マハーバーラタ · 章 13.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.82.1
सर्वशास्त्रविधानज्ञ राजधर्मविदुत्तम ।
अतीव संशयच्छेत्ता भवान्वै प्रथितः क्षितौ ॥ १३.८२.१ ॥
あらゆる聖典の規定を知る者よ、王の法に通じる者のうち最も優れた者よ、あなたは疑いを断つ者として大地に名高い。
13.82.2
कश्चित्तु संशयो मेऽस्ति तन्मे ब्रूहि पितामह ।
अस्यामापदि कष्टायामन्यं पृच्छाम कं वयम्
जातेऽस्मिन्संशये राजन्नान्यं पृच्छेम कञ्चन ॥ १३.८२.२ ॥
しかし私には一つの疑いがあります。祖父よ、それを私に教えてください。この苦しい災厄の中で、私たちは他に誰に尋ねられるでしょうか。この疑いが生じた今、王よ、私たちは他の誰にも尋ねないでしょう。
13.82.3
यथा नरेण कर्तव्यं धर्ममार्गानुवर्तिना ।
एतत्सर्वं महाबाहो भवान्व्याख्यातुमर्हति ॥ १३.८२.३ ॥
法の道に従う人はどのように行うべきか、そのすべてを、大いなる腕の方よ、あなたは説き明かすことができます。
13.82.4
चतस्रो विहिता भार्या ब्राह्मणस्य पितामह ।
ब्राह्मणी क्षत्रिया वैश्या शूद्रा च रतिमिच्छतः ॥ १३.८२.४ ॥
祖父よ、快楽を望むバラモンには四人の妻が定められています。バラモンの女、クシャトリヤの女、ヴァイシャの女、シュードラの女です。
13.82.5
तत्र जातेषु पुत्रेषु सर्वासां कुरुसत्तम ।
आनुपूर्व्येण कस्तेषां पित्र्यं दायाद्यमर्हति ॥ १३.८२.५ ॥
クル族の最良者よ、その全ての女性から生まれた息子たちの中で、生まれた順に、父の財産を受け継ぐにふさわしいのは誰でしょうか。
13.82.6
केन वा किं ततो हार्यं पितृवित्तात्पितामह ।
एतदिच्छामि कथितं विभागस्तेषु कः स्मृतः ॥ १३.८२.६ ॥
祖父よ、誰が、父の財産から何を取るべきなのでしょうか。彼らの間の分配がどのように定められているか、私は聞きたいのです。
13.82.7
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यस्त्रयो वर्णा द्विजातयः ।
एतेषु विहितो धर्मो ब्राह्मणस्य युधिष्ठिर ॥ १३.८२.७ ॥
バラモン、クシャトリヤ、ヴァイシャ——この三つのヴァルナは再生族である。その中で、バラモンの法が定められている、ユディシュティラよ。
13.82.8
वैषम्यादथवा लोभात्कामाद्वाऽपि परन्तप ।
ब्राह्मणस्य भवेच्छूद्रा न तु दृष्टा न तु स्मृता ॥ १३.८२.८ ॥
差別によって、あるいは貪欲によって、あるいは欲望によってさえ、敵を焼く者よ、バラモンにシュードラの妻が生じうる——しかしそれは見られたことがなく、スムリティにも記されていない。
13.82.9
शूद्रां शयनमारोप्य ब्राह्मणि यात्यधोगतिम् ।
प्रायश्चित्तीयते चापि विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १३.८२.९ ॥
シュードラの女を寝床に上げたバラモンは下位の境地に堕ちる。そしてその贖罪も、定められた規定の儀式によってなされるべきである。
13.82.10
तत्र जातेष्वपत्येषु द्विगुणं स्वाद्युधिष्ठिर ।
अतस्ते नियमं वित्ते सम्प्रवक्ष्यामि भारत ॥ १३.८२.१० ॥
そこで生まれた子孫のうち、取り分は二倍とすべきである、ユディシュティラよ。それゆえ、バラタの末裔よ、財産に関する規則を余すところなく説こう。
13.82.11
लक्षण्यं गोवृषो यानं यत्प्रधानतमं भवेत् ।
ब्राह्मण्यास्तद्धरेत्पुत्र एकांशं वै पितुर्धनात् ॥ १३.८२.११ ॥
最も優れた財産——雄牛、最上の乗り物——はバラモンの女の息子が取るべきであり、父の財産から一つの分け前も。
13.82.12
एषं तु दशधा कार्यं ब्राह्मणस्वं युधिष्ठिर ।
तत्र तेनैव हर्तव्याश्चत्वारोंशाः पितुर्धनात् ॥ १३.८२.१२ ॥
これに従い、バラモンの財産は十分割されるべきである、ユディシュティラよ。そのうちで、バラモンの女の息子は父の財産から四つの分け前を取るべきである。
13.82.13
त्रियायास्तु यः पुत्रो ब्राह्मणः सोप्यसंशयः ।
स तु मातुर्विशेषेण त्रीनंशान्हर्तुमर्हति ॥ १३.८२.१३ ॥
女性から生まれたバラモンの息子もまた、疑いなく同様である。母のゆえに、彼は特に三つの分け前を取る資格がある。
13.82.14
वर्णे तृतीये जातस्तु वैश्यायां ब्राह्मणादपि ।
द्विरंशस्तेन हर्तव्यो ब्राह्मणस्वाद्युधिष्ठिर ॥ १३.८२.१४ ॥
第三のヴァルナにおいて、ヴァイシュヤの女性に対しバラモンから生まれた者もまた、ユディシュティラよ、バラモンの財産から二つの分け前を取るべきである。
13.82.15
शूद्रायां ब्राह्मणाज्जातो नित्यादेयधनः स्मृतः ।
अल्पं चापि प्रदातव्यं शूद्रापुत्राय भारत ॥ १३.८२.१५ ॥
シュードラの女性からバラモンによって生まれた者は、常に与えられるべき財産を持つものとして記憶される。バラタの子孫よ、シュードラの息子にはわずかでも与えるべきである。
13.82.16
दशधा प्रविभक्तस्य धनस्यैव भवेत्क्रमः ।
सवर्णासु तु जातानां समान्भागान्प्रकल्पयेत् ॥ १३.८२.१६ ॥
十に分けられた財産の順序はこのとおりであるべきだ。ただし同じヴァルナの女性から生まれた者たちの間には、等しい分け前を定めるべきである。
13.82.17
अब्राह्मणं तु मन्यन्ते शूद्रापुत्रमनैपुणात् ।
त्रिषु वर्णेषु जातो हि ब्राह्मणाद्ब्राह्मणो भवेत् ॥ १३.८२.१७ ॥
しかし人々は、技量が不足しているという理由で、シュードラの女性の息子を非バラモンとみなす。三つのヴァルナに生まれても、バラモンから生まれた者はバラモンになるべきである。
13.82.18
स्मृताश्च वर्णाश्चत्वारः पञ्चमो नाधिगम्यते ।
हरेच्च दशमं भागं शूद्रापुत्रः पितुर्धनात् ॥ १३.८२.१८ ॥
記憶されるのは四つのヴァルナだけで、第五のものは見出されない。シュードラの女性の息子は、父の財産の十分の一を取るべきである。
13.82.19
तत्तु दत्तं हरेत्पित्रा नादत्तं हर्तुमर्हति ।
अवश्यं हि धनं देयं शूद्रापुत्राय भारत ॥ १३.८२.१९ ॥
父が与えたものだけを受け取ることができ、与えられなかったものを取る資格はない。バーラタよ、シュードラ女の息子には必ず財産を与えるべきである。
13.82.20
आनृशंस्यं परो धर्म इति तस्मै प्रदीयते ।
यत्रतत्र समुत्पन्नं गुणायैवोपपद्यते ॥ १३.८२.२० ॥
慈悲こそ最高の義務であるから、彼にそれが与えられる。どこに生じようとも、それは徳のためにふさわしいものとなる。
13.82.21
यद्यप्येष सुपुत्रः स्यादपुत्रो यदि वा भवेत् ।
नाधिकं दशमाद्दद्याच्छूद्रापुत्राय भारत ॥ १३.८२.२१ ॥
この者が良い息子であっても、あるいは息子がいなくても、バーラタよ、シュードラ女の息子には十分の一より多く与えてはならない。
13.82.22
स्मृत एकश्चतुर्भागः कन्याभागस्तु धर्मतः ।
अभ्रातृका समग्राहा चार्धास्येत्यपरे विदुः ॥ १३.८२.२२ ॥
ダルマによれば、娘の取り分は四分の一とされている。しかし兄弟のいない娘は全てを受け取る。他の者は半分を受け取ると考える。
13.82.23
त्रैवार्विकाद्यदा भक्तादधिकं स्याद्द्विजस्य तु ।
यजेत तेन द्रव्येण न वृथा साधयेद्धनम् ॥ १३.८२.२३ ॥
再生族が三年分の食糧を超える財を持つときは、その財で祭祀を行うべきである。無益に財を蓄えてはならない。
13.82.24
त्रिसहस्रपरो दायः स्त्रियै देयो धनस्य वै ।
भर्त्रा तच्च धनं दत्तं यथार्हं भोक्तुमर्हति ॥ १३.८२.२४ ॥
女性には財産のうち三千までの分け前を与えるべきである。夫が与えたその財産を、彼女は相応しく享受する資格がある。
13.82.25
स्त्रीणां तु पतिदायाद्यमुपभोगफलं स्मृतम् ।
नापहारं स्त्रियः कुर्युः पितृवित्तात्कथञ्चन ॥ १३.८२.२५ ॥
女性にとって夫の相続財産は享受の果実であると定められている。女性はいかなる仕方でも父の財産を奪ってはならない。
13.82.26
स्त्रियास्तु यद्भवेद्वित्तं पित्रा दत्तं युधिष्ठिर ।
ब्राह्मण्यास्तद्धरेत्कन्या यथा पुत्रस्तथाऽस्य सा ॥ १३.८२.२६ ॥
ユディシュティラよ、父が女性に与えた財産は、そのバラモン女性の娘が受け取るべきである。息子が父の財産を受け取るように、彼女もそれを受け取る。
13.82.27
सा हि पुत्रसमा राजन्विहिता कुरुनन्दन ।
एवमेव समुद्दिष्टो धर्मो वै भरतर्षभ।
एवं धर्ममनुस्मृत्य न वृथा साधयेद्धनम् ॥ १३.८२.२७ ॥
王よ、クルの喜びよ、彼女は実に息子と等しいものと定められている。バラタの牡牛よ、この法はこのように説かれた。この法を思い起こして、富を無益に追い求めてはならない。
13.82.28
शूद्रायां ब्राह्मणाज्जातो यद्यदेयधनः स्मृतः ।
केन प्रतिविशेषेण दशमोऽप्यस्य दीयते ॥ १३.८२.२८ ॥
シュードラの女性にバラモンから生まれた息子には、財産を与えるべきだと説かれているのに、どのような特別な区別によって十分の一が与えられるのか。
13.82.29
ब्राह्मण्यां ब्राह्मणाज्जातो ब्राह्मणः स्यान्न संशयः ।
क्षत्रियायां तथैव स्याद्वैश्यायामपि चैव हि ॥ १३.८२.२९ ॥
バラモンの女性にバラモンから生まれた息子は、疑いなくバラモンである。クシャトリヤの女性でも同様であり、ヴァイシャの女性でもそうである。
13.82.30
कस्मात्तु विषमं भागं भजेरन्नृपसत्तम ।
यदा सर्वे त्रयो वर्णास्त्वयोक्ता ब्राह्मणा इति ॥ १३.८२.३० ॥
王の中の最良の者よ、あなたは三つの種姓はすべてバラモンだと宣言されたのに、なぜ彼らは不平等な分け前を受けるのでしょうか。
13.82.31
दारा इत्युच्यते लोके नाम्नैकेन परन्तप ।
प्रोक्तेनि चैव नाम्नाऽयं विशेषः सुमहान्भवेत् ॥ १३.८२.३१ ॥
敵を焼く者よ、世では一つの名で「ダーラーハ（妻たち）」と言われる。しかし名の違いによって大きな区別が生じるのである。
13.82.32
तिस्रः कृत्वा पुरो भार्याः पश्चाद्विन्देत ब्राह्मणीम् ।
सा ज्येष्ठा सा च पूज्या स्यात्सा च ताभ्यो गरीयसी ॥ १३.८२.३२ ॥
まず三人の妻を迎え、その後にバラモンの女を娶るべきである。彼女が長女であり敬うべき者で、彼女は他の誰よりも尊い。
13.82.33
स्नानं प्रसाधनं भर्तुर्दन्तधावनमुञ्जनम् ।
हव्यं कव्यं च यच्चान्यद्धर्मयुक्तं गृहे भवेत् ॥ १३.८२.३३ ॥
夫の沐浴、身繕い、歯磨き、目に墨を入れること、神々への供物（havya）と祖霊への供物（kavya）、そして家の中で法に適う他のすべての事——これらはすべて妻がなすべきである。
13.82.34
न तस्यां जातु तिष्ठन्त्यामन्या तत्कर्तुमर्हति ।
ब्राह्मणीत्वेव कुर्याद्वा ब्राह्मणस्य युधिष्ठिर ॥ १३.८२.३४ ॥
彼女がいる限り、他の者は決してそれを行うべきではない。あるいは、ユディシュティラよ、バラモンの妻こそがバラモンのためにそれを行うべきである。
13.82.35
अन्नं पानं च माल्यं च वासांस्याभरणानि च ।
ब्राह्मण्यैतानि देयानि भर्तुः सा हि गरीयसी ॥ १३.८२.३५ ॥
食べ物、飲み物、花輪、衣服、装身具は、バラモンの妻が夫に与えるべきである。彼女こそ最も尊い者である。
13.82.36
मनुनाऽभिहितं शास्त्रं यच्चापि कुरुनन्दन ।
तत्राप्येष महाराज दृष्टो धर्मः सनातनः ॥ १३.८२.३६ ॥
クルの喜びよ、マヌの説いた論書にも、大王よ、この永遠の法（ダルマ）が見られる。
13.82.37
अथ चेदन्यथा कुर्याद्यदि कामाद्युधिष्ठिर ।
यथा ब्राह्मणचाण्डालः पूर्वदृष्टस्तथैव सः ॥ १३.८२.३७ ॥
しかし欲望からこれに反して行う者は、ユディシュティラよ、先に見たバラモンとチャーンダーラのようになるのである。
13.82.38
ब्राह्मण्याः सदृशः पुत्रः क्षत्रियायाश्च यो भवेत् ।
राजन्विशेषो यस्त्वत्र वर्णयोरुभयोरपि ॥ १३.८२.३८ ॥
バラモンの女の息子は、クシャトリヤの女の息子と似ることもある。王よ、ここには二つのヴァルナの区別もある。
13.82.39
न तु जात्या समा लोके ब्राह्मण्याः क्षत्रिया भवेत् ।
ब्राह्मण्याः प्रथमः पुत्रो भूयान्स्याद्राजसत्तम ॥ १३.८२.३९ ॥
しかし世において、生まれによってクシャトリヤの女はバラモンの女と等しくはならない。バラモンの女の長男こそ優れた者となる、王の中の最上の者よ。
13.82.40
भूयोभूयोपि संहार्यः पितृवित्ताद्युधिष्ठिर ।
यथा न सदृशी जातु ब्राह्मण्याः क्षत्रिया भवेत् ॥ १३.८२.४० ॥
ユディシュティラよ、父の財産などから、何度でも分け前を差し引くべきである。クシャトリヤの女が決してバラモンの女と等しくならないように。
13.82.41
क्षत्रियायास्तथा वैश्या न जातु सदृशी भवेत् ।
श्रीश्च राज्यं च कोशश्च क्षत्रियाणां युधिष्ठिर ॥ १३.८२.४१ ॥
同様に、ヴァイシャの女がクシャトリヤの女と等しくなることは決してない。ユディシュティラよ、繁栄、王国、宝庫はクシャトリヤのものである。
13.82.42
विहितं दृश्यते राजन्सागरान्तां च मेदिनीम् ।
क्षत्रियो हि स्वधर्मेण श्रियं प्राप्नोति भूयसीम्।
राजा दण्डधरो राजन्रक्षा नान्यत्र क्षत्रियात् ॥ १३.८२.४२ ॥
王よ、海に囲まれた大地はクシャトリヤに定められているように見える。クシャトリヤは自らの義務によって大いなる繁栄を得る。王は罰の杖を持つ者である。王よ、守護はクシャトリヤ以外のどこからも来ない。
13.82.43
ब्राह्मणा हि महाभाग देवानामपि देवताः ।
तेषु राजा प्रवर्तेत पूजया विधिपूर्वकम् ॥ १३.८२.४३ ॥
おお、大いなる福の人よ、バラモンは神々の中の神でさえある。王は規定に従い、敬意をもって彼らに接するべきである。
13.82.44
प्रणीतमृषिभिर्ज्ञात्वा धर्मं शाश्वतमव्ययम् ।
लुप्यमानं स्वधर्मेण क्षत्रियो रक्षति प्रजाः ॥ १३.८२.४४ ॥
聖仙たちが定めた永遠で不滅のダルマを知る者として、それが自らの義務によって損なわれるとき、クシャトリヤは臣民を守る。
13.82.45
दस्युभिर्ह्रियमाणं च धनं दारांश्च सर्वशः ।
सर्वेषामेव वर्णानां त्राता भवति पार्थिवः ॥ १३.८२.४५ ॥
盗賊によって財産と妻たちが全面的に奪われるとき、王だけがすべての階級の守護者となる。
13.82.46
भूयान्स्यात्क्षत्रियापुत्रो वैश्यापुत्रान्न संशयः ।
भूयस्तेनापि हर्तव्यं पितृवित्ताद्युधिष्ठिर ॥ १३.८२.४६ ॥
クシャトリヤの女の息子はヴァイシャの女の息子より優れている、疑いはない。ユディシュティラよ、彼からも父の財産から取るべきである。
13.82.47
उक्तं ते विधिवद्राजन्ब्राह्मणस्य पितामह ।
इतरेषां तु वर्णानां कथं वै नियमो भवेत् ॥ १३.८२.४७ ॥
王よ、祖父よ、あなたはバラモンについて規定どおりに語られました。では他の階級の規範はどうなるのでしょうか。
13.82.48
क्षत्रियस्यापि भार्ये द्वे विहिते कुरुनन्दन ।
तृतीया च भवेच्छूद्रा न तु दृष्टा न तु स्मूता ॥ १३.८२.४८ ॥
クル族の喜びよ、クシャトリヤには二人の妻が定められている。三人目はシュードラの女かもしれないが、それは見られたこともなく、スムリティにも記されていない。
13.82.49
एष एव क्रमो हि स्यात्क्षत्रियाणां युधिष्ठिर ।
अष्टधा तु भवेत्कार्यं क्षत्रियस्वं जनाधिप ॥ १३.८२.४९ ॥
ユディシュティラよ、これこそクシャトリヤの定めである。人の主よ、クシャトリヤの財産は八つに分けられるべきである。
13.82.50
क्षत्रियाया हरेत्पुत्रश्चतुरोंशान्पितुर्धनात् ।
युद्धावहारिकं यच्च पितुः स्वात्स हरेत्तु तत् ॥ १३.८२.५० ॥
クシャトリヤの女性の息子は、父の財産から四分を取るべきである。そして戦利品は父自身のものであるから、それは彼が取るべきである。
13.82.51
वैश्यापुत्रस्तु भागांस्त्रीञ्शूद्रापुत्रस्तथाष्टमम् ।
एकैव हि भवेद्भार्या वैश्यस्य कुरुनन्दन। ॥ १३.८२.५१ ॥
ヴァイシャの女性の息子は三分を、シュードラの女性の息子は八分の一を取るべきである。クルの喜びよ、ヴァイシャには妻は一人だけであるべきである。
13.82.52
द्वितीया तु भवेच्छूद्रा न तु दृष्टा न तु स्मृता ।
वैश्यस्य वर्तमानस्य वैश्यायां भरतर्षभ। ॥ १३.८२.५२ ॥
第二の妻はシュードラの女性であってもよいが、それは見られたことも、スムリティに定められたこともない。バラタの牡牛よ、ヴァイシャが生きている間、ヴァイシャの女性によって。
13.82.53
शूद्रायां चापि कौन्तेय तयोर्विनियमः स्मृतः ।
पञ्चधा तु भवेत्कार्यं वैश्यस्वं भरतर्षभ। ॥ १३.८२.५३ ॥
クンティーの子よ、この二人についての規定は、シュードラの女性の場合もスムリティに定められている。バラタの牡牛よ、ヴァイシャの財産は五つに分けられるべきである。
13.82.54
तयोरपत्ये वक्ष्यामि विभागं च जनाधिप ।
वैश्यापुत्रेण हर्तव्याश्चत्वारोंशाः पितुर्धनात्। ॥ १३.८२.५४ ॥
その二人の子孫の分配について私は語ろう。人の主よ、ヴァイシャの女性の息子は父の財産から四分を取るべきである。
13.82.55
पञ्चमस्तु स्मृतोः भागः शूद्रापुत्राय भारत ।
सोपि दत्तं हरेत्पित्रा नादत्तं हर्तुमर्हति। ॥ १३.८२.५५ ॥
バーラタよ、第五の分け前はシュードラの女の息子に定められている。彼もまた父が与えたものだけを取ることができ、与えられていないものを取る資格はない。
13.82.56
त्रिमिर्वर्णैः सदा जातः शूद्रो देयधनो भवेत् ॥ १३.८२.५६ ॥
三つの階級から常に生まれた者がシュードラである。その財産は与えられるべきである。
13.82.57
शूद्रस्य स्यात्सवर्णैव भार्या नान्या कथञ्चन ।
समभागाश्च पुत्राः स्युर्यदि पुत्रशतं भवेत् ॥ १३.८२.५७ ॥
シュードラの妻は必ず同じ階級の女性でなければならず、決して他の者ではない。息子が百人いても、彼らは等しい分け前を持つ。
13.82.58
जातानां समवर्णायाः पुत्राणामविशेषतः ।
सर्वेषामेव वर्णानां समभागो धनात्स्मृतः ॥ १३.८२.५८ ॥
同じ階級の女性から生まれた息子たちの間に区別はない。すべての階級の息子に、財産の等しい分け前が定められている。
13.82.59
ज्येष्ठस्य भागो ज्येष्ठः स्यादेकांशो यः प्रधानतः ।
एष दायविधिः पार्थ पूर्वमुक्तः स्वयंभुवा ॥ १३.८२.५९ ॥
長男の分け前は長男のものであり、それは主として一つの分け前である。プリター の子よ、この相続の規定は、かつて自生者（梵天）によって説かれた。
13.82.60
समवर्णासु जातानां विशेषोऽस्त्यपरो नृप ।
विवाहवैशिष्ट्यकृतः पूर्वपूर्वो विशिष्यते ॥ १३.८२.६० ॥
王よ、同じ階級の女性から生まれた息子たちの間には、婚姻の違いから生じるもう一つの区別がある。先に娶られた妻の息子ほど優れたものとみなされる。
13.82.61
हरेज्ज्येष्ठः प्रधानांशमेकभार्यासुतेष्वपि ।
मध्यमो मध्यमं चैव कनीयांस्तु कनीयसम् ॥ १३.८२.६१ ॥
同じ妻の息子たちの中でも、長男は主要な取り分を、中間の息子は中間の取り分を、末子は末子の取り分を受けるべきである。
13.82.62
एवं जातिषु सर्वासु सवर्णः श्रेष्ठतां गतः ।
महर्षिरपि चैतद्वै मारीचः काश्यपोऽब्रवीत् ॥ १३.८२.६२ ॥
このように、すべてのジャーティの中で、同じヴァルナの者が優位を得る。偉大な聖仙マーリーチャ・カーシュヤパもこう述べた。