మహాభారతం · అధ్యాయం 13.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.82.1
सर्वशास्त्रविधानज्ञ राजधर्मविदुत्तम ।
अतीव संशयच्छेत्ता भवान्वै प्रथितः क्षितौ ॥ १३.८२.१ ॥
సమస్త శాస్త్ర విధానాలు తెలిసినవారా, రాజధర్మం తెలిసినవారిలో శ్రేష్ఠులా, సంశయాలను ఛేదించడంలో అత్యంత ప్రసిద్ధులు మీరే భూమిపై.
13.82.2
कश्चित्तु संशयो मेऽस्ति तन्मे ब्रूहि पितामह ।
अस्यामापदि कष्टायामन्यं पृच्छाम कं वयम्
जातेऽस्मिन्संशये राजन्नान्यं पृच्छेम कञ्चन ॥ १३.८२.२ ॥
కానీ నాకు ఒక సంశయం ఉంది; పితామహా, దాన్ని నాకు చెప్పండి. ఈ కష్టకరమైన ఆపదలో మనం వేరెవరిని అడగాలి? ఈ సంశయం కలిగినప్పుడు, రాజా, మేము మరెవరినీ అడగము.
13.82.3
यथा नरेण कर्तव्यं धर्ममार्गानुवर्तिना ।
एतत्सर्वं महाबाहो भवान्व्याख्यातुमर्हति ॥ १३.८२.३ ॥
ధర్మమార్గాన్ని అనుసరించే మనిషి ఎలా కర్తవ్యం నిర్వర్తించాలో, మహాబాహూ, ఇదంతా వివరించగల సమర్థులు మీరే.
13.82.4
चतस्रो विहिता भार्या ब्राह्मणस्य पितामह ।
ब्राह्मणी क्षत्रिया वैश्या शूद्रा च रतिमिच्छतः ॥ १३.८२.४ ॥
పితామహా, సుఖాన్ని కోరే బ్రాహ్మణునికి నాలుగు భార్యలు విధించబడ్డారు — బ్రాహ్మణి, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర.
13.82.5
तत्र जातेषु पुत्रेषु सर्वासां कुरुसत्तम ।
आनुपूर्व्येण कस्तेषां पित्र्यं दायाद्यमर्हति ॥ १३.८२.५ ॥
కురుశ్రేష్ఠా, వారందరికి జన్మించిన కుమారులలో, జన్మక్రమంలో వారిలో ఎవరు తండ్రి ఆస్తికి అర్హులు?
13.82.6
केन वा किं ततो हार्यं पितृवित्तात्पितामह ।
एतदिच्छामि कथितं विभागस्तेषु कः स्मृतः ॥ १३.८२.६ ॥
పితామహా, ఎవరి ద్వారా, తండ్రి ధనం నుండి ఏమి తీసుకోవాలి? వారి మధ్య విభజన ఎలా స్మృతమైనదో నేను వినాలనుకుంటున్నాను.
13.82.7
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यस्त्रयो वर्णा द्विजातयः ।
एतेषु विहितो धर्मो ब्राह्मणस्य युधिष्ठिर ॥ १३.८२.७ ॥
బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు, వైశ్యుడు — ఈ మూడు వర్ణాలు ద్విజాతులు. వీటిలో బ్రాహ్మణునికి విహితమైన ధర్మం ఉంది, ఓ యుధిష్ఠిరా.
13.82.8
वैषम्यादथवा लोभात्कामाद्वाऽपि परन्तप ।
ब्राह्मणस्य भवेच्छूद्रा न तु दृष्टा न तु स्मृता ॥ १३.८२.८ ॥
అసమానత వల్ల గానీ, లోభం వల్ల గానీ, కామం వల్ల గానీ కూడా, ఓ శత్రుసంహారీ, బ్రాహ్మణునికి శూద్ర భార్య కావచ్చు — కానీ అది చూడబడలేదు, స్మృతులలో చెప్పబడలేదు.
13.82.9
शूद्रां शयनमारोप्य ब्राह्मणि यात्यधोगतिम् ।
प्रायश्चित्तीयते चापि विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १३.८२.९ ॥
శూద్ర స్త్రీని శయ్యపై కూర్చుండబెట్టి బ్రాహ్మణుడు అధోగతికి పోతాడు; విధిగా చెప్పిన కర్మ ద్వారా దానికి ప్రాయశ్చిత్తం కూడా చేయబడాలి.
13.82.10
तत्र जातेष्वपत्येषु द्विगुणं स्वाद्युधिष्ठिर ।
अतस्ते नियमं वित्ते सम्प्रवक्ष्यामि भारत ॥ १३.८२.१० ॥
అక్కడ పుట్టిన సంతానంలో (భాగం) రెట్టింపు ఉండాలి, ఓ యుధిష్ఠిరా. కాబట్టి, ఓ భరతవంశీ, ధనం గురించిన నియమాన్ని నీకు సమగ్రంగా చెబుతాను.
13.82.11
लक्षण्यं गोवृषो यानं यत्प्रधानतमं भवेत् ।
ब्राह्मण्यास्तद्धरेत्पुत्र एकांशं वै पितुर्धनात् ॥ १३.८२.११ ॥
ఉత్తమ లక్షణాలు గల వస్తువు, ఎద్దు, అత్యుత్తమమైన వాహనం ఏదైతే అది — బ్రాహ్మణి కుమారుడు తీసుకోవాలి; తండ్రి ధనంలో ఒక భాగాన్ని కూడా.
13.82.12
एषं तु दशधा कार्यं ब्राह्मणस्वं युधिष्ठिर ।
तत्र तेनैव हर्तव्याश्चत्वारोंशाः पितुर्धनात् ॥ १३.८२.१२ ॥
ఇవి అనుసరించి బ్రాహ్మణుని ధనాన్ని పది భాగాలుగా చేయాలి, ఓ యుధిష్ఠిరా. అక్కడ, అతనే (బ్రాహ్మణి కుమారుడు) తండ్రి ధనం నుండి నాలుగు భాగాలు తీసుకోవాలి.
13.82.13
त्रियायास्तु यः पुत्रो ब्राह्मणः सोप्यसंशयः ।
स तु मातुर्विशेषेण त्रीनंशान्हर्तुमर्हति ॥ १३.८२.१३ ॥
ఒక స్త్రీకి జన్మించిన కుమారుడు, బ్రాహ్మణుడైనవాడు కూడా సందేహం లేకుండా అంతే. అతడు తల్లి కారణంగా ప్రత్యేకంగా మూడు భాగాలు తీసుకోవడానికి అర్హుడు.
13.82.14
वर्णे तृतीये जातस्तु वैश्यायां ब्राह्मणादपि ।
द्विरंशस्तेन हर्तव्यो ब्राह्मणस्वाद्युधिष्ठिर ॥ १३.८२.१४ ॥
మూడవ వర్ణంలో, వైశ్య స్త్రీ ద్వారా బ్రాహ్మణునికి జన్మించినవాడు కూడా, ఓ యుధిష్ఠిరా, బ్రాహ్మణుని ధనం నుండి రెండు భాగాలు తీసుకోవాలి.
13.82.15
शूद्रायां ब्राह्मणाज्जातो नित्यादेयधनः स्मृतः ।
अल्पं चापि प्रदातव्यं शूद्रापुत्राय भारत ॥ १३.८२.१५ ॥
శూద్ర స్త్రీ ద్వారా బ్రాహ్మణునికి జన్మించినవాడు ఎల్లప్పుడూ ఇవ్వవలసిన ధనం కలవాడిగా స్మరించబడతాడు. ఓ భారతా, శూద్ర కుమారునికి కొంచెమైనా ఇవ్వాలి.
13.82.16
दशधा प्रविभक्तस्य धनस्यैव भवेत्क्रमः ।
सवर्णासु तु जातानां समान्भागान्प्रकल्पयेत् ॥ १३.८२.१६ ॥
పది భాగాలుగా విభజించబడిన ధనానికి క్రమం ఇలాగే ఉండాలి. అయితే సవర్ణ స్త్రీలలో జన్మించినవారికి సమాన భాగాలు ఏర్పాటు చేయాలి.
13.82.17
अब्राह्मणं तु मन्यन्ते शूद्रापुत्रमनैपुणात् ।
त्रिषु वर्णेषु जातो हि ब्राह्मणाद्ब्राह्मणो भवेत् ॥ १३.८२.१७ ॥
అయితే శూద్ర స్త్రీ కుమారుడిని, నైపుణ్యం లేకపోవడం వల్ల, బ్రాహ్మణుడు కానివాడిగా భావిస్తారు. మూడు వర్ణాలలో జన్మించినప్పటికీ, బ్రాహ్మణుని ద్వారా జన్మించినవాడు బ్రాహ్మణుడు కావాలి.
13.82.18
स्मृताश्च वर्णाश्चत्वारः पञ्चमो नाधिगम्यते ।
हरेच्च दशमं भागं शूद्रापुत्रः पितुर्धनात् ॥ १३.८२.१८ ॥
నాలుగు వర్ణాలే స్మరించబడతాయి; ఐదవది కనబడదు. శూద్ర స్త్రీ కుమారుడు తండ్రి ధనం నుండి పదవ భాగాన్ని తీసుకోవాలి.
13.82.19
तत्तु दत्तं हरेत्पित्रा नादत्तं हर्तुमर्हति ।
अवश्यं हि धनं देयं शूद्रापुत्राय भारत ॥ १३.८२.१९ ॥
తండ్రి ఇచ్చినదాన్నే అతడు తీసుకోవచ్చు; ఇవ్వనిదాన్ని తీసుకోవడానికి అర్హత లేదు. ఓ భారతా, శూద్ర స్త్రీ కుమారునికి ధనం తప్పక ఇవ్వాలి.
13.82.20
आनृशंस्यं परो धर्म इति तस्मै प्रदीयते ।
यत्रतत्र समुत्पन्नं गुणायैवोपपद्यते ॥ १३.८२.२० ॥
కారుణ్యమే పరమ ధర్మం కాబట్టి అతనికి అది ఇవ్వబడుతుంది. ఎక్కడ పుట్టినా అది గుణానికే తగినది.
13.82.21
यद्यप्येष सुपुत्रः स्यादपुत्रो यदि वा भवेत् ।
नाधिकं दशमाद्दद्याच्छूद्रापुत्राय भारत ॥ १३.८२.२१ ॥
ఇతడు మంచి కుమారుడైనా, లేక పుత్రులు లేనివాడైనా, ఓ భారతా, శూద్ర స్త్రీ కుమారునికి పదవ భాగం కంటే ఎక్కువ ఇవ్వకూడదు.
13.82.22
स्मृत एकश्चतुर्भागः कन्याभागस्तु धर्मतः ।
अभ्रातृका समग्राहा चार्धास्येत्यपरे विदुः ॥ १३.८२.२२ ॥
ధర్మం ప్రకారం కుమార్తె భాగం నాలుగో వంతుగా నిర్ణయించబడింది. కానీ సోదరులు లేనిది మొత్తం తీసుకుంటుంది; ఇతరులు ఆమె సగం తీసుకుంటుందని అంటారు.
13.82.23
त्रैवार्विकाद्यदा भक्तादधिकं स्याद्द्विजस्य तु ।
यजेत तेन द्रव्येण न वृथा साधयेद्धनम् ॥ १३.८२.२३ ॥
ద్విజునికి మూడేళ్ల ఆహార నిర్వాహానికి మించి ధనం ఉన్నప్పుడు, ఆ ధనంతో యజ్ఞం చేయాలి; వృథాగా ధనాన్ని సాధించకూడదు.
13.82.24
त्रिसहस्रपरो दायः स्त्रियै देयो धनस्य वै ।
भर्त्रा तच्च धनं दत्तं यथार्हं भोक्तुमर्हति ॥ १३.८२.२४ ॥
స్త్రీకి ధనంలో మూడు వేల వరకు భాగం ఇవ్వాలి. భర్త ఇచ్చిన ఆ ధనాన్ని ఆమె తగినట్లుగా అనుభవించడానికి అర్హురాలు.
13.82.25
स्त्रीणां तु पतिदायाद्यमुपभोगफलं स्मृतम् ।
नापहारं स्त्रियः कुर्युः पितृवित्तात्कथञ्चन ॥ १३.८२.२५ ॥
స్త్రీలకు భర్త ఆస్తిపై హక్కు అనుభవ ఫలంగా భావించబడింది. స్త్రీలు ఏ విధంగానూ తండ్రి ధనాన్ని అపహరించకూడదు.
13.82.26
स्त्रियास्तु यद्भवेद्वित्तं पित्रा दत्तं युधिष्ठिर ।
ब्राह्मण्यास्तद्धरेत्कन्या यथा पुत्रस्तथाऽस्य सा ॥ १३.८२.२६ ॥
యుధిష్ఠిరా, తండ్రి స్త్రీకి ఇచ్చిన ధనం ఏదైనా ఉంటే, ఆ బ్రాహ్మణ స్త్రీ కూతురు దానిని తీసుకోవాలి; కొడుకు తండ్రి ఆస్తిని తీసుకున్నట్లే ఆమె కూడా తీసుకుంటుంది.
13.82.27
सा हि पुत्रसमा राजन्विहिता कुरुनन्दन ।
एवमेव समुद्दिष्टो धर्मो वै भरतर्षभ।
एवं धर्ममनुस्मृत्य न वृथा साधयेद्धनम् ॥ १३.८२.२७ ॥
రాజా, కురునందనా, ఆమె కొడుకుతో సమానంగా నిర్ణయించబడింది. భరతశ్రేష్ఠా, ఈ ధర్మమే ఈ విధంగా చెప్పబడింది. ఈ ధర్మాన్ని స్మరించి ధనాన్ని వృథాగా సాధించకూడదు.
13.82.28
शूद्रायां ब्राह्मणाज्जातो यद्यदेयधनः स्मृतः ।
केन प्रतिविशेषेण दशमोऽप्यस्य दीयते ॥ १३.८२.२८ ॥
శూద్ర స్త్రీ వద్ద బ్రాహ్మణుని వలన జన్మించినవానికి ఎంత ధనం ఇవ్వాలని చెప్పబడిందో, ఏ ప్రత్యేక భేదంతో అతనికి పదవ భాగం ఇవ్వబడుతుంది?
13.82.29
ब्राह्मण्यां ब्राह्मणाज्जातो ब्राह्मणः स्यान्न संशयः ।
क्षत्रियायां तथैव स्याद्वैश्यायामपि चैव हि ॥ १३.८२.२९ ॥
బ్రాహ్మణ స్త్రీ వద్ద బ్రాహ్మణుని వలన జన్మించినవాడు బ్రాహ్మణుడే అవుతాడు, సందేహం లేదు. క్షత్రియ స్త్రీ వద్ద కూడా అలాగే, వైశ్య స్త్రీ వద్ద కూడా అలాగే.
13.82.30
कस्मात्तु विषमं भागं भजेरन्नृपसत्तम ।
यदा सर्वे त्रयो वर्णास्त्वयोक्ता ब्राह्मणा इति ॥ १३.८२.३० ॥
రాజశ్రేష్ఠా, మూడు వర్ణాలూ బ్రాహ్మణులే అని మీరు చెప్పినప్పుడు, వారు ఎందుకు అసమాన భాగాన్ని పొందాలి?
13.82.31
दारा इत्युच्यते लोके नाम्नैकेन परन्तप ।
प्रोक्तेनि चैव नाम्नाऽयं विशेषः सुमहान्भवेत् ॥ १३.८२.३१ ॥
శత్రువులను దహించేవాడా, లోకంలో ఒకే పేరుతో 'దారాః' (భార్యలు) అని అంటారు; అయితే పేరులోని భేదం వలన గొప్ప వ్యత్యాసం ఏర్పడుతుంది.
13.82.32
तिस्रः कृत्वा पुरो भार्याः पश्चाद्विन्देत ब्राह्मणीम् ।
सा ज्येष्ठा सा च पूज्या स्यात्सा च ताभ्यो गरीयसी ॥ १३.८२.३२ ॥
ముందు మూడు భార్యలను పొంది, తరువాత ఒక బ్రాహ్మణ స్త్రీని వివాహం చేసుకోవాలి; ఆమే జ్యేష్ఠురాలు, పూజనీయురాలు; వారందరికంటే ఆమె గొప్పది.
13.82.33
स्नानं प्रसाधनं भर्तुर्दन्तधावनमुञ्जनम् ।
हव्यं कव्यं च यच्चान्यद्धर्मयुक्तं गृहे भवेत् ॥ १३.८२.३३ ॥
భర్త స్నానం, అలంకరణ, పళ్ళు తోముకోవడం, కాటుక పెట్టడం, హవ్యం, కవ్యం, మరియు ఇంట్లో ధర్మానికి అనుగుణమైన ఇతర కార్యాలు—ఇవన్నీ (భార్య చేయాలి).
13.82.34
न तस्यां जातु तिष्ठन्त्यामन्या तत्कर्तुमर्हति ।
ब्राह्मणीत्वेव कुर्याद्वा ब्राह्मणस्य युधिष्ठिर ॥ १३.८२.३४ ॥
ఆమె ఉండగా మరొకతె దానిని చేయుటకు తగినది కాదు; లేదా, యుధిష్ఠిరా, బ్రాహ్మణునికి బ్రాహ్మణియే దానిని చేయాలి.
13.82.35
अन्नं पानं च माल्यं च वासांस्याभरणानि च ।
ब्राह्मण्यैतानि देयानि भर्तुः सा हि गरीयसी ॥ १३.८२.३५ ॥
అన్నం, పానీయం, మాల, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు—ఇవన్నీ బ్రాహ్మణి భర్తకు ఇవ్వాలి; ఆమే అత్యంత గొప్పది.
13.82.36
मनुनाऽभिहितं शास्त्रं यच्चापि कुरुनन्दन ।
तत्राप्येष महाराज दृष्टो धर्मः सनातनः ॥ १३.८२.३६ ॥
కురునందనా, మనువు చెప్పిన శాస్త్రంలో కూడా, మహారాజా, ఈ సనాతన ధర్మమే కనబడుతుంది.
13.82.37
अथ चेदन्यथा कुर्याद्यदि कामाद्युधिष्ठिर ।
यथा ब्राह्मणचाण्डालः पूर्वदृष्टस्तथैव सः ॥ १३.८२.३७ ॥
అయితే కామవశంతో ఎవరైనా దీనికి భిన్నంగా చేస్తే, ఓ యుధిష్ఠిరా, అతడు పూర్వం చూసినట్లుగా బ్రాహ్మణుడూ చండాలుడూ వలె అవుతాడు.
13.82.38
ब्राह्मण्याः सदृशः पुत्रः क्षत्रियायाश्च यो भवेत् ।
राजन्विशेषो यस्त्वत्र वर्णयोरुभयोरपि ॥ १३.८२.३८ ॥
బ్రాహ్మణ స్త్రీకి పుట్టిన కొడుకు క్షత్రియ స్త్రీకి పుట్టిన కొడుకుతో సమానుడు కావచ్చు; ఓ రాజా, ఇక్కడ రెండు వర్ణాల మధ్య ఉన్న భేదమూ ఉంది.
13.82.39
न तु जात्या समा लोके ब्राह्मण्याः क्षत्रिया भवेत् ।
ब्राह्मण्याः प्रथमः पुत्रो भूयान्स्याद्राजसत्तम ॥ १३.८२.३९ ॥
కానీ లోకంలో జాతిచేత క్షత్రియ స్త్రీ బ్రాహ్మణ స్త్రీతో సమానం కాదు; బ్రాహ్మణ స్త్రీకి పుట్టిన మొదటి కొడుకే గొప్పవాడు అవుతాడు, రాజశ్రేష్ఠా.
13.82.40
भूयोभूयोपि संहार्यः पितृवित्ताद्युधिष्ठिर ।
यथा न सदृशी जातु ब्राह्मण्याः क्षत्रिया भवेत् ॥ १३.८२.४० ॥
యుధిష్ఠిరా, తండ్రి ధనం మొదలైన వాటి నుంచి మళ్ళీ మళ్ళీ భాగం తీసివేయబడాలి; అలా క్షత్రియ స్త్రీ ఎప్పటికీ బ్రాహ్మణ స్త్రీతో సమానం కాకుండా ఉంటుంది.
13.82.41
क्षत्रियायास्तथा वैश्या न जातु सदृशी भवेत् ।
श्रीश्च राज्यं च कोशश्च क्षत्रियाणां युधिष्ठिर ॥ १३.८२.४१ ॥
అలాగే వైశ్య స్త్రీ క్షత్రియ స్త్రీతో ఎప్పటికీ సమానం కాదు. యుధిష్ఠిరా, సంపద, రాజ్యం, ఖజానా క్షత్రియులవే.
13.82.42
विहितं दृश्यते राजन्सागरान्तां च मेदिनीम् ।
क्षत्रियो हि स्वधर्मेण श्रियं प्राप्नोति भूयसीम्।
राजा दण्डधरो राजन्रक्षा नान्यत्र क्षत्रियात् ॥ १३.८२.४२ ॥
ఓ రాజా, సముద్రం వరకు ఉన్న భూమి క్షత్రియుడికి విధించబడినట్లుగా కనిపిస్తుంది; క్షత్రియుడు తన ధర్మం వల్ల అధిక సంపదను పొందుతాడు. రాజు దండధరుడు; ఓ రాజా, రక్షణ క్షత్రియుడి నుండే వస్తుంది, మరెక్కడ నుండీ కాదు.
13.82.43
ब्राह्मणा हि महाभाग देवानामपि देवताः ।
तेषु राजा प्रवर्तेत पूजया विधिपूर्वकम् ॥ १३.८२.४३ ॥
ఓ మహాభాగా, బ్రాహ్మణులు దేవతలకు కూడా దేవతలు. రాజు వారి పట్ల విధిప్రకారం పూజాభావంతో ప్రవర్తించాలి.
13.82.44
प्रणीतमृषिभिर्ज्ञात्वा धर्मं शाश्वतमव्ययम् ।
लुप्यमानं स्वधर्मेण क्षत्रियो रक्षति प्रजाः ॥ १३.८२.४४ ॥
ఋషులచే ప్రతిపాదించబడిన శాశ్వతమైన, అవ్యయమైన ధర్మాన్ని తెలుసుకొని, అది స్వధర్మంతో లుప్తమవుతుంటే, క్షత్రియుడు ప్రజలను రక్షిస్తాడు.
13.82.45
दस्युभिर्ह्रियमाणं च धनं दारांश्च सर्वशः ।
सर्वेषामेव वर्णानां त्राता भवति पार्थिवः ॥ १३.८२.४५ ॥
దొంగలచే ధనం, భార్యలు పూర్తిగా అపహరించబడుతున్నప్పుడు, రాజే అన్ని వర్ణాలకు రక్షకుడవుతాడు.
13.82.46
भूयान्स्यात्क्षत्रियापुत्रो वैश्यापुत्रान्न संशयः ।
भूयस्तेनापि हर्तव्यं पितृवित्ताद्युधिष्ठिर ॥ १३.८२.४६ ॥
క్షత్రియ కుమారుడు వైశ్య కుమారునికంటే అధికుడవుతాడు, సందేహం లేదు. ఓ యుధిష్ఠిరా, అతని నుండి కూడా పితృ ధనంలోంచి (పన్ను) తీసుకోవాలి.
13.82.47
उक्तं ते विधिवद्राजन्ब्राह्मणस्य पितामह ।
इतरेषां तु वर्णानां कथं वै नियमो भवेत् ॥ १३.८२.४७ ॥
ఓ రాజా, ఓ పితామహా, బ్రాహ్మణుని గురించి విధిప్రకారం మీరు చెప్పారు. కానీ ఇతర వర్ణాలకు నియమం ఎలా ఉంటుంది?
13.82.48
क्षत्रियस्यापि भार्ये द्वे विहिते कुरुनन्दन ।
तृतीया च भवेच्छूद्रा न तु दृष्टा न तु स्मूता ॥ १३.८२.४८ ॥
ఓ కురునందనా, క్షత్రియునికి కూడా ఇద్దరు భార్యలు విధించబడ్డారు. మూడవది శూద్ర స్త్రీ కావచ్చు, కానీ అది కనబడలేదు, స్మృతులలో చెప్పబడలేదు.
13.82.49
एष एव क्रमो हि स्यात्क्षत्रियाणां युधिष्ठिर ।
अष्टधा तु भवेत्कार्यं क्षत्रियस्वं जनाधिप ॥ १३.८२.४९ ॥
యుధిష్ఠిరా, క్షత్రియులకు ఇదే క్రమం. ఓ జనాధిపా, క్షత్రియుని ధనాన్ని ఎనిమిది భాగాలుగా విభజించాలి.
13.82.50
क्षत्रियाया हरेत्पुत्रश्चतुरोंशान्पितुर्धनात् ।
युद्धावहारिकं यच्च पितुः स्वात्स हरेत्तु तत् ॥ १३.८२.५० ॥
క్షత్రియ స్త్రీ కుమారుడు తండ్రి ధనంలో నాలుగు భాగాలు తీసుకోవాలి. యుద్ధంలో లభించిన ధనం తండ్రి స్వంతం; దాన్ని అతడే తీసుకోవాలి.
13.82.51
वैश्यापुत्रस्तु भागांस्त्रीञ्शूद्रापुत्रस्तथाष्टमम् ।
एकैव हि भवेद्भार्या वैश्यस्य कुरुनन्दन। ॥ १३.८२.५१ ॥
వైశ్య స్త్రీ కుమారుడు మూడు భాగాలు, శూద్ర స్త్రీ కుమారుడు ఎనిమిదవ భాగం తీసుకోవాలి. ఓ కురునందనా, వైశ్యునికి ఒక్కడే భార్య ఉండాలి.
13.82.52
द्वितीया तु भवेच्छूद्रा न तु दृष्टा न तु स्मृता ।
वैश्यस्य वर्तमानस्य वैश्यायां भरतर्षभ। ॥ १३.८२.५२ ॥
రెండవ భార్య శూద్ర స్త్రీ కావచ్చు; కానీ అది చూడబడలేదు, స్మృతిలో విధించబడలేదు. భరతర్షభా, వైశ్యుడు జీవించి ఉన్నప్పుడు వైశ్య స్త్రీ ద్వారా.
13.82.53
शूद्रायां चापि कौन्तेय तयोर्विनियमः स्मृतः ।
पञ्चधा तु भवेत्कार्यं वैश्यस्वं भरतर्षभ। ॥ १३.८२.५३ ॥
కౌంతేయా, శూద్ర స్త్రీ ద్వారా కూడా ఆ ఇద్దరికీ నియమం స్మృతిలో చెప్పబడింది. భరతర్షభా, వైశ్యుని ధనం ఐదు భాగాలుగా విభజించాలి.
13.82.54
तयोरपत्ये वक्ष्यामि विभागं च जनाधिप ।
वैश्यापुत्रेण हर्तव्याश्चत्वारोंशाः पितुर्धनात्। ॥ १३.८२.५४ ॥
ఆ ఇద్దరి సంతానం విభాగాన్ని నేను చెబుతాను. జనాధిపా, వైశ్య స్త్రీ కుమారుడు తండ్రి ధనంలో నాలుగు భాగాలు తీసుకోవాలి.
13.82.55
पञ्चमस्तु स्मृतोः भागः शूद्रापुत्राय भारत ।
सोपि दत्तं हरेत्पित्रा नादत्तं हर्तुमर्हति। ॥ १३.८२.५५ ॥
ఐదవ భాగం శూద్ర స్త్రీ కుమారునికి అని చెప్పబడింది, ఓ భారతా. అతడు కూడా తండ్రి ఇచ్చినదాన్నే తీసుకోవచ్చు; ఇవ్వనిదాన్ని తీసుకునే హక్కు అతనికి లేదు.
13.82.56
त्रिमिर्वर्णैः सदा जातः शूद्रो देयधनो भवेत् ॥ १३.८२.५६ ॥
మూడు వర్ణాల నుండి ఎల్లప్పుడూ పుట్టినవాడు శూద్రుడు; అతని ధనం ఇవ్వబడవలసినదిగా ఉంటుంది.
13.82.57
शूद्रस्य स्यात्सवर्णैव भार्या नान्या कथञ्चन ।
समभागाश्च पुत्राः स्युर्यदि पुत्रशतं भवेत् ॥ १३.८२.५७ ॥
శూద్రునికి భార్య సవర్ణ మాత్రమే కావాలి, ఏ విధంగానూ మరొకరు కాదు. వంద మంది కుమారులు ఉన్నా వారు సమాన భాగం పొందాలి.
13.82.58
जातानां समवर्णायाः पुत्राणामविशेषतः ।
सर्वेषामेव वर्णानां समभागो धनात्स्मृतः ॥ १३.८२.५८ ॥
సమాన వర్ణ స్త్రీ ద్వారా పుట్టిన కుమారుల మధ్య ఎలాంటి భేదం లేదు; అన్ని వర్ణాల వారికి ధనంలో సమాన భాగం అని చెప్పబడింది.
13.82.59
ज्येष्ठस्य भागो ज्येष्ठः स्यादेकांशो यः प्रधानतः ।
एष दायविधिः पार्थ पूर्वमुक्तः स्वयंभुवा ॥ १३.८२.५९ ॥
జ్యేష్ఠుని భాగం జ్యేష్ఠునికే; అది ప్రధానంగా ఒక భాగం. ఓ పార్థా, ఈ వారసత్వ విధిని పూర్వం స్వయంభువు చెప్పాడు.
13.82.60
समवर्णासु जातानां विशेषोऽस्त्यपरो नृप ।
विवाहवैशिष्ट्यकृतः पूर्वपूर्वो विशिष्यते ॥ १३.८२.६० ॥
ఓ రాజా, సమాన వర్ణ స్త్రీల సంతానంలో మరో భేదం ఉంది—అది వివాహ విశిష్టతవల్ల కలుగుతుంది; ముందు వివాహం చేసుకున్నవాని కుమారుడు ఎక్కువగా పరిగణించబడతాడు.
13.82.61
हरेज्ज्येष्ठः प्रधानांशमेकभार्यासुतेष्वपि ।
मध्यमो मध्यमं चैव कनीयांस्तु कनीयसम् ॥ १३.८२.६१ ॥
ఒకే భార్య కుమారులలో కూడా జ్యేష్ఠుడు ప్రధాన భాగాన్ని పొందాలి. మధ్యముడు మధ్య భాగాన్ని, కనిష్ఠుడు కనిష్ఠ భాగాన్ని పొందాలి.
13.82.62
एवं जातिषु सर्वासु सवर्णः श्रेष्ठतां गतः ।
महर्षिरपि चैतद्वै मारीचः काश्यपोऽब्रवीत् ॥ १३.८२.६२ ॥
ఈ విధంగా అన్ని జాతులలో సమాన వర్ణం కలవాడు శ్రేష్ఠతను పొందుతాడు. మహర్షి మారీచ కాశ్యపుడు కూడా ఇదే చెప్పాడు.