มหาภารตะ · อัธยายะ 13.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.93.1
आरामाणां तटाकानां यत्फलं कुरुपुङ्गव ।
तदहं श्रोतुमिच्छामि त्वत्तोऽद्य भरतर्षभ ॥ १३.९३.१ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในกุรุ โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในภรต วันนี้ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังจากท่านว่า ผลของสวนและสระน้ำนั้นเป็นอย่างไร
13.93.2
सुप्रदर्शा बलवती चित्रा धातुविभूषिता ।
उपेता सर्वभूतैश्च श्रेष्ठा भूमिरिहोच्यते ॥ १३.९३.२ ॥
แผ่นดินที่น่าชม มั่นคง หลากหลาย ประดับด้วยแร่ธาตุ และพร้อมด้วยสรรพสัตว์ ณ ที่นี้เรียกว่าแผ่นดินอันประเสริฐ
13.93.3
तस्याः क्षेत्रविशेषाश्च तटाकानां च बन्धनम् ।
औदकानि च सर्वाणि प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वशः ॥ १३.९३.३ ॥
ข้าพเจ้าจะกล่าวถึงเขตพิเศษของแผ่นดินนั้น การก่อสร้างสระน้ำ และเรื่องราวทั้งหมดที่เกี่ยวกับน้ำ ตามลำดับ
13.93.4
तटाकानां च वक्ष्यामि कृतानां चापि ये गुणाः ।
त्रिषु लोकेषु सर्वत्र पूजनीयस्तटाकवान् ॥ १३.९३.४ ॥
ข้าพเจ้าจะกล่าวถึงคุณของสระน้ำ และบุญที่เกิดจากการสร้างสระน้ำ ในไตรโลกทุกแห่ง ผู้มีสระน้ำควรได้รับการยกย่องบูชา
13.93.5
अथवा मित्रसदनं मैत्रं मित्रविवर्धनम् ।
कीर्तिसंजननं श्रेष्ठं तटाकानां निवेशनम् ॥ १३.९३.५ ॥
หรือการสร้างสระน้ำนั้นเป็นสิ่งประเสริฐยิ่ง เป็นที่อยู่ของมิตร เป็นความเป็นมิตรที่เพิ่มพูนมิตรภาพ และเป็นสิ่งที่ก่อให้เกิดชื่อเสียง
13.93.6
धर्मस्यार्थस्य कामस्य फलमाहुर्मनीषिणः ।
तटाकसुकृतं देशे क्षेत्रमेकं महाश्रयम् ॥ १३.९३.६ ॥
ปราชญ์ทั้งหลายกล่าวว่า บุญของสระน้ำคือผลของธรรม อรรถ และกาม ในแผ่นดินนั้นสระน้ำเป็นเขตเดียวและเป็นที่พึ่งอันยิ่งใหญ่
13.93.7
चतुर्विधानां भूतानां तटाकमुपलक्षयेत् ।
तटाकानि च सर्वाणि दिशन्ति श्रियमुत्तमाम् ॥ १३.९३.७ ॥
พึงพิจารณาสระน้ำว่าเป็นที่พึ่งของสัตว์ทั้งสี่ประเภท และสระน้ำทั้งหมดย่อมประทานสิริอันสูงสุด
13.93.8
देवा मनुष्यगन्धर्वाः पितरोरगराक्षसाः ।
स्थावराणि च भूतानि संश्रयन्ति जलाशयम् ॥ १३.९३.८ ॥
เทพ มนุษย์ คนธรรพ์ บรรพบุรุษ นาค และรากษส รวมทั้งสัตว์ที่ไม่เคลื่อนที่ ย่อมพึ่งพาแหล่งน้ำ
13.93.9
तस्मात्तांस्ते प्रवक्ष्यामि तटाके ये गुणाः स्मृताः ।
या च तत्र फलावाप्तिर्ऋषिभिः समुदाहृताः ॥ १३.९३.९ ॥
เพราะเหตุนี้ ข้าพเจ้าจะกล่าวแก่ท่านถึงคุณที่ระบุไว้สำหรับสระน้ำ และผลที่ได้รับ ณ ที่นั้น ตามที่ฤๅษีได้ประกาศไว้
13.93.10
वर्षाकाले तटाके तु सलिलं यस्य तिष्ठति ।
अग्निहोत्रफलं तस्य फलमाहुर्मनीषिणः ॥ १३.९३.१० ॥
ปราชญ์ทั้งหลายกล่าวว่า ผู้ที่สระน้ำของตนมีน้ำอยู่ในฤดูฝน ย่อมได้ผลของการบูชาอัคนิโหตร
13.93.11
शरत्काले तु सलिलं तटाके यस्य तिष्ठति ।
गोसहस्रस्य स प्रेत्य लभते फलमुत्तमम् ॥ १३.९३.११ ॥
ผู้ที่สระน้ำของตนมีน้ำคงอยู่ในฤดูใบไม้ร่วง เมื่อสิ้นชีวิตแล้ว ย่อมได้ผลอันสูงสุดของการให้โคพันตัว
13.93.12
हेमन्तकाले सलिलं तटाके यस्य तिष्ठति ।
स वै बहुसुवर्णस्य यज्ञस्य लभते फलम् ॥ १३.९३.१२ ॥
ผู้ที่สระน้ำของตนมีน้ำคงอยู่ในฤดูหนาว ย่อมได้ผลของยัญพิธีที่มีการถวายทองคำมากมาย
13.93.13
यस्य वै शैशिरे काले तटाके सलिलं भवेत् ।
तस्याग्निष्टोमयज्ञस्य फलमाहुर्मनीषिणः ॥ १३.९३.१३ ॥
ปราชญ์ทั้งหลายกล่าวว่า ผู้ที่อ่างเก็บน้ำของตนมีน้ำอยู่ในฤดูหนาวเย็น ย่อมได้ผลของยัญอัคนิษโฎมะ
13.93.14
तटाकं सुकृतं यस्य वसन्ते तु महाश्रयम् ।
अतिरात्रस्य यज्ञस्य फलं स समुपाश्नुते ॥ १३.९३.१४ ॥
ผู้ที่สร้างอ่างเก็บน้ำไว้ดีแล้ว เป็นที่พึ่งอันยิ่งใหญ่แม้ในฤดูใบไม้ผลิ ย่อมได้รับผลของยัญอติราตรอย่างครบถ้วน
13.93.15
निदाघकाले पानीयं तटाके यस्य तिष्ठति ।
वाजिमेधफलं तस्य फलं वै मुनयो विदुः ॥ १३.९३.१५ ॥
ผู้ที่อ่างเก็บน้ำของตนมีน้ำดื่มอยู่ในฤดูร้อน มุนีทั้งหลายรู้ว่า ผลของเขาคือผลของการบูชาอัศวเมธ
13.93.16
स कुलं तारयेत्सर्वं यस्य खाते जलाशये ।
गावः पिबन्ति सलिलं साधवश्च नराः सदा ॥ १३.९३.१६ ॥
ผู้ที่บ่อน้ำที่ขุดไว้มีคนดื่มกินเสมอ ทั้งโค คนดี และผู้คน ย่อมช่วยให้ทั้งตระกูลข้ามพ้นได้
13.93.17
तटाके यस्य गावस्तु पिबन्ति तृषिता जलम् ।
मृगपक्षिमनुष्याश्च सोऽश्वमेधफलं लभेत ॥ १३.९३.१७ ॥
ผู้ที่อ่างเก็บน้ำของตนมีโคกระหายน้ำมาดื่ม รวมทั้งกวาง นก และมนุษย์ ขอให้เขาได้ผลของการบูชาอัศวเมธ
13.93.18
यत्पिबन्ति जलं तत्र स्नायन्ते विश्रमन्ति च ।
तटाके यस्य तत्सर्वं प्रेत्यानन्त्याय कल्पते ॥ १३.९३.१८ ॥
ที่ใดที่สัตว์ดื่มน้ำ อาบน้ำ และพักผ่อน ในอ่างเก็บน้ำของผู้ใด สิ่งทั้งหมดนั้นย่อมควรแก่รางวัลอันไม่มีที่สิ้นสุดหลังความตาย
13.93.19
दुर्लभं सलिलं तात विशेषेण परत्र वै ।
पानीयस्य प्रदानेन प्रीतिर्भवति शाश्वती ॥ १३.९३.१९ ॥
ลูกรัก น้ำหาได้ยาก โดยเฉพาะในโลกหน้า การให้น้ำดื่มย่อมก่อให้เกิดความพึงพอใจอันยั่งยืน
13.93.20
तिलान्ददत पानीयं दीपान्ददत जागृत ।
ज्ञातिभिः सह मोदध्वमेतत्प्रेत्य सुदुर्लभम् ॥ १३.९३.२० ॥
จงให้งา จงให้น้ำ จงให้ประทีป และจงตื่นอยู่ จงชื่นชมร่วมกับญาติทั้งหลาย เพราะสิ่งนี้หาได้ยากยิ่งในโลกหน้า
13.93.21
सर्वदानैर्गुरुतरं सर्वदानैर्विशिष्यते ।
पानीयं नरशार्दूल तस्माद्दातव्यमेव हि ॥ १३.९३.२१ ॥
พระองค์ผู้เป็นยอดของนรชน การให้น้ำดื่มประเสริฐกว่าทานทั้งปวง และเหนือกว่าทานทั้งปวง เพราะฉะนั้นจึงควรให้น้ำอย่างแน่นอน
13.93.22
एवमेतत्तटाकस्य कीर्तितं फलमुत्तमम् ।
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि वृक्षाणामवरोपणम् ॥ १३.९३.२२ ॥
ดังนี้ ผลอันสูงสุดของสระน้ำได้ถูกกล่าวไว้แล้ว ต่จากนี้ไปเราจะอธิบายการปลูกต้นไม้
13.93.23
स्थावराणां च भूतानां जातयः षट् प्रकीर्तिताः ।
वृक्षगुल्मलतावल्ल्यस्त्वक्सारास्तृणजातयः ॥ १३.९३.२३ ॥
สิ่งมีชีวิตที่ไม่เคลื่อนที่มีหกชนิดที่ได้ถูกกล่าวไว้ ได้แก่ ต้นไม้ พุ่มไม้ เถาไม้เลื้อย เถาวัลย์ ไม้ที่มีแก่น และหญ้าทั้งหลาย
13.93.24
एता जात्यस्तु वृक्षाणां तेषां रोपे गुणास्त्विमे ।
कीर्तिश्च मानुषे लोके प्रेत्य चैव फलं शुभम् ॥ १३.९३.२४ ॥
นี่คือชนิดของต้นไม้ ประโยชน์ของการปลูกต้นไม้เหล่านั้นมีดังนี้ คือ ชื่อเสียงในโลกมนุษย์ และในโลกหน้าก็มีผลอันเป็นมงคล
13.93.25
लभते नाम लोके च पितृभिश्च महीयते ।
देवलोके गतस्यापि नाम तस्य न नश्यति ॥ १३.९३.२५ ॥
ผู้นั้นย่อมได้รับชื่อเสียงในโลก และบรรพบุรุษย่อมให้เกียรติ แม้เมื่อไปยังโลกของเทพแล้ว ชื่อของเขาก็ไม่สูญสลาย
13.93.26
अतीतानागते चोभे पितृवंशं च भारत ।
तारयेद्वृक्षरोपी च तस्माद्वृक्षांश्च रोपयेत् ॥ १३.९३.२६ ॥
ข้าแต่พระภรต ผู้ปลูกต้นไม้ย่อมช่วยให้วงศ์บรรพบุรุษทั้งในอดีตและอนาคตพ้นทุกข์ เพราะฉะนั้นจึงควรปลูกต้นไม้
13.93.27
तस्य पुत्रा भवन्त्येते पादपा नात्र संशयः ।
परलोकगतः स्वर्गं लोकांश्चाप्नोति सोऽव्ययान् ॥ १३.९३.२७ ॥
ไม่มีข้อสงสัยเลยว่า ต้นไม้เหล่านี้ย่อมกลายเป็นบุตรของเขา เมื่อผู้นั้นไปยังโลกหน้าแล้ว ย่อมได้ไปสู่สวรรค์และโลกอันไม่มีความเสื่อมสลาย
13.93.28
पुष्णैः सुरगणान्वृक्षाः फलैश्चापि तथा पितॄन् ।
धायया चातिथिं तात पूजयन्ति महीरुहः ॥ १३.९३.२८ ॥
ข้าแต่ลูกรัก ต้นไม้ย่อมบูชากลุ่มเทพด้วยดอกของมัน บูชาบรรพบุรุษด้วยผลของมัน และบูชาแขกด้วยร่มเงาของมัน
13.93.29
किन्नरोरगरक्षांसि देवगन्धर्वमानवाः ।
तथा ऋषिगणाश्चैव संश्रयन्ति महीरुहान् ॥ १३.९३.२९ ॥
กินนร งูทั้งหลาย รากษส เทพ คนธรรพ์ และมนุษย์ ตลอดจนกลุ่มฤๅษีก็ล้วนพึ่งพิงต้นไม้ทั้งหลาย
13.93.30
पुष्पिताः फलवन्तश्च तर्पयन्तीह मानवान् ।
वृक्षदं पुत्रवद्वृक्षास्तारयन्ति परत्र तु ॥ १३.९३.३० ॥
ต้นไม้ที่ออกดอกและให้ผล ย่อมให้ความอิ่มเอิบแก่มนุษย์ในโลกนี้ และต้นไม้ย่อมช่วยผู้ปลูกให้พ้นทุกข์ในโลกหน้า ราวกับเขาเป็นบุตรของตน
13.93.31
तस्मात्तटाके सद्वृक्षा रोप्याः श्रेयोर्थिना सदा ।
पुत्रवत्परिपाल्याश्च पुत्रास्ते धर्मतः स्मृताः ॥ १३.९३.३१ ॥
เพราะฉะนั้น ผู้ที่ปรารถนาความเจริญ ควรปลูกต้นไม้ที่ดีไว้ริมสระน้ำเสมอ และดูแลต้นไม้เหล่านั้นราวกับเป็นบุตร เพราะตามธรรมแล้ว ต้นไม้เหล่านั้นถือเป็นบุตร
13.93.32
तटाककृद्वृक्षरोपी इष्टयज्ञश्च यो द्विजः ।
एते स्वर्गे महीयन्ते ये चान्ये सत्यवादिनः ॥ १३.९३.३२ ॥
ชายสองเกิดผู้ขุดสระน้ำ ปลูกต้นไม้ และประกอบยัญพิธีที่ตนปรารถนา รวมทั้งผู้อื่นที่พูดความจริง ย่อมได้รับการยกย่องในสวรรค์
13.93.33
तस्मात्तटाकं कुर्वीत आरामांश्चैव रोपयेत् ।
यजेच्च विविधैर्यज्ञैः सत्यं च सततं वदेत् ॥ १३.९३.३३ ॥
เพราะฉะนั้น ควรขุดสระน้ำ และปลูกสวนไว้ด้วย ควรบูชาด้วยยัญพิธีต่างๆ และพูดความจริงอยู่เสมอ