश्नीयाद्ब्राह्मणादिषु ।
ज्ञानपूर्वमथो लोभात्तस्याधर्मो गवानृतम् ॥ १३.६१.५५ ॥
अशुद्ध ब्राह्मण किंवा क्षत्रिय ब्राह्मणादींसोबत भोजन करतो, जाणूनबुजून किंवा लोभाने, त्याचे अधर्मकृत्य गोहत्या किंवा असत्यासारखे मानले जाते.
13.61.56
अर्थेनान्येन यो लिप्सेत्कर्मार्थं चैव भारत ।
आमन्त्रयति राजेन्द्र तस्याधर्मोऽनृतं स्मृतम् ॥ १३.६१.५६ ॥
हे भरतवंशजा, जो धन किंवा दुसऱ्या वस्तूच्या बदल्यात कर्मासाठी मिळवू इच्छितो आणि आमंत्रण देतो, हे राजेंद्रा, त्याचे अधर्मकृत्य असत्यासारखे मानले जाते.
13.61.57
अवेदव्रतचारित्रास्त्रिभिर्वर्णैर्युधिष्ठिर ।
मन्त्रवत्परिविष्यन्ते तस्याधर्मो गवानृतम् ॥ १३.६१.५७ ॥
हे युधिष्ठिरा, वेद आणि व्रताचार नसलेल्यांना तीन वर्णांसाठी मंत्रपूर्वक वाढले जाते, त्यांचे अधर्मकृत्य गोहत्या किंवा असत्यासारखे मानले जाते.