മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.8.1
श्रुतं मे महदाख्यानमेतत्कुरुकुलोद्वह ।
सुदुष्प्रापं यद्ब्रवीषि ब्राह्मण्यं वदतांवर ॥ १३.८.१ ॥
കുരുകുലശ്രേഷ്ഠാ, അങ്ങ് പറഞ്ഞ ഈ മഹത്തായ ആഖ്യാനം ഞാൻ കേട്ടു. വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ബ്രാഹ്മണ്യം അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്.
13.8.2
विश्वामिइत्रो महाराज राजा ब्राह्मणतां गतः ।
कथितं भवता सर्वं विस्तरेण पितामह ॥ १३.८.२ ॥
മഹാരാജാവേ, രാജാവായ വിശ്വാമിത്രൻ ബ്രാഹ്മണ്യം പ്രാപിച്ചു. പിതാമഹാ, അങ്ങ് എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു.
13.8.3
तच्च राजन्मया सर्वं श्रुतं बुद्धिमतांवर ।
आगमो हि परोऽस्माकं त्वत्तः कौरवनन्दन ॥ १३.८.३ ॥
രാജാവേ, അതെല്ലാം ഞാൻ കേട്ടു. ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, അങ്ങയിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച ഈ പാരമ്പര്യമാണ് ഞങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും മേലായത്, കൗരവനന്ദനാ.
13.8.4
वीतहव्यश्च नृपतिः श्रुतो मे विप्रतां गतः ।
तदेव तावद्गाङ्गेय श्रोतुमिच्छाम्यहं विभो ॥ १३.८.४ ॥
രാജാവായ വീതഹവ്യനും ബ്രാഹ്മണ്യം പ്രാപിച്ചതായി ഞാൻ കേട്ടു. ഗംഗാപുത്രാ, പ്രഭോ, അതുതന്നെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
13.8.5
स केन कर्मणा प्राप्तो ब्राह्मण्यं राजसत्तमः ।
वरेण तपसा वाऽपि तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.८.५ ॥
ആ രാജശ്രേഷ്ഠൻ ഏത് കർമ്മത്താൽ ബ്രാഹ്മണ്യം പ്രാപിച്ചു? വരത്താലോ തപസ്സിനാലോ? അത് എനിക്ക് വിശദീകരിച്ചു തരണം.
13.8.6
शृणु राजन्यथा राजा वीतहव्यो महायशाः ।
राजर्षिर्दुर्लभं प्राप्तो ब्राह्मण्यं लोकसत्कृतम् ॥ १३.८.६ ॥
രാജാവേ, കേൾക്കുക. മഹായശസ്വിയായ രാജാവ് വീതഹവ്യൻ, രാജർഷി, ലോകം ആദരിക്കുന്ന ദുർലഭമായ ബ്രാഹ്മണ്യം എങ്ങനെ പ്രാപിച്ചുവെന്ന് കേൾക്കുക.
13.8.7
मनोर्महात्मनस्तात प्रजा धर्मेण शासतः ।
बभूव पुत्रो धर्मात्मा शर्यातिरिति विश्रुतः ॥ १३.८.७ ॥
പ്രിയ പുത്രാ, മഹാത്മാവായ മനു ധർമ്മപൂർവ്വം പ്രജകളെ ഭരിക്കുമ്പോൾ, ശര്യാതി എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ധർമ്മാത്മാവായ പുത്രൻ ജനിച്ചു.
13.8.8
तस्यान्ववाये द्वौ राजन्राजानौ सम्बभूवतुः ।
हैहयस्तालजङ्घश्च वत्सेषु जयतांवर ॥ १३.८.८ ॥
ഹേ രാജാവേ, അവന്റെ വംശത്തിൽ രണ്ട് രാജാക്കന്മാർ ജനിച്ചു — ഹൈഹയനും താലജംഘനും; ജയിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.
13.8.9
हैहयस्य तु राजेन्द्र दशसु स्त्रीषु भारत ।
शतं बभूव पुत्राणां शूराणामनिवर्तिनाम्।
तुल्यरूपप्रभावानां बलिनां युद्धशालिनाम् ॥ १३.८.९ ॥
ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഹേ ഭാരതാ, ഹൈഹയന് പത്ത് ഭാര്യമാരിൽ നൂറു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു — ശൂരന്മാരും യുദ്ധത്തിൽ പിന്തിരിയാത്തവരും തുല്യ രൂപവും ശക്തിയുമുള്ളവരും ബലവാന്മാരും യുദ്ധനിപുണരുമായവർ.
13.8.10
धनुर्वेदे च वेदे च सर्वत्रैव कृतश्रमाः ॥ १३.८.१० ॥
ധനുർവേദത്തിലും വേദത്തിലും എല്ലാ വിധത്തിലും അവർ കഠിനാധ്വാനം ചെയ്തവരായിരുന്നു.
13.8.11
काशिष्वपि नृपो राजन्दिवोदासपितामहः ।
हर्यश्व इति विख्यातो बभूव जयतांवरः ॥ १३.८.११ ॥
കാശികളിലും, രാജാവേ, ദിവോദാസന്റെ മുത്തച്ഛനായ ഹര്യശ്വൻ എന്ന രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ജയിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു.
13.8.12
स वीतहव्यदायादैरागत्य पुरुषर्षभ ।
गङ्गायमुनयोर्मध्ये सङ्ग्रामे विनिपातितः ॥ १३.८.१२ ॥
ഹേ പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, വീതഹവ്യന്റെ അവകാശികൾ വന്ന്, ഗംഗയ്ക്കും യമുനയ്ക്കും ഇടയിലെ യുദ്ധത്തിൽ അവൻ വധിക്കപ്പെട്ടു.
13.8.13
तं तु हत्वा नरपतिं हैहयास्ते महारथाः ।
प्रतिजग्मुः पुरीं रम्यां वत्सानामकुतोभयाः ॥ १३.८.१३ ॥
ആ രാജാവിനെ കൊന്ന്, ആ മഹാരഥരായ ഹൈഹയർ വത്സരുടെ മനോഹരമായ നഗരത്തിലേക്ക് ഭയമില്ലാതെ മടങ്ങി.
13.8.14
हर्यश्वस्य च दायादः काशिराजोऽभ्यषिच्यत ।
सुदेवो देवसंकाशः साक्षाद्धर्म इवापरः ॥ १३.८.१४ ॥
ഹര്യശ്വന്റെ പിൻഗാമിയായ കാശിരാജാവ് സുദേവൻ അഭിഷിക്തനായി; അവൻ ദേവതുല്യനും നേരിൽ മറ്റൊരു ധർമ്മം പോലെയുമായിരുന്നു.
13.8.15
स पालयामास महीं धर्मात्मा काशिनन्दनः ।
तैर्वीतहव्यैरागत्य युधि सर्वैर्विनिर्जितः ॥ १३.८.१५ ॥
ധർമ്മാത്മാവായ കാശിനന്ദനൻ ഭൂമിയെ പാലിച്ചു; വീതഹവ്യർ വന്ന് യുദ്ധത്തിൽ അവനെ പൂർണ്ണമായി തോൽപ്പിച്ചു.
13.8.16
तमथाजौ विनिर्जित्य प्रतिजग्मुर्यथागतम् ।
सौदेविस्त्वथ काशीशोदिवोदासोऽभ्यषिच्यत ॥ १३.८.१६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അവനെ ജയിച്ച് അവർ വന്ന വഴിയേ മടങ്ങി; പിന്നെ സുദേവന്റെ പുത്രനായ, കാശിയുടെ പ്രഭുവായ ദിവോദാസൻ അഭിഷിക്തനായി.
13.8.17
दिवोदासस्तु विज्ञाय वीर्य तेषां यतात्मनाम् ।
वाराणसीं महातेजा निर्ममे शक्रशासनात् ॥ १३.८.१७ ॥
എന്നാൽ ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള ആ വീതഹവ്യരുടെ ശക്തി മനസ്സിലാക്കിയ മഹാതേജസ്വി ദിവോദാസൻ, ഇന്ദ്രന്റെ കല്പനയാൽ വാരാണസി നഗരം നിർമ്മിച്ചു.
13.8.18
विप्रक्षत्रियसम्बाधां वैश्यशूद्रसमाकुलाम् ।
नैकद्रव्योच्चयवतीं समृद्धविपणापणाम् ॥ १३.८.१८ ॥
ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും നിറഞ്ഞതും, വൈശ്യരും ശൂദ്രരും തിങ്ങിനിറഞ്ഞതും, പലവിധ സാധനക്കൂമ്പാരങ്ങളുള്ളതും, സമൃദ്ധമായ ചന്തകളും കടകളുമുള്ളതുമായിരുന്നു അത്.
13.8.19
गङ्गाया उत्तरे कूले वप्रान्ते राजसत्तम् ।
गोमत्या दक्षिणे कूले शक्रस्येवामरावतीम्। ॥ १३.८.१९ ॥
രാജശ്രേഷ്ഠാ, ഗംഗയുടെ വടക്കേ തീരത്ത്, കോട്ടയുടെ അരികിൽ, ഗോമതിയുടെ തെക്കേ തീരത്ത്, ഇന്ദ്രന്റെ അമരാവതിപോലെ (നഗരം).
13.8.20
तत्र तं राजशार्दूलं निवसन्तं महीपतिम् ।
आगत्य हैहया भूयः पर्यधावन्त भारत ॥ १३.८.२० ॥
അവിടെ വസിച്ചിരുന്ന രാജശാർദൂലനായ ആ മഹീപതിയുടെ അടുത്ത് ഹൈഹയർ വീണ്ടും വന്ന് അവനെ വളഞ്ഞ് പാഞ്ഞു, ഹേ ഭാരതാ.
13.8.21
स निष्क्रम्य ददौ युद्धं तेभ्यो राजा महाबलः ।
देवासुरसमं घोरं दिवोदासो महाद्युतिः ॥ १३.८.२१ ॥
ആ മഹാബലനും മഹാതേജസ്വിയുമായ രാജാവ് ദിവോദാസൻ പുറത്തിറങ്ങി അവരോടു യുദ്ധം ചെയ്തു; ദേവാസുരയുദ്ധംപോലെ ഭയങ്കരമായിരുന്നു അത്.
13.8.22
स तु युद्धे महाराज दिनानां दशतीर्दश ।
हतवाहनभूयिष्ठस्ततो दैन्यमुपागमत् ॥ १३.८.२२ ॥
മഹാരാജാവേ, അവൻ യുദ്ധത്തിൽ പത്തു പത്തു ദിവസം വീതം പൊരുതി; പിന്നീട് അവന്റെ വാഹനങ്ങൾ ഏറെയും നശിച്ചപ്പോൾ അവൻ ദൈന്യത്തിലായി.
13.8.23
हतयोधस्ततो राजन्क्षीणकोशश्चक भूमिपः ।
दिवोदासः पुरीं त्यक्त्वा पलायनपरोऽभवत् ॥ १३.८.२३ ॥
രാജാവേ, യോദ്ധാക്കൾ കൊല്ലപ്പെട്ട് ഖജനാവ് ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ മഹീപതിയായ ദിവോദാസൻ നഗരം ഉപേക്ഷിച്ച് പലായനത്തിൽ മുഴുകി.
13.8.24
गत्वाऽऽश्रमपदं रम्यं भरद्वाजस्य धीमतः ।
जगाम शरणं राजा कृताञ्जलिररिंदम् ॥ १३.८.२४ ॥
ശത്രുദമനാ, മനോഹരമായ ആശ്രമത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവ് കൈകൂപ്പി ബുദ്ധിമാനായ ഭരദ്വാജന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു.
13.8.25
तमुवाच भरद्वाजो ज्येष्ठः पुत्रो बृहस्पतेः ।
पुरोधाः शीलसम्पन्नो दिवोदासं महीपतिम् ॥ १३.८.२५ ॥
ബൃഹസ്പതിയുടെ മൂത്ത പുത്രനും ശീലസമ്പന്നനുമായ പുരോഹിതൻ ഭരദ്വാജൻ ഭൂപതിയായ ദിവോദാസനോട് പറഞ്ഞു.
13.8.26
किमागमनकृत्यं ते सर्वं प्रबूहि मे नृप ।
यत्ते प्रियं तत्करिष्ये न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥ १३.८.२६ ॥
രാജാവേ, നിന്റെ വരവിന്റെ ഉദ്ദേശ്യമെല്ലാം എന്നോട് പറയൂ. നിനക്ക് പ്രിയമായതു ഞാൻ ചെയ്യും; ഇതിൽ എനിക്ക് ഒരു സംശയവുമില്ല.
13.8.27
भगवन्वैतहव्यैर्मे युद्धे वंशः प्रणाशितः ।
अहमेकः परिद्यूनो भवन्तं शरणं गतः ॥ १३.८.२७ ॥
ഭഗവാനേ, വീതഹവ്യർ യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ വംശത്തെ നശിപ്പിച്ചു. ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കായി ദുഃഖിതനായി അങ്ങയുടെ ശരണം തേടി വന്നു.
13.8.28
शिष्यस्नेहेन भगवंस्त्वं मां रक्षितुमर्हसि ।
एकशेषः कृतो वंशो मम तैः पापकर्मभिः ॥ १३.८.२८ ॥
ഭഗവാനേ, ശിഷ്യനോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ അങ്ങ് എന്നെ രക്ഷിക്കണം. ആ പാപികൾ എന്റെ വംശത്തിൽ ഒരാളെ മാത്രം ശേഷിപ്പിച്ചു.
13.8.29
तमुवाच महाभागो भरद्वाजः प्रतापवान् ।
न भेतव्यं न भेतव्यं सौदेव व्येतु ते भयम् ॥ १३.८.२९ ॥
മഹാഭാഗ്യവാനും പ്രതാപശാലിയുമായ ഭരദ്വാജൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: "ഭയപ്പെടേണ്ട, ഭയപ്പെടേണ്ട, സൗദേവാ! നിന്റെ ഭയം നീങ്ങട്ടെ."
13.8.30
अहमिष्टिं करिष्यामि पुत्रार्थं ते विशाम्पते ।
वीतहव्यसहस्राणि येन त्वं प्रहरिष्यसि ॥ १३.८.३० ॥
ജനങ്ങളുടെ നാഥാ, നിനക്കായി പുത്രലബ്ധിക്കായി ഞാൻ യാഗം ചെയ്യാം; അതിലൂടെ നീ വീതഹവ്യരിൽ ആയിരങ്ങളെ വധിക്കും.
13.8.31
तत इष्टिं चकारर्षिस्तस्य वै पुत्रकामिकीम् ।
अथास्य तनयो जज्ञे दैवोदासः प्रतर्दनः ॥ १३.८.३१ ॥
അപ്പോൾ ആ ഋഷി അദ്ദേഹത്തിനുവേണ്ടി പുത്രകാമേഷ്ടി നടത്തി. പിന്നീട് ദൈവോദാസന്റെ പുത്രനായ പ്രതർദനൻ ജനിച്ചു.
13.8.32
स जातमात्रो ववृधे समाः सद्यस्त्रयोदश ।
वेदं चापि जगौ कृत्स्नं धनुर्वेदं च भारत ॥ १३.८.३२ ॥
ജനിച്ചയുടനെ അവൻ പതിമൂന്നു വർഷം പോലെ വളർന്നു. ഭാരതാ, അവൻ സമ്പൂർണ്ണ വേദവും ധനുർവേദവും ചൊല്ലി.
13.8.33
योगेन च समाविष्टो भरद्वाजेन धीमता ।
कृत्स्नं हि तेजो यल्लोके तदेतद्देहमाविशत् ॥ १३.८.३३ ॥
യോഗത്താൽ ബുദ്ധിമാനായ ഭരദ്വാജനോടു ചേർന്നവനായി, ലോകത്തിലുള്ള സമസ്ത തേജസ്സും ആ ദേഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
13.8.34
ततः स कवची धन्वी स्तूयमानः सुरर्षिभिः ।
बन्दिभिर्वन्द्यमानश्च बभौ सूर्य इवोदितः ॥ १३.८.३४ ॥
അപ്പോൾ കവചവും വില്ലും ധരിച്ച അവൻ, ദേവർഷിമാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടും ബന്ദികളാൽ വന്ദിക്കപ്പെട്ടും, ഉദിച്ച സൂര്യനെപ്പോലെ ശോഭിച്ചു.
13.8.35
स रथी बद्धनिस्त्रिंशो बभौ दीप्त इवानलः ।
प्रययौ स धनुर्धुन्वन्विवर्षिषुरिवाम्बुदः ॥ १३.८.३५ ॥
രഥിയായി വാൾ കെട്ടിയ അവൻ, എരിയുന്ന തീപോലെ ശോഭിച്ചു. വില്ലിളക്കി, വർഷിക്കാനൊരുങ്ങുന്ന മേഘംപോലെ അവൻ മുന്നേറി.
13.8.36
तं दृष्ट्वा परमं हर्षं सुदेवतनयो ययौ ।
मेने च मनसा दग्धान्वैतहव्यान्स पार्थिवः ॥ १३.८.३६ ॥
അവനെ കണ്ടു പരമമായ സന്തോഷത്തോടെ സുദേവന്റെ പുത്രൻ പോയി; ആ രാജാവ് മനസ്സിൽ വൈതഹവ്യരെ ദഹിച്ചവരായി കരുതി.
13.8.37
ततोसौ यौवराज्ये च स्थापयित्वा प्रतर्दनम् ।
कृतकृत्यं तदाऽऽत्मानं स राजा प्रत्यपद्यत ॥ १३.८.३७ ॥
അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പ്രതർദനനെ യുവരാജപദവിയിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് താൻ കൃതകൃത്യനായി എന്ന് കരുതി; ആ രാജാവ് സംതൃപ്തനായി.
13.8.38
ततस्तु वैतहव्यानां वधाय स महीपतिः ।
पुत्रं प्रस्थापयासास प्रतर्दनमरिंदमम् ॥ १३.८.३८ ॥
പിന്നീട് ആ രാജാവ് വൈതഹവ്യരെ വധിക്കുന്നതിനായി ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്ന തന്റെ പുത്രൻ പ്രതർദനനെ അയച്ചു.
13.8.39
सरथः स तु संतीर्य गङ्गामाशु पराक्रमी ।
प्रययौ वीतहव्यानां पुरीं परपुरंजयः ॥ १३.८.३९ ॥
രഥത്തോടൊപ്പമുള്ള ആ പരാക്രമി വേഗത്തിൽ ഗംഗ കടന്ന്, ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിക്കുന്നവനായി വീതഹവ്യരുടെ പട്ടണത്തിലേക്ക് പോയി.
13.8.40
वैतहव्यास्तु संश्रुत्य रथघोषं समुद्धतम् ।
निर्ययुर्नगराकारै रथैः पररथारुजैः ॥ १३.८.४० ॥
വൈതഹവ്യർ ഉയർന്ന രഥഘോഷം കേട്ട്, നഗരത്തിന്റെ വലുപ്പമുള്ള, ശത്രുരഥങ്ങളെ തകർക്കുന്ന രഥങ്ങളോടെ പുറത്തേക്കു വന്നു.
13.8.41
निष्क्रम्य ते नरव्याघ्रा दंशिताश्चित्रयोधिनः ।
प्रतर्दनं समाजग्मुः शरवर्षैरुदायुधाः ॥ १३.८.४१ ॥
ആ നരവ്യാഘ്രന്മാർ, കവചമണിഞ്ഞ വിചിത്ര യോദ്ധാക്കൾ, പുറത്തിറങ്ങി അമ്പുമഴ പെയ്യിച്ച്, ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി പ്രതർദനനെ സമീപിച്ചു.
13.8.42
शस्त्रैश्च विविधाकारै रथौघैश्च युधिष्ठिर ।
अभ्यवर्षन्त राजानं हिमवन्तमिवाम्बुदाः ॥ १३.८.४२ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ! വിവിധ രൂപത്തിലുള്ള ആയുധങ്ങളും രഥസംഘങ്ങളുമായി അവർ ആ രാജാവിനുമേൽ, മേഘങ്ങൾ ഹിമാലയത്തിൽ പെയ്യുന്നതുപോലെ വർഷിച്ചു.
13.8.43
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य तेषां राजा प्रतर्दनः ।
जघान तान्महातेजा वज्रानलसमैः शरैः ॥ १३.८.४३ ॥
രാജാവായ പ്രതർദനൻ അസ്ത്രങ്ങളാൽ അവരുടെ അസ്ത്രങ്ങളെ തടഞ്ഞു; മഹാതേജസ്വിയായ അദ്ദേഹം വജ്രത്തിനും അഗ്നിക്കും തുല്യമായ ശരങ്ങളാൽ അവരെ വധിച്ചു.
13.8.44
कृत्तोत्तमाङ्गास्ते राजन्भल्लैः शतसहस्रशः ।
अपतन्रुधिरार्द्राङ्गा निकृत्ता इव किंशुकाः ॥ १३.८.४४ ॥
രാജാവേ, ഭല്ലങ്ങളാൽ നൂറായിരങ്ങളായി തലയറ്റ അവർ, രക്തം നനഞ്ഞ ശരീരങ്ങളോടെ, വെട്ടിയിട്ട കിംശുക വൃക്ഷങ്ങൾപോലെ വീണു.
13.8.45
हतेषु तेषु सर्वेषु वीतहव्यः सुतेष्वथ ।
प्राद्रवन्नगरं हित्वा भृगोराश्रममप्युत ॥ १३.८.४५ ॥
അവരെല്ലാം, വീതഹവ്യന്റെ പുത്രന്മാരെല്ലാം, കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ വീതഹവ്യൻ നഗരം വിട്ട് ഭൃഗുവിന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് ഓടി.
13.8.46
ययौ भृगुं च शरणं वीतहव्यो नराधिपः ।
अभयं च ददौ तस्मै वीतहव्याय भार्गवः।
आसनं शिष्यमध्ये च भृगुरन्यत्समादिशत् ॥ १३.८.४६ ॥
രാജാവായ വീതഹവ്യൻ ഭൃഗുവിനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു; ഭാർഗവൻ വീതഹവ്യന് അഭയം നൽകി; ഭൃഗു ശിഷ്യരുടെ നടുവിൽ അവനു ഒരു ആസനം നൽകാൻ മറ്റൊരു ആജ്ഞ നൽകി.
13.8.47
अथानुपदमेवाशु तत्रागच्छत्प्रतर्दनः ।
स प्राप्य चाश्रमपदं दिवोदासात्मजोऽब्रवीत् ॥ १३.८.४७ ॥
പിന്നെ ഉടനെ പ്രതർദനൻ അവന്റെ പിന്നാലെ അവിടെ വന്നു. ആശ്രമത്തിലെത്തി, ദിവോദാസന്റെ പുത്രൻ പറഞ്ഞു.
13.8.48
भोभो केऽत्राश्रमे सन्ति भृगोः शिष्या महात्मनः ।
द्रष्टुमिच्छे मुनिमहं तस्याचक्षत मामिति ॥ १३.८.४८ ॥
ഓ ഓ, ഈ ആശ്രമത്തിൽ മഹാത്മാവായ ഭൃഗുവിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ ആരുണ്ട്? ഞാൻ മുനിയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവർ എന്നോട് പറഞ്ഞു.
13.8.49
स तं विदित्वा तु भृगुर्निश्चक्रामाश्रमात्तदा ।
पूजयामास च ततो विधिना नृपसत्तमम् ॥ १३.८.४९ ॥
അവനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഭൃഗു അപ്പോൾ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തിറങ്ങി, വിധിപ്രകാരം ആ രാജശ്രേഷ്ഠനെ പൂജിച്ചു.
13.8.50
उवाच चैनं राजेन्द्र किं कार्यं ब्रूहि पार्थिव ।
स चोवाच नृपस्तस्मै यदागमनकारणम् ॥ १३.८.५० ॥
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, "ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഹേ പാർഥിവാ, എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയൂ." ആ രാജാവ് വരവിന്റെ കാരണം അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു.
13.8.51
अयं ब्रह्मन्नितो राजा वीतहव्यो विसर्ज्यताम् ।
अस्य पुत्रैर्हि मे कृत्स्नो ब्रह्मन्वंशः प्रणाशितः ॥ १३.८.५१ ॥
ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഈ രാജാവായ വീതഹവ്യനെ ഇവിടെ നിന്ന് വിട്ടയക്കൂ. അവന്റെ പുത്രന്മാരാൽ എന്റെ മുഴുവൻ വംശവും നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
13.8.52
उत्सादितश्च विषयः काशीनां रत्नसञ्चयः ।
एतस्य वीर्यदृप्तस्य हतं पुत्रशतं मया।
अस्येदानीं वधादद्य भविष्याम्यनृणः पितुः ॥ १३.८.५२ ॥
കാശികളുടെ രാജ്യവും അവരുടെ രത്നസഞ്ചയവും നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ഇവന്റെ വീര്യഗർവ്വിൽ ഞാൻ ഇവന്റെ നൂറു പുത്രന്മാരെ കൊന്നു. ഇന്ന് ഇവനെ വധിച്ച് ഞാൻ പിതാവിന്റെ കടത്തിൽ നിന്ന് മുക്തനാകും.
13.8.53
तमुवाच कृपाविष्टो भृगुर्धर्मभृतांवरः ।
नेहास्ति क्षत्रियः कश्चित्सर्वे हीमे द्विजातयः ॥ १३.८.५३ ॥
കരുണ നിറഞ്ഞ, ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭൃഗു അവനോട് പറഞ്ഞു, "ഇവിടെ ഒരു ക്ഷത്രിയനും ഇല്ല; ഇവരെല്ലാം ദ്വിജന്മാരാണ്."
13.8.54
एतत्तु वचनं श्रुत्वा भृगोस्तथ्यं प्रतर्दनः ।
पादावुपस्पृश्य शनैः प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत् ॥ १३.८.५४ ॥
ഭൃഗുവിന്റെ ഈ സത്യവാക്ക് കേട്ട പ്രതർദനൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങൾ തൊട്ട്, സന്തോഷത്തോടെ പതുക്കെ ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
13.8.55
एवमप्यस्मि भगवन्कृतकृत्यो न संशयः ।
य एष राजा वीर्येण स्वजातिं त्याजितो मया ॥ १३.८.५५ ॥
ഇങ്ങനെ ഞാൻ കൃതകൃത്യനായിരിക്കുന്നു, സംശയമില്ല. ഈ രാജാവിനെ എന്റെ വീര്യത്താൽ സ്വജാതിയിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോകുവാൻ ഞാൻ ഇടയാക്കി.
13.8.56
अनुजानीहि मां ब्रह्मन्ध्यायस्व च शिवेन माम् ।
त्याजितो हि मया जातिमेव राजा भृगूद्वह ॥ १३.८.५६ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, എന്നെ പോകാൻ അനുവദിക്കൂ; ശുഭത്തോടെ എന്നെ ധ്യാനിക്കൂ. ഭൃഗുവംശശ്രേഷ്ഠാ, ഈ രാജാവിനെ ഞാൻ തന്റെ ജാതിയിൽ നിന്ന് തീർച്ചയായും വിട്ടുപോകുവാൻ ഇടയാക്കി.
13.8.57
ततस्तेनाभ्यनुज्ञातो ययौ राजा प्रतर्दनः ।
यथागतं महाराज मुक्त्वा विषमिवोरगः ॥ १३.८.५७ ॥
അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ച് പ്രതർദനൻ രാജാവ് വന്ന വഴിയേ മടങ്ങിപ്പോയി, മഹാരാജാവേ, സർപ്പം വിഷം ഉപേക്ഷിച്ചു പോകുന്നതുപോലെ.
13.8.58
भृगोर्वचनमात्रेण स च ब्रह्मर्षितां गतः ।
वीतहव्यो महाराज ब्रह्मवादित्वमेव च ॥ १३.८.५८ ॥
ഭൃഗുവിന്റെ വാക്കുകൊണ്ടുതന്നെ അവൻ ബ്രഹ്മർഷിപദവി നേടി, മഹാരാജാവേ; വീതഹവ്യൻ ബ്രഹ്മവാദിത്വവും നേടി.
13.8.59
तस्य गृत्समदः पुत्रो रूपेणेन्द्र इवापरः ।
शक्रस्त्वमिति यो दैत्यैर्निगृहीतः किलाभवत् ॥ १३.८.५९ ॥
അവന്റെ പുത്രൻ ഗൃത്സമദൻ ആയിരുന്നു; രൂപത്തിൽ അവൻ മറ്റൊരു ഇന്ദ്രനെപ്പോലെയായിരുന്നു. 'നീ ശക്രനാണ്' എന്ന് പറഞ്ഞ് അവനെ അസുരന്മാർ പിടികൂടി.
13.8.60
ऋग्वेदे वर्तते चाग्र्या श्रुतिर्यस्य महात्मनः ।
यत्र गृत्समदो राजन्ब्राह्मणैः स महीयते ॥ १३.८.६० ॥
ഋഗ്വേദത്തിൽ ആ മഹാത്മാവിന്റെ ശ്രേഷ്ഠമായ ശ്രുതി ഉണ്ട്; രാജാവേ, അവിടെ ഗൃത്സമദൻ ബ്രാഹ്മണരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
13.8.61
स ब्रह्मचारी विप्रर्षिः श्रीमान्गृत्समदोऽभवत् ।
पुत्रो गृत्समदस्यापि विप्रः सावैनसोऽभवत् ॥ १३.८.६१ ॥
ആ ബ്രഹ്മചാരി വിപ്രർഷിയായ ശ്രീമാൻ ഗൃത്സമദനായി. ഗൃത്സമദന്റെ പുത്രനും വിപ്രനായ സാവൈനസനായി.
13.8.62
सावैनसस्य पुत्रो वै वितस्त्यस्तस्य चात्मजः ।
वितस्त्यस्य सुतस्तस्य शिवस्तश्चात्मजोऽभवत् ॥ १३.८.६२ ॥
സാവൈനസന്റെ പുത്രൻ വിതസ്തി; അവന്റെ പുത്രനും ഉണ്ടായി. വിതസ്തിയുടെ പുത്രൻ ശിവൻ; അവനും ഒരു പുത്രനുണ്ടായി.
13.8.63
श्रवास्तस्य सुतश्चर्षिः श्रवसश्चाभवत्तमः ।
तमसश्च प्रकाशोऽभूत्तनयो द्विजसत्तमः ॥ १३.८.६३ ॥
അവന്റെ പുത്രൻ ശ്രവാ ഋഷി; ശ്രവയുടെ പുത്രൻ തമസൻ. തമസന്റെ പുത്രൻ പ്രകാശൻ, ദ്വിജരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ.
13.8.64
प्रकाशस्य च वागिन्द्रो बभूव जयतांवरः ।
तस्यात्मजश्च प्रमितिर्वेदवेदाङ्गपारगः ॥ १३.८.६४ ॥
പ്രകാശന്റെ പുത്രൻ വാഗിന്ദ്രൻ, ജയിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ. അവന്റെ പുത്രൻ പ്രമിതി, വേദവേദാംഗങ്ങളിൽ പാരംഗതൻ.
13.8.65
घृताच्यां तस्य पुत्रस्तु रुरुर्नामोदपद्यत ।
प्रमद्वरायां तु रुरोः पुत्रः समुदपद्यत।
शुनको नाम विप्रर्षिर्यस्य पुत्रोऽथ शौनकः ॥ १३.८.६५ ॥
ഘൃതാചിയിൽനിന്ന് അവന് രുരു എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു. പ്രമദ്വരയിൽനിന്ന് രുരുവിന് പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവൻ വിപ്രർഷി ശുനകൻ, അവന്റെ പുത്രൻ ശൗനകൻ.
13.8.66
एवं विप्रत्वमगमद्वीतहव्यो नराधिपः ।
भृगोः प्रसादाद्राजेन्द्र क्षत्रियः क्षत्रियर्षभ ॥ १३.८.६६ ॥
ഇങ്ങനെ നരാധിപനായ വീതഹവ്യൻ ഭൃഗുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ബ്രാഹ്മണത്വം പ്രാപിച്ചു. ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഹേ ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠാ, അവൻ ക്ഷത്രിയനായിരുന്നു.
13.8.67
एष ते कथितो वंशो राजन्गार्त्समदो मया ।
विस्तरेण महाराज किमन्यदनुपृच्छसि ॥ १३.८.६७ ॥
ഹേ രാജാവേ, ഗാർത്സമദന്റെ ഈ വംശം ഞാൻ നിനക്ക് വിസ്തരിച്ച് പറഞ്ഞുതന്നു. ഹേ മഹാരാജാവേ, ഇനി എന്താണ് ചോദിക്കുന്നത്?