మహాభారతం · అధ్యాయం 13.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.84.1
ब्रूहि तात कुरुश्रेष्ठ वर्णानां त्वं पृथक् पृथक् ।
कीदृश्यां कीदृशाश्चापि पुत्राः कस्य च के च ते ॥ १३.८४.१ ॥
ప్రియమైన తండ్రీ, కురువంశ శ్రేష్ఠుడా, వర్ణాల వారీగా ఒక్కొక్కటిగా చెప్పండి: ఏ రకమైన భార్యకు ఏ రకమైన కుమారులు కలుగుతారు, వారు ఎవరివారు, వారు ఎవరు?
13.84.2
विप्रवादाः सुबहवः श्रूयन्ते पुत्रकारिणाम् ।
अत्र नो मुह्यतां राजन्संशयं छेत्तुमर्हसि ॥ १३.८४.२ ॥
పుత్రులను కనడం గురించి పండితుల అనేక అభిప్రాయాలు వినబడుతున్నాయి. రాజా, దీనిలో మేము మోహంలో ఉన్నాము; మా సందేహాన్ని తీర్చగల సమర్థుడవు నీవే.
13.84.3
आत्मा पुत्रस्तु विज्ञेयः प्रथमो बहुधा परे ॥ १३.८४.३ ॥
తనతో సమానమైన కుమారుడే మొదటివాడిగా తెలుసుకోవాలి; ఇతరులు అనేక విధాలుగా ఉంటారు.
13.84.4
स्वे क्षेत्रे संस्कृते यस्तु पुत्रमुत्पादयेत्स्वयम् ।
तमौरसं विजानीयात्पुत्रं प्रथमकल्पितम् ॥ १३.८४.४ ॥
తన స్వంత, సంస్కరించిన క్షేత్రంలో (భార్య) స్వయంగా కుమారుడిని కనేవాడు — అతడిని ఔరస కుమారుడిగా తెలుసుకోవాలి; ఇది మొదటగా నిర్దేశించబడింది.
13.84.5
अग्निं प्रजापतिं चेष्ट्वा वराय प्रतिपादिता ।
पुत्रिका स्याद्दुहितरि सङ्कल्पे वाऽपि वा सुतः ॥ १३.८४.५ ॥
అగ్ని మరియు ప్రజాపతిని పూజించి వరునికి ఇచ్చిన కుమార్తె 'పుత్రిక' అవుతుంది; లేదా కుమార్తెలో సంకల్పం ద్వారా (కుమారుని హక్కు) ఉంటుంది, లేదా కుమారుడే.
13.84.6
तल्पे जातः प्रमीतस्य क्लीबस्य पतितस्य वा ।
स्वधर्मेण नियुक्तो यः स पुत्रः क्षेत्रजः स्मृतः ॥ १३.८४.६ ॥
చనిపోయిన, నపుంసకుడు లేదా పతితుడి శయ్య (భార్య)లో జన్మించినవాడు, లేదా స్వధర్మం ద్వారా నియమించబడినవాడు — అతడు 'క్షేత్రజ' కుమారుడిగా స్మరించబడ్డాడు.
13.84.7
माता पिता च दद्यातां यमद्भिः पुत्रमापदि ।
सदृशप्रीतिसंयुक्तो विज्ञेयो दत्रिमः सुतः ॥ १३.८४.७ ॥
తల్లిదండ్రులు ఆపదలో నియమాలతో కుమారుడిని ఇస్తే, సమాన ప్రేమతో కూడిన అతడిని దత్రిమ (దత్తపుత్రుడు) అని తెలుసుకోవాలి.
13.84.8
सदृशं तु प्रकुर्याद्यं गुणदोषविचक्षणम् ।
पुत्रं पुत्रगुणैर्युक्तं विज्ञेयः स तु कृत्रिमः ॥ १३.८४.८ ॥
గుణదోషాలలో నేర్పరి, కుమారుని గుణాలతో కూడిన తగినవానిని ఎవరు చేసుకుంటాడో, అతడిని కృత్రిమ (కృత్రిమ పుత్రుడు) అని తెలుసుకోవాలి.
13.84.9
उत्पद्यते यस्य गूढं न च ज्ञायेत कस्यचित् ।
स भवेद्गूढजो नाम तस्य स्याद्यस्य तल्पतः ॥ १३.८४.९ ॥
ఎవరి నుండి రహస్యంగా జన్మించి ఎవరికీ తెలియకుండా ఉంటాడో, అతడు గూఢజుడు అనే పేరుతో పిలువబడతాడు; అతడు ఆ శయ్య యజమానికే చెందుతాడు.
13.84.10
मातापितृभ्यामुत्सृष्टस्तयोरन्यतरेण वा ।
यं पुत्रं प्रतिगृह्णीयादपविद्धः स उच्यते ॥ १३.८४.१० ॥
తల్లిదండ్రులలో ఒకరు లేదా ఇద్దరూ విడిచిపెట్టిన కుమారుడిని ఎవరు స్వీకరిస్తాడో, అతడిని అపవిద్ధ (వదిలివేయబడినవాడు) అంటారు.
13.84.11
पितृवेश्मनि कन्या तु यं पुत्रं जनयेद्रहः ।
तं कानीनं वदन्नाम्ना वोढुः कन्यासमुद्भवे ॥ १३.८४.११ ॥
తండ్రి ఇంట్లో కన్య రహస్యంగా ఏ కుమారుడిని కంటుందో, అతడిని కానీన (కన్యాజాత) అని పిలవాలి; కన్య పుట్టిన సందర్భంలో అతడు భర్తకు (వోఢుకు) చెందుతాడు.
13.84.12
या गर्भिणी संस्क्रियते ज्ञाताऽज्ञातापि वा सती ।
वोढुः स गर्भो भवति सहोढ इति उच्यते ॥ १३.८४.१२ ॥
గర్భిణి అయిన స్త్రీ, తెలిసినదైనా తెలియనిదైనా, సతీగా సంస్కారం పొందితే, ఆ గర్భం భర్తది; దానిని సహోఢ అంటారు.
13.84.13
क्रीणीयाद्यस्त्वपर्यार्थं मातापित्रोर्यमन्तिकात् ।
स क्रीतकः सुतस्तस्य सदृशोऽसदृशोपि वा ॥ १३.८४.१३ ॥
ఎవరైతే తల్లిదండ్రుల వద్ద నుండి ఏదో ఒక ప్రయోజనం కోసం (సంతానాన్ని) కొంటాడో, అతడు క్రీతక పుత్రుడు; అతడు అతనికి సమానుడైనా అసమానుడైనా.
13.84.14
या पत्या वा परित्यक्ता विधवा वा स्वकेच्छया ।
उत्पादयति पुनर्भूत्वा स पौनर्भव उच्यते ॥ १३.८४.१४ ॥
భర్త చేత విడువబడిన లేదా విధవ అయిన స్త్రీ తన ఇష్టంతో పునర్వివాహం చేసుకుని సంతానాన్ని కంటే, ఆ సంతానం పౌనర్భవుడు అంటారు.
13.84.15
सा चेदक्षतयोनिः स्याद्गतप्रत्याङ्गताऽपि वा ।
पौनर्भवेन भर्त्रा सा पुनसंस्कारमर्हति ॥ १३.८४.१५ ॥
ఆమె అక్షతయోని అయినా, లేదా వెళ్లి తిరిగి వచ్చినదైనా, పౌనర్భవ భర్త చేత ఆమె పునఃసంస్కారానికి అర్హురాలు.
13.84.16
मातापितृहनो यः स्यात्त्यक्तो वा स्यादकारणम् ।
आत्मानं स्पर्शयेद्यस्तु स्वयंदत्तस्तु स स्मृतः ॥ १३.८४.१६ ॥
తల్లిదండ్రులను చంపినవాడు కావచ్చు, లేదా కారణం లేకుండా వదిలివేయబడినవాడు కావచ్చు, లేదా తనను తానే అర్పించుకునేవాడు కావచ్చు; అతడు స్వయందత్తుడు అని స్మరించబడతాడు.
13.84.17
यं ब्राह्मणस्तु शूद्रायां कामादुत्पादयेत्सुतम् ।
स पावयन्नेव शवस्तस्मात्पारशवः स्मृतः ॥ १३.८४.१७ ॥
బ్రాహ్మణుడు శూద్ర స్త్రీ వలన కామంతో కనే కొడుకు, శవాన్ని కూడా పావనం చేసేవాడిలా — అందుచేత అతడు పారశవుడు అని స్మరించబడతాడు.
13.84.18
दास्यां वा दासदास्यां वा यः शूद्रस्य सुतो भवेत् ।
सोऽनुज्ञातो हरेदंशमिति धर्मो व्यवस्थितः ॥ १३.८४.१८ ॥
దాసి వలన లేదా దాసుని దాసి వలన శూద్రుని కొడుకుగా ఉన్నవాడు, అనుమతితో తన వాటాను తీసుకోవచ్చు — ఇదే స్థిరపడిన ధర్మం.
13.84.19
क्षेत्रजादीन्सुतानेतानेकादश यथोदितान् ।
पुत्रप्रतिनिधीनाहुः क्रियालोपान्मनीषिणः ॥ १३.८४.१९ ॥
పూర్వం చెప్పిన ఈ పదకొండు కుమారులు, క్షేత్రజుడు మొదలైనవారు, క్రియల లోపం వల్ల జ్ఞానులు వారిని పుత్ర-ప్రతినిధులు అని పిలుస్తారు.
13.84.20
प्रातॄणामेकजातानामेकश्चेत्पुत्रवान्भवेत् ।
सर्वांस्तांस्तेन पुत्रेण पुत्रिणो मनुरब्रवीत् ॥ १३.८४.२० ॥
ఒకే తల్లికి పుట్టిన సోదరులలో ఒకరికి కుమారుడు ఉంటే, ఆ ఒక్క కుమారుడి ద్వారా వారందరూ పుత్రవంతులు అవుతారని మనువు చెప్పాడు.
13.84.21
सर्वासामेकपत्नीनामेका चेत्पुत्रिणी भवेत् ।
सर्वास्तास्तेन पुत्रेण प्राह पुत्रवतीर्मनुः ॥ १३.८४.२१ ॥
ఒకే భర్త భార్యలందరిలో ఒకరికి కుమారుడు ఉంటే, ఆ ఒక్క కుమారుడి ద్వారా వారందరినీ పుత్రవతులు అని మనువు ప్రకటించాడు.
13.84.22
आत्मा पुत्रश्च विज्ञेयस्तस्यानन्तरजश्च यः ।
निरुक्तजश्च विज्ञेयः सुतः प्रसृतजस्तथा ॥ १३.८४.२२ ॥
ఆత్మజుడు అనే కుమారుడు, అతని తర్వాత జన్మించినవాడు తెలుసుకోవాలి; నిరుక్తజుడు, అలాగే ప్రసృతజుడు కూడా తెలుసుకోవాలి.
13.84.23
पतितस्य तु भार्याया भर्त्रा सुसमवेतया ।
तथा दत्तकृतौ पुत्रावध्यूढश्च तथाऽपरः ॥ १३.८४.२३ ॥
పతితుడైన భర్త భార్య నుండి, భర్తతో బాగా కలిసి ఉండి జన్మించిన కుమారుడు; దత్తకుడు, కృతకుడు అనే కుమారులు; అధ్యూఢుడు, మరొకడు కూడా.
13.84.24
षडपध्वंसजाश्चापि कानीनापसदास्तथा ।
इत्येते वै समाख्यातास्तान्विजानीहि भारत ॥ १३.८४.२४ ॥
ఆరుగురు అపధ్వంసజులు, కానీనుడు, అపసదులు కూడా — ఇలా వీరు చెప్పబడ్డారు; ఓ భారతా, వారిని తెలుసుకో.
13.84.25
षडपध्वंसजाः के स्युः के वाऽप्यपसदास्तथा ।
एतत्सर्वं यथातत्त्वं व्याख्यातुं मे त्वमर्हसि ॥ १३.८४.२५ ॥
షడపధ్వంసజులు ఎవరు? అపసదులు ఎవరు కూడా? వీటన్నింటినీ యథార్థంగా నాకు వివరించడం నీకు తగును.
13.84.26
त्रिषु वर्णेषु ये पुत्रा ब्राह्मणस्य युधिष्ठिर ।
वर्णयोश्च द्वयोः स्यातां यौ राजन्यस्य भारत ॥ १३.८४.२६ ॥
యుధిష్ఠిరా, బ్రాహ్మణునికి మూడు వర్ణాలలో పుట్టిన కుమారులు; భరతవంశీయుడా, క్షత్రియునికి రెండు వర్ణాలలో పుట్టిన కుమారులు ఇద్దరు.
13.84.27
एको द्विवर्ण एवाथ तथाऽत्रैवोपलक्षितः ।
षडपध्वंसजास्ते हि तथैवापसदाञ्शृणु ॥ १३.८४.२७ ॥
ఒకడు ద్విధ వర్ణుడు; ఇక్కడ అతడే ఇలా సూచింపబడ్డాడు. వారు షడపధ్వంసజులు. అపసదులను కూడా అలాగే విను.
13.84.28
चाण्डालो व्रात्यवर्णौ तु ब्राह्मण्यां क्षत्रियासु च ।
वैश्यायां चैव शूद्रस्य लक्ष्यास्तेऽपसदास्त्रयः ॥ १३.८४.२८ ॥
చండాలుడు మరియు వ్రాత్య వర్ణుడు బ్రాహ్మణ స్త్రీలో, క్షత్రియ స్త్రీలలో, వైశ్య స్త్రీలో, శూద్రునిలో జన్మించినవారు; ఆ ముగ్గురు అపసదులుగా గుర్తించబడ్డారు.
13.84.29
मागधो वामकश्चैव द्वौ वैश्यस्योपलक्षितौ ।
ब्राह्मण्यां क्षत्रियायां च क्षत्रियस्यैक एव तु ॥ १३.८४.२९ ॥
మాగధుడు మరియు వామకుడు వైశ్యునిచే గుర్తించబడిన ఇద్దరు; బ్రాహ్మణ స్త్రీలో, క్షత్రియ స్త్రీలో, క్షత్రియునిలో ఒక్కడే.
13.84.30
ब्राह्मण्यां लक्ष्यते सूत इत्येतेऽपसदाः स्मृताः ।
पुत्रा ह्येते न शक्यन्ते मिथ्या कर्तुं नराधिप ॥ १३.८४.३० ॥
బ్రాహ్మణ స్త్రీలో సూతుడు జన్మిస్తాడని గుర్తించబడుతుంది — వీరు అపసదులుగా స్మరించబడ్డారు. నరాధిపా, ఈ కుమారులను అసత్యంగా చేయలేము.
13.84.31
क्षेत्रजं केचिदेवाहुः सुतं केचित्तु शुक्रजम् ।
तुल्यावेतौ सुतौ कस्य तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.८४.३१ ॥
కొందరు క్షేత్రజుడిని కుమారుడిగా అంటారు, కొందరు శుక్రజుడిని. ఈ ఇద్దరూ ఎవరికి సమాన కుమారులు? పితామహా, అది నాకు చెప్పండి.
13.84.32
रेतजो वा भवेत्पुत्रः पुत्रो वा क्षत्रेजो भवेत् ।
अध्यूढः समयं भित्त्वेत्येतदेव निबोध मे ॥ १३.८४.३२ ॥
రేతజుడు కావచ్చు, లేదా క్షేత్రజుడు కావచ్చు; సమయాన్ని భంగపరచి అధ్యూఢుడు కావచ్చు — ఇది నా నుండి తెలుసుకో.
13.84.33
रेतजं विद्म वै पुत्रं क्षत्रेजस्यागमः कथम् ।
अध्यूढं विद्म वै पुत्रं भित्त्वा तु समयं कथम् ॥ १३.८४.३३ ॥
రేతజ పుత్రుడిని మనం తెలుసుకుంటాం; కానీ క్షేత్రజ పుత్రుడి ఆగమనం ఎలా? అధ్యూఢ పుత్రుడినీ తెలుసుకుంటాం; కానీ సమయాన్ని భంగపరచి అది ఎలా?
13.84.34
आत्मजं पुत्रमुत्पाद्य यस्त्यजेत्कारणान्तरे ।
न तत्र कारणं रेतः स क्षेत्रस्वामिनो भवेत् ॥ १३.८४.३४ ॥
తన స్వంత పుత్రుడిని కని, వేరే కారణంతో ఎవరైతే విడిచిపెడతాడో — అక్కడ రేతస్సు కారణం కాదు; అతడు క్షేత్ర యజమానికి చెందుతాడు.
13.84.35
पुत्रकामो हि पुत्रार्थे यां वृणीते विशाम्पते ।
तत्र क्षेत्रं प्रमाणं स्यान्न वै तत्रात्मजः सुतः ॥ १३.८४.३५ ॥
పుత్రకాముడు పుత్రుని కోసం ఎవరిని ఎంచుకుంటాడో, ఓ ప్రజాపతీ — అక్కడ క్షేత్రమే ప్రమాణం; అక్కడ తన సొంత పుత్రుడు ప్రమాణం కాడు.
13.84.36
अन्यत्र क्षेत्रजः पुत्रो लक्ष्यते भरतर्षभ ।
न ह्यात्मा शक्यते हन्तुं दृष्टान्तोपगतो ह्यसौ ॥ १३.८४.३६ ॥
ఓ భరతర్షభా, ఇతర విషయంలో క్షేత్రజుడే పుత్రుడిగా కనిపిస్తాడు; తన ఆత్మను నాశనం చేయలేము, ఎందుకంటే అతడు దృష్టాంతంగా ఉన్నాడు.
13.84.37
क्वचिच्च कुतकः पुत्रः सङ्ग्रहादेव लक्ष्यते ।
न तत्र रेतः क्षेत्रं वा प्रमाणं स्याद्युधिष्ठिर ॥ १३.८४.३७ ॥
కొన్నిసార్లు దత్తపుత్రుడు స్వీకరించడం వల్లనే గుర్తించబడతాడు. యుధిష్ఠిరా, అక్కడ బీజమో క్షేత్రమో ప్రమాణం కాదు.
13.84.38
कीदृशः कृतकः पुत्रः सङ्ग्रहादेव लक्ष्यते ।
शुक्रं क्षेत्रं प्रमाणं वा यत्र लक्ष्यं न भारत ॥ १३.८४.३८ ॥
దత్తపుత్రుడు ఎలాంటివాడు, స్వీకరణం వల్లనే గుర్తించబడేవాడు? భారతా, బీజమూ క్షేత్రమూ ప్రమాణం కాని, లక్ష్యమూ లేని చోటు ఎక్కడ?
13.84.39
मातापितृभ्यां यस्त्यक्तः पथि यस्तं प्रकल्पयेत् ।
न चास्य मातापितरौ ज्ञायेतां स हि कृत्रिमः ॥ १३.८४.३९ ॥
తల్లిదండ్రులచే విడిచిపెట్టబడి దారిలో కనబడినవాడిని ఎవరైనా తీసుకుంటే, అతని తల్లిదండ్రులు తెలియకపోతే, అతడే కృత్రిమ పుత్రుడు.
13.84.40
अस्वामिकस्य स्वामित्वं यस्मिन्सम्प्रतिलक्ष्यते ।
यो वर्णः पोषयेत्तं च तद्वर्णस्तस्य जायते ॥ १३.८४.४० ॥
యజమాని లేనివాడికి యజమానత్వం ఎవనిలో కనిపిస్తుందో, ఏ వర్ణం అతన్ని పోషిస్తుందో, ఆ వర్ణంలోనే అతడు జన్మిస్తాడు.
13.84.41
कथमस्य प्रयोक्तव्यः संस्कारः कस्य वा कथम् ।
देया कन्या कथं चेति तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.८४.४१ ॥
ఇతనికి సంస్కారం ఎలా, ఎవరిచేత చేయాలి? కన్యను ఎలా ఇవ్వాలి? పితామహా, అది నాకు చెప్పండి.
13.84.42
आत्मवत्तस्य कुर्वीत संस्कारं स्वामिवत्तथा ।
त्यक्तो मातापितृभ्यां यः सवर्णं प्रतिपद्यते ॥ १३.८४.४२ ॥
అతనికి సంస్కారాన్ని తన పుత్రుని వలె, యజమాని వలె చేయాలి. తల్లిదండ్రులచే విడిచిపెట్టబడి సమానవర్ణాన్ని పొందినవాడికి.
13.84.43
तद्गोत्रबन्धुजं तस्य कुर्यात्संस्कारमच्युत ।
अथ देया तु कन्या स्यात्तद्वर्णस्य युधिष्ठिर ॥ १३.८४.४३ ॥
అచ్యుతా, అతని సంస్కారాన్ని అతని గోత్రబంధువులలో జన్మించినవాడు చేయాలి. యుధిష్ఠిరా, అతని వర్ణానికి చెందిన కన్యను అతనికి ఇవ్వాలి.
13.84.44
संस्कर्तुं वर्णगोत्रं च मातृवर्णविनिश्चये ।
कानीनाध्यूढजौ वाऽपि विज्ञेयौ पुत्रकिल्बिषौ ॥ १३.८४.४४ ॥
తల్లి వర్ణాన్ని నిర్ణయించడంలో సంస్కారం చేయవలసిన వర్ణం, గోత్రం నిర్ణయించబడతాయి. కానీన, అధ్యూఢ జులు కూడా పుత్రదోషులని తెలుసుకోవాలి.
13.84.45
कानीनाध्यूढजौ वाऽपि विज्ञेयौ पुत्रकिल्बिषौ ।
तावपि स्वाविव सुतौ संस्कार्याविति निश्चयः। ॥ १३.८४.४५ ॥
కానీన, అధ్యూఢ జులు పుత్రదోషులని తెలుసుకోవాలి. వారు కూడా తమ సొంత కుమారుల వలె సంస్కారం చేయదగినవారు అనేది నిశ్చయం.
13.84.46
क्षेत्रजो वाऽप्यपसदो येऽध्यूढास्तेषु चाप्युत ।
आत्मवद्वै प्रयुञ्जीरन्संस्कारान्ब्राह्मणादयः। ॥ १३.८४.४६ ॥
క్షేత్రజులు, అపసదులు, అధ్యూఢులు - వారిలో కూడా బ్రాహ్మణాదులు తమ సొంత పుత్రుల వలె సంస్కారాలు చేయాలి.
13.84.47
स्वं जन्मे मातृगोत्रेण संस्कारं ब्राह्मणादयः ।
धर्मशास्त्रेषु वर्णानां निश्चयोऽयं पदृश्यते। ॥ १३.८४.४७ ॥
జన్మానుసారం తల్లి గోత్రంతో బ్రాహ్మణాదులు సంస్కారం చేయాలి. ధర్మశాస్త్రాలలో వర్ణాల విషయంలో ఈ నిశ్చయమే కనిపిస్తుంది.
13.84.48
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.८४.४८ ॥
ఇదంతా నీకు చెప్పాను. ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?