ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.82.1
सर्वशास्त्रविधानज्ञ राजधर्मविदुत्तम ।
अतीव संशयच्छेत्ता भवान्वै प्रथितः क्षितौ ॥ १३.८२.१ ॥
ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧାନର ଜ୍ଞାତା, ରାଜଧର୍ମ ଜାଣିବାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ସଂଶୟ ଛେଦନରେ ପୃଥିବୀରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
13.82.2
कश्चित्तु संशयो मेऽस्ति तन्मे ब्रूहि पितामह ।
अस्यामापदि कष्टायामन्यं पृच्छाम कं वयम्
जातेऽस्मिन्संशये राजन्नान्यं पृच्छेम कञ्चन ॥ १३.८२.२ ॥
କିନ୍ତୁ ମୋ ମନରେ ଏକ ସଂଶୟ ଅଛି; ହେ ପିତାମହ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ। ଏହି କଷ୍ଟଦାୟକ ବିପଦରେ ଆମେ ଆଉ କାହାକୁ ପଚାରିବା? ଏହି ସଂଶୟ ଉଠିଲେ, ହେ ରାଜନ, ଆମେ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ପଚାରିବୁ ନାହିଁ।
13.82.3
यथा नरेण कर्तव्यं धर्ममार्गानुवर्तिना ।
एतत्सर्वं महाबाहो भवान्व्याख्यातुमर्हति ॥ १३.८२.३ ॥
ଧର୍ମମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ମଣିଷ କିପରି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ମହାବାହୁ, ଏ ସବୁ ଆପଣ ବୁଝାଇବାକୁ ସମର୍ଥ।
13.82.4
चतस्रो विहिता भार्या ब्राह्मणस्य पितामह ।
ब्राह्मणी क्षत्रिया वैश्या शूद्रा च रतिमिच्छतः ॥ १३.८२.४ ॥
ହେ ପିତାମହ, ସୁଖ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଚାରିଜଣ ଭାର୍ଯ୍ୟା ବିହିତ — ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, କ୍ଷତ୍ରିୟା, ବୈଶ୍ୟା ଓ ଶୂଦ୍ରା।
13.82.5
तत्र जातेषु पुत्रेषु सर्वासां कुरुसत्तम ।
आनुपूर्व्येण कस्तेषां पित्र्यं दायाद्यमर्हति ॥ १३.८२.५ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଜନ୍ମକ୍ରମ ଅନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ପିତୃସମ୍ପତ୍ତିର ଅଧିକାରୀ?
13.82.6
केन वा किं ततो हार्यं पितृवित्तात्पितामह ।
एतदिच्छामि कथितं विभागस्तेषु कः स्मृतः ॥ १३.८२.६ ॥
ହେ ପିତାମହ, କାହା ଦ୍ୱାରା ଓ ପିତୃସମ୍ପତ୍ତିରୁ କ'ଣ ନିଆଯିବା ଉଚିତ? ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭାଗ କିପରି ସ୍ମୃତ ହୋଇଛି, ତାହା ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
13.82.7
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यस्त्रयो वर्णा द्विजातयः ।
एतेषु विहितो धर्मो ब्राह्मणस्य युधिष्ठिर ॥ १३.८२.७ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ — ଏହି ତିନି ବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱିଜାତି। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଧର୍ମ ବିହିତ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
13.82.8
वैषम्यादथवा लोभात्कामाद्वाऽपि परन्तप ।
ब्राह्मणस्य भवेच्छूद्रा न तु दृष्टा न तु स्मृता ॥ १३.८२.८ ॥
ଅସମତାରୁ, ଲୋଭରୁ, କିମ୍ବା କାମରୁ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ବ୍ରାହ୍ମଣର ଶୂଦ୍ରା ଭାର୍ଯ୍ୟା ହୋଇପାରେ — କିନ୍ତୁ ତାହା ଦେଖାଯାଇନାହିଁ, ସ୍ମୃତିରେ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇନାହିଁ।
13.82.9
शूद्रां शयनमारोप्य ब्राह्मणि यात्यधोगतिम् ।
प्रायश्चित्तीयते चापि विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १३.८२.९ ॥
ଶୂଦ୍ରା ନାରୀକୁ ଶଯ୍ୟାରେ ବସାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଧୋଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ବିଧିବିହିତ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତାହାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ମଧ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ।
13.82.10
तत्र जातेष्वपत्येषु द्विगुणं स्वाद्युधिष्ठिर ।
अतस्ते नियमं वित्ते सम्प्रवक्ष्यामि भारत ॥ १३.८२.१० ॥
ସେଠାରେ ଜନ୍ମିତ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ (ଅଂଶ) ଦ୍ୱିଗୁଣ ହେବା ଉଚିତ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଅତଏବ, ହେ ଭାରତ, ଧନ ବିଷୟକ ନିୟମ ମୁଁ ତୁମକୁ ଭଲ ଭାବେ କହିବି।
13.82.11
लक्षण्यं गोवृषो यानं यत्प्रधानतमं भवेत् ।
ब्राह्मण्यास्तद्धरेत्पुत्र एकांशं वै पितुर्धनात् ॥ १३.८२.११ ॥
ଉତ୍ତମ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ବସ୍ତୁ, ଗୋବୃଷ, ଯାହା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାନ ହୁଏ — ତାହା ବ୍ରାହ୍ମଣୀର ପୁତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିବ; ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ଧନରୁ ଏକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ।
13.82.12
एषं तु दशधा कार्यं ब्राह्मणस्वं युधिष्ठिर ।
तत्र तेनैव हर्तव्याश्चत्वारोंशाः पितुर्धनात् ॥ १३.८२.१२ ॥
ଏମାନଙ୍କ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଧନକୁ ଦଶ ଭାଗରେ ବିଭାଜନ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ସେଠାରେ, ସେ (ବ୍ରାହ୍ମଣୀର ପୁତ୍ର) ପିତାଙ୍କ ଧନରୁ ଚାରି ଅଂଶ ନେବା ଉଚିତ।
13.82.13
त्रियायास्तु यः पुत्रो ब्राह्मणः सोप्यसंशयः ।
स तु मातुर्विशेषेण त्रीनंशान्हर्तुमर्हति ॥ १३.८२.१३ ॥
ଯେଉଁ ପୁତ୍ର ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀରୁ ଜନ୍ମିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ମଧ୍ୟ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ସେହିପରି। ସେ ମାତାର କାରଣରୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ତିନି ଅଂଶ ନେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
13.82.14
वर्णे तृतीये जातस्तु वैश्यायां ब्राह्मणादपि ।
द्विरंशस्तेन हर्तव्यो ब्राह्मणस्वाद्युधिष्ठिर ॥ १३.८२.१४ ॥
ତୃତୀୟ ବର୍ଣ୍ଣରେ, ବୈଶ୍ୟା ସ୍ତ୍ରୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନରୁ ଦୁଇ ଅଂଶ ନେବା ଉଚିତ।
13.82.15
शूद्रायां ब्राह्मणाज्जातो नित्यादेयधनः स्मृतः ।
अल्पं चापि प्रदातव्यं शूद्रापुत्राय भारत ॥ १३.८२.१५ ॥
ଶୂଦ୍ର ସ୍ତ୍ରୀରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ବ୍ୟକ୍ତି ସର୍ବଦା ଦେୟ ଧନର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ହେ ଭାରତ, ଶୂଦ୍ରପୁତ୍ରକୁ ଅଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
13.82.16
दशधा प्रविभक्तस्य धनस्यैव भवेत्क्रमः ।
सवर्णासु तु जातानां समान्भागान्प्रकल्पयेत् ॥ १३.८२.१६ ॥
ଦଶ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ଧନର କ୍ରମ ଏହିପରି ହେବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ସବର୍ଣ୍ଣା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କରୁ ଜନ୍ମିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ଅଂଶ ସ୍ଥିର କରିବା ଉଚିତ।
13.82.17
अब्राह्मणं तु मन्यन्ते शूद्रापुत्रमनैपुणात् ।
त्रिषु वर्णेषु जातो हि ब्राह्मणाद्ब्राह्मणो भवेत् ॥ १३.८२.१७ ॥
କିନ୍ତୁ ଅକୌଶଳ ହେତୁ ଲୋକେ ଶୂଦ୍ର ସ୍ତ୍ରୀର ପୁତ୍ରକୁ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ମନେ କରନ୍ତି। ତିନି ବର୍ଣ୍ଣରେ ଜନ୍ମିତ ହେଲେ ବି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବା ଉଚିତ।
13.82.18
स्मृताश्च वर्णाश्चत्वारः पञ्चमो नाधिगम्यते ।
हरेच्च दशमं भागं शूद्रापुत्रः पितुर्धनात् ॥ १३.८२.१८ ॥
କେବଳ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ସ୍ମୃତ; ପଞ୍ଚମଟି ମିଳେ ନାହିଁ। ଶୂଦ୍ର ସ୍ତ୍ରୀର ପୁତ୍ର ପିତାଙ୍କ ଧନରୁ ଦଶମ ଅଂଶ ନେବ।
13.82.19
तत्तु दत्तं हरेत्पित्रा नादत्तं हर्तुमर्हति ।
अवश्यं हि धनं देयं शूद्रापुत्राय भारत ॥ १३.८२.१९ ॥
ପିତା ଯାହା ଦେଇଛନ୍ତି ତାହା ହିଁ ସେ ନେଇପାରିବ; ଯାହା ଦିଆଯାଇନାହିଁ ତାହା ନେବାକୁ ସେ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ହେ ଭାରତ, ଶୂଦ୍ରାପୁତ୍ରକୁ ଧନ ଅବଶ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
13.82.20
आनृशंस्यं परो धर्म इति तस्मै प्रदीयते ।
यत्रतत्र समुत्पन्नं गुणायैवोपपद्यते ॥ १३.८२.२० ॥
ଦୟା ହିଁ ପରମ ଧର୍ମ, ତେଣୁ ତାହାକୁ ଏହା ଦିଆଯାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ, ତାହା ଗୁଣ ପାଇଁ ହିଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
13.82.21
यद्यप्येष सुपुत्रः स्यादपुत्रो यदि वा भवेत् ।
नाधिकं दशमाद्दद्याच्छूद्रापुत्राय भारत ॥ १३.८२.२१ ॥
ଏହି ଲୋକ ସୁପୁତ୍ର ହୌ ବା ପୁତ୍ରହୀନ ହୌ, ହେ ଭାରତ, ଶୂଦ୍ରାପୁତ୍ରକୁ ଦଶମାଂଶରୁ ଅଧିକ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
13.82.22
स्मृत एकश्चतुर्भागः कन्याभागस्तु धर्मतः ।
अभ्रातृका समग्राहा चार्धास्येत्यपरे विदुः ॥ १३.८२.२२ ॥
ଧର୍ମାନୁସାରେ କନ୍ୟାର ଅଂଶ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। କିନ୍ତୁ ଭାଇହୀନା କନ୍ୟା ସମଗ୍ର ନେବ; ଅନ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି ସେ ଅଧା ନେବ।
13.82.23
त्रैवार्विकाद्यदा भक्तादधिकं स्याद्द्विजस्य तु ।
यजेत तेन द्रव्येण न वृथा साधयेद्धनम् ॥ १३.८२.२३ ॥
ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ପାଖରେ ତିନି ବର୍ଷର ଭୋଜନ-ନିର୍ବାହ ଠାରୁ ଅଧିକ ଧନ ଥିଲେ, ସେହି ଧନରେ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ; ବୃଥା ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
13.82.24
त्रिसहस्रपरो दायः स्त्रियै देयो धनस्य वै ।
भर्त्रा तच्च धनं दत्तं यथार्हं भोक्तुमर्हति ॥ १३.८२.२४ ॥
ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଧନରୁ ତିନି ହଜାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଂଶ ଦେବା ଉଚିତ। ସ୍ୱାମୀ ଦେଇଥିବା ସେହି ଧନ ସେ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
13.82.25
स्त्रीणां तु पतिदायाद्यमुपभोगफलं स्मृतम् ।
नापहारं स्त्रियः कुर्युः पितृवित्तात्कथञ्चन ॥ १३.८२.२५ ॥
ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀର ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ଅଧିକାର ଉପଭୋଗର ଫଳ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ପିତାଙ୍କ ଧନ ଅପହରଣ କରିବେ ନାହିଁ।
13.82.26
स्त्रियास्तु यद्भवेद्वित्तं पित्रा दत्तं युधिष्ठिर ।
ब्राह्मण्यास्तद्धरेत्कन्या यथा पुत्रस्तथाऽस्य सा ॥ १३.८२.२६ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପିତା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଯାହା ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ତାହା ବ୍ରାହ୍ମଣୀର କନ୍ୟା ଗ୍ରହଣ କରିବ; ପୁତ୍ର ଯେପରି ପିତାର ଧନ ନିଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ନେବ।
13.82.27
सा हि पुत्रसमा राजन्विहिता कुरुनन्दन ।
एवमेव समुद्दिष्टो धर्मो वै भरतर्षभ।
एवं धर्ममनुस्मृत्य न वृथा साधयेद्धनम् ॥ १३.८२.२७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ସେହି କନ୍ୟା ପୁତ୍ର ସମାନ ବିହିତ। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏପରି ଧର୍ମ ହିଁ କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ଧର୍ମ ସ୍ମରଣ କରି ଧନ ବୃଥା ସାଧନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
13.82.28
शूद्रायां ब्राह्मणाज्जातो यद्यदेयधनः स्मृतः ।
केन प्रतिविशेषेण दशमोऽप्यस्य दीयते ॥ १३.८२.२८ ॥
ଶୂଦ୍ର ସ୍ତ୍ରୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣରୁ ଜନ୍ମିତଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଧନ ଦେବା କୁହାଯାଇଛି, କେଉଁ ବିଶେଷ ଭେଦରେ ତାହାକୁ ଦଶମ ଭାଗ ଦିଆଯାଏ?
13.82.29
ब्राह्मण्यां ब्राह्मणाज्जातो ब्राह्मणः स्यान्न संशयः ।
क्षत्रियायां तथैव स्याद्वैश्यायामपि चैव हि ॥ १३.८२.२९ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ସ୍ତ୍ରୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣରୁ ଜନ୍ମିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହିଁ ହେବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କ୍ଷତ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀରେ ମଧ୍ୟ ସେପରି, ବୈଶ୍ୟା ସ୍ତ୍ରୀରେ ମଧ୍ୟ।
13.82.30
कस्मात्तु विषमं भागं भजेरन्नृपसत्तम ।
यदा सर्वे त्रयो वर्णास्त्वयोक्ता ब्राह्मणा इति ॥ १३.८२.३० ॥
ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ କହିଲେ ଯେ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହିଁ, ତେବେ ସେମାନେ କାହିଁକି ବିଷମ ଭାଗ ପାଇବେ?
13.82.31
दारा इत्युच्यते लोके नाम्नैकेन परन्तप ।
प्रोक्तेनि चैव नाम्नाऽयं विशेषः सुमहान्भवेत् ॥ १३.८२.३१ ॥
ହେ ପରନ୍ତପ, ଜଗତରେ ଗୋଟିଏ ନାମରେ 'ଦାରାଃ' (ପତ୍ନୀ) କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ନାମର ଭେଦରେ ବଡ଼ ପାର୍ଥକ୍ୟ ହୁଏ।
13.82.32
तिस्रः कृत्वा पुरो भार्याः पश्चाद्विन्देत ब्राह्मणीम् ।
सा ज्येष्ठा सा च पूज्या स्यात्सा च ताभ्यो गरीयसी ॥ १३.८२.३२ ॥
ପ୍ରଥମେ ତିନି ପତ୍ନୀ କରି ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ସହ ବିବାହ କରିବ; ସେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଓ ପୂଜ୍ୟା ହେବ, ଏବଂ ସେ ସେମାନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
13.82.33
स्नानं प्रसाधनं भर्तुर्दन्तधावनमुञ्जनम् ।
हव्यं कव्यं च यच्चान्यद्धर्मयुक्तं गृहे भवेत् ॥ १३.८२.३३ ॥
ସ୍ୱାମୀର ସ୍ନାନ, ପ୍ରସାଧନ, ଦନ୍ତଧାବନ, ଅଞ୍ଜନ, ହବ୍ୟ ଓ କବ୍ୟ, ଏବଂ ଗୃହରେ ଧର୍ମାନୁକୂଳ ଆଉ ଯାହା କିଛି—ସେ ସବୁ (ପତ୍ନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେବା ଉଚିତ)।
13.82.34
न तस्यां जातु तिष्ठन्त्यामन्या तत्कर्तुमर्हति ।
ब्राह्मणीत्वेव कुर्याद्वा ब्राह्मणस्य युधिष्ठिर ॥ १३.८२.३४ ॥
ସେ ଥିବାବେଳେ ଅନ୍ୟ କେହି କଦାପି ତାହା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; କିମ୍ବା, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବ୍ରାହ୍ମଣର ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ହିଁ ତାହା କରିବ।
13.82.35
अन्नं पानं च माल्यं च वासांस्याभरणानि च ।
ब्राह्मण्यैतानि देयानि भर्तुः सा हि गरीयसी ॥ १३.८२.३५ ॥
ଅନ୍ନ, ପାନୀୟ, ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର—ଏସବୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ; ସେ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠା।
13.82.36
मनुनाऽभिहितं शास्त्रं यच्चापि कुरुनन्दन ।
तत्राप्येष महाराज दृष्टो धर्मः सनातनः ॥ १३.८२.३६ ॥
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ମନୁ କହିଥିବା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ମହାରାଜ, ଏହି ସନାତନ ଧର୍ମ ଦେଖାଯାଏ।
13.82.37
अथ चेदन्यथा कुर्याद्यदि कामाद्युधिष्ठिर ।
यथा ब्राह्मणचाण्डालः पूर्वदृष्टस्तथैव सः ॥ १३.८२.३७ ॥
କିନ୍ତୁ କାମନାରେ ଯଦି କେହି ଏହାର ବିପରୀତ ଆଚରଣ କରେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖାଯାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଚଣ୍ଡାଳ ପରି ହୁଏ।
13.82.38
ब्राह्मण्याः सदृशः पुत्रः क्षत्रियायाश्च यो भवेत् ।
राजन्विशेषो यस्त्वत्र वर्णयोरुभयोरपि ॥ १३.८२.३८ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣୀର ପୁତ୍ର କ୍ଷତ୍ରିୟାର ପୁତ୍ର ସମାନ ହୋଇପାରେ; ହେ ରାଜନ୍, ଏଠାରେ ଦୁଇ ବର୍ଣ୍ଣର ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଭେଦ ଅଛି, ତାହା ମଧ୍ୟ ଅଛି।
13.82.39
न तु जात्या समा लोके ब्राह्मण्याः क्षत्रिया भवेत् ।
ब्राह्मण्याः प्रथमः पुत्रो भूयान्स्याद्राजसत्तम ॥ १३.८२.३९ ॥
କିନ୍ତୁ ଜଗତରେ ଜାତିରେ କ୍ଷତ୍ରିୟା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ସମାନ ହୁଏ ନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣୀର ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
13.82.40
भूयोभूयोपि संहार्यः पितृवित्ताद्युधिष्ठिर ।
यथा न सदृशी जातु ब्राह्मण्याः क्षत्रिया भवेत् ॥ १३.८२.४० ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପିତାଙ୍କ ଧନ ଆଦିରୁ ବାରମ୍ବାର ମଧ୍ୟ ଅଂଶ କାଟିବା ଉଚିତ; ଯେପରି କ୍ଷତ୍ରିୟା କେବେ ବି ବ୍ରାହ୍ମଣୀର ସମାନ ନ ହୁଏ।
13.82.41
क्षत्रियायास्तथा वैश्या न जातु सदृशी भवेत् ।
श्रीश्च राज्यं च कोशश्च क्षत्रियाणां युधिष्ठिर ॥ १३.८२.४१ ॥
ସେହିପରି ବୈଶ୍ୟା କେବେ ବି କ୍ଷତ୍ରିୟାର ସମାନ ହୁଏ ନାହିଁ। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶ୍ରୀ, ରାଜ୍ୟ ଓ ଭଣ୍ଡାର କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର।
13.82.42
विहितं दृश्यते राजन्सागरान्तां च मेदिनीम् ।
क्षत्रियो हि स्वधर्मेण श्रियं प्राप्नोति भूयसीम्।
राजा दण्डधरो राजन्रक्षा नान्यत्र क्षत्रियात् ॥ १३.८२.४२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ବିହିତ ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ନିଜ ଧର୍ମରୁ ବହୁ ଶ୍ରୀ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ରାଜା ଦଣ୍ଡଧର; ହେ ରାଜନ୍, ରକ୍ଷା କ୍ଷତ୍ରିୟ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କାହାଠାରୁ ଆସେ ନାହିଁ।
13.82.43
ब्राह्मणा हि महाभाग देवानामपि देवताः ।
तेषु राजा प्रवर्तेत पूजया विधिपूर्वकम् ॥ १३.८२.४३ ॥
ହେ ମହାଭାଗ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦେବତା। ରାଜା ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜାସହ ଆଚରଣ କରିବେ।
13.82.44
प्रणीतमृषिभिर्ज्ञात्वा धर्मं शाश्वतमव्ययम् ।
लुप्यमानं स्वधर्मेण क्षत्रियो रक्षति प्रजाः ॥ १३.८२.४४ ॥
ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣୀତ ଶାଶ୍ୱତ ଓ ଅବ୍ୟୟ ଧର୍ମ ଜାଣି, ସ୍ୱଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତାହା ଲୁପ୍ତ ହେଉଥିବାବେଳେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ।
13.82.45
दस्युभिर्ह्रियमाणं च धनं दारांश्च सर्वशः ।
सर्वेषामेव वर्णानां त्राता भवति पार्थिवः ॥ १३.८२.४५ ॥
ଡକାୟତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧନ ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହରଣ କରାଯାଉଥିବାବେଳେ, ରାଜା ହିଁ ସବୁ ବର୍ଣ୍ଣର ତ୍ରାତା ହୁଏ।
13.82.46
भूयान्स्यात्क्षत्रियापुत्रो वैश्यापुत्रान्न संशयः ।
भूयस्तेनापि हर्तव्यं पितृवित्ताद्युधिष्ठिर ॥ १३.८२.४६ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ବୈଶ୍ୟ ପୁତ୍ରଠାରୁ ଅଧିକ ହେବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପିତୃଧନରୁ (କର) ଗ୍ରହଣ କରାଯିବା ଉଚିତ।
13.82.47
उक्तं ते विधिवद्राजन्ब्राह्मणस्य पितामह ।
इतरेषां तु वर्णानां कथं वै नियमो भवेत् ॥ १३.८२.४७ ॥
ହେ ରାଜନ, ହେ ପିତାମହ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଷୟରେ ଆପଣ ବିଧିପୂର୍ବକ କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କର ନିୟମ କିପରି ହେବ?
13.82.48
क्षत्रियस्यापि भार्ये द्वे विहिते कुरुनन्दन ।
तृतीया च भवेच्छूद्रा न तु दृष्टा न तु स्मूता ॥ १३.८२.४८ ॥
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ଭାର୍ଯ୍ୟା ବିହିତ। ତୃତୀୟଜଣ ଶୂଦ୍ରା ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ତାହା ଦେଖାଯାଇନାହିଁ, ସ୍ମୃତିରେ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇନାହିଁ।
13.82.49
एष एव क्रमो हि स्यात्क्षत्रियाणां युधिष्ठिर ।
अष्टधा तु भवेत्कार्यं क्षत्रियस्वं जनाधिप ॥ १३.८२.४९ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ହିଁ କ୍ରମ। ହେ ଜନାଧିପ, କ୍ଷତ୍ରିୟର ଧନ ଆଠ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିବା ଉଚିତ।
13.82.50
क्षत्रियाया हरेत्पुत्रश्चतुरोंशान्पितुर्धनात् ।
युद्धावहारिकं यच्च पितुः स्वात्स हरेत्तु तत् ॥ १३.८२.५० ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀର ପୁତ୍ର ପିତାଙ୍କ ଧନରୁ ଚାରି ଭାଗ ନେବା ଉଚିତ। ଯୁଦ୍ଧରୁ ଲବ୍ଧ ଧନ ପିତାଙ୍କ ନିଜର; ତାହା ସେ ହିଁ ନେବ।
13.82.51
वैश्यापुत्रस्तु भागांस्त्रीञ्शूद्रापुत्रस्तथाष्टमम् ।
एकैव हि भवेद्भार्या वैश्यस्य कुरुनन्दन। ॥ १३.८२.५१ ॥
ବୈଶ୍ୟା ସ୍ତ୍ରୀର ପୁତ୍ର ତିନି ଭାଗ ଏବଂ ଶୂଦ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀର ପୁତ୍ର ଅଷ୍ଟମାଂଶ ନେବ। ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ବୈଶ୍ୟର ଗୋଟିଏ ହିଁ ପତ୍ନୀ ହେବା ଉଚିତ।
13.82.52
द्वितीया तु भवेच्छूद्रा न तु दृष्टा न तु स्मृता ।
वैश्यस्य वर्तमानस्य वैश्यायां भरतर्षभ। ॥ १३.८२.५२ ॥
ଦ୍ୱିତୀୟା ପତ୍ନୀ ଶୂଦ୍ରା ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ତାହା ଦେଖାଯାଇ ନାହିଁ କି ସ୍ମୃତିରେ ବିହିତ ହୋଇ ନାହିଁ। ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ବୈଶ୍ୟ ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ବୈଶ୍ୟା ସ୍ତ୍ରୀରୁ।
13.82.53
शूद्रायां चापि कौन्तेय तयोर्विनियमः स्मृतः ।
पञ्चधा तु भवेत्कार्यं वैश्यस्वं भरतर्षभ। ॥ १३.८२.५३ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଶୂଦ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀରୁ ମଧ୍ୟ ସେହି ଦୁଇଙ୍କ ନିୟମ ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଛି। ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ବୈଶ୍ୟର ଧନ ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିବା ଉଚିତ।
13.82.54
तयोरपत्ये वक्ष्यामि विभागं च जनाधिप ।
वैश्यापुत्रेण हर्तव्याश्चत्वारोंशाः पितुर्धनात्। ॥ १३.८२.५४ ॥
ସେ ଦୁଇଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କ ବିଭାଗ ମୁଁ କହିବି। ହେ ଜନାଧିପ, ବୈଶ୍ୟା ସ୍ତ୍ରୀର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପିତାଙ୍କ ଧନରୁ ଚାରି ଭାଗ ନେବାକୁ ହେବ।
13.82.55
पञ्चमस्तु स्मृतोः भागः शूद्रापुत्राय भारत ।
सोपि दत्तं हरेत्पित्रा नादत्तं हर्तुमर्हति। ॥ १३.८२.५५ ॥
ପଞ୍ଚମ ଭାଗ ଶୂଦ୍ରା ପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି, ହେ ଭାରତ। ସେ ମଧ୍ୟ ପିତା ଦେଇଥିବା ଅଂଶ ହିଁ ନେଇପାରିବ; ଯାହା ଦିଆଯାଇ ନାହିଁ ତାହା ନେବାର ତାହାର ଅଧିକାର ନାହିଁ।
13.82.56
त्रिमिर्वर्णैः सदा जातः शूद्रो देयधनो भवेत् ॥ १३.८२.५६ ॥
ତିନି ବର୍ଣ୍ଣରୁ ସଦା ଜାତ ହୋଇଥିବା ଶୂଦ୍ର; ତାହାର ଧନ ଦେୟ ହୋଇଥାଏ।
13.82.57
शूद्रस्य स्यात्सवर्णैव भार्या नान्या कथञ्चन ।
समभागाश्च पुत्राः स्युर्यदि पुत्रशतं भवेत् ॥ १३.८२.५७ ॥
ଶୂଦ୍ରର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସବର୍ଣ୍ଣା ହିଁ ହେବା ଉଚିତ, କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଅନ୍ୟ ନୁହେଁ। ଶହେ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସମାନ ଅଂଶ ପାଇବେ।
13.82.58
जातानां समवर्णायाः पुत्राणामविशेषतः ।
सर्वेषामेव वर्णानां समभागो धनात्स्मृतः ॥ १३.८२.५८ ॥
ସମାନ ବର୍ଣ୍ଣା ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କଠାରୁ ଜାତ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ପୁତ୍ରଙ୍କର ଧନରେ ସମାନ ଅଂଶ କୁହାଯାଇଛି।
13.82.59
ज्येष्ठस्य भागो ज्येष्ठः स्यादेकांशो यः प्रधानतः ।
एष दायविधिः पार्थ पूर्वमुक्तः स्वयंभुवा ॥ १३.८२.५९ ॥
ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କ ଭାଗ ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କର ହିଁ; ତାହା ପ୍ରଧାନତଃ ଏକ ଅଂଶ। ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ଦାୟବିଧି ପୂର୍ବେ ସ୍ବୟମ୍ଭୁ କହିଥିଲେ।
13.82.60
समवर्णासु जातानां विशेषोऽस्त्यपरो नृप ।
विवाहवैशिष्ट्यकृतः पूर्वपूर्वो विशिष्यते ॥ १३.८२.६० ॥
ହେ ନୃପ, ସମାନ ବର୍ଣ୍ଣା ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କଠାରୁ ଜାତ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଉ ଏକ ଭେଦ ଅଛି—ତାହା ବିବାହର ବିଶିଷ୍ଟତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଯିଏ ପୂର୍ବେ ବିବାହିତା ସ୍ତ୍ରୀର ପୁତ୍ର, ସେ ଅଧିକ ବିଶିଷ୍ଟ।
13.82.61
हरेज्ज्येष्ठः प्रधानांशमेकभार्यासुतेष्वपि ।
मध्यमो मध्यमं चैव कनीयांस्तु कनीयसम् ॥ १३.८२.६१ ॥
ଗୋଟିଏ ପତ୍ନୀର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପ୍ରଧାନ ଅଂଶ ନେବା ଉଚିତ। ମଧ୍ୟମ ମଧ୍ୟମ ଅଂଶ, ଏବଂ କନିଷ୍ଠ କନିଷ୍ଠ ଅଂଶ ନେବା ଉଚିତ।
13.82.62
एवं जातिषु सर्वासु सवर्णः श्रेष्ठतां गतः ।
महर्षिरपि चैतद्वै मारीचः काश्यपोऽब्रवीत् ॥ १३.८२.६२ ॥
ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଜାତିରେ ସମାନ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଲାଭ କରେ। ମହର୍ଷି ମାରୀଚ କାଶ୍ୟପ ମଧ୍ୟ ଏହା କହିଥିଲେ।