महाभारत · अध्याय 13.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.8.1
श्रुतं मे महदाख्यानमेतत्कुरुकुलोद्वह ।
सुदुष्प्रापं यद्ब्रवीषि ब्राह्मण्यं वदतांवर ॥ १३.८.१ ॥
हे कुरुकुलश्रेष्ठा, आपण सांगितलेले हे महान आख्यान मी ऐकले. वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठा, ब्राह्मण्य अत्यंत दुर्लभ आहे.
13.8.2
विश्वामिइत्रो महाराज राजा ब्राह्मणतां गतः ।
कथितं भवता सर्वं विस्तरेण पितामह ॥ १३.८.२ ॥
हे महाराज, राजा विश्वामित्र ब्राह्मण्य पावला. हे पितामहा, आपण सर्व काही विस्ताराने सांगितले.
13.8.3
तच्च राजन्मया सर्वं श्रुतं बुद्धिमतांवर ।
आगमो हि परोऽस्माकं त्वत्तः कौरवनन्दन ॥ १३.८.३ ॥
राजा, ते सर्व मी ऐकले. बुद्धिमंतांमध्ये श्रेष्ठा, आपल्याकडून मिळालेली ही परंपराच आमच्यासाठी सर्वश्रेष्ठ आहे, हे कौरवनंदना.
13.8.4
वीतहव्यश्च नृपतिः श्रुतो मे विप्रतां गतः ।
तदेव तावद्गाङ्गेय श्रोतुमिच्छाम्यहं विभो ॥ १३.८.४ ॥
राजा वीतहव्यही ब्राह्मण्य पावला असे मी ऐकले आहे. हे गांगेया, हे प्रभो, तेच आता मला ऐकायचे आहे.
13.8.5
स केन कर्मणा प्राप्तो ब्राह्मण्यं राजसत्तमः ।
वरेण तपसा वाऽपि तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.८.५ ॥
त्या राजश्रेष्ठाने कोणत्या कर्माने ब्राह्मण्य मिळवले? वरदानाने की तपाने? ते मला सांगावे.
13.8.6
शृणु राजन्यथा राजा वीतहव्यो महायशाः ।
राजर्षिर्दुर्लभं प्राप्तो ब्राह्मण्यं लोकसत्कृतम् ॥ १३.८.६ ॥
हे राजा, ऐक. महायशस्वी राजा वीतहव्य, राजर्षी, जगाने सन्मानलेले ते दुर्लभ ब्राह्मण्य कसे प्राप्त करता झाला ते ऐक.
13.8.7
मनोर्महात्मनस्तात प्रजा धर्मेण शासतः ।
बभूव पुत्रो धर्मात्मा शर्यातिरिति विश्रुतः ॥ १३.८.७ ॥
हे तात, महात्मा मनू धर्माने प्रजेचे शासन करत असताना शर्याती नावाचा प्रसिद्ध धर्मात्मा पुत्र जन्मला.
13.8.8
तस्यान्ववाये द्वौ राजन्राजानौ सम्बभूवतुः ।
हैहयस्तालजङ्घश्च वत्सेषु जयतांवर ॥ १३.८.८ ॥
हे राजा, त्याच्या वंशात दोन राजे जन्मले — हैहय आणि तालजंघ; हे विजेत्यांमध्ये श्रेष्ठा.
13.8.9
हैहयस्य तु राजेन्द्र दशसु स्त्रीषु भारत ।
शतं बभूव पुत्राणां शूराणामनिवर्तिनाम्।
तुल्यरूपप्रभावानां बलिनां युद्धशालिनाम् ॥ १३.८.९ ॥
हे राजेन्द्रा, हे भारता, हैहयाला दहा स्त्रियांपासून शंभर पुत्र झाले — शूर, युद्धातून कधी न परतणारे, समान रूप आणि तेजाचे, बलवान आणि युद्धकुशल.
13.8.10
धनुर्वेदे च वेदे च सर्वत्रैव कृतश्रमाः ॥ १३.८.१० ॥
धनुर्वेदात आणि वेदातही, सर्व प्रकारे, त्यांनी कष्ट घेऊन प्रावीण्य मिळवले होते.
13.8.11
काशिष्वपि नृपो राजन्दिवोदासपितामहः ।
हर्यश्व इति विख्यातो बभूव जयतांवरः ॥ १३.८.११ ॥
काशींमध्येही, हे राजा, दिवोदासाचे आजोबा हर्यश्व नावाचा राजा होता; तो विजेत्यांमध्ये श्रेष्ठ होता.
13.8.12
स वीतहव्यदायादैरागत्य पुरुषर्षभ ।
गङ्गायमुनयोर्मध्ये सङ्ग्रामे विनिपातितः ॥ १३.८.१२ ॥
हे पुरुषश्रेष्ठा, वीतहव्याच्या वंशजांनी येऊन गंगा आणि यमुना यांच्या मध्ये युद्धात त्याला ठार केले.
13.8.13
तं तु हत्वा नरपतिं हैहयास्ते महारथाः ।
प्रतिजग्मुः पुरीं रम्यां वत्सानामकुतोभयाः ॥ १३.८.१३ ॥
त्या राजाला ठार मारून ते महारथी हैहय निर्भयपणे वत्सांच्या रमणीय नगरीला परत गेले.
13.8.14
हर्यश्वस्य च दायादः काशिराजोऽभ्यषिच्यत ।
सुदेवो देवसंकाशः साक्षाद्धर्म इवापरः ॥ १३.८.१४ ॥
हर्यश्वाचा वंशज काशीराज सुदेव अभिषिक्त झाला; तो देवतुल्य होता, जणू साक्षात दुसरा धर्मच.
13.8.15
स पालयामास महीं धर्मात्मा काशिनन्दनः ।
तैर्वीतहव्यैरागत्य युधि सर्वैर्विनिर्जितः ॥ १३.८.१५ ॥
धर्मात्मा काशीनंदनाने पृथ्वीचे पालन केले; वीतहव्यांनी येऊन युद्धात त्याचा पूर्ण पराभव केला.
13.8.16
तमथाजौ विनिर्जित्य प्रतिजग्मुर्यथागतम् ।
सौदेविस्त्वथ काशीशोदिवोदासोऽभ्यषिच्यत ॥ १३.८.१६ ॥
युद्धात त्याला जिंकून ते जसे आले तसेच परत गेले; मग सुदेवाचा पुत्र, काशीचा स्वामी दिवोदास अभिषिक्त झाला.
13.8.17
दिवोदासस्तु विज्ञाय वीर्य तेषां यतात्मनाम् ।
वाराणसीं महातेजा निर्ममे शक्रशासनात् ॥ १३.८.१७ ॥
पण त्या संयमी वीतहव्यांचे सामर्थ्य जाणून महातेजस्वी दिवोदासाने इंद्राच्या आज्ञेने वाराणसी नगरी वसवली.
13.8.18
विप्रक्षत्रियसम्बाधां वैश्यशूद्रसमाकुलाम् ।
नैकद्रव्योच्चयवतीं समृद्धविपणापणाम् ॥ १३.८.१८ ॥
ते ब्राह्मण व क्षत्रियांनी गजबजलेले, वैश्य व शूद्रांनी भरलेले, अनेक वस्तूंच्या राशींनी समृद्ध आणि भरभराटीच्या बाजारपेठा व दुकानांनी युक्त होते.
13.8.19
गङ्गाया उत्तरे कूले वप्रान्ते राजसत्तम् ।
गोमत्या दक्षिणे कूले शक्रस्येवामरावतीम्। ॥ १३.८.१९ ॥
हे राजश्रेष्ठा, गंगेच्या उत्तर तीरावर, प्राकाराच्या कडेला, गोमतीच्या दक्षिण तीरावर, इंद्राच्या अमरावतीसारखे (नगर).
13.8.20
तत्र तं राजशार्दूलं निवसन्तं महीपतिम् ।
आगत्य हैहया भूयः पर्यधावन्त भारत ॥ १३.८.२० ॥
तेथे राहणाऱ्या त्या राजसिंहाकडे, पृथ्वीपतीकडे, हैहय पुन्हा येऊन त्याच्याभोवती धावले, हे भारता.
13.8.21
स निष्क्रम्य ददौ युद्धं तेभ्यो राजा महाबलः ।
देवासुरसमं घोरं दिवोदासो महाद्युतिः ॥ १३.८.२१ ॥
तो महाबली, महातेजस्वी राजा दिवोदास बाहेर पडला आणि त्यांच्याशी युद्ध केले; ते देवासुरयुद्धासारखे भयंकर होते.
13.8.22
स तु युद्धे महाराज दिनानां दशतीर्दश ।
हतवाहनभूयिष्ठस्ततो दैन्यमुपागमत् ॥ १३.८.२२ ॥
हे महाराजा, तो युद्धात दहा-दहा दिवस लढला; नंतर त्याची बहुतेक वाहने मारली गेल्यावर तो दीनतेला प्राप्त झाला.
13.8.23
हतयोधस्ततो राजन्क्षीणकोशश्चक भूमिपः ।
दिवोदासः पुरीं त्यक्त्वा पलायनपरोऽभवत् ॥ १३.८.२३ ॥
हे राजा, योद्धे मारले गेले आणि कोश क्षीण झाला, तेव्हा भूमिपती दिवोदास नगर सोडून पळून जाण्यात गुंतला.
13.8.24
गत्वाऽऽश्रमपदं रम्यं भरद्वाजस्य धीमतः ।
जगाम शरणं राजा कृताञ्जलिररिंदम् ॥ १३.८.२४ ॥
हे शत्रुदमना, रमणीय आश्रमात जाऊन राजा हात जोडून बुद्धिमान भरद्वाजाला शरण गेला.
13.8.25
तमुवाच भरद्वाजो ज्येष्ठः पुत्रो बृहस्पतेः ।
पुरोधाः शीलसम्पन्नो दिवोदासं महीपतिम् ॥ १३.८.२५ ॥
बृहस्पतीचा ज्येष्ठ पुत्र, शीलसंपन्न पुरोहित भरद्वाज पृथ्वीपती दिवोदासाला म्हणाला.
13.8.26
किमागमनकृत्यं ते सर्वं प्रबूहि मे नृप ।
यत्ते प्रियं तत्करिष्ये न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥ १३.८.२६ ॥
हे राजा, तुझ्या येण्याचे सर्व प्रयोजन मला सांग. जे तुला प्रिय आहे ते मी करीन; यात माझ्या मनात काही संकोच नाही.
13.8.27
भगवन्वैतहव्यैर्मे युद्धे वंशः प्रणाशितः ।
अहमेकः परिद्यूनो भवन्तं शरणं गतः ॥ १३.८.२७ ॥
हे भगवन्, वीतहव्यांनी युद्धात माझा वंश नष्ट केला. मी एकटा दुःखी होऊन तुमच्या शरणी आलो आहे.
13.8.28
शिष्यस्नेहेन भगवंस्त्वं मां रक्षितुमर्हसि ।
एकशेषः कृतो वंशो मम तैः पापकर्मभिः ॥ १३.८.२८ ॥
हे भगवन्, शिष्यावरील स्नेहामुळे तुम्ही मला वाचवावे. त्या पापकर्मी लोकांनी माझ्या वंशात फक्त एकच शेष ठेवला आहे.
13.8.29
तमुवाच महाभागो भरद्वाजः प्रतापवान् ।
न भेतव्यं न भेतव्यं सौदेव व्येतु ते भयम् ॥ १३.८.२९ ॥
महाभाग्यवान, प्रतापी भरद्वाज त्याला म्हणाला — "भिऊ नकोस, भिऊ नकोस, हे सौदेवा! तुझे भय दूर होवो."
13.8.30
अहमिष्टिं करिष्यामि पुत्रार्थं ते विशाम्पते ।
वीतहव्यसहस्राणि येन त्वं प्रहरिष्यसि ॥ १३.८.३० ॥
हे प्रजापती, तुझ्यासाठी पुत्रप्राप्तीसाठी मी यज्ञ करीन; ज्यामुळे तू वीतहव्यांच्या हजारोंवर प्रहार करशील.
13.8.31
तत इष्टिं चकारर्षिस्तस्य वै पुत्रकामिकीम् ।
अथास्य तनयो जज्ञे दैवोदासः प्रतर्दनः ॥ १३.८.३१ ॥
मग त्या ऋषींनी त्याच्यासाठी पुत्रकामेष्टी यज्ञ केला. नंतर दैवोदासाचा पुत्र प्रतर्दन जन्मास आला.
13.8.32
स जातमात्रो ववृधे समाः सद्यस्त्रयोदश ।
वेदं चापि जगौ कृत्स्नं धनुर्वेदं च भारत ॥ १३.८.३२ ॥
जन्मताच तो तेरा वर्षांइतका वाढला. हे भारता, त्याने संपूर्ण वेद आणि धनुर्वेदही म्हटला.
13.8.33
योगेन च समाविष्टो भरद्वाजेन धीमता ।
कृत्स्नं हि तेजो यल्लोके तदेतद्देहमाविशत् ॥ १३.८.३३ ॥
योगाने बुद्धिमान भरद्वाजाशी संयुक्त होऊन, जगात जे सर्व तेज आहे ते त्याच्या देहात प्रविष्ट झाले.
13.8.34
ततः स कवची धन्वी स्तूयमानः सुरर्षिभिः ।
बन्दिभिर्वन्द्यमानश्च बभौ सूर्य इवोदितः ॥ १३.८.३४ ॥
नंतर कवच आणि धनुष्य धारण केलेला तो, देवर्षींनी स्तुती केलेला आणि बंदिजनांनी वंदिलेला, उगवलेल्या सूर्याप्रमाणे तेजस्वी दिसला.
13.8.35
स रथी बद्धनिस्त्रिंशो बभौ दीप्त इवानलः ।
प्रययौ स धनुर्धुन्वन्विवर्षिषुरिवाम्बुदः ॥ १३.८.३५ ॥
रथात बसलेला, तलवार बांधलेला तो पेटलेल्या अग्नीप्रमाणे तेजस्वी दिसला. धनुष्य हलवत, वर्षाव करू इच्छिणाऱ्या मेघाप्रमाणे तो पुढे गेला.
13.8.36
तं दृष्ट्वा परमं हर्षं सुदेवतनयो ययौ ।
मेने च मनसा दग्धान्वैतहव्यान्स पार्थिवः ॥ १३.८.३६ ॥
त्याला पाहून परम हर्षाने सुदेवाचा पुत्र निघून गेला; त्या राजाने मनात वैतहव्यांना दग्ध झालेले मानले.
13.8.37
ततोसौ यौवराज्ये च स्थापयित्वा प्रतर्दनम् ।
कृतकृत्यं तदाऽऽत्मानं स राजा प्रत्यपद्यत ॥ १३.८.३७ ॥
नंतर त्याने प्रतर्दनाला युवराजपदावर स्थापन करून स्वतःला कृतकृत्य मानले; तो राजा समाधानी झाला.
13.8.38
ततस्तु वैतहव्यानां वधाय स महीपतिः ।
पुत्रं प्रस्थापयासास प्रतर्दनमरिंदमम् ॥ १३.८.३८ ॥
नंतर त्या राजाने वैतहव्यांच्या वधासाठी शत्रूंचे दमन करणारा आपला पुत्र प्रतर्दन पाठवला.
13.8.39
सरथः स तु संतीर्य गङ्गामाशु पराक्रमी ।
प्रययौ वीतहव्यानां पुरीं परपुरंजयः ॥ १३.८.३९ ॥
रथासह तो पराक्रमी शीघ्र गंगा ओलांडून, शत्रुनगरे जिंकणारा होऊन वीतहव्यांच्या नगरीकडे निघाला.
13.8.40
वैतहव्यास्तु संश्रुत्य रथघोषं समुद्धतम् ।
निर्ययुर्नगराकारै रथैः पररथारुजैः ॥ १३.८.४० ॥
वैतहव्यांनी उसळणारा रथांचा घोष ऐकून, नगरासारख्या विशाल, शत्रुरथांचा नाश करणाऱ्या रथांसह बाहेर पडले.
13.8.41
निष्क्रम्य ते नरव्याघ्रा दंशिताश्चित्रयोधिनः ।
प्रतर्दनं समाजग्मुः शरवर्षैरुदायुधाः ॥ १३.८.४१ ॥
ते नरव्याघ्र, कवचधारी अद्भुत योद्धे बाहेर पडून, बाणांचा वर्षाव करत, शस्त्रे उगारून प्रतर्दनाकडे आले.
13.8.42
शस्त्रैश्च विविधाकारै रथौघैश्च युधिष्ठिर ।
अभ्यवर्षन्त राजानं हिमवन्तमिवाम्बुदाः ॥ १३.८.४२ ॥
हे युधिष्ठिरा! विविध आकारांच्या शस्त्रांनी आणि रथसमूहांनी ते त्या राजावर, ढग हिमालयावर वर्षावे तसे, वर्षाव करू लागले.
13.8.43
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य तेषां राजा प्रतर्दनः ।
जघान तान्महातेजा वज्रानलसमैः शरैः ॥ १३.८.४३ ॥
राजा प्रतर्दनाने अस्त्रांनी त्यांची अस्त्रे रोखून, महातेजस्वी होऊन, वज्र आणि अग्नीसमान बाणांनी त्यांना ठार केले.
13.8.44
कृत्तोत्तमाङ्गास्ते राजन्भल्लैः शतसहस्रशः ।
अपतन्रुधिरार्द्राङ्गा निकृत्ता इव किंशुकाः ॥ १३.८.४४ ॥
हे राजा, भल्लांनी शेकडो-हजारो शिरे तुटलेले ते रक्ताने भिजलेल्या देहांसह तोडलेल्या पळसाच्या झाडांसारखे पडले.
13.8.45
हतेषु तेषु सर्वेषु वीतहव्यः सुतेष्वथ ।
प्राद्रवन्नगरं हित्वा भृगोराश्रममप्युत ॥ १३.८.४५ ॥
ते सर्व, वीतहव्याचे सर्व पुत्र मारले गेल्यावर, वीतहव्य नगर सोडून भृगूच्या आश्रमाकडे पळाला.
13.8.46
ययौ भृगुं च शरणं वीतहव्यो नराधिपः ।
अभयं च ददौ तस्मै वीतहव्याय भार्गवः।
आसनं शिष्यमध्ये च भृगुरन्यत्समादिशत् ॥ १३.८.४६ ॥
राजा वीतहव्य भृगूला शरण गेला; भार्गवाने वीतहव्याला अभय दिले; भृगूने शिष्यांमध्ये त्याला आसन देण्याचा दुसरा आदेश दिला.
13.8.47
अथानुपदमेवाशु तत्रागच्छत्प्रतर्दनः ।
स प्राप्य चाश्रमपदं दिवोदासात्मजोऽब्रवीत् ॥ १३.८.४७ ॥
मग लगेच प्रतर्दन त्याच्या मागोमाग तिथे आला. आश्रमात पोहोचून दिवोदासाचा पुत्र म्हणाला.
13.8.48
भोभो केऽत्राश्रमे सन्ति भृगोः शिष्या महात्मनः ।
द्रष्टुमिच्छे मुनिमहं तस्याचक्षत मामिति ॥ १३.८.४८ ॥
अरे अरे, या आश्रमात महात्मा भृगूचे शिष्य कोण आहेत? मला मुनींना पाहायचे आहे. त्यांनी मला सांगितले.
13.8.49
स तं विदित्वा तु भृगुर्निश्चक्रामाश्रमात्तदा ।
पूजयामास च ततो विधिना नृपसत्तमम् ॥ १३.८.४९ ॥
त्याला ओळखून भृगू तेव्हा आश्रमातून बाहेर आले आणि विधीनुसार त्या श्रेष्ठ राजाचा सत्कार केला.
13.8.50
उवाच चैनं राजेन्द्र किं कार्यं ब्रूहि पार्थिव ।
स चोवाच नृपस्तस्मै यदागमनकारणम् ॥ १३.८.५० ॥
तो म्हणाला, "हे राजेंद्रा, हे पार्थिवा, काय करायचे ते सांगा." तेव्हा त्या राजाने आपल्या येण्याचे कारण त्याला सांगितले.
13.8.51
अयं ब्रह्मन्नितो राजा वीतहव्यो विसर्ज्यताम् ।
अस्य पुत्रैर्हि मे कृत्स्नो ब्रह्मन्वंशः प्रणाशितः ॥ १३.८.५१ ॥
हे ब्राह्मणा, हा राजा वीतहव्य याला येथून सोडा. त्याच्या पुत्रांनी माझा संपूर्ण वंश नष्ट केला आहे.
13.8.52
उत्सादितश्च विषयः काशीनां रत्नसञ्चयः ।
एतस्य वीर्यदृप्तस्य हतं पुत्रशतं मया।
अस्येदानीं वधादद्य भविष्याम्यनृणः पितुः ॥ १३.८.५२ ॥
काशींचा प्रदेश उद्ध्वस्त झाला आणि त्यांचा रत्नसंग्रह नष्ट झाला. त्याच्या पराक्रमाच्या गर्वाने मी त्याचे शंभर पुत्र मारले. आज त्याचा वध करून मी माझ्या पित्याच्या ऋणातून मुक्त होईन.
13.8.53
तमुवाच कृपाविष्टो भृगुर्धर्मभृतांवरः ।
नेहास्ति क्षत्रियः कश्चित्सर्वे हीमे द्विजातयः ॥ १३.८.५३ ॥
करुणेने भरलेला, धर्मधारकांत श्रेष्ठ भृगू त्याला म्हणाला, "येथे कोणीही क्षत्रिय नाही; हे सर्व द्विज आहेत."
13.8.54
एतत्तु वचनं श्रुत्वा भृगोस्तथ्यं प्रतर्दनः ।
पादावुपस्पृश्य शनैः प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.८.५४ ॥
भृगूचे हे सत्य वचन ऐकून प्रतर्दनाने त्याचे पाय स्पर्शिले आणि आनंदित होऊन हळूच हे वाक्य म्हटले.
13.8.55
एवमप्यस्मि भगवन्कृतकृत्यो न संशयः ।
य एष राजा वीर्येण स्वजातिं त्याजितो मया ॥ १३.८.५५ ॥
अशा प्रकारे मी कृतकृत्य झालो आहे, यात संशय नाही. या राजाला मी माझ्या वीर्याने स्वजातीपासून दूर केले आहे.
13.8.56
अनुजानीहि मां ब्रह्मन्ध्यायस्व च शिवेन माम् ।
त्याजितो हि मया जातिमेव राजा भृगूद्वह ॥ १३.८.५६ ॥
हे ब्राह्मणा, मला जाण्याची अनुमती द्या आणि कल्याणाने माझे ध्यान करा. हे भृगुश्रेष्ठा, या राजाला मी खरोखर त्याच्या जातीपासून दूर केले आहे.
13.8.57
ततस्तेनाभ्यनुज्ञातो ययौ राजा प्रतर्दनः ।
यथागतं महाराज मुक्त्वा विषमिवोरगः ॥ १३.८.५७ ॥
नंतर त्यांची अनुमती मिळवून राजा प्रतर्दन जसा आला होता तसाच परत गेला, हे महाराजा, जसा साप विष टाकून निघून जातो.
13.8.58
भृगोर्वचनमात्रेण स च ब्रह्मर्षितां गतः ।
वीतहव्यो महाराज ब्रह्मवादित्वमेव च ॥ १३.८.५८ ॥
भृगूच्या केवळ शब्दानेच तो ब्रह्मर्षिपद प्राप्त झाला, हे महाराजा; वीतहव्याने ब्रह्मवादित्वही मिळवले.
13.8.59
तस्य गृत्समदः पुत्रो रूपेणेन्द्र इवापरः ।
शक्रस्त्वमिति यो दैत्यैर्निगृहीतः किलाभवत् ॥ १३.८.५९ ॥
त्याचा पुत्र गृत्समद होता, जो रूपाने दुसरा इंद्रच होता; 'तूच शक्र आहेस' असे म्हणून दैत्यांनी त्याला पकडले होते.
13.8.60
ऋग्वेदे वर्तते चाग्र्या श्रुतिर्यस्य महात्मनः ।
यत्र गृत्समदो राजन्ब्राह्मणैः स महीयते ॥ १३.८.६० ॥
ऋग्वेदात त्या महात्म्याची श्रेष्ठ श्रुती आहे; हे राजा, तेथे गृत्समद ब्राह्मणांकडून सन्मानित केला जातो.
13.8.61
स ब्रह्मचारी विप्रर्षिः श्रीमान्गृत्समदोऽभवत् ।
पुत्रो गृत्समदस्यापि विप्रः सावैनसोऽभवत् ॥ १३.८.६१ ॥
तो ब्रह्मचारी विप्रर्षी श्रीमान गृत्समद झाला. गृत्समदाचा पुत्रही विप्र सावैनस झाला.
13.8.62
सावैनसस्य पुत्रो वै वितस्त्यस्तस्य चात्मजः ।
वितस्त्यस्य सुतस्तस्य शिवस्तश्चात्मजोऽभवत् ॥ १३.८.६२ ॥
सावैनसाचा पुत्र वितस्ती; त्याचा पुत्रही झाला. वितस्तीचा पुत्र शिव; त्यालाही एक पुत्र झाला.
13.8.63
श्रवास्तस्य सुतश्चर्षिः श्रवसश्चाभवत्तमः ।
तमसश्च प्रकाशोऽभूत्तनयो द्विजसत्तमः ॥ १३.८.६३ ॥
त्याचा पुत्र ऋषी श्रवा; श्रवाचा पुत्र तमस. तमसाचा पुत्र प्रकाश, जो द्विजांमध्ये श्रेष्ठ होता.
13.8.64
प्रकाशस्य च वागिन्द्रो बभूव जयतांवरः ।
तस्यात्मजश्च प्रमितिर्वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १३.८.६४ ॥
प्रकाशाचा पुत्र वागिंद्र, विजयींमध्ये श्रेष्ठ. त्याचा पुत्र प्रमिती, वेद आणि वेदांगांत पारंगत.
13.8.65
घृताच्यां तस्य पुत्रस्तु रुरुर्नामोदपद्यत ।
प्रमद्वरायां तु रुरोः पुत्रः समुदपद्यत।
शुनको नाम विप्रर्षिर्यस्य पुत्रोऽथ शौनकः ॥ १३.८.६५ ॥
घृताचीपासून त्याला रुरु नावाचा पुत्र जन्मला. प्रमद्वरेपासून रुरूला पुत्र जन्मला; तो विप्रर्षी शुनक, ज्याचा पुत्र शौनक.
13.8.66
एवं विप्रत्वमगमद्वीतहव्यो नराधिपः ।
भृगोः प्रसादाद्राजेन्द्र क्षत्रियः क्षत्रियर्षभ ॥ १३.८.६६ ॥
अशा प्रकारे नराधिप वीतहव्य भृगूच्या कृपेने ब्राह्मणत्व पावला. हे राजेंद्रा, हे क्षत्रियश्रेष्ठा, तो क्षत्रियच होता.
13.8.67
एष ते कथितो वंशो राजन्गार्त्समदो मया ।
विस्तरेण महाराज किमन्यदनुपृच्छसि ॥ १३.८.६७ ॥
हे राजा, गार्त्समदाचा हा वंश मी तुला सविस्तर सांगितला आहे. हे महाराजा, आणखी काय विचारतोस?