ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.84.1
ब्रूहि तात कुरुश्रेष्ठ वर्णानां त्वं पृथक् पृथक् ।
कीदृश्यां कीदृशाश्चापि पुत्राः कस्य च के च ते ॥ १३.८४.१ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਰਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਦੱਸੋ: ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੌਣ ਹਨ?
13.84.2
विप्रवादाः सुबहवः श्रूयन्ते पुत्रकारिणाम् ।
अत्र नो मुह्यतां राजन्संशयं छेत्तुमर्हसि ॥ १३.८४.२ ॥
ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਤ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ ਹਾਂ; ਸਾਡਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ।
13.84.3
आत्मा पुत्रस्तु विज्ञेयः प्रथमो बहुधा परे ॥ १३.८४.३ ॥
ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਪਹਿਲਾ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ।
13.84.4
स्वे क्षेत्रे संस्कृते यस्तु पुत्रमुत्पादयेत्स्वयम् ।
तमौरसं विजानीयात्पुत्रं प्रथमकल्पितम् ॥ १३.८४.४ ॥
ਆਪਣੇ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਖੇਤਰ (ਪਤਨੀ) ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਪ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਹਿਤ ਹੈ।
13.84.5
अग्निं प्रजापतिं चेष्ट्वा वराय प्रतिपादिता ।
पुत्रिका स्याद्दुहितरि सङ्कल्पे वाऽपि वा सुतः ॥ १३.८४.५ ॥
ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਵਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਕੰਨਿਆ 'ਪੁਤ੍ਰਿਕਾ' ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਾਂ ਧੀ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ (ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਹੱਕ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੀ।
13.84.6
तल्पे जातः प्रमीतस्य क्लीबस्य पतितस्य वा ।
स्वधर्मेण नियुक्तो यः स पुत्रः क्षेत्रजः स्मृतः ॥ १३.८४.६ ॥
ਮਰੇ ਹੋਏ, ਨਪੁੰਸਕ ਜਾਂ ਪਤਿਤ ਦੀ ਸੇਜ (ਪਤਨੀ) ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਜੋ, ਜਾਂ ਸ੍ਵਧਰਮ ਨਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਜੋ — ਉਹ ਪੁੱਤਰ 'ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ' ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.84.7
माता पिता च दद्यातां यमद्भिः पुत्रमापदि ।
सदृशप्रीतिसंयुक्तो विज्ञेयो दत्रिमः सुतः ॥ १३.८४.७ ॥
ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਆਪਤ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਾਂ ਸਹਿਤ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣ, ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦਤ੍ਰਿਮ (ਗੋਦ ਲਿਆ ਪੁੱਤਰ) ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.84.8
सदृशं तु प्रकुर्याद्यं गुणदोषविचक्षणम् ।
पुत्रं पुत्रगुणैर्युक्तं विज्ञेयः स तु कृत्रिमः ॥ १३.८४.८ ॥
ਜੋ ਗੁਣ-ਦੋਸ਼ ਪਰਖਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ (ਬਣਾਵਟੀ ਪੁੱਤਰ) ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.84.9
उत्पद्यते यस्य गूढं न च ज्ञायेत कस्यचित् ।
स भवेद्गूढजो नाम तस्य स्याद्यस्य तल्पतः ॥ १३.८४.९ ॥
ਜਿਸ (ਪੁੱਤਰ) ਦਾ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਉਹ ਗੂੜ੍ਹਜ ਨਾਮ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਉਸੇ ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.84.10
मातापितृभ्यामुत्सृष्टस्तयोरन्यतरेण वा ।
यं पुत्रं प्रतिगृह्णीयादपविद्धः स उच्यते ॥ १३.८४.१० ॥
ਮਾਤਾ ਜਾਂ ਪਿਤਾ, ਜਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਪਵਿੱਧ (ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਇਆ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.84.11
पितृवेश्मनि कन्या तु यं पुत्रं जनयेद्रहः ।
तं कानीनं वदन्नाम्ना वोढुः कन्यासमुद्भवे ॥ १३.८४.११ ॥
ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੀ ਕੰਨਿਆ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕਾਨੀਨ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੋਢੂ (ਵਿਆਹੇ ਪਤੀ) ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.84.12
या गर्भिणी संस्क्रियते ज्ञाताऽज्ञातापि वा सती ।
वोढुः स गर्भो भवति सहोढ इति उच्यते ॥ १३.८४.१२ ॥
ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਇਸਤਰੀ, ਜਾਣੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣ, ਸਤੀ ਵਜੋਂ ਸੰਸਕਾਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਗਰਭ ਵੋਢੂ (ਪਤੀ) ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਸਹੋਢ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.84.13
क्रीणीयाद्यस्त्वपर्यार्थं मातापित्रोर्यमन्तिकात् ।
स क्रीतकः सुतस्तस्य सदृशोऽसदृशोपि वा ॥ १३.८४.१३ ॥
ਜੋ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਕਿਸੇ ਮਕਸਦ ਲਈ (ਬੱਚੇ ਨੂੰ) ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰੀਤਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਉਹ ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।
13.84.14
या पत्या वा परित्यक्ता विधवा वा स्वकेच्छया ।
उत्पादयति पुनर्भूत्वा स पौनर्भव उच्यते ॥ १३.८४.१४ ॥
ਜੋ ਔਰਤ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗੀ ਹੋਈ ਜਾਂ ਵਿਧਵਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਸੰਤਾਨ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਪੌਨਰਭਵ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ।
13.84.15
सा चेदक्षतयोनिः स्याद्गतप्रत्याङ्गताऽपि वा ।
पौनर्भवेन भर्त्रा सा पुनसंस्कारमर्हति ॥ १३.८४.१५ ॥
ਉਹ ਜੇ ਅਕਸ਼ਤਯੋਨੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਚਲੀ ਜਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਪੌਨਰਭਵ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ਮੁੜ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।
13.84.16
मातापितृहनो यः स्यात्त्यक्तो वा स्यादकारणम् ।
आत्मानं स्पर्शयेद्यस्तु स्वयंदत्तस्तु स स्मृतः ॥ १३.८४.१६ ॥
ਜੋ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ, ਉਹ ਸ੍ਵਯੰਦੱਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.84.17
यं ब्राह्मणस्तु शूद्रायां कामादुत्पादयेत्सुतम् ।
स पावयन्नेव शवस्तस्मात्पारशवः स्मृतः ॥ १३.८४.१७ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਿਹੜਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੂਦਰ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਕਾਮ ਵੱਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਪਾਰਸ਼ਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.84.18
दास्यां वा दासदास्यां वा यः शूद्रस्य सुतो भवेत् ।
सोऽनुज्ञातो हरेदंशमिति धर्मो व्यवस्थितः ॥ १३.८४.१८ ॥
ਦਾਸੀ ਤੋਂ ਜਾਂ ਦਾਸ ਦੀ ਦਾਸੀ ਤੋਂ ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਤੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਧਰਮ ਹੈ।
13.84.19
क्षेत्रजादीन्सुतानेतानेकादश यथोदितान् ।
पुत्रप्रतिनिधीनाहुः क्रियालोपान्मनीषिणः ॥ १३.८४.१९ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਕ੍ਰਿਸ਼ੇਤ੍ਰਜ ਆਦਿ ਇਹ ਗਿਆਰਾਂ ਪੁੱਤਰ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਪ ਕਾਰਨ ਗਿਆਨੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
13.84.20
प्रातॄणामेकजातानामेकश्चेत्पुत्रवान्भवेत् ।
सर्वांस्तांस्तेन पुत्रेण पुत्रिणो मनुरब्रवीत् ॥ १३.८४.२० ॥
ਇਕੋ ਮਾਂ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੇ ਇੱਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ।
13.84.21
सर्वासामेकपत्नीनामेका चेत्पुत्रिणी भवेत् ।
सर्वास्तास्तेन पुत्रेण प्राह पुत्रवतीर्मनुः ॥ १३.८४.२१ ॥
ਇੱਕ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਮਨੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰਵਤੀ ਆਖਿਆ।
13.84.22
आत्मा पुत्रश्च विज्ञेयस्तस्यानन्तरजश्च यः ।
निरुक्तजश्च विज्ञेयः सुतः प्रसृतजस्तथा ॥ १३.८४.२२ ॥
ਆਤਮਜ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਿਰੁਕਤਜ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ੍ਰਿਤਜ ਨੂੰ ਵੀ।
13.84.23
पतितस्य तु भार्याया भर्त्रा सुसमवेतया ।
तथा दत्तकृतौ पुत्रावध्यूढश्च तथाऽपरः ॥ १३.८४.२३ ॥
ਪਤਿਤ ਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ, ਪਤੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ; ਦੱਤਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤ ਪੁੱਤਰ; ਅਧਿਊੜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ।
13.84.24
षडपध्वंसजाश्चापि कानीनापसदास्तथा ।
इत्येते वै समाख्यातास्तान्विजानीहि भारत ॥ १३.८४.२४ ॥
ਛੇ ਅਪਧ੍ਵੰਸਜ, ਅਤੇ ਕਾਨੀਨ ਤੇ ਅਪਸਦ ਵੀ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ।
13.84.25
षडपध्वंसजाः के स्युः के वाऽप्यपसदास्तथा ।
एतत्सर्वं यथातत्त्वं व्याख्यातुं मे त्वमर्हसि ॥ १३.८४.२५ ॥
ਸ਼ਡਪਧ੍ਵੰਸਜ ਕੌਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਪਸਦ ਕੌਣ ਹਨ? ਇਹ ਸਭ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
13.84.26
त्रिषु वर्णेषु ये पुत्रा ब्राह्मणस्य युधिष्ठिर ।
वर्णयोश्च द्वयोः स्यातां यौ राजन्यस्य भारत ॥ १३.८४.२६ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੇ ਭਾਰਤ, ਖੱਤਰੀ ਦੇ ਦੋ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੋ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.84.27
एको द्विवर्ण एवाथ तथाऽत्रैवोपलक्षितः ।
षडपध्वंसजास्ते हि तथैवापसदाञ्शृणु ॥ १३.८४.२७ ॥
ਇੱਕ ਦ੍ਵਿਵਰਣ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਡਪਧ੍ਵੰਸਜ ਹਨ। ਅਪਸਦਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣੋ।
13.84.28
चाण्डालो व्रात्यवर्णौ तु ब्राह्मण्यां क्षत्रियासु च ।
वैश्यायां चैव शूद्रस्य लक्ष्यास्तेऽपसदास्त्रयः ॥ १३.८४.२८ ॥
ਚਾਂਡਾਲ ਅਤੇ ਵਰਾਤ੍ਯ ਵਰਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਤੋਂ, ਖੱਤਰੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੋਂ, ਵੈਸ਼ਯਾ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਤੋਂ ਜਨਮਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਅਪਸਦ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.84.29
मागधो वामकश्चैव द्वौ वैश्यस्योपलक्षितौ ।
ब्राह्मण्यां क्षत्रियायां च क्षत्रियस्यैक एव तु ॥ १३.८४.२९ ॥
ਮਾਗਧ ਅਤੇ ਵਾਮਕ, ਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਪਛਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਹਨ; ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੀ।
13.84.30
ब्राह्मण्यां लक्ष्यते सूत इत्येतेऽपसदाः स्मृताः ।
पुत्रा ह्येते न शक्यन्ते मिथ्या कर्तुं नराधिप ॥ १३.८४.३० ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਤੋਂ ਸੂਤ ਜਨਮਦਾ ਹੈ ਐਸਾ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਅਪਸਦ ਵਜੋਂ ਸਿਮਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਝੂਠੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ।
13.84.31
क्षेत्रजं केचिदेवाहुः सुतं केचित्तु शुक्रजम् ।
तुल्यावेतौ सुतौ कस्य तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.८४.३१ ॥
ਕੁਝ ਲੋਕ ਖੇਤਰਜ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸ਼ੁਕਰਜ ਨੂੰ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੱਤਰ ਹਨ? ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
13.84.32
रेतजो वा भवेत्पुत्रः पुत्रो वा क्षत्रेजो भवेत् ।
अध्यूढः समयं भित्त्वेत्येतदेव निबोध मे ॥ १३.८४.३२ ॥
ਰੇਤਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਖੇਤਰਜ ਪੁੱਤਰ; ਜਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਤੋੜ ਕੇ ਅਧਿਊਢ ਪੁੱਤਰ — ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸਮਝ ਲੈ।
13.84.33
रेतजं विद्म वै पुत्रं क्षत्रेजस्यागमः कथम् ।
अध्यूढं विद्म वै पुत्रं भित्त्वा तु समयं कथम् ॥ १३.८४.३३ ॥
ਰੇਤਜ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ; ਪਰ ਖੇਤਰਜ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਆਗਮਨ ਕਿਵੇਂ? ਅਧਿਊਢ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ; ਪਰ ਸਮਝੌਤਾ ਤੋੜ ਕੇ ਕਿਵੇਂ?
13.84.34
आत्मजं पुत्रमुत्पाद्य यस्त्यजेत्कारणान्तरे ।
न तत्र कारणं रेतः स क्षेत्रस्वामिनो भवेत् ॥ १३.८४.३४ ॥
ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਕੇ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਛੱਡ ਦੇਵੇ — ਉਥੇ ਬੀਜ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
13.84.35
पुत्रकामो हि पुत्रार्थे यां वृणीते विशाम्पते ।
तत्र क्षेत्रं प्रमाणं स्यान्न वै तत्रात्मजः सुतः ॥ १३.८४.३५ ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੁਣਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ — ਉਥੇ ਖੇਤਰ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ; ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਜੰਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ।
13.84.36
अन्यत्र क्षेत्रजः पुत्रो लक्ष्यते भरतर्षभ ।
न ह्यात्मा शक्यते हन्तुं दृष्टान्तोपगतो ह्यसौ ॥ १३.८४.३६ ॥
ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ, ਹੋਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰਜ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ।
13.84.37
क्वचिच्च कुतकः पुत्रः सङ्ग्रहादेव लक्ष्यते ।
न तत्र रेतः क्षेत्रं वा प्रमाणं स्याद्युधिष्ठिर ॥ १३.८४.३७ ॥
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਗੋਦ ਲਿਆ ਪੁੱਤਰ ਕੇਵਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉੱਥੇ ਬੀਜ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
13.84.38
कीदृशः कृतकः पुत्रः सङ्ग्रहादेव लक्ष्यते ।
शुक्रं क्षेत्रं प्रमाणं वा यत्र लक्ष्यं न भारत ॥ १३.८४.३८ ॥
ਗੋਦ ਲਿਆ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਿੱਥੇ ਬੀਜ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਹੈ?
13.84.39
मातापितृभ्यां यस्त्यक्तः पथि यस्तं प्रकल्पयेत् ।
न चास्य मातापितरौ ज्ञायेतां स हि कृत्रिमः ॥ १३.८४.३९ ॥
ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਅਪਣਾਏ, ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾ ਜਾਣੇ ਜਾਣ, ਉਹੀ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
13.84.40
अस्वामिकस्य स्वामित्वं यस्मिन्सम्प्रतिलक्ष्यते ।
यो वर्णः पोषयेत्तं च तद्वर्णस्तस्य जायते ॥ १३.८४.४० ॥
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਮਾਲਕ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਣ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ, ਉਸੇ ਵਰਣ ਦਾ ਉਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.84.41
कथमस्य प्रयोक्तव्यः संस्कारः कस्य वा कथम् ।
देया कन्या कथं चेति तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.८४.४१ ॥
ਇਸਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ? ਕੰਨਿਆ ਕਿਵੇਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
13.84.42
आत्मवत्तस्य कुर्वीत संस्कारं स्वामिवत्तथा ।
त्यक्तो मातापितृभ्यां यः सवर्णं प्रतिपद्यते ॥ १३.८४.४२ ॥
ਉਸਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਵਾਂਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਸਮਾਨ ਵਰਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.84.43
तद्गोत्रबन्धुजं तस्य कुर्यात्संस्कारमच्युत ।
अथ देया तु कन्या स्यात्तद्वर्णस्य युधिष्ठिर ॥ १३.८४.४३ ॥
ਹੇ ਅੱਚੁਤ, ਉਸ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਉਸੇ ਗੋਤਰ ਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੰਮੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਸੇ ਵਰਨ ਦੀ ਕੰਨਿਆ ਉਸਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
13.84.44
संस्कर्तुं वर्णगोत्रं च मातृवर्णविनिश्चये ।
कानीनाध्यूढजौ वाऽपि विज्ञेयौ पुत्रकिल्बिषौ ॥ १३.८४.४४ ॥
ਮਾਤਾ ਦਾ ਵਰਨ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ ਯੋਗ ਵਰਨ ਤੇ ਗੋਤਰ ਤੈਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਨੀਨ ਤੇ ਅਧਿਊੜ੍ਹ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਪੁੱਤਰ-ਦੋਸ਼ੀ ਜਾਣਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
13.84.45
कानीनाध्यूढजौ वाऽपि विज्ञेयौ पुत्रकिल्बिषौ ।
तावपि स्वाविव सुतौ संस्कार्याविति निश्चयः। ॥ १३.८४.४५ ॥
ਕਾਨੀਨ ਤੇ ਅਧਿਊੜ੍ਹ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਪੁੱਤਰ-ਦੋਸ਼ੀ ਜਾਣਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਇਹ ਨਿਸਚਾ ਹੈ।
13.84.46
क्षेत्रजो वाऽप्यपसदो येऽध्यूढास्तेषु चाप्युत ।
आत्मवद्वै प्रयुञ्जीरन्संस्कारान्ब्राह्मणादयः। ॥ १३.८४.४६ ॥
ਕਸ਼ੇਤਰਜ ਜਾਂ ਅਪਸਦ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਧਿਊੜ੍ਹ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ।
13.84.47
स्वं जन्मे मातृगोत्रेण संस्कारं ब्राह्मणादयः ।
धर्मशास्त्रेषु वर्णानां निश्चयोऽयं पदृश्यते। ॥ १३.८४.४७ ॥
ਜਨਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗੋਤਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ। ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇਹੀ ਨਿਸਚਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.84.48
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.८४.४८ ॥
ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?