મહાભારત · અધ્યાય 13.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.8.1
श्रुतं मे महदाख्यानमेतत्कुरुकुलोद्वह ।
सुदुष्प्रापं यद्ब्रवीषि ब्राह्मण्यं वदतांवर ॥ १३.८.१ ॥
હે કુરુકુળશ્રેષ્ઠ, તમે કહેલું આ મહાન આખ્યાન મેં સાંભળ્યું. હે વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ, બ્રાહ્મણત્વ અત્યંત દુર્લભ છે.
13.8.2
विश्वामिइत्रो महाराज राजा ब्राह्मणतां गतः ।
कथितं भवता सर्वं विस्तरेण पितामह ॥ १३.८.२ ॥
હે મહારાજ, રાજા વિશ્વામિત્ર બ્રાહ્મણત્વ પામ્યા. હે પિતામહ, તમે બધું વિસ્તારથી કહ્યું.
13.8.3
तच्च राजन्मया सर्वं श्रुतं बुद्धिमतांवर ।
आगमो हि परोऽस्माकं त्वत्तः कौरवनन्दन ॥ १३.८.३ ॥
હે રાજન, તે બધું મેં સાંભળ્યું. હે બુદ્ધિમાનોમાં શ્રેષ્ઠ, તમારી પાસેથી મળેલી આ પરંપરા અમારા માટે સર્વોચ્ચ છે, હે કૌરવનંદન.
13.8.4
वीतहव्यश्च नृपतिः श्रुतो मे विप्रतां गतः ।
तदेव तावद्गाङ्गेय श्रोतुमिच्छाम्यहं विभो ॥ १३.८.४ ॥
રાજા વીતહવ્ય પણ બ્રાહ્મણત્વ પામ્યા એવું મેં સાંભળ્યું છે. હે ગાંગેય, હે પ્રભુ, તે જ હું હવે સાંભળવા ઈચ્છું છું.
13.8.5
स केन कर्मणा प्राप्तो ब्राह्मण्यं राजसत्तमः ।
वरेण तपसा वाऽपि तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.८.५ ॥
તે રાજશ્રેષ્ઠ કયા કર્મથી બ્રાહ્મણત્વ પામ્યા? વરદાનથી કે તપથી? તે મને સમજાવવા યોગ્ય છો.
13.8.6
शृणु राजन्यथा राजा वीतहव्यो महायशाः ।
राजर्षिर्दुर्लभं प्राप्तो ब्राह्मण्यं लोकसत्कृतम् ॥ १३.८.६ ॥
હે રાજન, સાંભળો. મહાયશસ્વી રાજા વીતહવ્ય, રાજર્ષિ, જગતથી સન્માનિત એવું દુર્લભ બ્રાહ્મણત્વ કેવી રીતે પામ્યા તે સાંભળો.
13.8.7
मनोर्महात्मनस्तात प्रजा धर्मेण शासतः ।
बभूव पुत्रो धर्मात्मा शर्यातिरिति विश्रुतः ॥ १३.८.७ ॥
હે તાત, મહાત્મા મનુ ધર્મપૂર્વક પ્રજાનું શાસન કરતા હતા ત્યારે શર્યાતિ નામે વિખ્યાત ધર્માત્મા પુત્ર જન્મ્યો.
13.8.8
तस्यान्ववाये द्वौ राजन्राजानौ सम्बभूवतुः ।
हैहयस्तालजङ्घश्च वत्सेषु जयतांवर ॥ १३.८.८ ॥
હે રાજન, તેના વંશમાં બે રાજા જન્મ્યા — હૈહય અને તાલજંઘ; હે વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
13.8.9
हैहयस्य तु राजेन्द्र दशसु स्त्रीषु भारत ।
शतं बभूव पुत्राणां शूराणामनिवर्तिनाम्।
तुल्यरूपप्रभावानां बलिनां युद्धशालिनाम् ॥ १३.८.९ ॥
હે રાજેન્દ્ર, હે ભારત, હૈહયને દસ પત્નીઓથી સો પુત્રો થયા — શૂરવીર, યુદ્ધમાંથી ક્યારેય પાછા ન હટનારા, સમાન રૂપ અને તેજવાળા, બળવાન અને યુદ્ધકુશળ.
13.8.10
धनुर्वेदे च वेदे च सर्वत्रैव कृतश्रमाः ॥ १३.८.१० ॥
ધનુર્વેદમાં અને વેદમાં પણ, સર્વ રીતે, તેઓએ પરિશ્રમ કરીને નિપુણતા મેળવી હતી.
13.8.11
काशिष्वपि नृपो राजन्दिवोदासपितामहः ।
हर्यश्व इति विख्यातो बभूव जयतांवरः ॥ १३.८.११ ॥
કાશીઓમાં પણ, હે રાજન, દિવોદાસના પિતામહ હર્યશ્વ નામે રાજા હતા; તેઓ વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ હતા.
13.8.12
स वीतहव्यदायादैरागत्य पुरुषर्षभ ।
गङ्गायमुनयोर्मध्ये सङ्ग्रामे विनिपातितः ॥ १३.८.१२ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, વીતહવ્યના વંશજો આવીને ગંગા અને યમુનાની વચ્ચે યુદ્ધમાં તેને મારી નાખ્યો.
13.8.13
तं तु हत्वा नरपतिं हैहयास्ते महारथाः ।
प्रतिजग्मुः पुरीं रम्यां वत्सानामकुतोभयाः ॥ १३.८.१३ ॥
તે રાજાને મારીને તે મહારથી હૈહયો નિર્ભય થઈને વત્સોની રમણીય નગરીમાં પાછા ફર્યા.
13.8.14
हर्यश्वस्य च दायादः काशिराजोऽभ्यषिच्यत ।
सुदेवो देवसंकाशः साक्षाद्धर्म इवापरः ॥ १३.८.१४ ॥
હર્યશ્વનો વંશજ કાશીરાજ સુદેવ અભિષિક્ત થયો; તે દેવતુલ્ય હતો, જાણે સાક્ષાત બીજો ધર્મ.
13.8.15
स पालयामास महीं धर्मात्मा काशिनन्दनः ।
तैर्वीतहव्यैरागत्य युधि सर्वैर्विनिर्जितः ॥ १३.८.१५ ॥
ધર્મતત્પર કાશીનંદને પૃથ્વીનું પાલન કર્યું; વીતહવ્યોએ આવીને યુદ્ધમાં તેને સંપૂર્ણપણે હરાવ્યો.
13.8.16
तमथाजौ विनिर्जित्य प्रतिजग्मुर्यथागतम् ।
सौदेविस्त्वथ काशीशोदिवोदासोऽभ्यषिच्यत ॥ १३.८.१६ ॥
યુદ્ધમાં તેને જીતીને તેઓ જેમ આવ્યા હતા તેમ પાછા ગયા; પછી સુદેવનો પુત્ર, કાશીનો સ્વામી દિવોદાસ અભિષિક્ત થયો.
13.8.17
दिवोदासस्तु विज्ञाय वीर्य तेषां यतात्मनाम् ।
वाराणसीं महातेजा निर्ममे शक्रशासनात् ॥ १३.८.१७ ॥
પરંતુ સંયમી વીતહવ્યોનું બળ જાણીને મહાતેજસ્વી દિવોદાસે ઇન્દ્રની આજ્ઞાથી વારાણસી નગરી બાંધી.
13.8.18
विप्रक्षत्रियसम्बाधां वैश्यशूद्रसमाकुलाम् ।
नैकद्रव्योच्चयवतीं समृद्धविपणापणाम् ॥ १३.८.१८ ॥
તે બ્રાહ્મણો અને ક્ષત્રિયોથી ભરાયેલું, વૈશ્યો અને શૂદ્રોથી ધમધમતું, અનેક વસ્તુઓના ઢગલાવાળું અને સમૃદ્ધ બજારો તથા દુકાનોવાળું હતું.
13.8.19
गङ्गाया उत्तरे कूले वप्रान्ते राजसत्तम् ।
गोमत्या दक्षिणे कूले शक्रस्येवामरावतीम्। ॥ १३.८.१९ ॥
હે રાજશ્રેષ્ઠ, ગંગાના ઉત્તર કિનારે, કિલ્લાની કિનારે, ગોમતીના દક્ષિણ કિનારે, ઇન્દ્રની અમરાવતી જેવું (નગર).
13.8.20
तत्र तं राजशार्दूलं निवसन्तं महीपतिम् ।
आगत्य हैहया भूयः पर्यधावन्त भारत ॥ १३.८.२० ॥
ત્યાં વસતા તે રાજશાર્દૂલ, મહીપતિ પાસે હૈહયો ફરી આવીને તેની ચારે તરફ દોડી પડ્યા, હે ભારત.
13.8.21
स निष्क्रम्य ददौ युद्धं तेभ्यो राजा महाबलः ।
देवासुरसमं घोरं दिवोदासो महाद्युतिः ॥ १३.८.२१ ॥
તે મહાબળવાન, મહાતેજસ્વી રાજા દિવોદાસ બહાર નીકળીને તેમની સાથે યુદ્ધ કરવા લાગ્યો; તે દેવાસુર યુદ્ધ જેવું ભયંકર હતું.
13.8.22
स तु युद्धे महाराज दिनानां दशतीर्दश ।
हतवाहनभूयिष्ठस्ततो दैन्यमुपागमत् ॥ १३.८.२२ ॥
હે મહારાજ, તે યુદ્ધમાં દસ-દસ દિવસ લડ્યો; પછી તેના મોટાભાગના વાહનો માર્યા જતાં તે દીનતાને પામ્યો.
13.8.23
हतयोधस्ततो राजन्क्षीणकोशश्चक भूमिपः ।
दिवोदासः पुरीं त्यक्त्वा पलायनपरोऽभवत् ॥ १३.८.२३ ॥
હે રાજન, યોદ્ધાઓ માર્યા જતાં અને ખજાનો ક્ષીણ થતાં ભૂમિપતિ દિવોદાસ નગર છોડીને પલાયનમાં તત્પર થયો.
13.8.24
गत्वाऽऽश्रमपदं रम्यं भरद्वाजस्य धीमतः ।
जगाम शरणं राजा कृताञ्जलिररिंदम् ॥ १३.८.२४ ॥
હે શત્રુદમન, રમણીય આશ્રમે જઈને રાજા હાથ જોડીને બુદ્ધિમાન ભરદ્વાજની શરણે ગયો.
13.8.25
तमुवाच भरद्वाजो ज्येष्ठः पुत्रो बृहस्पतेः ।
पुरोधाः शीलसम्पन्नो दिवोदासं महीपतिम् ॥ १३.८.२५ ॥
બૃહસ્પતિના જ્યેષ્ઠ પુત્ર, શીલસંપન્ન પુરોહિત ભરદ્વાજે મહીપતિ દિવોદાસને કહ્યું.
13.8.26
किमागमनकृत्यं ते सर्वं प्रबूहि मे नृप ।
यत्ते प्रियं तत्करिष्ये न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥ १३.८.२६ ॥
હે રાજન, તારા આવવાનું સંપૂર્ણ પ્રયોજન મને કહે. જે તને પ્રિય છે તે હું કરીશ; આમાં મને કોઈ સંકોચ નથી.
13.8.27
भगवन्वैतहव्यैर्मे युद्धे वंशः प्रणाशितः ।
अहमेकः परिद्यूनो भवन्तं शरणं गतः ॥ १३.८.२७ ॥
હે ભગવન્, વીતહવ્યોએ યુદ્ધમાં મારો વંશ નષ્ટ કર્યો. હું એકલો દુઃખી થઈને તમારી શરણે આવ્યો છું.
13.8.28
शिष्यस्नेहेन भगवंस्त्वं मां रक्षितुमर्हसि ।
एकशेषः कृतो वंशो मम तैः पापकर्मभिः ॥ १३.८.२८ ॥
હે ભગવન્, શિષ્ય પ્રત્યેના સ્નેહથી તમે મારું રક્ષણ કરવા યોગ્ય છો. તે પાપીઓએ મારા વંશમાં માત્ર એકને જ બાકી રાખ્યો છે.
13.8.29
तमुवाच महाभागो भरद्वाजः प्रतापवान् ।
न भेतव्यं न भेतव्यं सौदेव व्येतु ते भयम् ॥ १३.८.२९ ॥
મહાભાગ્યશાળી, પ્રતાપી ભરદ્વાજે તેને કહ્યું — "ડરીશ નહીં, ડરીશ નહીં, હે સૌદેવ! તારો ભય દૂર થાઓ."
13.8.30
अहमिष्टिं करिष्यामि पुत्रार्थं ते विशाम्पते ।
वीतहव्यसहस्राणि येन त्वं प्रहरिष्यसि ॥ १३.८.३० ॥
હે પ્રજાપતિ, તારા માટે પુત્ર પ્રાપ્તિ અર્થે હું યજ્ઞ કરીશ; જેથી તું વીતહવ્યોના હજારોને પ્રહાર કરીશ.
13.8.31
तत इष्टिं चकारर्षिस्तस्य वै पुत्रकामिकीम् ।
अथास्य तनयो जज्ञे दैवोदासः प्रतर्दनः ॥ १३.८.३१ ॥
પછી તે ઋષિએ તેના માટે પુત્રકામેષ્ટિ યજ્ઞ કર્યો. પછી દૈવોદાસનો પુત્ર પ્રતર્દન જન્મ્યો.
13.8.32
स जातमात्रो ववृधे समाः सद्यस्त्रयोदश ।
वेदं चापि जगौ कृत्स्नं धनुर्वेदं च भारत ॥ १३.८.३२ ॥
જન્મતાં જ તે તેર વર્ષ જેટલો મોટો થયો. હે ભારત, તેણે સંપૂર્ણ વેદ અને ધનુર્વેદ પણ ગાયો.
13.8.33
योगेन च समाविष्टो भरद्वाजेन धीमता ।
कृत्स्नं हि तेजो यल्लोके तदेतद्देहमाविशत् ॥ १३.८.३३ ॥
યોગથી બુદ્ધિમાન ભરદ્વાજ સાથે જોડાઈને, જગતમાં જે સમગ્ર તેજ છે તે તેના દેહમાં પ્રવેશ્યું.
13.8.34
ततः स कवची धन्वी स्तूयमानः सुरर्षिभिः ।
बन्दिभिर्वन्द्यमानश्च बभौ सूर्य इवोदितः ॥ १३.८.३४ ॥
પછી કવચ અને ધનુષ્ય ધારણ કરેલો તે, દેવર્ષિઓ દ્વારા સ્તુતિ પામતો અને બંદીજનો દ્વારા વંદાતો, ઉગેલા સૂર્યની જેમ શોભ્યો.
13.8.35
स रथी बद्धनिस्त्रिंशो बभौ दीप्त इवानलः ।
प्रययौ स धनुर्धुन्वन्विवर्षिषुरिवाम्बुदः ॥ १३.८.३५ ॥
રથી, તલવાર બાંધેલો તે બળતી અગ્નિની જેમ શોભ્યો. ધનુષ્ય હલાવતો, વરસવા ઉદ્યત મેઘની જેમ તે આગળ વધ્યો.
13.8.36
तं दृष्ट्वा परमं हर्षं सुदेवतनयो ययौ ।
मेने च मनसा दग्धान्वैतहव्यान्स पार्थिवः ॥ १३.८.३६ ॥
તેને જોઈને પરમ હર્ષથી સુદેવનો પુત્ર ચાલ્યો ગયો; તે રાજાએ મનમાં વૈતહવ્યોને બળેલા માન્યા.
13.8.37
ततोसौ यौवराज्ये च स्थापयित्वा प्रतर्दनम् ।
कृतकृत्यं तदाऽऽत्मानं स राजा प्रत्यपद्यत ॥ १३.८.३७ ॥
પછી તેણે પ્રતર્દનને યુવરાજપદે સ્થાપીને પોતાને કૃતકૃત્ય માન્યો; તે રાજા સંતુષ્ટ થયો.
13.8.38
ततस्तु वैतहव्यानां वधाय स महीपतिः ।
पुत्रं प्रस्थापयासास प्रतर्दनमरिंदमम् ॥ १३.८.३८ ॥
પછી તે રાજાએ વૈતહવ્યોના વધ માટે શત્રુઓનું દમન કરનાર પોતાના પુત્ર પ્રતર્દનને મોકલ્યો.
13.8.39
सरथः स तु संतीर्य गङ्गामाशु पराक्रमी ।
प्रययौ वीतहव्यानां पुरीं परपुरंजयः ॥ १३.८.३९ ॥
રથ સહિત તે પરાક્રમી શીઘ્રતાથી ગંગા પાર કરીને, શત્રુનગરો જીતનારો થઈ વીતહવ્યોની નગરી તરફ ગયો.
13.8.40
वैतहव्यास्तु संश्रुत्य रथघोषं समुद्धतम् ।
निर्ययुर्नगराकारै रथैः पररथारुजैः ॥ १३.८.४० ॥
વૈતહવ્યોએ ઊછળતો રથઘોષ સાંભળીને, નગર જેવડા વિશાળ, શત્રુરથોનો નાશ કરનારા રથો સાથે બહાર નીકળ્યા.
13.8.41
निष्क्रम्य ते नरव्याघ्रा दंशिताश्चित्रयोधिनः ।
प्रतर्दनं समाजग्मुः शरवर्षैरुदायुधाः ॥ १३.८.४१ ॥
તે નરવ્યાઘ્રો, કવચધારી વિચિત્ર યોદ્ધાઓ બહાર નીકળીને, બાણોની વર્ષા કરતા, શસ્ત્રો ઉગામીને પ્રતર્દન પાસે આવ્યા.
13.8.42
शस्त्रैश्च विविधाकारै रथौघैश्च युधिष्ठिर ।
अभ्यवर्षन्त राजानं हिमवन्तमिवाम्बुदाः ॥ १३.८.४२ ॥
હે યુધિષ્ઠિર! વિવિધ આકારનાં શસ્ત્રો અને રથસમૂહોથી તેઓ તે રાજા પર, મેઘ હિમાલય પર વરસે તેમ વરસી પડ્યા.
13.8.43
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य तेषां राजा प्रतर्दनः ।
जघान तान्महातेजा वज्रानलसमैः शरैः ॥ १३.८.४३ ॥
રાજા પ્રતર્દને અસ્ત્રોથી તેમના અસ્ત્રો રોકીને, મહાતેજસ્વી થઈ વજ્ર અને અગ્નિ સમાન બાણોથી તેમને હણ્યા.
13.8.44
कृत्तोत्तमाङ्गास्ते राजन्भल्लैः शतसहस्रशः ।
अपतन्रुधिरार्द्राङ्गा निकृत्ता इव किंशुकाः ॥ १३.८.४४ ॥
હે રાજન્, ભલ્લોથી સેંકડો-હજારો માથાં કપાયેલા તેઓ લોહીથી ભીંજાયેલા દેહે કાપેલા કિંશુક વૃક્ષોની જેમ પડ્યા.
13.8.45
हतेषु तेषु सर्वेषु वीतहव्यः सुतेष्वथ ।
प्राद्रवन्नगरं हित्वा भृगोराश्रममप्युत ॥ १३.८.४५ ॥
તેઓ બધા, વીતહવ્યના સર્વ પુત્રો હણાયા પછી, વીતહવ્ય નગર છોડીને ભૃગુના આશ્રમ તરફ ભાગ્યો.
13.8.46
ययौ भृगुं च शरणं वीतहव्यो नराधिपः ।
अभयं च ददौ तस्मै वीतहव्याय भार्गवः।
आसनं शिष्यमध्ये च भृगुरन्यत्समादिशत् ॥ १३.८.४६ ॥
રાજા વીતહવ્ય ભૃગુની શરણે ગયો; ભાર્ગવે વીતહવ્યને અભય આપ્યું; ભૃગુએ શિષ્યોની વચ્ચે તેને આસન આપવાનો બીજો આદેશ આપ્યો.
13.8.47
अथानुपदमेवाशु तत्रागच्छत्प्रतर्दनः ।
स प्राप्य चाश्रमपदं दिवोदासात्मजोऽब्रवीत् ॥ १३.८.४७ ॥
પછી તરત જ પ્રતર્દન તેની પાછળ ત્યાં આવ્યો. આશ્રમે પહોંચીને દિવોદાસનો પુત્ર બોલ્યો.
13.8.48
भोभो केऽत्राश्रमे सन्ति भृगोः शिष्या महात्मनः ।
द्रष्टुमिच्छे मुनिमहं तस्याचक्षत मामिति ॥ १३.८.४८ ॥
અરે અરે, આ આશ્રમમાં મહાત્મા ભૃગુના શિષ્યો કોણ છે? હું મુનિને જોવા ઇચ્છું છું. તેમણે મને કહ્યું.
13.8.49
स तं विदित्वा तु भृगुर्निश्चक्रामाश्रमात्तदा ।
पूजयामास च ततो विधिना नृपसत्तमम् ॥ १३.८.४९ ॥
તેને ઓળખીને ભૃગુ ત્યારે આશ્રમમાંથી બહાર આવ્યા અને વિધિપૂર્વક તે શ્રેષ્ઠ રાજાનો સત્કાર કર્યો.
13.8.50
उवाच चैनं राजेन्द्र किं कार्यं ब्रूहि पार्थिव ।
स चोवाच नृपस्तस्मै यदागमनकारणम् ॥ १३.८.५० ॥
તેમણે કહ્યું, "હે રાજેન્દ્ર, હે પાર્થિવ, શું કરવાનું છે તે કહો." અને તે રાજાએ તેમને પોતાના આવવાનું કારણ કહ્યું.
13.8.51
अयं ब्रह्मन्नितो राजा वीतहव्यो विसर्ज्यताम् ।
अस्य पुत्रैर्हि मे कृत्स्नो ब्रह्मन्वंशः प्रणाशितः ॥ १३.८.५१ ॥
હે બ્રાહ્મણ, આ રાજા વીતહવ્યને અહીંથી છોડી દો. તેના પુત્રોએ મારો આખો વંશ નષ્ટ કરી નાખ્યો છે.
13.8.52
उत्सादितश्च विषयः काशीनां रत्नसञ्चयः ।
एतस्य वीर्यदृप्तस्य हतं पुत्रशतं मया।
अस्येदानीं वधादद्य भविष्याम्यनृणः पितुः ॥ १३.८.५२ ॥
કાશીઓનો પ્રદેશ ઉજાડી નાખવામાં આવ્યો અને તેમનો રત્નભંડાર લૂંટાયો. તેના પરાક્રમના ગર્વમાં મેં તેના સો પુત્રોને મારી નાખ્યા. હવે આજે તેનો વધ કરીને હું મારા પિતાના ઋણથી મુક્ત થઈશ.
13.8.53
तमुवाच कृपाविष्टो भृगुर्धर्मभृतांवरः ।
नेहास्ति क्षत्रियः कश्चित्सर्वे हीमे द्विजातयः ॥ १३.८.५३ ॥
કરુણાથી ભરેલા, ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ ભૃગુએ તેને કહ્યું, "અહીં કોઈ ક્ષત્રિય નથી; આ સૌ દ્વિજ છે."
13.8.54
एतत्तु वचनं श्रुत्वा भृगोस्तथ्यं प्रतर्दनः ।
पादावुपस्पृश्य शनैः प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.८.५४ ॥
ભૃગુનાં આ સત્ય વચન સાંભળીને પ્રતર્દને તેમના ચરણ સ્પર્શ્યા અને પ્રસન્ન થઈને ધીમેથી આ વાત કહી.
13.8.55
एवमप्यस्मि भगवन्कृतकृत्यो न संशयः ।
य एष राजा वीर्येण स्वजातिं त्याजितो मया ॥ १३.८.५५ ॥
આ રીતે હું કૃતકૃત્ય છું, એમાં સંશય નથી. આ રાજાને મેં મારા પરાક્રમથી પોતાની જાતિમાંથી છૂટો પાડ્યો છે.
13.8.56
अनुजानीहि मां ब्रह्मन्ध्यायस्व च शिवेन माम् ।
त्याजितो हि मया जातिमेव राजा भृगूद्वह ॥ १३.८.५६ ॥
હે બ્રાહ્મણ, મને જવાની અનુમતિ આપો અને કલ્યાણથી મારું ધ્યાન કરો. હે ભૃગુશ્રેષ્ઠ, આ રાજાને મેં ખરેખર તેની જાતિમાંથી છૂટો પાડ્યો છે.
13.8.57
ततस्तेनाभ्यनुज्ञातो ययौ राजा प्रतर्दनः ।
यथागतं महाराज मुक्त्वा विषमिवोरगः ॥ १३.८.५७ ॥
પછી તેમની અનુમતિ પામીને રાજા પ્રતર્દન જે રીતે આવ્યો હતો તે જ રીતે ચાલ્યો ગયો, હે મહારાજ, જેમ સાપ વિષ છોડીને જાય છે.
13.8.58
भृगोर्वचनमात्रेण स च ब्रह्मर्षितां गतः ।
वीतहव्यो महाराज ब्रह्मवादित्वमेव च ॥ १३.८.५८ ॥
ભૃગુના માત્ર વચનથી તે બ્રહ્મર્ષિપદ પામ્યો, હે મહારાજ; વીતહવ્યે બ્રહ્મવાદિત્વ પણ પ્રાપ્ત કર્યું.
13.8.59
तस्य गृत्समदः पुत्रो रूपेणेन्द्र इवापरः ।
शक्रस्त्वमिति यो दैत्यैर्निगृहीतः किलाभवत् ॥ १३.८.५९ ॥
તેનો પુત્ર ગૃત્સમદ હતો, જે રૂપમાં જાણે બીજો ઇન્દ્ર હતો; 'તું શક્ર છે' એમ કહીને દૈત્યોએ તેને પકડ્યો હતો.
13.8.60
ऋग्वेदे वर्तते चाग्र्या श्रुतिर्यस्य महात्मनः ।
यत्र गृत्समदो राजन्ब्राह्मणैः स महीयते ॥ १३.८.६० ॥
ઋગ્વેદમાં તે મહાત્માની શ્રેષ્ઠ શ્રુતિ વિદ્યમાન છે; હે રાજન, ત્યાં ગૃત્સમદ બ્રાહ્મણો દ્વારા સન્માનિત થાય છે.
13.8.61
स ब्रह्मचारी विप्रर्षिः श्रीमान्गृत्समदोऽभवत् ।
पुत्रो गृत्समदस्यापि विप्रः सावैनसोऽभवत् ॥ १३.८.६१ ॥
તે બ્રહ્મચારી, વિપ્રર્ષિ, શ્રીમાન ગૃત્સમદ થયા. ગૃત્સમદનો પુત્ર પણ વિપ્ર સાવૈનસ થયો.
13.8.62
सावैनसस्य पुत्रो वै वितस्त्यस्तस्य चात्मजः ।
वितस्त्यस्य सुतस्तस्य शिवस्तश्चात्मजोऽभवत् ॥ १३.८.६२ ॥
સાવૈનસનો પુત્ર વિતસ્તિ; તેનો પુત્ર પણ થયો. વિતસ્તિનો પુત્ર શિવ; તેને પણ એક પુત્ર થયો.
13.8.63
श्रवास्तस्य सुतश्चर्षिः श्रवसश्चाभवत्तमः ।
तमसश्च प्रकाशोऽभूत्तनयो द्विजसत्तमः ॥ १३.८.६३ ॥
તેનો પુત્ર ઋષિ શ્રવા; શ્રવાનો પુત્ર તમસ. તમસનો પુત્ર પ્રકાશ, જે દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ હતો.
13.8.64
प्रकाशस्य च वागिन्द्रो बभूव जयतांवरः ।
तस्यात्मजश्च प्रमितिर्वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १३.८.६४ ॥
પ્રકાશનો પુત્ર વાગિન્દ્ર, વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ. તેનો પુત્ર પ્રમિતિ, વેદ-વેદાંગોમાં પારંગત.
13.8.65
घृताच्यां तस्य पुत्रस्तु रुरुर्नामोदपद्यत ।
प्रमद्वरायां तु रुरोः पुत्रः समुदपद्यत।
शुनको नाम विप्रर्षिर्यस्य पुत्रोऽथ शौनकः ॥ १३.८.६५ ॥
ઘૃતાચીથી તેને રુરુ નામે પુત્ર જન્મ્યો. પ્રમદ્વરાથી રુરુને પુત્ર જન્મ્યો; તે વિપ્રર્ષિ શુનક, જેનો પુત્ર શૌનક.
13.8.66
एवं विप्रत्वमगमद्वीतहव्यो नराधिपः ।
भृगोः प्रसादाद्राजेन्द्र क्षत्रियः क्षत्रियर्षभ ॥ १३.८.६६ ॥
આ રીતે નરાધિપ વીતહવ્ય ભૃગુની કૃપાથી બ્રાહ્મણત્વ પામ્યો. હે રાજેન્દ્ર, હે ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠ, તે ક્ષત્રિય જ હતો.
13.8.67
एष ते कथितो वंशो राजन्गार्त्समदो मया ।
विस्तरेण महाराज किमन्यदनुपृच्छसि ॥ १३.८.६७ ॥
હે રાજન્, ગાર્ત્સમદનો આ વંશ મેં તમને વિગતવાર કહી સંભળાવ્યો છે. હે મહારાજ, હવે બીજું શું પૂછો છો?