マハーバーラタ · 章 13.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.84.1
ब्रूहि तात कुरुश्रेष्ठ वर्णानां त्वं पृथक् पृथक् ।
कीदृश्यां कीदृशाश्चापि पुत्राः कस्य च के च ते ॥ १३.८४.१ ॥
親愛なる父上、クル族の最上の方よ、ヴァルナごとに一つずつ教えてください。どのような妻からどのような息子が生まれ、彼らは誰のものと呼ばれ、彼らは何者なのかを。
13.84.2
विप्रवादाः सुबहवः श्रूयन्ते पुत्रकारिणाम् ।
अत्र नो मुह्यतां राजन्संशयं छेत्तुमर्हसि ॥ १३.८४.२ ॥
息子を作ることについて、博学者たちの多くの説が聞かれます。王よ、私たちはこれに迷っています。どうか私たちの疑いを断ち切ってください。
13.84.3
आत्मा पुत्रस्तु विज्ञेयः प्रथमो बहुधा परे ॥ १३.८४.३ ॥
自分自身のような息子こそ第一の息子と知るべきである。他の息子たちは多様である。
13.84.4
स्वे क्षेत्रे संस्कृते यस्तु पुत्रमुत्पादयेत्स्वयम् ।
तमौरसं विजानीयात्पुत्रं प्रथमकल्पितम् ॥ १३.८४.४ ॥
自ら、自分の清められた田（妻）に息子を生ませる者──その息子は実子であり、第一に定められたものと知るべきである。
13.84.5
अग्निं प्रजापतिं चेष्ट्वा वराय प्रतिपादिता ।
पुत्रिका स्याद्दुहितरि सङ्कल्पे वाऽपि वा सुतः ॥ १३.८४.५ ॥
アグニとプラジャーパティを祀った後に花婿に与えられた娘は「プトリカー」となる。あるいは、誓約によって息子の権利が娘にあり、または息子そのものである。
13.84.6
तल्पे जातः प्रमीतस्य क्लीबस्य पतितस्य वा ।
स्वधर्मेण नियुक्तो यः स पुत्रः क्षेत्रजः स्मृतः ॥ १३.८४.६ ॥
死んだ者、不能者、堕落した者の床（妻）に生まれた者、あるいは自らの義務によって任じられた者は、「田の子」クシェートラジャと記憶される。
13.84.7
माता पिता च दद्यातां यमद्भिः पुत्रमापदि ।
सदृशप्रीतिसंयुक्तो विज्ञेयो दत्रिमः सुतः ॥ १३.८४.७ ॥
母と父が困窮のときに戒律に従って息子を与えるならば、同じ愛情で結ばれた者は養子（dattrima）と知るべきである。
13.84.8
सदृशं तु प्रकुर्याद्यं गुणदोषविचक्षणम् ।
पुत्रं पुत्रगुणैर्युक्तं विज्ञेयः स तु कृत्रिमः ॥ १३.८४.८ ॥
善悪を見分ける能力があり、息子の資質を備えた適任者を自分の子とする者は、人工の子（kṛtrima）と知るべきである。
13.84.9
उत्पद्यते यस्य गूढं न च ज्ञायेत कस्यचित् ।
स भवेद्गूढजो नाम तस्य स्याद्यस्य तल्पतः ॥ १३.८४.९ ॥
その子が密かに生まれ、誰にも知られない者は、隠れ生まれの子（gūḍhaja）と呼ばれる。彼はその寝床の主のものとなる。
13.84.10
मातापितृभ्यामुत्सृष्टस्तयोरन्यतरेण वा ।
यं पुत्रं प्रतिगृह्णीयादपविद्धः स उच्यते ॥ १३.८४.१० ॥
母か父、あるいは両親に捨てられた息子を誰かが引き取るなら、その者は捨て子（apaviddha）と呼ばれる。
13.84.11
पितृवेश्मनि कन्या तु यं पुत्रं जनयेद्रहः ।
तं कानीनं वदन्नाम्ना वोढुः कन्यासमुद्भवे ॥ १३.८४.११ ॥
娘が父の家で密かに産んだ息子は、処女の子（kānīna）と呼ぶべきである。娘から生まれたときは、夫のものとなる。
13.84.12
या गर्भिणी संस्क्रियते ज्ञाताऽज्ञातापि वा सती ।
वोढुः स गर्भो भवति सहोढ इति उच्यते ॥ १३.८४.१२ ॥
妊娠した女性は、知られていても知られていなくても、貞淑な妻として儀礼を受けるならば、その胎児は夫のものとなる。それは「妊娠のまま娶られた子（sahoḍha）」と呼ばれる。
13.84.13
क्रीणीयाद्यस्त्वपर्यार्थं मातापित्रोर्यमन्तिकात् ।
स क्रीतकः सुतस्तस्य सदृशोऽसदृशोपि वा ॥ १३.८४.१३ ॥
目的のために父母のもとから子を買う者の息子は、買われた子（krītaka）と呼ばれる。その子が彼に似ていようといまいと。
13.84.14
या पत्या वा परित्यक्ता विधवा वा स्वकेच्छया ।
उत्पादयति पुनर्भूत्वा स पौनर्भव उच्यते ॥ १३.८४.१४ ॥
夫に捨てられた女性、あるいは寡婦が、自らの意志で再婚して子をもうけるなら、その子は再婚の子（paunarbhava）と呼ばれる。
13.84.15
सा चेदक्षतयोनिः स्याद्गतप्रत्याङ्गताऽपि वा ।
पौनर्भवेन भर्त्रा सा पुनसंस्कारमर्हति ॥ १३.८४.१५ ॥
彼女が処女であれ、一度去って戻った者であれ、再婚の夫によって再び婚礼の儀式を受けるにふさわしい。
13.84.16
मातापितृहनो यः स्यात्त्यक्तो वा स्यादकारणम् ।
आत्मानं स्पर्शयेद्यस्तु स्वयंदत्तस्तु स स्मृतः ॥ १३.८४.१६ ॥
父母を殺した者、あるいは理由なく捨てられた者、あるいは自ら身を捧げる者は、自ら与えられた者（svayaṃdatta）と伝えられる。
13.84.17
यं ब्राह्मणस्तु शूद्रायां कामादुत्पादयेत्सुतम् ।
स पावयन्नेव शवस्तस्मात्पारशवः स्मृतः ॥ १३.८४.१७ ॥
バラモンが欲情からシュードラの女に生ませた息子は、いわば死体さえも浄める者である。ゆえに彼は婆羅舎婆（pāraśava）と呼ばれる。
13.84.18
दास्यां वा दासदास्यां वा यः शूद्रस्य सुतो भवेत् ।
सोऽनुज्ञातो हरेदंशमिति धर्मो व्यवस्थितः ॥ १३.८४.१८ ॥
奴婢から、あるいは奴隷の奴婢から生まれたシュードラの息子は、許しを得て自分の分け前を取ることができる。これが確立された法である。
13.84.19
क्षेत्रजादीन्सुतानेतानेकादश यथोदितान् ।
पुत्रप्रतिनिधीनाहुः क्रियालोपान्मनीषिणः ॥ १३.८४.१९ ॥
前に述べた田生子などのこの十一人の息子を、儀礼が途絶えるゆえに賢者たちは代理の息子と呼ぶ。
13.84.20
प्रातॄणामेकजातानामेकश्चेत्पुत्रवान्भवेत् ।
सर्वांस्तांस्तेन पुत्रेण पुत्रिणो मनुरब्रवीत् ॥ १३.८४.२० ॥
同じ母から生まれた兄弟のうち一人に息子がいれば、マヌはその一人の息子によって皆が息子を持つ者となると述べた。
13.84.21
सर्वासामेकपत्नीनामेका चेत्पुत्रिणी भवेत् ।
सर्वास्तास्तेन पुत्रेण प्राह पुत्रवतीर्मनुः ॥ १३.८४.२१ ॥
一人の夫のすべての妻のうち一人に息子がいれば、マヌはその一人の息子によって皆が息子を持つ母となると述べた。
13.84.22
आत्मा पुत्रश्च विज्ञेयस्तस्यानन्तरजश्च यः ।
निरुक्तजश्च विज्ञेयः सुतः प्रसृतजस्तथा ॥ १३.८४.२२ ॥
自身の子（ātmaja）とその次に生まれた者を息子と知るべきである。名指しによって生まれた者（nirukta-ja）も、同様に派遣によって生まれた者（prasṛta-ja）も知るべきである。
13.84.23
पतितस्य तु भार्याया भर्त्रा सुसमवेतया ।
तथा दत्तकृतौ पुत्रावध्यूढश्च तथाऽपरः ॥ १३.८४.२३ ॥
堕落した男の妻が夫とよく和合して生んだ息子；同様に養子（datta）と作られた息子（kṛta）；再婚子（adhyūḍha）、そしてもう一人。
13.84.24
षडपध्वंसजाश्चापि कानीनापसदास्तथा ।
इत्येते वै समाख्यातास्तान्विजानीहि भारत ॥ १३.८४.२४ ॥
堕落（apadhvaṃsa）から生まれた六種、そして私生児（kānīna）と賤民（apasada）——このようにこれらが説かれた。バーラタよ、彼らを知れ。
13.84.25
षडपध्वंसजाः के स्युः के वाऽप्यपसदास्तथा ।
एतत्सर्वं यथातत्त्वं व्याख्यातुं मे त्वमर्हसि ॥ १३.८४.२५ ॥
六種の堕落した結合から生まれた者とは誰か、また卑賤の者とは誰か。これらすべてを真実のとおり私に説明するのがあなたにふさわしい。
13.84.26
त्रिषु वर्णेषु ये पुत्रा ब्राह्मणस्य युधिष्ठिर ।
वर्णयोश्च द्वयोः स्यातां यौ राजन्यस्य भारत ॥ १३.८४.२६ ॥
ユディシュティラよ、ブラーフマナが三つのヴァルナで儲ける息子たち、そしてバラタの末裔よ、クシャトリヤが二つのヴァルナで儲ける二人の息子。
13.84.27
एको द्विवर्ण एवाथ तथाऽत्रैवोपलक्षितः ।
षडपध्वंसजास्ते हि तथैवापसदाञ्शृणु ॥ १३.८४.२७ ॥
一人は二つのヴァルナに属する者である。ここでも彼はそのように示される。彼らは六種の堕落した結合から生まれた者である。卑賤の者についても同じように聞きなさい。
13.84.28
चाण्डालो व्रात्यवर्णौ तु ब्राह्मण्यां क्षत्रियासु च ।
वैश्यायां चैव शूद्रस्य लक्ष्यास्तेऽपसदास्त्रयः ॥ १३.८४.२८ ॥
チャーンダーラとヴラatya出身者は、バラモンの女、クシャトリヤの女たち、ヴァイシャの女、そしてシュードラから生まれる。この三者が卑賤の者と見なされる。
13.84.29
मागधो वामकश्चैव द्वौ वैश्यस्योपलक्षितौ ।
ब्राह्मण्यां क्षत्रियायां च क्षत्रियस्यैक एव तु ॥ १३.८४.२९ ॥
マーガダとヴァーマカは、ヴァイシャから生まれると示される二人である。バラモンの女と王族の女から、またクシャトリヤからは一人のみ。
13.84.30
ब्राह्मण्यां लक्ष्यते सूत इत्येतेऽपसदाः स्मृताः ।
पुत्रा ह्येते न शक्यन्ते मिथ्या कर्तुं नराधिप ॥ १३.८४.३० ॥
バラモンの女から生まれるのはスータであると示される。これらが卑賤の者として記される。人主よ、これらの息子を偽りとすることはできない。
13.84.31
क्षेत्रजं केचिदेवाहुः सुतं केचित्तु शुक्रजम् ।
तुल्यावेतौ सुतौ कस्य तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.८४.३१ ॥
ある者は田生の子を子と呼び、ある者は精液生の子を子と呼ぶ。この二人は誰の等しい子なのか。祖父よ、それを私に告げてください。
13.84.32
रेतजो वा भवेत्पुत्रः पुत्रो वा क्षत्रेजो भवेत् ।
अध्यूढः समयं भित्त्वेत्येतदेव निबोध मे ॥ १३.८४.३२ ॥
息子は精液から生まれた者であれ、田から生まれた者であれ、あるいは約束を破って生まれた既婚の子であれ——私からはこのことを理解せよ。
13.84.33
रेतजं विद्म वै पुत्रं क्षत्रेजस्यागमः कथम् ।
अध्यूढं विद्म वै पुत्रं भित्त्वा तु समयं कथम् ॥ १३.८४.३३ ॥
精液から生まれた息子は知っている。しかし田から生まれた子はどのように来るのか。既婚の子も知っている。しかし約束を破ってどうして。
13.84.34
आत्मजं पुत्रमुत्पाद्य यस्त्यजेत्कारणान्तरे ।
न तत्र कारणं रेतः स क्षेत्रस्वामिनो भवेत् ॥ १३.८४.३४ ॥
自分の子を生んだ後、別の理由でその子を捨てる者がいれば、そこでは精液が原因ではない。その子は田の所有者のものとなる。
13.84.35
पुत्रकामो हि पुत्रार्थे यां वृणीते विशाम्पते ।
तत्र क्षेत्रं प्रमाणं स्यान्न वै तत्रात्मजः सुतः ॥ १३.८४.३५ ॥
息子を望む者が息子のためにある女を選ぶとき、人主よ、そこでは田こそが拠り所となる。そこでは自分が生んだ息子が拠り所ではない。
13.84.36
अन्यत्र क्षेत्रजः पुत्रो लक्ष्यते भरतर्षभ ।
न ह्यात्मा शक्यते हन्तुं दृष्टान्तोपगतो ह्यसौ ॥ १३.८४.३६ ॥
バラタの牡牛よ、他の場合には田から生まれた子が息子とみなされる。自分自身を打ち倒すことはできない。その者は例として現れたのだから。
13.84.37
क्वचिच्च कुतकः पुत्रः सङ्ग्रहादेव लक्ष्यते ।
न तत्र रेतः क्षेत्रं वा प्रमाणं स्याद्युधिष्ठिर ॥ १३.८४.३७ ॥
時には養子は受け入れられることだけで認められる。ユディシュティラよ、そこでは種子も田畑も証拠とはならない。
13.84.38
कीदृशः कृतकः पुत्रः सङ्ग्रहादेव लक्ष्यते ।
शुक्रं क्षेत्रं प्रमाणं वा यत्र लक्ष्यं न भारत ॥ १३.८४.३८ ॥
ただ受け入れられることで認められる養子とはどのようなものか。バーラタの末裔よ、種子も田畑も証拠とならず、目印もない場合はどうか。
13.84.39
मातापितृभ्यां यस्त्यक्तः पथि यस्तं प्रकल्पयेत् ।
न चास्य मातापितरौ ज्ञायेतां स हि कृत्रिमः ॥ १३.८४.३९ ॥
父母に捨てられ、道で誰かに拾われ、その父母が分からない者こそ、養子である。
13.84.40
अस्वामिकस्य स्वामित्वं यस्मिन्सम्प्रतिलक्ष्यते ।
यो वर्णः पोषयेत्तं च तद्वर्णस्तस्य जायते ॥ १३.८४.४० ॥
主のない者に主があると見なされ、彼を養うカーストがあれば、彼はそのカーストに生まれたものとなる。
13.84.41
कथमस्य प्रयोक्तव्यः संस्कारः कस्य वा कथम् ।
देया कन्या कथं चेति तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.८४.४१ ॥
彼の通過儀礼はどのように、誰によって行うべきか。娘はどのように与えるべきか。祖父よ、それを私に教えてください。
13.84.42
आत्मवत्तस्य कुर्वीत संस्कारं स्वामिवत्तथा ।
त्यक्तो मातापितृभ्यां यः सवर्णं प्रतिपद्यते ॥ १३.८४.४२ ॥
彼の儀礼は自分の息子のように、また主人のものとして行うべきである。父母に捨てられて同じ種姓を得た者のためにも。
13.84.43
तद्गोत्रबन्धुजं तस्य कुर्यात्संस्कारमच्युत ।
अथ देया तु कन्या स्यात्तद्वर्णस्य युधिष्ठिर ॥ १३.८४.४३ ॥
アチュタよ、彼の儀礼は、その血統と親族から生まれた者が行うべきである。そして、ユディシュティラよ、彼と同じ階級の乙女を与えるべきである。
13.84.44
संस्कर्तुं वर्णगोत्रं च मातृवर्णविनिश्चये ।
कानीनाध्यूढजौ वाऽपि विज्ञेयौ पुत्रकिल्बिषौ ॥ १३.८४.४४ ॥
母の階級を定めるにあたり、儀礼を行うべき階級と血統が定まる。未婚の娘から生まれた子（カーニーナ）や、娶られた妻から生まれた子（アドヒューダ）もまた、罪ある子と知るべきである。
13.84.45
कानीनाध्यूढजौ वाऽपि विज्ञेयौ पुत्रकिल्बिषौ ।
तावपि स्वाविव सुतौ संस्कार्याविति निश्चयः। ॥ १३.८४.४५ ॥
未婚の娘や娶られた妻から生まれた子も、罪ある子と知るべきである。彼らもまた自分の息子と同じく儀礼を受けるべきである。これが結論である。
13.84.46
क्षेत्रजो वाऽप्यपसदो येऽध्यूढास्तेषु चाप्युत ।
आत्मवद्वै प्रयुञ्जीरन्संस्कारान्ब्राह्मणादयः। ॥ १३.८४.४६ ॥
田から生まれた者（クシェートラジャ）や卑しい者（アパサダ）、そして娶られた妻の子らの中でも、バラモンなどは自分の息子と同じく儀礼を行うべきである。
13.84.47
स्वं जन्मे मातृगोत्रेण संस्कारं ब्राह्मणादयः ।
धर्मशास्त्रेषु वर्णानां निश्चयोऽयं पदृश्यते। ॥ १३.८४.४७ ॥
出生によって、バラモンなどは母方の血統によって儀礼を行うべきである。種姓についてのこの決定は法典に見られる。
13.84.48
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.८४.४८ ॥
これらすべてをあなたに語りました。さらに何を聞きたいのですか。