ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.93.1
आरामाणां तटाकानां यत्फलं कुरुपुङ्गव ।
तदहं श्रोतुमिच्छामि त्वत्तोऽद्य भरतर्षभ ॥ १३.९३.१ ॥
ಕುರುಪುಂಗವನೇ, ಭರತರ್ಷಭನೇ, ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳ ಫಲವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಇಂದು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
13.93.2
सुप्रदर्शा बलवती चित्रा धातुविभूषिता ।
उपेता सर्वभूतैश्च श्रेष्ठा भूमिरिहोच्यते ॥ १३.९३.२ ॥
ನೋಡಲು ಸುಂದರವಾದ, ಬಲಿಷ್ಠವಾದ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ, ಖನಿಜಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ, ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭೂಮಿಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
13.93.3
तस्याः क्षेत्रविशेषाश्च तटाकानां च बन्धनम् ।
औदकानि च सर्वाणि प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वशः ॥ १३.९३.३ ॥
ಆ ಭೂಮಿಯ ವಿಶೇಷ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು, ಕೆರೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮತ್ತು ನೀರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
13.93.4
तटाकानां च वक्ष्यामि कृतानां चापि ये गुणाः ।
त्रिषु लोकेषु सर्वत्र पूजनीयस्तटाकवान् ॥ १३.९३.४ ॥
ಕೆರೆಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಪುಣ್ಯದ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೆರೆಯುಳ್ಳವನು ಪೂಜನೀಯನು.
13.93.5
अथवा मित्रसदनं मैत्रं मित्रविवर्धनम् ।
कीर्तिसंजननं श्रेष्ठं तटाकानां निवेशनम् ॥ १३.९३.५ ॥
ಅಥವಾ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಸ್ನೇಹಿತರ ಆಶ್ರಯವಾಗಿ, ಸ್ನೇಹವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ, ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.
13.93.6
धर्मस्यार्थस्य कामस्य फलमाहुर्मनीषिणः ।
तटाकसुकृतं देशे क्षेत्रमेकं महाश्रयम् ॥ १३.९३.६ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಕೆರೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಪುಣ್ಯವೇ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳ ಫಲ; ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದೇ ಮಹಾ ಆಶ್ರಯವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರ.
13.93.7
चतुर्विधानां भूतानां तटाकमुपलक्षयेत् ।
तटाकानि च सर्वाणि दिशन्ति श्रियमुत्तमाम् ॥ १३.९३.७ ॥
ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕೆರೆಯೇ ಆಶ್ರಯವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಕೆರೆಗಳೂ ಉತ್ತಮ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
13.93.8
देवा मनुष्यगन्धर्वाः पितरोरगराक्षसाः ।
स्थावराणि च भूतानि संश्रयन्ति जलाशयम् ॥ १३.९३.८ ॥
ದೇವತೆಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಪಿತೃಗಳು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾವರ ಜೀವಿಗಳೂ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತವೆ.
13.93.9
तस्मात्तांस्ते प्रवक्ष्यामि तटाके ये गुणाः स्मृताः ।
या च तत्र फलावाप्तिर्ऋषिभिः समुदाहृताः ॥ १३.९३.९ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಣಗಳನ್ನೂ, ಅಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದ ಫಲಪ್ರಾಪ್ತಿಯನ್ನೂ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
13.93.10
वर्षाकाले तटाके तु सलिलं यस्य तिष्ठति ।
अग्निहोत्रफलं तस्य फलमाहुर्मनीषिणः ॥ १३.९३.१० ॥
ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೋ, ಅವರಿಗೆ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
13.93.11
शरत्काले तु सलिलं तटाके यस्य तिष्ठति ।
गोसहस्रस्य स प्रेत्य लभते फलमुत्तमम् ॥ १३.९३.११ ॥
ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೋ, ಅವನು ಮರಣಾನಂತರ ಸಾವಿರ ಹಸುಗಳ ಉತ್ತಮ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
13.93.12
हेमन्तकाले सलिलं तटाके यस्य तिष्ठति ।
स वै बहुसुवर्णस्य यज्ञस्य लभते फलम् ॥ १३.९३.१२ ॥
ಹೇಮಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಯಾರ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೋ, ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಬಹು ಸುವರ್ಣ ದಾನದ ಯಜ್ಞದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
13.93.13
यस्य वै शैशिरे काले तटाके सलिलं भवेत् ।
तस्याग्निष्टोमयज्ञस्य फलमाहुर्मनीषिणः ॥ १३.९३.१३ ॥
ಯಾರ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಶಿರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಇರುತ್ತದೆಯೋ, ಅವನಿಗೆ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ ಯಜ್ಞದ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
13.93.14
तटाकं सुकृतं यस्य वसन्ते तु महाश्रयम् ।
अतिरात्रस्य यज्ञस्य फलं स समुपाश्नुते ॥ १३.९३.१४ ॥
ವಸಂತದಲ್ಲೂ ದೊಡ್ಡ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ ಸುಸ್ಥಿತ ಕೆರೆ ಯಾರದೋ, ಅವನು ಅತಿರಾತ್ರ ಯಜ್ಞದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
13.93.15
निदाघकाले पानीयं तटाके यस्य तिष्ठति ।
वाजिमेधफलं तस्य फलं वै मुनयो विदुः ॥ १३.९३.१५ ॥
ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಯಾರ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆಯೋ, ಅವನಿಗೆ ಅಶ್ವಮೇಧ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮುನಿಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.
13.93.16
स कुलं तारयेत्सर्वं यस्य खाते जलाशये ।
गावः पिबन्ति सलिलं साधवश्च नराः सदा ॥ १३.९३.१६ ॥
ಯಾರು ತೋಡಿದ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಹಸುಗಳು, ಸಜ್ಜನರು ಮತ್ತು ಜನರು ಸದಾ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವನು ತನ್ನ ಇಡೀ ಕುಲವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.93.17
तटाके यस्य गावस्तु पिबन्ति तृषिता जलम् ।
मृगपक्षिमनुष्याश्च सोऽश्वमेधफलं लभेत ॥ १३.९३.१७ ॥
ಯಾರ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಹದಿಂದ ಹಸುಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರು ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.
13.93.18
यत्पिबन्ति जलं तत्र स्नायन्ते विश्रमन्ति च ।
तटाके यस्य तत्सर्वं प्रेत्यानन्त्याय कल्पते ॥ १३.९३.१८ ॥
ಅಲ್ಲಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ವಿಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ; ಯಾರ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಡೆಯುತ್ತವೆಯೋ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಮರಣದ ನಂತರ ಅನಂತ ಫಲಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.
13.93.19
दुर्लभं सलिलं तात विशेषेण परत्र वै ।
पानीयस्य प्रदानेन प्रीतिर्भवति शाश्वती ॥ १३.९३.१९ ॥
ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ನೀರು ದುರ್ಲಭ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ. ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ದಾನದಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
13.93.20
तिलान्ददत पानीयं दीपान्ददत जागृत ।
ज्ञातिभिः सह मोदध्वमेतत्प्रेत्य सुदुर्लभम् ॥ १३.९३.२० ॥
ಎಳ್ಳನ್ನು ಕೊಡು, ನೀರನ್ನು ಕೊಡು, ದೀಪಗಳನ್ನು ಕೊಡು; ಎಚ್ಚರವಾಗಿರು. ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆನಂದಿಸು; ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ.
13.93.21
सर्वदानैर्गुरुतरं सर्वदानैर्विशिष्यते ।
पानीयं नरशार्दूल तस्माद्दातव्यमेव हि ॥ १३.९३.२१ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಎಲ್ಲ ದಾನಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಎಲ್ಲ ದಾನಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀರನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
13.93.22
एवमेतत्तटाकस्य कीर्तितं फलमुत्तमम् ।
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि वृक्षाणामवरोपणम् ॥ १३.९३.२२ ॥
ಹೀಗೆ ಕೆರೆಯ ಉತ್ತಮ ಫಲವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದರ ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
13.93.23
स्थावराणां च भूतानां जातयः षट् प्रकीर्तिताः ।
वृक्षगुल्मलतावल्ल्यस्त्वक्सारास्तृणजातयः ॥ १३.९३.२३ ॥
ಸ್ಥಾವರ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ವೃಕ್ಷ, ಗುಲ್ಮ, ಲತೆ, ವಲ್ಲಿ, ತ್ವಕ್ಸಾರ ಮತ್ತು ತೃಣ ಜಾತಿಗಳು.
13.93.24
एता जात्यस्तु वृक्षाणां तेषां रोपे गुणास्त्विमे ।
कीर्तिश्च मानुषे लोके प्रेत्य चैव फलं शुभम् ॥ १३.९३.२४ ॥
ಇವು ಮರಗಳ ಜಾತಿಗಳು; ಅವುಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದರ ಗುಣಗಳು ಇವು: ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶುಭ ಫಲ.
13.93.25
लभते नाम लोके च पितृभिश्च महीयते ।
देवलोके गतस्यापि नाम तस्य न नश्यति ॥ १३.९३.२५ ॥
ಅವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಪಿತೃಗಳಿಂದಲೂ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ದೇವಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ ಅವನ ಹೆಸರು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
13.93.26
अतीतानागते चोभे पितृवंशं च भारत ।
तारयेद्वृक्षरोपी च तस्माद्वृक्षांश्च रोपयेत् ॥ १३.९३.२६ ॥
ಭಾರತ, ಮರ ನೆಡುವವನು ಭೂತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ ಎರಡೂ ಪಿತೃವಂಶವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡಬೇಕು.
13.93.27
तस्य पुत्रा भवन्त्येते पादपा नात्र संशयः ।
परलोकगतः स्वर्गं लोकांश्चाप्नोति सोऽव्ययान् ॥ १३.९३.२७ ॥
ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ಈ ಮರಗಳೇ ಅವನ ಪುತ್ರರಾಗುತ್ತವೆ. ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದವನು ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
13.93.28
पुष्णैः सुरगणान्वृक्षाः फलैश्चापि तथा पितॄन् ।
धायया चातिथिं तात पूजयन्ति महीरुहः ॥ १३.९३.२८ ॥
ಮಗನೇ, ಮರಗಳು ತಮ್ಮ ಹೂವುಗಳಿಂದ ದೇವಗಣಗಳನ್ನು, ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು, ನೆರಳಿನಿಂದ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತವೆ.
13.93.29
किन्नरोरगरक्षांसि देवगन्धर्वमानवाः ।
तथा ऋषिगणाश्चैव संश्रयन्ति महीरुहान् ॥ १३.९३.२९ ॥
ಕಿನ್ನರರು, ಉರಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಮಾನವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಋಷಿಗಣಗಳೂ ಮರಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ.
13.93.30
पुष्पिताः फलवन्तश्च तर्पयन्तीह मानवान् ।
वृक्षदं पुत्रवद्वृक्षास्तारयन्ति परत्र तु ॥ १३.९३.३० ॥
ಹೂ ಬಿಡುವ ಮತ್ತು ಫಲ ನೀಡುವ ಮರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಮರ ನೆಟ್ಟವನನ್ನು ಅವು ಪುತ್ರರಂತೆ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ.
13.93.31
तस्मात्तटाके सद्वृक्षा रोप्याः श्रेयोर्थिना सदा ।
पुत्रवत्परिपाल्याश्च पुत्रास्ते धर्मतः स्मृताः ॥ १३.९३.३१ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಸದಾ ಕೆರೆಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡಬೇಕು; ಅವುಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಅವುಗಳನ್ನು ಪುತ್ರರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.
13.93.32
तटाककृद्वृक्षरोपी इष्टयज्ञश्च यो द्विजः ।
एते स्वर्गे महीयन्ते ये चान्ये सत्यवादिनः ॥ १३.९३.३२ ॥
ಕೆರೆ ಕಟ್ಟಿಸುವವನು, ಮರ ನೆಡುವವನು, ಇಷ್ಟಯಜ್ಞ ಮಾಡುವ ದ್ವಿಜನು, ಮತ್ತು ಇತರ ಸತ್ಯವಾದಿಗಳು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
13.93.33
तस्मात्तटाकं कुर्वीत आरामांश्चैव रोपयेत् ।
यजेच्च विविधैर्यज्ञैः सत्यं च सततं वदेत् ॥ १३.९३.३३ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆರೆ ಕಟ್ಟಿಸಬೇಕು, ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನೂ ನೆಡಬೇಕು; ವಿವಿಧ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಯಜಿಸಬೇಕು, ಸದಾ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ನುಡಿಯಬೇಕು.