ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.84.1
ब्रूहि तात कुरुश्रेष्ठ वर्णानां त्वं पृथक् पृथक् ।
कीदृश्यां कीदृशाश्चापि पुत्राः कस्य च के च ते ॥ १३.८४.१ ॥
ହେ ତାତ, କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବର୍ଣ୍ଣ ଅନୁସାରେ ଏକ ଏକ କରି କୁହନ୍ତୁ: କେଉଁ ପ୍ରକାର ସ୍ତ୍ରୀରୁ କେଉଁ ପ୍ରକାର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମେ, ସେମାନେ କାହାର, ଏବଂ ସେମାନେ କିଏ?
13.84.2
विप्रवादाः सुबहवः श्रूयन्ते पुत्रकारिणाम् ।
अत्र नो मुह्यतां राजन्संशयं छेत्तुमर्हसि ॥ १३.८४.२ ॥
ପୁତ୍ର ଉତ୍ପାଦନ ବିଷୟରେ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କର ବହୁ ମତ ଶୁଣାଯାଏ। ହେ ରାଜନ, ଏଥିରେ ଆମେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ; ଆମର ସଂଶୟ ଛେଦନ କରିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।
13.84.3
आत्मा पुत्रस्तु विज्ञेयः प्रथमो बहुधा परे ॥ १३.८४.३ ॥
ନିଜ ପରି ପୁତ୍ରକୁ ହିଁ ପ୍ରଥମ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟମାନେ ବହୁ ପ୍ରକାରର।
13.84.4
स्वे क्षेत्रे संस्कृते यस्तु पुत्रमुत्पादयेत्स्वयम् ।
तमौरसं विजानीयात्पुत्रं प्रथमकल्पितम् ॥ १३.८४.४ ॥
ନିଜର ସଂସ୍କୃତ କ୍ଷେତ୍ରରେ (ପତ୍ନୀରେ) ଯେ ନିଜେ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପାଦନ କରେ — ତାକୁ ଔରସ ପୁତ୍ର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଏହା ପ୍ରଥମେ ବିହିତ।
13.84.5
अग्निं प्रजापतिं चेष्ट्वा वराय प्रतिपादिता ।
पुत्रिका स्याद्दुहितरि सङ्कल्पे वाऽपि वा सुतः ॥ १३.८४.५ ॥
ଅଗ୍ନି ଓ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ବରକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା କନ୍ୟା 'ପୁତ୍ରିକା' ହୁଏ; କିମ୍ବା କନ୍ୟାରେ ସଂକଳ୍ପରେ (ପୁତ୍ରର ଅଧିକାର) ଥାଏ, କିମ୍ବା ପୁତ୍ର ହିଁ।
13.84.6
तल्पे जातः प्रमीतस्य क्लीबस्य पतितस्य वा ।
स्वधर्मेण नियुक्तो यः स पुत्रः क्षेत्रजः स्मृतः ॥ १३.८४.६ ॥
ମୃତ, ନପୁଂସକ କିମ୍ବା ପତିତର ଶଯ୍ୟାରେ (ପତ୍ନୀରେ) ଜାତ, କିମ୍ବା ସ୍ୱଧର୍ମରେ ନିଯୁକ୍ତ ଯେ — ସେ ପୁତ୍ର 'କ୍ଷେତ୍ରଜ' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
13.84.7
माता पिता च दद्यातां यमद्भिः पुत्रमापदि ।
सदृशप्रीतिसंयुक्तो विज्ञेयो दत्रिमः सुतः ॥ १३.८४.७ ॥
ମାତା ଓ ପିତା ଆପଦରେ ନିୟମ ସହିତ ପୁତ୍ର ଦେଲେ, ସମାନ ସ୍ନେହଯୁକ୍ତ ତାକୁ ଦତ୍ରିମ (ଦତ୍ତକ ପୁତ୍ର) ଜାଣିବା ଉଚିତ।
13.84.8
सदृशं तु प्रकुर्याद्यं गुणदोषविचक्षणम् ।
पुत्रं पुत्रगुणैर्युक्तं विज्ञेयः स तु कृत्रिमः ॥ १३.८४.८ ॥
ଗୁଣ-ଦୋଷ ବିଚାରରେ ନିପୁଣ, ପୁତ୍ରଗୁଣଯୁକ୍ତ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯେ ନିଜର କରେ, ତାକୁ କୃତ୍ରିମ (କୃତ୍ରିମ ପୁତ୍ର) ଜାଣିବା ଉଚିତ।
13.84.9
उत्पद्यते यस्य गूढं न च ज्ञायेत कस्यचित् ।
स भवेद्गूढजो नाम तस्य स्याद्यस्य तल्पतः ॥ १३.८४.९ ॥
ଯାହାର (ପୁତ୍ର) ଗୁପ୍ତରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ ଏବଂ କେହି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ଗୂଢଜ ନାମରେ ଜଣା; ସେ ସେହି ଶଯ୍ୟାର ମାଲିକଙ୍କର ହୁଏ।
13.84.10
मातापितृभ्यामुत्सृष्टस्तयोरन्यतरेण वा ।
यं पुत्रं प्रतिगृह्णीयादपविद्धः स उच्यते ॥ १३.८४.१० ॥
ମାତା କିମ୍ବା ପିତା, ଅଥବା ଉଭୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତ ଯେଉଁ ପୁତ୍ରକୁ କେହି ଗ୍ରହଣ କରେ, ତାକୁ ଅପବିଦ୍ଧ (ପରିତ୍ୟକ୍ତ) କୁହାଯାଏ।
13.84.11
पितृवेश्मनि कन्या तु यं पुत्रं जनयेद्रहः ।
तं कानीनं वदन्नाम्ना वोढुः कन्यासमुद्भवे ॥ १३.८४.११ ॥
ପିତାଙ୍କ ଘରେ କନ୍ୟା ଗୁପ୍ତରେ ଯେଉଁ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ, ତାକୁ କାନୀନ କହିବା ଉଚିତ; କନ୍ୟାର ଜନ୍ମରେ ସେ ବୋଢା (ବିବାହିତ ସ୍ୱାମୀ)ର ହୁଏ।
13.84.12
या गर्भिणी संस्क्रियते ज्ञाताऽज्ञातापि वा सती ।
वोढुः स गर्भो भवति सहोढ इति उच्यते ॥ १३.८४.१२ ॥
ଯେଉଁ ଗର୍ଭବତୀ ନାରୀ, ଜ୍ଞାତ ହେଉ କି ଅଜ୍ଞାତ, ସତୀ ରୂପେ ସଂସ୍କାର ପାଏ, ସେ ଗର୍ଭ ବୋଢା (ସ୍ୱାମୀ)ର ହୁଏ; ତାକୁ ସହୋଢ କୁହାଯାଏ।
13.84.13
क्रीणीयाद्यस्त्वपर्यार्थं मातापित्रोर्यमन्तिकात् ।
स क्रीतकः सुतस्तस्य सदृशोऽसदृशोपि वा ॥ १३.८४.१३ ॥
ଯେ ମାତା-ପିତାଙ୍କ ପାଖରୁ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ (ସନ୍ତାନକୁ) କିଣେ, ସେ କ୍ରୀତକ ପୁତ୍ର; ସେ ତାହାର ସଦୃଶ ହେଉ କି ଅସଦୃଶ।
13.84.14
या पत्या वा परित्यक्ता विधवा वा स्वकेच्छया ।
उत्पादयति पुनर्भूत्वा स पौनर्भव उच्यते ॥ १३.८४.१४ ॥
ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତା କିମ୍ବା ବିଧବା ଏବଂ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପୁନର୍ବିବାହ କରି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦିଏ, ସେ ପୁତ୍ର ପୌନର୍ଭବ କୁହାଯାଏ।
13.84.15
सा चेदक्षतयोनिः स्याद्गतप्रत्याङ्गताऽपि वा ।
पौनर्भवेन भर्त्रा सा पुनसंस्कारमर्हति ॥ १३.८४.१५ ॥
ସେ ଯଦି ଅକ୍ଷତଯୋନି ହୁଏ, କିମ୍ବା ଯାଇ ଫେରିଥିବା ହୁଏ, ତେବେ ପୌନର୍ଭବ ସ୍ୱାମୀ ଦ୍ୱାରା ସେ ପୁନଃସଂସ୍କାରର ଯୋଗ୍ୟ।
13.84.16
मातापितृहनो यः स्यात्त्यक्तो वा स्यादकारणम् ।
आत्मानं स्पर्शयेद्यस्तु स्वयंदत्तस्तु स स्मृतः ॥ १३.८४.१६ ॥
ଯେ ମାତା-ପିତାଙ୍କର ହନ୍ତା ହୁଏ, କିମ୍ବା ବିନା କାରଣରେ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହୁଏ, କିମ୍ବା ଯେ ନିଜକୁ ସମର୍ପଣ କରେ, ସେ ସ୍ୱୟଂଦତ୍ତ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
13.84.17
यं ब्राह्मणस्तु शूद्रायां कामादुत्पादयेत्सुतम् ।
स पावयन्नेव शवस्तस्मात्पारशवः स्मृतः ॥ १३.८४.१७ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୂଦ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀରେ କାମବଶରେ ଯେଉଁ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ସେ ଯେମିତି ଶବକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରେ — ତେଣୁ ସେ ପାରଶବ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
13.84.18
दास्यां वा दासदास्यां वा यः शूद्रस्य सुतो भवेत् ।
सोऽनुज्ञातो हरेदंशमिति धर्मो व्यवस्थितः ॥ १३.८४.१८ ॥
ଦାସୀଠାରୁ କିମ୍ବା ଦାସର ଦାସୀଠାରୁ ଯେ ଶୂଦ୍ରର ପୁତ୍ର ହୁଏ, ସେ ଅନୁମତି ପାଇ ଅଂଶ ନେଇପାରେ — ଏହା ସ୍ଥାପିତ ଧର୍ମ।
13.84.19
क्षेत्रजादीन्सुतानेतानेकादश यथोदितान् ।
पुत्रप्रतिनिधीनाहुः क्रियालोपान्मनीषिणः ॥ १३.८४.१९ ॥
ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଥିବା କ୍ଷେତ୍ରଜ ପ୍ରଭୃତି ଏହି ଏଗାର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କ୍ରିୟାଲୋପ ହେତୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପୁତ୍ର-ପ୍ରତିନିଧି କହନ୍ତି।
13.84.20
प्रातॄणामेकजातानामेकश्चेत्पुत्रवान्भवेत् ।
सर्वांस्तांस्तेन पुत्रेण पुत्रिणो मनुरब्रवीत् ॥ १३.८४.२० ॥
ଗୋଟିଏ ମାତାରୁ ଜନ୍ମିତ ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ସେହି ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ରଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁତ୍ରବାନ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ମନୁ କହିଛନ୍ତି।
13.84.21
सर्वासामेकपत्नीनामेका चेत्पुत्रिणी भवेत् ।
सर्वास्तास्तेन पुत्रेण प्राह पुत्रवतीर्मनुः ॥ १३.८४.२१ ॥
ଗୋଟିଏ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ସେହି ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ରଦ୍ୱାରା ମନୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୁତ୍ରବତୀ କହିଛନ୍ତି।
13.84.22
आत्मा पुत्रश्च विज्ञेयस्तस्यानन्तरजश्च यः ।
निरुक्तजश्च विज्ञेयः सुतः प्रसृतजस्तथा ॥ १३.८४.२२ ॥
ଆତ୍ମଜ ପୁତ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ପରେ ଜାତ ପୁତ୍ରକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ନିରୁକ୍ତଜ ଓ ସେହିପରି ପ୍ରସୃତଜଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
13.84.23
पतितस्य तु भार्याया भर्त्रा सुसमवेतया ।
तथा दत्तकृतौ पुत्रावध्यूढश्च तथाऽपरः ॥ १३.८४.२३ ॥
ପତିତ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପତ୍ନୀଠାରୁ, ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ଭଲ ଭାବେ ମିଳିତ ହୋଇ ଜାତ ପୁତ୍ର; ଦତ୍ତକ ଓ କୃତ ପୁତ୍ରଦ୍ୱୟ; ଅଧ୍ୟୂଢ଼ ଏବଂ ଆଉ ଜଣେ।
13.84.24
षडपध्वंसजाश्चापि कानीनापसदास्तथा ।
इत्येते वै समाख्यातास्तान्विजानीहि भारत ॥ १३.८४.२४ ॥
ଛଅ ଅପଧ୍ୱଂସଜ, ଏବଂ କାନୀନ ଓ ଅପସଦ — ଏପରି ଏମାନେ କୁହାଯାଇଛନ୍ତି; ହେ ଭାରତ, ଏମାନଙ୍କୁ ଜାଣ।
13.84.25
षडपध्वंसजाः के स्युः के वाऽप्यपसदास्तथा ।
एतत्सर्वं यथातत्त्वं व्याख्यातुं मे त्वमर्हसि ॥ १३.८४.२५ ॥
ଷଡପଧ୍ବଂସଜ କିଏ, ଆଉ ଅପସଦ ବା କିଏ? ଏସବୁ ଯଥାର୍ଥରେ ମୋତେ ବୁଝାଇବା ଆପଣଙ୍କ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ।
13.84.26
त्रिषु वर्णेषु ये पुत्रा ब्राह्मणस्य युधिष्ठिर ।
वर्णयोश्च द्वयोः स्यातां यौ राजन्यस्य भारत ॥ १३.८४.२६ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ତିନି ବର୍ଣ୍ଣରେ ଯେଉଁ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମନ୍ତି, ଏବଂ ହେ ଭାରତ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କର ଦୁଇ ବର୍ଣ୍ଣରେ ଯେଉଁ ଦୁଇ ଜନ ଜନ୍ମନ୍ତି।
13.84.27
एको द्विवर्ण एवाथ तथाऽत्रैवोपलक्षितः ।
षडपध्वंसजास्ते हि तथैवापसदाञ्शृणु ॥ १३.८४.२७ ॥
ଜଣେ ଦ୍ୱିବର୍ଣ୍ଣ; ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ସେହିପରି ସୂଚିତ। ସେମାନେ ଷଡପଧ୍ବଂସଜ। ଅପସଦମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ଶୁଣ।
13.84.28
चाण्डालो व्रात्यवर्णौ तु ब्राह्मण्यां क्षत्रियासु च ।
वैश्यायां चैव शूद्रस्य लक्ष्यास्तेऽपसदास्त्रयः ॥ १३.८४.२८ ॥
ଚାଣ୍ଡାଳ ଓ ବ୍ରାତ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ସ୍ତ୍ରୀ, ବୈଶ୍ୟା ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମନ୍ତି; ସେହି ତିନିଜଣ ଅପସଦ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ।
13.84.29
मागधो वामकश्चैव द्वौ वैश्यस्योपलक्षितौ ।
ब्राह्मण्यां क्षत्रियायां च क्षत्रियस्यैक एव तु ॥ १३.८४.२९ ॥
ମାଗଧ ଓ ବାମକ, ବୈଶ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଚିହ୍ନିତ ଦୁଇଜଣ; ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ସ୍ତ୍ରୀଠାରୁ ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କଠାରୁ ଜଣେ।
13.84.30
ब्राह्मण्यां लक्ष्यते सूत इत्येतेऽपसदाः स्मृताः ।
पुत्रा ह्येते न शक्यन्ते मिथ्या कर्तुं नराधिप ॥ १३.८४.३० ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣୀଠାରୁ ସୂତ ଜନ୍ମେ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ — ସେମାନେ ଅପସଦ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ହେ ନରାଧିପ, ଏହି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
13.84.31
क्षेत्रजं केचिदेवाहुः सुतं केचित्तु शुक्रजम् ।
तुल्यावेतौ सुतौ कस्य तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.८४.३१ ॥
କେହି କ୍ଷେତ୍ରଜକୁ ପୁତ୍ର କହନ୍ତି, କେହି ଶୁକ୍ରଜକୁ। ଏ ଦୁହେଁ କାହାର ସମାନ ପୁତ୍ର? ହେ ପିତାମହ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
13.84.32
रेतजो वा भवेत्पुत्रः पुत्रो वा क्षत्रेजो भवेत् ।
अध्यूढः समयं भित्त्वेत्येतदेव निबोध मे ॥ १३.८४.३२ ॥
ରେତଜ ପୁତ୍ର ହୋଇପାରେ, କିମ୍ବା କ୍ଷେତ୍ରଜ ପୁତ୍ର; କିମ୍ବା ସମୟ ଭଙ୍ଗ କରି ଅଧ୍ୟୂଢ ପୁତ୍ର — ଏହା ମୋଠାରୁ ବୁଝ।
13.84.33
रेतजं विद्म वै पुत्रं क्षत्रेजस्यागमः कथम् ।
अध्यूढं विद्म वै पुत्रं भित्त्वा तु समयं कथम् ॥ १३.८४.३३ ॥
ରେତଜ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ଜାଣୁ; କିନ୍ତୁ କ୍ଷେତ୍ରଜ ପୁତ୍ରର ଆଗମନ କିପରି? ଅଧ୍ୟୂଢ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଜାଣୁ; କିନ୍ତୁ ସମୟ ଭଙ୍ଗ କରି ତାହା କିପରି?
13.84.34
आत्मजं पुत्रमुत्पाद्य यस्त्यजेत्कारणान्तरे ।
न तत्र कारणं रेतः स क्षेत्रस्वामिनो भवेत् ॥ १३.८४.३४ ॥
ନିଜ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ ଯେ ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ତ୍ୟାଗ କରେ — ସେଠାରେ ବୀର୍ଯ୍ୟ କାରଣ ନୁହେଁ; ସେ କ୍ଷେତ୍ର ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ହେବ।
13.84.35
पुत्रकामो हि पुत्रार्थे यां वृणीते विशाम्पते ।
तत्र क्षेत्रं प्रमाणं स्यान्न वै तत्रात्मजः सुतः ॥ १३.८४.३५ ॥
ପୁତ୍ରକାମୀ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଯାହାକୁ ବରଣ କରେ, ହେ ପ୍ରଜାପତି — ସେଠାରେ କ୍ଷେତ୍ରର ହିଁ ପ୍ରମାଣ; ସେଠାରେ ନିଜର ଜାତ ପୁତ୍ର ପ୍ରମାଣ ନୁହେଁ।
13.84.36
अन्यत्र क्षेत्रजः पुत्रो लक्ष्यते भरतर्षभ ।
न ह्यात्मा शक्यते हन्तुं दृष्टान्तोपगतो ह्यसौ ॥ १३.८४.३६ ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ଅନ୍ୟ ବିଷୟରେ କ୍ଷେତ୍ରଜ ହିଁ ପୁତ୍ର ରୂପେ ଦେଖାଯାଏ; ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ନଷ୍ଟ କରାଯାଇ ନ ପାରେ, କାରଣ ସେ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତରେ ଉପସ୍ଥିତ।
13.84.37
क्वचिच्च कुतकः पुत्रः सङ्ग्रहादेव लक्ष्यते ।
न तत्र रेतः क्षेत्रं वा प्रमाणं स्याद्युधिष्ठिर ॥ १३.८४.३७ ॥
କେବେ କେବେ ଦତ୍ତକ ପୁତ୍ର କେବଳ ସ୍ୱୀକାରରୁ ହିଁ ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେଠାରେ ବୀଜ ବା କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରମାଣ ହୁଏ ନାହିଁ।
13.84.38
कीदृशः कृतकः पुत्रः सङ्ग्रहादेव लक्ष्यते ।
शुक्रं क्षेत्रं प्रमाणं वा यत्र लक्ष्यं न भारत ॥ १३.८४.३८ ॥
ଦତ୍ତକ ପୁତ୍ର କିପରି ହୁଏ, ଯିଏ କେବଳ ସ୍ୱୀକାରରୁ ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ? ହେ ଭାରତ, ଯେଉଁଠାରେ ବୀଜ ବା କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରମାଣ ନୁହେଁ ଏବଂ କୌଣସି ଲକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ସେ କେଉଁ ସ୍ଥାନ?
13.84.39
मातापितृभ्यां यस्त्यक्तः पथि यस्तं प्रकल्पयेत् ।
न चास्य मातापितरौ ज्ञायेतां स हि कृत्रिमः ॥ १३.८४.३९ ॥
ମାତାପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହୋଇ ପଥରେ ମିଳିଥିବା ଶିଶୁକୁ ଯିଏ ଗ୍ରହଣ କରେ, ଏବଂ ଯାହାର ମାତାପିତା ଜଣା ନାହାଁନ୍ତି, ସେ ହିଁ କୃତ୍ରିମ ପୁତ୍ର।
13.84.40
अस्वामिकस्य स्वामित्वं यस्मिन्सम्प्रतिलक्ष्यते ।
यो वर्णः पोषयेत्तं च तद्वर्णस्तस्य जायते ॥ १३.८४.४० ॥
ଅସ୍ୱାମୀକ ଉପରେ ଯାହାର ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁ ବର୍ଣ୍ଣ ତାକୁ ପୋଷଣ କରେ, ସେହି ବର୍ଣ୍ଣର ସେ ଜନ୍ମ ହୁଏ।
13.84.41
कथमस्य प्रयोक्तव्यः संस्कारः कस्य वा कथम् ।
देया कन्या कथं चेति तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.८४.४१ ॥
ଏହାର ସଂସ୍କାର କିପରି ଏବଂ କାହା ଦ୍ୱାରା କରାଯିବ? କନ୍ୟାକୁ କିପରି ଦେବା ଉଚିତ? ହେ ପିତାମହ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
13.84.42
आत्मवत्तस्य कुर्वीत संस्कारं स्वामिवत्तथा ।
त्यक्तो मातापितृभ्यां यः सवर्णं प्रतिपद्यते ॥ १३.८४.४२ ॥
ତା'ର ସଂସ୍କାର ନିଜ ପୁତ୍ର ପରି ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ ପରି କରିବା ଉଚିତ। ମାତାପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହୋଇ ସମାନ ବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ଜଣକ ପାଇଁ।
13.84.43
तद्गोत्रबन्धुजं तस्य कुर्यात्संस्कारमच्युत ।
अथ देया तु कन्या स्यात्तद्वर्णस्य युधिष्ठिर ॥ १३.८४.४३ ॥
ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ତାର ସଂସ୍କାର ତାର ଗୋତ୍ର ଓ ବନ୍ଧୁରୁ ଜାତ ଲୋକେ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାର ସମବର୍ଣ୍ଣର କନ୍ୟା ତାକୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।
13.84.44
संस्कर्तुं वर्णगोत्रं च मातृवर्णविनिश्चये ।
कानीनाध्यूढजौ वाऽपि विज्ञेयौ पुत्रकिल्बिषौ ॥ १३.८४.४४ ॥
ମାତାର ବର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କଲାବେଳେ ସଂସ୍କାର କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗୋତ୍ର ସ୍ଥିର ହୁଏ। କାନୀନ ଓ ଅଧ୍ୟୂଢ଼ରୁ ଜାତ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ରଦୋଷୀ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।
13.84.45
कानीनाध्यूढजौ वाऽपि विज्ञेयौ पुत्रकिल्बिषौ ।
तावपि स्वाविव सुतौ संस्कार्याविति निश्चयः। ॥ १३.८४.४५ ॥
କାନୀନ ଓ ଅଧ୍ୟୂଢ଼ରୁ ଜାତ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ରଦୋଷୀ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପରି ସଂସ୍କାର ଯୋଗ୍ୟ, ଏହା ନିଶ୍ଚୟ।
13.84.46
क्षेत्रजो वाऽप्यपसदो येऽध्यूढास्तेषु चाप्युत ।
आत्मवद्वै प्रयुञ्जीरन्संस्कारान्ब्राह्मणादयः। ॥ १३.८४.४६ ॥
କ୍ଷେତ୍ରଜ କିମ୍ବା ଅପସଦ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଅଧ୍ୟୂଢ଼, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣାଦିମାନେ ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପରି ସଂସ୍କାର କରିବେ।
13.84.47
स्वं जन्मे मातृगोत्रेण संस्कारं ब्राह्मणादयः ।
धर्मशास्त्रेषु वर्णानां निश्चयोऽयं पदृश्यते। ॥ १३.८४.४७ ॥
ଜନ୍ମ ଅନୁସାରେ ମାତୃ ଗୋତ୍ରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଦିମାନେ ସଂସ୍କାର କରିବେ। ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖାଯାଏ।
13.84.48
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.८४.४८ ॥
ଏହି ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି। ଏବେ ଆଉ କ'ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର?