మహాభారతం · అధ్యాయం 13.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.8.1
श्रुतं मे महदाख्यानमेतत्कुरुकुलोद्वह ।
सुदुष्प्रापं यद्ब्रवीषि ब्राह्मण्यं वदतांवर ॥ १३.८.१ ॥
కురుకుల శ్రేష్ఠుడా, మీరు చెప్పిన ఈ మహత్తర ఆఖ్యానాన్ని నేను విన్నాను. వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా, బ్రాహ్మణత్వం అత్యంత దుర్లభమైనది.
13.8.2
विश्वामिइत्रो महाराज राजा ब्राह्मणतां गतः ।
कथितं भवता सर्वं विस्तरेण पितामह ॥ १३.८.२ ॥
మహారాజా, రాజు విశ్వామిత్రుడు బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందాడు. పితామహా, మీరు అన్నింటినీ విస్తారంగా చెప్పారు.
13.8.3
तच्च राजन्मया सर्वं श्रुतं बुद्धिमतांवर ।
आगमो हि परोऽस्माकं त्वत्तः कौरवनन्दन ॥ १३.८.३ ॥
రాజా, అవన్నీ నేను విన్నాను. బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడా, మీ నుండి మాకు లభించిన ఈ సంప్రదాయమే అత్యున్నతమైనది, కౌరవనందనా.
13.8.4
वीतहव्यश्च नृपतिः श्रुतो मे विप्रतां गतः ।
तदेव तावद्गाङ्गेय श्रोतुमिच्छाम्यहं विभो ॥ १३.८.४ ॥
రాజు వీతహవ్యుడు బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందాడని నేను విన్నాను. గంగాపుత్రా, ప్రభూ, దాన్నే ఇప్పుడు వినాలనుకుంటున్నాను.
13.8.5
स केन कर्मणा प्राप्तो ब्राह्मण्यं राजसत्तमः ।
वरेण तपसा वाऽपि तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.८.५ ॥
ఆ రాజశ్రేష్ఠుడు ఏ కర్మ ద్వారా బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందాడు? వరం ద్వారానా లేక తపస్సు ద్వారానా? దాన్ని నాకు వివరించాలి.
13.8.6
शृणु राजन्यथा राजा वीतहव्यो महायशाः ।
राजर्षिर्दुर्लभं प्राप्तो ब्राह्मण्यं लोकसत्कृतम् ॥ १३.८.६ ॥
రాజా, వినుము. మహాయశస్వి అయిన రాజు వీతహవ్యుడు, రాజర్షి, లోకం గౌరవించే ఆ దుర్లభ బ్రాహ్మణత్వాన్ని ఎలా పొందాడో విను.
13.8.7
मनोर्महात्मनस्तात प्रजा धर्मेण शासतः ।
बभूव पुत्रो धर्मात्मा शर्यातिरिति विश्रुतः ॥ १३.८.७ ॥
ప్రియ పుత్రా, మహాత్ముడైన మనువు ధర్మంగా ప్రజలను పాలిస్తుండగా, శర్యాతి అనే ప్రసిద్ధ ధర్మాత్ముడైన కుమారుడు జన్మించాడు.
13.8.8
तस्यान्ववाये द्वौ राजन्राजानौ सम्बभूवतुः ।
हैहयस्तालजङ्घश्च वत्सेषु जयतांवर ॥ १३.८.८ ॥
ఓ రాజా, అతని వంశంలో ఇద్దరు రాజులు జన్మించారు — హైహయుడు మరియు తాలజంఘుడు; ఓ జయుల్లో శ్రేష్ఠుడా.
13.8.9
हैहयस्य तु राजेन्द्र दशसु स्त्रीषु भारत ।
शतं बभूव पुत्राणां शूराणामनिवर्तिनाम्।
तुल्यरूपप्रभावानां बलिनां युद्धशालिनाम् ॥ १३.८.९ ॥
ఓ రాజేంద్రా, ఓ భారతా, హైహయునికి పది మంది భార్యల ద్వారా వందమంది కుమారులు జన్మించారు — శూరులు, యుద్ధంలో వెనుతిరగని వారు, సమాన రూపబలం కలవారు, బలవంతులు, యుద్ధ నైపుణ్యం గలవారు.
13.8.10
धनुर्वेदे च वेदे च सर्वत्रैव कृतश्रमाः ॥ १३.८.१० ॥
ధనుర్వేదంలోను, వేదంలోను, అన్ని విధాలుగా వారు శ్రమించి నేర్చుకున్నారు.
13.8.11
काशिष्वपि नृपो राजन्दिवोदासपितामहः ।
हर्यश्व इति विख्यातो बभूव जयतांवरः ॥ १३.८.११ ॥
కాశులలో కూడా, ఓ రాజా, దివోదాసుని తాతగారైన హర్యశ్వుడు అనే రాజు ఉండేవాడు; అతడు జయుల్లో శ్రేష్ఠుడు.
13.8.12
स वीतहव्यदायादैरागत्य पुरुषर्षभ ।
गङ्गायमुनयोर्मध्ये सङ्ग्रामे विनिपातितः ॥ १३.८.१२ ॥
ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, అతడు వీతహవ్యుని వంశస్థులు వచ్చి గంగా యమునల మధ్య జరిగిన యుద్ధంలో చంపబడ్డాడు.
13.8.13
तं तु हत्वा नरपतिं हैहयास्ते महारथाः ।
प्रतिजग्मुः पुरीं रम्यां वत्सानामकुतोभयाः ॥ १३.८.१३ ॥
ఆ రాజును చంపి, ఆ మహారథులైన హైహయులు వత్సుల రమణీయ నగరానికి భయం లేకుండా తిరిగి వెళ్ళారు.
13.8.14
हर्यश्वस्य च दायादः काशिराजोऽभ्यषिच्यत ।
सुदेवो देवसंकाशः साक्षाद्धर्म इवापरः ॥ १३.८.१४ ॥
హర్యశ్వుని వంశస్థుడైన కాశీరాజు సుదేవుడు అభిషిక్తుడయ్యాడు; అతడు దేవతలతో సమానుడు, ప్రత్యక్షంగా మరొక ధర్ముని వంటివాడు.
13.8.15
स पालयामास महीं धर्मात्मा काशिनन्दनः ।
तैर्वीतहव्यैरागत्य युधि सर्वैर्विनिर्जितः ॥ १३.८.१५ ॥
ధర్మాత్ముడైన కాశీ కుమారుడు భూమిని పాలించాడు; వీతహవ్యులు వచ్చి యుద్ధంలో అతనిని పూర్తిగా ఓడించారు.
13.8.16
तमथाजौ विनिर्जित्य प्रतिजग्मुर्यथागतम् ।
सौदेविस्त्वथ काशीशोदिवोदासोऽभ्यषिच्यत ॥ १३.८.१६ ॥
యుద్ధంలో అతనిని జయించి వారు వచ్చిన దారినే తిరిగి వెళ్ళారు; అనంతరం సుదేవుని కుమారుడు, కాశీ ప్రభువు దివోదాసుడు అభిషిక్తుడయ్యాడు.
13.8.17
दिवोदासस्तु विज्ञाय वीर्य तेषां यतात्मनाम् ।
वाराणसीं महातेजा निर्ममे शक्रशासनात् ॥ १३.८.१७ ॥
అయితే ఆత్మనిగ్రహం గల ఆ వీతహవ్యుల బలాన్ని తెలుసుకున్న మహాతేజస్వి దివోదాసుడు, ఇంద్రుని ఆజ్ఞానుసారం వారాణసి నగరాన్ని నిర్మించాడు.
13.8.18
विप्रक्षत्रियसम्बाधां वैश्यशूद्रसमाकुलाम् ।
नैकद्रव्योच्चयवतीं समृद्धविपणापणाम् ॥ १३.८.१८ ॥
అది బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులతో నిండినది, వైశ్యులు శూద్రులతో కిటకిటలాడినది, అనేక వస్తు రాశులతో, సమృద్ధమైన అంగళ్ళు, దుకాణాలతో కూడినది.
13.8.19
गङ्गाया उत्तरे कूले वप्रान्ते राजसत्तम् ।
गोमत्या दक्षिणे कूले शक्रस्येवामरावतीम्। ॥ १३.८.१९ ॥
రాజశ్రేష్ఠా, గంగకు ఉత్తర తీరంలో, ప్రాకార ప్రాంతంలో, గోమతికి దక్షిణ తీరంలో, ఇంద్రుని అమరావతిలా ఉన్న (నగరంలో).
13.8.20
तत्र तं राजशार्दूलं निवसन्तं महीपतिम् ।
आगत्य हैहया भूयः पर्यधावन्त भारत ॥ १३.८.२० ॥
అక్కడ నివసిస్తున్న ఆ రాజశార్దూలుడు, భూపతి వద్దకు హైహయులు మళ్లీ వచ్చి అతని చుట్టూ పరుగెత్తారు, ఓ భరతా.
13.8.21
स निष्क्रम्य ददौ युद्धं तेभ्यो राजा महाबलः ।
देवासुरसमं घोरं दिवोदासो महाद्युतिः ॥ १३.८.२१ ॥
ఆ మహాబలుడు, మహాతేజుడైన రాజు దివోదాసుడు బయటకు వచ్చి వారితో యుద్ధం చేశాడు; అది దేవాసుర యుద్ధంలా భయంకరంగా ఉంది.
13.8.22
स तु युद्धे महाराज दिनानां दशतीर्दश ।
हतवाहनभूयिष्ठस्ततो दैन्यमुपागमत् ॥ १३.८.२२ ॥
మహారాజా, అతడు యుద్ధంలో పది పది రోజులుగా పోరాడాడు; తరువాత అతని వాహనాలు చాలావరకు చంపబడగా దైన్యం పొందాడు.
13.8.23
हतयोधस्ततो राजन्क्षीणकोशश्चक भूमिपः ।
दिवोदासः पुरीं त्यक्त्वा पलायनपरोऽभवत् ॥ १३.८.२३ ॥
రాజా, యోధులు హతమై, కోశం క్షీణించగా, భూమిపతి దివోదాసుడు నగరాన్ని విడిచి పారిపోవడంలో నిమగ్నుడయ్యాడు.
13.8.24
गत्वाऽऽश्रमपदं रम्यं भरद्वाजस्य धीमतः ।
जगाम शरणं राजा कृताञ्जलिररिंदम् ॥ १३.८.२४ ॥
శత్రుదమనా, రమ్యమైన ఆశ్రమానికి వెళ్లి రాజు చేతులు జోడించి బుద్ధిమంతుడైన భరద్వాజుని శరణు పొందాడు.
13.8.25
तमुवाच भरद्वाजो ज्येष्ठः पुत्रो बृहस्पतेः ।
पुरोधाः शीलसम्पन्नो दिवोदासं महीपतिम् ॥ १३.८.२५ ॥
బృహస్పతి జ్యేష్ఠ పుత్రుడు, శీలసంపన్నుడైన పురోహితుడు భరద్వాజుడు భూపతి దివోదాసునితో ఇలా అన్నాడు.
13.8.26
किमागमनकृत्यं ते सर्वं प्रबूहि मे नृप ।
यत्ते प्रियं तत्करिष्ये न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥ १३.८.२६ ॥
ఓ రాజా, నీ రాకకు కారణమంతా నాకు చెప్పు. నీకు ప్రియమైనదే నేను చేస్తాను; ఇందులో నాకు ఏ సందేహమూ లేదు.
13.8.27
भगवन्वैतहव्यैर्मे युद्धे वंशः प्रणाशितः ।
अहमेकः परिद्यूनो भवन्तं शरणं गतः ॥ १३.८.२७ ॥
భగవంతుడా, వీతహవ్యులు యుద్ధంలో నా వంశాన్ని నాశనం చేశారు. నేను ఒంటరిగా దుఃఖంతో కుంగి నీ శరణుకు వచ్చాను.
13.8.28
शिष्यस्नेहेन भगवंस्त्वं मां रक्षितुमर्हसि ।
एकशेषः कृतो वंशो मम तैः पापकर्मभिः ॥ १३.८.२८ ॥
భగవంతుడా, శిష్యునిపై ఉన్న స్నేహంతో నీవు నన్ను రక్షించదగినవాడివి. ఆ పాపకర్ములు నా వంశంలో నన్ను ఒక్కడినే మిగిల్చారు.
13.8.29
तमुवाच महाभागो भरद्वाजः प्रतापवान् ।
न भेतव्यं न भेतव्यं सौदेव व्येतु ते भयम् ॥ १३.८.२९ ॥
మహాభాగ్యుడు, ప్రతాపవంతుడైన భరద్వాజుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: "భయపడకు, భయపడకు, సౌదేవా! నీ భయం తొలగిపోవుగాక."
13.8.30
अहमिष्टिं करिष्यामि पुत्रार्थं ते विशाम्पते ।
वीतहव्यसहस्राणि येन त्वं प्रहरिष्यसि ॥ १३.८.३० ॥
ప్రజాపతీ, నీ కోసం పుత్రార్థమై నేను యజ్ఞం చేస్తాను; దానివల్ల నీవు వీతహవ్యులలోని వేలమందిని సంహరిస్తావు.
13.8.31
तत इष्टिं चकारर्षिस्तस्य वै पुत्रकामिकीम् ।
अथास्य तनयो जज्ञे दैवोदासः प्रतर्दनः ॥ १३.८.३१ ॥
అప్పుడు ఆ ఋషి అతని కోసం పుత్రకామేష్టి చేశాడు. తర్వాత దైవోదాసుని కుమారుడు ప్రతర్దనుడు జన్మించాడు.
13.8.32
स जातमात्रो ववृधे समाः सद्यस्त्रयोदश ।
वेदं चापि जगौ कृत्स्नं धनुर्वेदं च भारत ॥ १३.८.३२ ॥
పుట్టగానే అతడు పదమూడు సంవత్సరాల వయసువాడిలా పెరిగాడు. ఓ భారతా, అతడు సమస్త వేదాన్ని, ధనుర్వేదాన్ని కూడా పఠించాడు.
13.8.33
योगेन च समाविष्टो भरद्वाजेन धीमता ।
कृत्स्नं हि तेजो यल्लोके तदेतद्देहमाविशत् ॥ १३.८.३३ ॥
యోగబలంతో బుద్ధిమంతుడైన భరద్వాజునితో అనుసంధానమై, లోకంలో ఉన్న సమస్త తేజస్సు ఆ దేహంలో ప్రవేశించింది.
13.8.34
ततः स कवची धन्वी स्तूयमानः सुरर्षिभिः ।
बन्दिभिर्वन्द्यमानश्च बभौ सूर्य इवोदितः ॥ १३.८.३४ ॥
అప్పుడు కవచధారియై, ధనుర్ధారియై, దేవర్షులచే స్తుతించబడుతూ, బంధులచే వందింపబడుతూ, ఉదయించిన సూర్యునిలా అతడు ప్రకాశించాడు.
13.8.35
स रथी बद्धनिस्त्रिंशो बभौ दीप्त इवानलः ।
प्रययौ स धनुर्धुन्वन्विवर्षिषुरिवाम्बुदः ॥ १३.८.३५ ॥
అతడు రథికుడై, కత్తి కట్టుకొని, మండుతున్న అగ్నిలా ప్రకాశించాడు. ధనుస్సును ఊపుతూ, వర్షించబోయే మేఘంలా ముందుకు సాగాడు.
13.8.36
तं दृष्ट्वा परमं हर्षं सुदेवतनयो ययौ ।
मेने च मनसा दग्धान्वैतहव्यान्स पार्थिवः ॥ १३.८.३६ ॥
అతనిని చూసి మిక్కిలి ఆనందంతో సుదేవుని కుమారుడు వెళ్ళాడు; ఆ రాజు మనసులో వైతహవ్యులను దగ్ధులుగా భావించాడు.
13.8.37
ततोसौ यौवराज्ये च स्थापयित्वा प्रतर्दनम् ।
कृतकृत्यं तदाऽऽत्मानं स राजा प्रत्यपद्यत ॥ १३.८.३७ ॥
అప్పుడు అతడు ప్రతర్దనను యువరాజ పదవిలో నియమించి, తాను కృతకృత్యుడనైనట్లు భావించాడు; ఆ రాజు సంతృప్తి పొందాడు.
13.8.38
ततस्तु वैतहव्यानां वधाय स महीपतिः ।
पुत्रं प्रस्थापयासास प्रतर्दनमरिंदमम् ॥ १३.८.३८ ॥
అప్పుడు ఆ రాజు వైతహవ్యులను సంహరించడానికి, శత్రువులను అణచే తన కుమారుడు ప్రతర్దనుని పంపాడు.
13.8.39
सरथः स तु संतीर्य गङ्गामाशु पराक्रमी ।
प्रययौ वीतहव्यानां पुरीं परपुरंजयः ॥ १३.८.३९ ॥
రథంతో ఉన్న ఆ పరాక్రమశాలి వేగంగా గంగను దాటి, శత్రునగరాలను జయించేవాడై వీతహవ్యుల నగరానికి వెళ్ళాడు.
13.8.40
वैतहव्यास्तु संश्रुत्य रथघोषं समुद्धतम् ।
निर्ययुर्नगराकारै रथैः पररथारुजैः ॥ १३.८.४० ॥
వైతహవ్యులు ఎత్తుగా ఎగసిన రథధ్వనిని విని, నగరాలంత పెద్దవైన, శత్రురథాలను నాశనం చేసే రథాలతో బయటకు వచ్చారు.
13.8.41
निष्क्रम्य ते नरव्याघ्रा दंशिताश्चित्रयोधिनः ।
प्रतर्दनं समाजग्मुः शरवर्षैरुदायुधाः ॥ १३.८.४१ ॥
ఆ నరవ్యాఘ్రులు, కవచధారులైన విచిత్ర యోధులు బయటకు వచ్చి, బాణవర్షం కురిపిస్తూ, ఆయుధాలు ఎత్తి ప్రతర్దనుని చేరుకున్నారు.
13.8.42
शस्त्रैश्च विविधाकारै रथौघैश्च युधिष्ठिर ।
अभ्यवर्षन्त राजानं हिमवन्तमिवाम्बुदाः ॥ १३.८.४२ ॥
యుధిష్ఠిరా! వివిధ ఆకృతుల ఆయుధాలతో, రథసమూహాలతో వారు ఆ రాజుపై మేఘాలు హిమాలయంపై కురిసినట్లు కురిపించారు.
13.8.43
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य तेषां राजा प्रतर्दनः ।
जघान तान्महातेजा वज्रानलसमैः शरैः ॥ १३.८.४३ ॥
రాజు ప్రతర్దనుడు అస్త్రాలతో వారి అస్త్రాలను అడ్డుకొని, మహాతేజస్వి అయి, వజ్రాగ్ని సమాన బాణాలతో వారిని సంహరించెను.
13.8.44
कृत्तोत्तमाङ्गास्ते राजन्भल्लैः शतसहस्रशः ।
अपतन्रुधिरार्द्राङ्गा निकृत्ता इव किंशुकाः ॥ १३.८.४४ ॥
ఓ రాజా, భల్లాలతో లక్షల కొద్దీ తలలు తెగిన వారు, రక్తంతో తడిసిన దేహాలతో, నరకబడ్డ కింశుక వృక్షాలవలె నేలకూలిరి.
13.8.45
हतेषु तेषु सर्वेषु वीतहव्यः सुतेष्वथ ।
प्राद्रवन्नगरं हित्वा भृगोराश्रममप्युत ॥ १३.८.४५ ॥
వారందరూ, వీతహవ్యుని కుమారులందరూ హతులైన తరువాత, వీతహవ్యుడు నగరాన్ని విడిచి భృగువు ఆశ్రమానికి పారిపోయెను.
13.8.46
ययौ भृगुं च शरणं वीतहव्यो नराधिपः ।
अभयं च ददौ तस्मै वीतहव्याय भार्गवः।
आसनं शिष्यमध्ये च भृगुरन्यत्समादिशत् ॥ १३.८.४६ ॥
రాజు వీతహవ్యుడు భృగువు శరణు పొందెను; భార్గవుడు వీతహవ్యునికి అభయమిచ్చెను; భృగువు శిష్యుల మధ్య అతనికి ఆసనమిమ్మని మరొక ఆజ్ఞ ఇచ్చెను.
13.8.47
अथानुपदमेवाशु तत्रागच्छत्प्रतर्दनः ।
स प्राप्य चाश्रमपदं दिवोदासात्मजोऽब्रवीत् ॥ १३.८.४७ ॥
తరువాత వెంటనే ప్రతర్దనుడు అతని వెనుకనే అక్కడికి వచ్చెను. ఆశ్రమాన్ని చేరి, దివోదాసుని కుమారుడు పలికెను.
13.8.48
भोभो केऽत्राश्रमे सन्ति भृगोः शिष्या महात्मनः ।
द्रष्टुमिच्छे मुनिमहं तस्याचक्षत मामिति ॥ १३.८.४८ ॥
ఓ ఓ, ఈ ఆశ్రమంలో మహాత్ముడైన భృగువు శిష్యులు ఎవరు ఉన్నారు? నేను ఆ ముని దర్శనం కోరుతున్నాను. వారు నాతో ఇలా చెప్పిరి.
13.8.49
स तं विदित्वा तु भृगुर्निश्चक्रामाश्रमात्तदा ।
पूजयामास च ततो विधिना नृपसत्तमम् ॥ १३.८.४९ ॥
అతన్ని గుర్తించి భృగువు అప్పుడు ఆశ్రమం నుండి బయటకు వచ్చి, విధి ప్రకారం ఆ రాజశ్రేష్ఠుడిని గౌరవించాడు.
13.8.50
उवाच चैनं राजेन्द्र किं कार्यं ब्रूहि पार्थिव ।
स चोवाच नृपस्तस्मै यदागमनकारणम् ॥ १३.८.५० ॥
ఆయన ఇలా అన్నాడు, "ఓ రాజేంద్రా, ఓ పార్థివా, ఏమి చేయాలో చెప్పు." ఆ రాజు తన రాక కారణాన్ని ఆయనకు చెప్పాడు.
13.8.51
अयं ब्रह्मन्नितो राजा वीतहव्यो विसर्ज्यताम् ।
अस्य पुत्रैर्हि मे कृत्स्नो ब्रह्मन्वंशः प्रणाशितः ॥ १३.८.५१ ॥
ఓ బ్రాహ్మణా, ఈ రాజు వీతహవ్యుడిని ఇక్కడినుండి విడిచిపెట్టు. అతని కొడుకుల వల్ల నా వంశమంతా నాశనమైంది.
13.8.52
उत्सादितश्च विषयः काशीनां रत्नसञ्चयः ।
एतस्य वीर्यदृप्तस्य हतं पुत्रशतं मया।
अस्येदानीं वधादद्य भविष्याम्यनृणः पितुः ॥ १३.८.५२ ॥
కాశీ రాజ్యం నాశనమైంది, దాని రత్న నిధి ధ్వంసమైంది. అతని పరాక్రమ గర్వంతో ఉన్న అతని నూరుగురు కొడుకులను నేను చంపాను. ఇప్పుడు అతడిని చంపడం ద్వారా నేను నా తండ్రి ఋణం నుండి విముక్తుడనవుతాను.
13.8.53
तमुवाच कृपाविष्टो भृगुर्धर्मभृतांवरः ।
नेहास्ति क्षत्रियः कश्चित्सर्वे हीमे द्विजातयः ॥ १३.८.५३ ॥
కరుణతో నిండిన, ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడైన భృగువు అతనితో ఇలా అన్నాడు, "ఇక్కడ ఏ క్షత్రియుడూ లేడు; వీరంతా ద్విజులే."
13.8.54
एतत्तु वचनं श्रुत्वा भृगोस्तथ्यं प्रतर्दनः ।
पादावुपस्पृश्य शनैः प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.८.५४ ॥
భృగువు యొక్క ఈ సత్య వచనాన్ని విని ప్రతర్దనుడు ఆయన పాదాలను స్పృశించి, సంతోషంతో మెల్లగా ఇలా అన్నాడు.
13.8.55
एवमप्यस्मि भगवन्कृतकृत्यो न संशयः ।
य एष राजा वीर्येण स्वजातिं त्याजितो मया ॥ १३.८.५५ ॥
ఈ విధంగా నేను కృతకృత్యుడనయ్యాను, సందేహం లేదు. ఈ రాజును నా పరాక్రమంతో తన జాతి నుండి విడిపించాను.
13.8.56
अनुजानीहि मां ब्रह्मन्ध्यायस्व च शिवेन माम् ।
त्याजितो हि मया जातिमेव राजा भृगूद्वह ॥ १३.८.५६ ॥
బ్రాహ్మణుడా, నన్ను వెళ్ళనివ్వండి; శుభంతో నన్ను ధ్యానించండి. భృగువంశశ్రేష్ఠా, ఈ రాజును నేను నిజంగా అతని జాతి నుండి విడిపించాను.
13.8.57
ततस्तेनाभ्यनुज्ञातो ययौ राजा प्रतर्दनः ।
यथागतं महाराज मुक्त्वा विषमिवोरगः ॥ १३.८.५७ ॥
అప్పుడు ఆయన అనుమతితో రాజు ప్రతర్దనుడు వచ్చిన దారిలోనే వెళ్ళిపోయాడు, మహారాజా, పాము విషాన్ని విడిచిపెట్టినట్లు.
13.8.58
भृगोर्वचनमात्रेण स च ब्रह्मर्षितां गतः ।
वीतहव्यो महाराज ब्रह्मवादित्वमेव च ॥ १३.८.५८ ॥
భృగువు మాటతోనే అతడు బ్రహ్మర్షి స్థితిని పొందాడు, మహారాజా; వీతహవ్యుడు బ్రహ్మవాదిత్వాన్ని కూడా పొందాడు.
13.8.59
तस्य गृत्समदः पुत्रो रूपेणेन्द्र इवापरः ।
शक्रस्त्वमिति यो दैत्यैर्निगृहीतः किलाभवत् ॥ १३.८.५९ ॥
అతని కుమారుడు గృత్సమదుడు; రూపంలో అతడు మరొక ఇంద్రుడిలా ఉండేవాడు. 'నీవు శక్రుడవు' అని చెప్పి అతడు రాక్షసులచే పట్టుబడ్డాడు.
13.8.60
ऋग्वेदे वर्तते चाग्र्या श्रुतिर्यस्य महात्मनः ।
यत्र गृत्समदो राजन्ब्राह्मणैः स महीयते ॥ १३.८.६० ॥
ఋగ్వేదంలో ఆ మహాత్ముని శ్రేష్ఠమైన శ్రుతి ఉంది; రాజా, అక్కడ గృత్సమదుడు బ్రాహ్మణులచే గౌరవించబడుతున్నాడు.
13.8.61
स ब्रह्मचारी विप्रर्षिः श्रीमान्गृत्समदोऽभवत् ।
पुत्रो गृत्समदस्यापि विप्रः सावैनसोऽभवत् ॥ १३.८.६१ ॥
ఆయన బ్రహ్మచారి, విప్రర్షి, శ్రీమంతుడైన గృత్సమదుడు అయ్యాడు. గృత్సమదుని కుమారుడు కూడా విప్రుడైన సావైనసుడు అయ్యాడు.
13.8.62
सावैनसस्य पुत्रो वै वितस्त्यस्तस्य चात्मजः ।
वितस्त्यस्य सुतस्तस्य शिवस्तश्चात्मजोऽभवत् ॥ १३.८.६२ ॥
సావైనసుని కుమారుడు వితస్తి; ఆయన కుమారుడు కూడా. వితస్తి కుమారుడు శివుడు; ఆయనకు కూడా ఒక కుమారుడు కలిగాడు.
13.8.63
श्रवास्तस्य सुतश्चर्षिः श्रवसश्चाभवत्तमः ।
तमसश्च प्रकाशोऽभूत्तनयो द्विजसत्तमः ॥ १३.८.६३ ॥
ఆయన కుమారుడు శ్రవుడు ఋషి; శ్రవుని కుమారుడు తముడు. తముని కుమారుడు ప్రకాశుడు, ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడు.
13.8.64
प्रकाशस्य च वागिन्द्रो बभूव जयतांवरः ।
तस्यात्मजश्च प्रमितिर्वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १३.८.६४ ॥
ప్రకాశుని కుమారుడు వాగింద్రుడు, విజేతలలో శ్రేష్ఠుడు. ఆయన కుమారుడు ప్రమితి, వేదవేదాంగాలలో పారంగతుడు.
13.8.65
घृताच्यां तस्य पुत्रस्तु रुरुर्नामोदपद्यत ।
प्रमद्वरायां तु रुरोः पुत्रः समुदपद्यत।
शुनको नाम विप्रर्षिर्यस्य पुत्रोऽथ शौनकः ॥ १३.८.६५ ॥
ఘృతాచి వల్ల ఆయనకు రురుడనే కుమారుడు కలిగాడు. ప్రమద్వర వల్ల రురునికి కుమారుడు కలిగాడు; ఆయనే విప్రర్షి శునకుడు, ఆయన కుమారుడు శౌనకుడు.
13.8.66
एवं विप्रत्वमगमद्वीतहव्यो नराधिपः ।
भृगोः प्रसादाद्राजेन्द्र क्षत्रियः क्षत्रियर्षभ ॥ १३.८.६६ ॥
ఈ విధంగా నరాధిపుడైన వీతహవ్యుడు భృగువు అనుగ్రహం వల్ల బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందాడు. ఓ రాజేంద్రా, ఓ క్షత్రియ శ్రేష్ఠా, అతడు క్షత్రియుడే.
13.8.67
एष ते कथितो वंशो राजन्गार्त्समदो मया ।
विस्तरेण महाराज किमन्यदनुपृच्छसि ॥ १३.८.६७ ॥
ఓ రాజా, గార్త్సమద వంశాన్ని నీకు విస్తారంగా చెప్పాను. ఓ మహారాజా, ఇంకా ఏమి అడుగుతున్నావు?