ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.82.1
सर्वशास्त्रविधानज्ञ राजधर्मविदुत्तम ।
अतीव संशयच्छेत्ता भवान्वै प्रथितः क्षितौ ॥ १३.८२.१ ॥
ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਰਾਜਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਸੰਸ਼ਯਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ।
13.82.2
कश्चित्तु संशयो मेऽस्ति तन्मे ब्रूहि पितामह ।
अस्यामापदि कष्टायामन्यं पृच्छाम कं वयम्
जातेऽस्मिन्संशये राजन्नान्यं पृच्छेम कञ्चन ॥ १३.८२.२ ॥
ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਸ਼ਯ ਹੈ; ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਇਸ ਦੁਖਦਾਈ ਆਪਤੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛੀਏ? ਇਹ ਸੰਸ਼ਯ ਉੱਠਣ ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਾਂਗੇ।
13.82.3
यथा नरेण कर्तव्यं धर्ममार्गानुवर्तिना ।
एतत्सर्वं महाबाहो भवान्व्याख्यातुमर्हति ॥ १३.८२.३ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਕਰਤੱਵ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇਹ ਸਭ ਆਪ ਸਮਝਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।
13.82.4
चतस्रो विहिता भार्या ब्राह्मणस्य पितामह ।
ब्राह्मणी क्षत्रिया वैश्या शूद्रा च रतिमिच्छतः ॥ १३.८२.४ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਸੁੱਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਚਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਹਿਤ ਹਨ — ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਕਸ਼ੱਤਰਿਆ, ਵੈਸ਼ਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ।
13.82.5
तत्र जातेषु पुत्रेषु सर्वासां कुरुसत्तम ।
आनुपूर्व्येण कस्तेषां पित्र्यं दायाद्यमर्हति ॥ १३.८२.५ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜਨਮ-ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ?
13.82.6
केन वा किं ततो हार्यं पितृवित्तात्पितामह ।
एतदिच्छामि कथितं विभागस्तेषु कः स्मृतः ॥ १३.८२.६ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਕਿਸ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕਿਵੇਂ ਸਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
13.82.7
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यस्त्रयो वर्णा द्विजातयः ।
एतेषु विहितो धर्मो ब्राह्मणस्य युधिष्ठिर ॥ १३.८२.७ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਰਣ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਧਰਮ ਵਿਹਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
13.82.8
वैषम्यादथवा लोभात्कामाद्वाऽपि परन्तप ।
ब्राह्मणस्य भवेच्छूद्रा न तु दृष्टा न तु स्मृता ॥ १३.८२.८ ॥
ਵਿਖਮਤਾ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਲੋਭ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਕਾਮ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਹੇ ਸ਼ਤਰੂ-ਤਾਪਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ੂਦਰਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ — ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਨਾ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ।
13.82.9
शूद्रां शयनमारोप्य ब्राह्मणि यात्यधोगतिम् ।
प्रायश्चित्तीयते चापि विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १३.८२.९ ॥
ਸ਼ੂਦਰਾ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਧੋਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਧੀ-ਵਿਹਿਤ ਕਰਮ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.82.10
तत्र जातेष्वपत्येषु द्विगुणं स्वाद्युधिष्ठिर ।
अतस्ते नियमं वित्ते सम्प्रवक्ष्यामि भारत ॥ १३.८२.१० ॥
ਉੱਥੇ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਵਿੱਚ (ਹਿੱਸਾ) ਦੁੱਗਣਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਧਨ ਬਾਰੇ ਨਿਯਮ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
13.82.11
लक्षण्यं गोवृषो यानं यत्प्रधानतमं भवेत् ।
ब्राह्मण्यास्तद्धरेत्पुत्र एकांशं वै पितुर्धनात् ॥ १३.८२.११ ॥
ਉੱਤਮ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼, ਬਲਦ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਹਨ ਹੋਵੇ — ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਲਵੇ; ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਧਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵੀ।
13.82.12
एषं तु दशधा कार्यं ब्राह्मणस्वं युधिष्ठिर ।
तत्र तेनैव हर्तव्याश्चत्वारोंशाः पितुर्धनात् ॥ १३.८२.१२ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਧਨ ਨੂੰ ਦਸ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ। ਉੱਥੇ, ਉਹੀ (ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ) ਪਿਤਾ ਦੇ ਧਨ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਭਾਗ ਲਵੇ।
13.82.13
त्रियायास्तु यः पुत्रो ब्राह्मणः सोप्यसंशयः ।
स तु मातुर्विशेषेण त्रीनंशान्हर्तुमर्हति ॥ १३.८२.१३ ॥
ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਲੈਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।
13.82.14
वर्णे तृतीये जातस्तु वैश्यायां ब्राह्मणादपि ।
द्विरंशस्तेन हर्तव्यो ब्राह्मणस्वाद्युधिष्ठिर ॥ १३.८२.१४ ॥
ਤੀਜੇ ਵਰਣ ਵਿੱਚ, ਵੈਸ਼ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੁਆਰਾ ਜੰਮਿਆ ਵੀ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਧਨ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਲੈਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।
13.82.15
शूद्रायां ब्राह्मणाज्जातो नित्यादेयधनः स्मृतः ।
अल्पं चापि प्रदातव्यं शूद्रापुत्राय भारत ॥ १३.८२.१५ ॥
ਸ਼ੂਦਰ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੁਆਰਾ ਜੰਮਿਆ ਸਦਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਧਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸ਼ੂਦਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.82.16
दशधा प्रविभक्तस्य धनस्यैव भवेत्क्रमः ।
सवर्णासु तु जातानां समान्भागान्प्रकल्पयेत् ॥ १३.८२.१६ ॥
ਦਸ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਧਨ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਵਰਣ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
13.82.17
अब्राह्मणं तु मन्यन्ते शूद्रापुत्रमनैपुणात् ।
त्रिषु वर्णेषु जातो हि ब्राह्मणाद्ब्राह्मणो भवेत् ॥ १३.८२.१७ ॥
ਪਰ ਸ਼ੂਦਰ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਕੁਸ਼ਲਤਾ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਅਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨਾਂ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.82.18
स्मृताश्च वर्णाश्चत्वारः पञ्चमो नाधिगम्यते ।
हरेच्च दशमं भागं शूद्रापुत्रः पितुर्धनात् ॥ १३.८२.१८ ॥
ਚਾਰ ਹੀ ਵਰਣ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਪੰਜਵਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ। ਸ਼ੂਦਰ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਧਨ ਵਿੱਚੋਂ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲਵੇ।
13.82.19
तत्तु दत्तं हरेत्पित्रा नादत्तं हर्तुमर्हति ।
अवश्यं हि धनं देयं शूद्रापुत्राय भारत ॥ १३.८२.१९ ॥
ਪਿਤਾ ਨੇ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ ਉਹੀ ਉਹ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸ਼ੂਦਰਾ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਧਨ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.82.20
आनृशंस्यं परो धर्म इति तस्मै प्रदीयते ।
यत्रतत्र समुत्पन्नं गुणायैवोपपद्यते ॥ १३.८२.२० ॥
ਦਯਾ ਹੀ ਪਰਮ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਪਜੇ, ਇਹ ਗੁਣ ਲਈ ਹੀ ਠੀਕ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
13.82.21
यद्यप्येष सुपुत्रः स्यादपुत्रो यदि वा भवेत् ।
नाधिकं दशमाद्दद्याच्छूद्रापुत्राय भारत ॥ १३.८२.२१ ॥
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰਹੀਣ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸ਼ੂਦਰਾ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦਸਵੇਂ ਭਾਗ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
13.82.22
स्मृत एकश्चतुर्भागः कन्याभागस्तु धर्मतः ।
अभ्रातृका समग्राहा चार्धास्येत्यपरे विदुः ॥ १३.८२.२२ ॥
ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਚੌਥਾਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਭਰਾ-ਰਹਿਤ ਧੀ ਸਾਰਾ ਲਵੇਗੀ; ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਅੱਧਾ ਲਵੇਗੀ।
13.82.23
त्रैवार्विकाद्यदा भक्तादधिकं स्याद्द्विजस्य तु ।
यजेत तेन द्रव्येण न वृथा साधयेद्धनम् ॥ १३.८२.२३ ॥
ਜਦੋਂ ਦ੍ਵਿਜ ਕੋਲ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ-ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਧਨ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕਰੇ; ਵਿਅਰਥ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਨਾ ਕਰੇ।
13.82.24
त्रिसहस्रपरो दायः स्त्रियै देयो धनस्य वै ।
भर्त्रा तच्च धनं दत्तं यथार्हं भोक्तुमर्हति ॥ १३.८२.२४ ॥
ਔਰਤ ਨੂੰ ਧਨ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਹਿੱਸਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਤੀ ਨੇ ਜੋ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭੋਗਣ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।
13.82.25
स्त्रीणां तु पतिदायाद्यमुपभोगफलं स्मृतम् ।
नापहारं स्त्रियः कुर्युः पितृवित्तात्कथञ्चन ॥ १३.८२.२५ ॥
ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਪਤੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਉੱਤੇ ਹੱਕ ਭੋਗ ਦਾ ਫਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਧਨ ਦਾ ਹਰਨ ਨਾ ਕਰਨ।
13.82.26
स्त्रियास्तु यद्भवेद्वित्तं पित्रा दत्तं युधिष्ठिर ।
ब्राह्मण्यास्तद्धरेत्कन्या यथा पुत्रस्तथाऽस्य सा ॥ १३.८२.२६ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਜੋ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦੀ ਧੀ ਲਵੇ; ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਧਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਵੀ ਲਵੇ।
13.82.27
सा हि पुत्रसमा राजन्विहिता कुरुनन्दन ।
एवमेव समुद्दिष्टो धर्मो वै भरतर्षभ।
एवं धर्ममनुस्मृत्य न वृथा साधयेद्धनम् ॥ १३.८२.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਉਹ ਧੀ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਠਹਿਰਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ, ਇਹੀ ਧਰਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਧਨ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਕਮਾਏ।
13.82.28
शूद्रायां ब्राह्मणाज्जातो यद्यदेयधनः स्मृतः ।
केन प्रतिविशेषेण दशमोऽप्यस्य दीयते ॥ १३.८२.२८ ॥
ਸ਼ੂਦਰ ਇਸਤਰੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਜੋ ਧਨ ਦੇਣਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਸ ਖ਼ਾਸ ਭੇਦ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
13.82.29
ब्राह्मण्यां ब्राह्मणाज्जातो ब्राह्मणः स्यान्न संशयः ।
क्षत्रियायां तथैव स्याद्वैश्यायामपि चैव हि ॥ १३.८२.२९ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਇਸਤਰੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਇਸਤਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼੍ਯ ਇਸਤਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ।
13.82.30
कस्मात्तु विषमं भागं भजेरन्नृपसत्तम ।
यदा सर्वे त्रयो वर्णास्त्वयोक्ता ब्राह्मणा इति ॥ १३.८२.३० ॥
ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿੰਨੇ ਵਰਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ਮ ਹਿੱਸਾ ਕਿਉਂ ਲੈਣ?
13.82.31
दारा इत्युच्यते लोके नाम्नैकेन परन्तप ।
प्रोक्तेनि चैव नाम्नाऽयं विशेषः सुमहान्भवेत् ॥ १३.८२.३१ ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਨਾਮ ਨਾਲ 'ਦਾਰਾਃ' (ਪਤਨੀਆਂ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਨਾਮ ਦੇ ਭੇਦ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
13.82.32
तिस्रः कृत्वा पुरो भार्याः पश्चाद्विन्देत ब्राह्मणीम् ।
सा ज्येष्ठा सा च पूज्या स्यात्सा च ताभ्यो गरीयसी ॥ १३.८२.३२ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੇ; ਉਹੀ ਜੇਠੀ ਅਤੇ ਪੂਜਯ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ।
13.82.33
स्नानं प्रसाधनं भर्तुर्दन्तधावनमुञ्जनम् ।
हव्यं कव्यं च यच्चान्यद्धर्मयुक्तं गृहे भवेत् ॥ १३.८२.३३ ॥
ਪਤੀ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ, ਸੁਰਮਾ ਲਾਉਣਾ, ਹਵਿਆ ਅਤੇ ਕਵਿਆ, ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਸਭ (ਪਤਨੀ ਦੁਆਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ)।
13.82.34
न तस्यां जातु तिष्ठन्त्यामन्या तत्कर्तुमर्हति ।
ब्राह्मणीत्वेव कुर्याद्वा ब्राह्मणस्य युधिष्ठिर ॥ १३.८२.३४ ॥
ਉਸ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਜਾਂ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਹੀ ਉਹ ਕਰੇ।
13.82.35
अन्नं पानं च माल्यं च वासांस्याभरणानि च ।
ब्राह्मण्यैतानि देयानि भर्तुः सा हि गरीयसी ॥ १३.८२.३५ ॥
ਅੰਨ, ਪਾਣੀ, ਮਾਲਾ, ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ—ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦੁਆਰਾ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ।
13.82.36
मनुनाऽभिहितं शास्त्रं यच्चापि कुरुनन्दन ।
तत्राप्येष महाराज दृष्टो धर्मः सनातनः ॥ १३.८२.३६ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਮਨੂ ਦੁਆਰਾ ਕਹੇ ਗਏ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
13.82.37
अथ चेदन्यथा कुर्याद्यदि कामाद्युधिष्ठिर ।
यथा ब्राह्मणचाण्डालः पूर्वदृष्टस्तथैव सः ॥ १३.८२.३७ ॥
ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਕਾਮ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕਰੇ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਚਾਂਡਾਲ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.82.38
ब्राह्मण्याः सदृशः पुत्रः क्षत्रियायाश्च यो भवेत् ।
राजन्विशेषो यस्त्वत्र वर्णयोरुभयोरपि ॥ १३.८२.३८ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੱਥੇ ਦੋਹਾਂ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭੇਦ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਹੈ।
13.82.39
न तु जात्या समा लोके ब्राह्मण्याः क्षत्रिया भवेत् ।
ब्राह्मण्याः प्रथमः पुत्रो भूयान्स्याद्राजसत्तम ॥ १३.८२.३९ ॥
ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਔਰਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ; ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਰਾਜਸ਼ਰੇਸ਼ਠ।
13.82.40
भूयोभूयोपि संहार्यः पितृवित्ताद्युधिष्ठिर ।
यथा न सदृशी जातु ब्राह्मण्याः क्षत्रिया भवेत् ॥ १३.८२.४० ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੌਲਤ ਆਦਿ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਕੱਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਔਰਤ ਕਦੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ।
13.82.41
क्षत्रियायास्तथा वैश्या न जातु सदृशी भवेत् ।
श्रीश्च राज्यं च कोशश्च क्षत्रियाणां युधिष्ठिर ॥ १३.८२.४१ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਸ਼ ਔਰਤ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਔਰਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਹੀ ਹਨ।
13.82.42
विहितं दृश्यते राजन्सागरान्तां च मेदिनीम् ।
क्षत्रियो हि स्वधर्मेण श्रियं प्राप्नोति भूयसीम्।
राजा दण्डधरो राजन्रक्षा नान्यत्र क्षत्रियात् ॥ १३.८२.४२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਦੀ ਧਰਤੀ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਲਈ ਵਿਹਿਤ ਦਿਸਦੀ ਹੈ; ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਦੰਡਧਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰੱਖਿਆ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
13.82.43
ब्राह्मणा हि महाभाग देवानामपि देवताः ।
तेषु राजा प्रवर्तेत पूजया विधिपूर्वकम् ॥ १३.८२.४३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਦੇਵਤੇ ਹਨ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.82.44
प्रणीतमृषिभिर्ज्ञात्वा धर्मं शाश्वतमव्ययम् ।
लुप्यमानं स्वधर्मेण क्षत्रियो रक्षति प्रजाः ॥ १३.८२.४४ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਵਧਰਮ ਨਾਲ ਲੁਪਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਪਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
13.82.45
दस्युभिर्ह्रियमाणं च धनं दारांश्च सर्वशः ।
सर्वेषामेव वर्णानां त्राता भवति पार्थिवः ॥ १३.८२.४५ ॥
ਡਾਕੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਧਨ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਭ ਪਾਸਿਓਂ ਖੋਹੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ, ਰਾਜਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.82.46
भूयान्स्यात्क्षत्रियापुत्रो वैश्यापुत्रान्न संशयः ।
भूयस्तेनापि हर्तव्यं पितृवित्ताद्युधिष्ठिर ॥ १३.८२.४६ ॥
ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਪੁੱਤਰ ਵੈਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚੋਂ (ਕਰ) ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.82.47
उक्तं ते विधिवद्राजन्ब्राह्मणस्य पितामह ।
इतरेषां तु वर्णानां कथं वै नियमो भवेत् ॥ १३.८२.४७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੋਰ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ?
13.82.48
क्षत्रियस्यापि भार्ये द्वे विहिते कुरुनन्दन ।
तृतीया च भवेच्छूद्रा न तु दृष्टा न तु स्मूता ॥ १३.८२.४८ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਲਈ ਵੀ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਹਿਤ ਹਨ। ਤੀਜੀ ਸ਼ੂਦਰ ਇਸਤਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਨਾ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।
13.82.49
एष एव क्रमो हि स्यात्क्षत्रियाणां युधिष्ठिर ।
अष्टधा तु भवेत्कार्यं क्षत्रियस्वं जनाधिप ॥ १३.८२.४९ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਖੱਤਰੀਆਂ ਲਈ ਇਹੀ ਕ੍ਰਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਖੱਤਰੀ ਦਾ ਧਨ ਅੱਠ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.82.50
क्षत्रियाया हरेत्पुत्रश्चतुरोंशान्पितुर्धनात् ।
युद्धावहारिकं यच्च पितुः स्वात्स हरेत्तु तत् ॥ १३.८२.५० ॥
ਖੱਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਧਨ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਭਾਗ ਲਵੇ। ਅਤੇ ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੀ ਲਵੇ।
13.82.51
वैश्यापुत्रस्तु भागांस्त्रीञ्शूद्रापुत्रस्तथाष्टमम् ।
एकैव हि भवेद्भार्या वैश्यस्य कुरुनन्दन। ॥ १३.८२.५१ ॥
ਵੈਸ਼ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਲਵੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੱਠਵਾਂ ਭਾਗ। ਹੇ ਕੁਰੁਨੰਦਨ, ਵੈਸ਼ ਦੀ ਇੱਕੋ ਹੀ ਪਤਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
13.82.52
द्वितीया तु भवेच्छूद्रा न तु दृष्टा न तु स्मृता ।
वैश्यस्य वर्तमानस्य वैश्यायां भरतर्षभ। ॥ १३.८२.५२ ॥
ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ੂਦਰ ਇਸਤਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਹਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ, ਵੈਸ਼ ਜੀਵਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਵੈਸ਼ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ।
13.82.53
शूद्रायां चापि कौन्तेय तयोर्विनियमः स्मृतः ।
पञ्चधा तु भवेत्कार्यं वैश्यस्वं भरतर्षभ। ॥ १३.८२.५३ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਸ਼ੂਦਰ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ, ਵੈਸ਼ ਦਾ ਧਨ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.82.54
तयोरपत्ये वक्ष्यामि विभागं च जनाधिप ।
वैश्यापुत्रेण हर्तव्याश्चत्वारोंशाः पितुर्धनात्। ॥ १३.८२.५४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਵਿਭਾਗ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਵੈਸ਼ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਧਨ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਭਾਗ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
13.82.55
पञ्चमस्तु स्मृतोः भागः शूद्रापुत्राय भारत ।
सोपि दत्तं हरेत्पित्रा नादत्तं हर्तुमर्हति। ॥ १३.८२.५५ ॥
ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ੂਦਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ। ਉਹ ਵੀ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦਾ ਉਹ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ।
13.82.56
त्रिमिर्वर्णैः सदा जातः शूद्रो देयधनो भवेत् ॥ १३.८२.५६ ॥
ਤਿੰਨਾਂ ਵਰਨਾਂ ਤੋਂ ਸਦਾ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ੂਦਰ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਧਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.82.57
शूद्रस्य स्यात्सवर्णैव भार्या नान्या कथञ्चन ।
समभागाश्च पुत्राः स्युर्यदि पुत्रशतं भवेत् ॥ १३.८२.५७ ॥
ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਵਰਨਾ ਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ।
13.82.58
जातानां समवर्णायाः पुत्राणामविशेषतः ।
सर्वेषामेव वर्णानां समभागो धनात्स्मृतः ॥ १३.८२.५८ ॥
ਸਮਾਨ ਵਰਨ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ; ਸਾਰੇ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਧਨ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
13.82.59
ज्येष्ठस्य भागो ज्येष्ठः स्यादेकांशो यः प्रधानतः ।
एष दायविधिः पार्थ पूर्वमुक्तः स्वयंभुवा ॥ १३.८२.५९ ॥
ਜੇਠੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜੇਠੇ ਦਾ ਹੀ ਹੈ; ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਕਹੀ ਸੀ।
13.82.60
समवर्णासु जातानां विशेषोऽस्त्यपरो नृप ।
विवाहवैशिष्ट्यकृतः पूर्वपूर्वो विशिष्यते ॥ १३.८२.६० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਮਾਨ ਵਰਨ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭੇਦ ਹੈ—ਉਹ ਵਿਆਹ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹੀ ਗਈ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.82.61
हरेज्ज्येष्ठः प्रधानांशमेकभार्यासुतेष्वपि ।
मध्यमो मध्यमं चैव कनीयांस्तु कनीयसम् ॥ १३.८२.६१ ॥
ਇੱਕ ਹੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਿੱਸਾ ਲਵੇ। ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਹਿੱਸਾ, ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਲਵੇ।
13.82.62
एवं जातिषु सर्वासु सवर्णः श्रेष्ठतां गतः ।
महर्षिरपि चैतद्वै मारीचः काश्यपोऽब्रवीत् ॥ १३.८२.६२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਵਰਣ ਵਾਲਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰੀਚ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਕਿਹਾ।