ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.93.1
आरामाणां तटाकानां यत्फलं कुरुपुङ्गव ।
तदहं श्रोतुमिच्छामि त्वत्तोऽद्य भरतर्षभ ॥ १३.९३.१ ॥
ହେ କୁରୁପୁଙ୍ଗବ, ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ପୁଷ୍କରିଣୀର ଯେଉଁ ଫଳ, ତାହା ଆଜି ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।
13.93.2
सुप्रदर्शा बलवती चित्रा धातुविभूषिता ।
उपेता सर्वभूतैश्च श्रेष्ठा भूमिरिहोच्यते ॥ १३.९३.२ ॥
ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର, ବଳବତୀ, ବିଚିତ୍ରା, ଧାତୁରେ ଅଳଙ୍କୃତା, ସର୍ବଭୂତଯୁକ୍ତା ଭୂମି ଏଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
13.93.3
तस्याः क्षेत्रविशेषाश्च तटाकानां च बन्धनम् ।
औदकानि च सर्वाणि प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वशः ॥ १३.९३.३ ॥
ସେହି ଭୂମିର ବିଶେଷ କ୍ଷେତ୍ର, ପୁଷ୍କରିଣୀ ନିର୍ମାଣ ଓ ଜଳ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସବୁ କଥା ମୁଁ କ୍ରମରେ କହିବି।
13.93.4
तटाकानां च वक्ष्यामि कृतानां चापि ये गुणाः ।
त्रिषु लोकेषु सर्वत्र पूजनीयस्तटाकवान् ॥ १३.९३.४ ॥
ପୁଷ୍କରିଣୀର ଗୁଣ ଓ ତାହା ନିର୍ମାଣର ପୁଣ୍ୟଗୁଣ ମୁଁ କହିବି। ତ୍ରିଲୋକରେ ସର୍ବତ୍ର ପୁଷ୍କରିଣୀଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପୂଜନୀୟ।
13.93.5
अथवा मित्रसदनं मैत्रं मित्रविवर्धनम् ।
कीर्तिसंजननं श्रेष्ठं तटाकानां निवेशनम् ॥ १३.९३.५ ॥
ଅଥବା ପୁଷ୍କରିଣୀ ସ୍ଥାପନ ମିତ୍ରଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ମୈତ୍ରୀ ବଢ଼ାଉଥିବା, କୀର୍ତ୍ତି ଜନ୍ମାଉଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ।
13.93.6
धर्मस्यार्थस्य कामस्य फलमाहुर्मनीषिणः ।
तटाकसुकृतं देशे क्षेत्रमेकं महाश्रयम् ॥ १३.९३.६ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, ପୁଷ୍କରିଣୀର ପୁଣ୍ୟ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମର ଫଳ; ଦେଶରେ ତାହା ଏକ ମହା ଆଶ୍ରୟ କ୍ଷେତ୍ର।
13.93.7
चतुर्विधानां भूतानां तटाकमुपलक्षयेत् ।
तटाकानि च सर्वाणि दिशन्ति श्रियमुत्तमाम् ॥ १३.९३.७ ॥
ଚାରି ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ପୋଖରୀକୁ ଆଶ୍ରୟ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍। ସମସ୍ତ ପୋଖରୀ ଉତ୍ତମ ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରେ।
13.93.8
देवा मनुष्यगन्धर्वाः पितरोरगराक्षसाः ।
स्थावराणि च भूतानि संश्रयन्ति जलाशयम् ॥ १३.९३.८ ॥
ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିତୃ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ସ୍ଥାବର ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଜଳାଶୟର ଆଶ୍ରୟ ନିଅନ୍ତି।
13.93.9
तस्मात्तांस्ते प्रवक्ष्यामि तटाके ये गुणाः स्मृताः ।
या च तत्र फलावाप्तिर्ऋषिभिः समुदाहृताः ॥ १३.९३.९ ॥
ତେଣୁ ପୋଖରୀରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଥିବା ଗୁଣ ଏବଂ ଋଷିମାନେ କହିଥିବା ଫଳପ୍ରାପ୍ତି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
13.93.10
वर्षाकाले तटाके तु सलिलं यस्य तिष्ठति ।
अग्निहोत्रफलं तस्य फलमाहुर्मनीषिणः ॥ १३.९३.१० ॥
ବର୍ଷାଋତୁରେ ଯାହାର ପୋଖରୀରେ ଜଳ ରହେ, ତାହାକୁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କୁହନ୍ତି।
13.93.11
शरत्काले तु सलिलं तटाके यस्य तिष्ठति ।
गोसहस्रस्य स प्रेत्य लभते फलमुत्तमम् ॥ १३.९३.११ ॥
ଶରତ୍ଋତୁରେ ଯାହାର ପୋଖରୀରେ ଜଳ ରହେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ହଜାର ଗାଭୀ ଦାନର ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ।
13.93.12
हेमन्तकाले सलिलं तटाके यस्य तिष्ठति ।
स वै बहुसुवर्णस्य यज्ञस्य लभते फलम् ॥ १३.९३.१२ ॥
ହେମନ୍ତଋତୁରେ ଯାହାର ପୋଖରୀରେ ଜଳ ରହେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବହୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନଯୁକ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
13.93.13
यस्य वै शैशिरे काले तटाके सलिलं भवेत् ।
तस्याग्निष्टोमयज्ञस्य फलमाहुर्मनीषिणः ॥ १३.९३.१३ ॥
ଯାହାର ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ଶୀତ ଋତୁରେ ଜଳ ରହେ, ତାହାକୁ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କୁହନ୍ତି।
13.93.14
तटाकं सुकृतं यस्य वसन्ते तु महाश्रयम् ।
अतिरात्रस्य यज्ञस्य फलं स समुपाश्नुते ॥ १३.९३.१४ ॥
ବସନ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ମହା ଆଶ୍ରୟ ହେଉଥିବା ସୁନିର୍ମିତ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଯାହାର, ସେ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
13.93.15
निदाघकाले पानीयं तटाके यस्य तिष्ठति ।
वाजिमेधफलं तस्य फलं वै मुनयो विदुः ॥ १३.९३.१५ ॥
ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଯାହାର ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ପାନୀୟ ଜଳ ରହେ, ତାହାକୁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି ମୁନିମାନେ ଜାଣନ୍ତି।
13.93.16
स कुलं तारयेत्सर्वं यस्य खाते जलाशये ।
गावः पिबन्ति सलिलं साधवश्च नराः सदा ॥ १३.९३.१६ ॥
ଯାହାର ଖୋଳା ଜଳାଶୟରୁ ଗାଈ, ସାଧୁ ଓ ମଣିଷ ସଦା ଜଳ ପିଅନ୍ତି, ସେ ନିଜ ସମସ୍ତ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
13.93.17
तटाके यस्य गावस्तु पिबन्ति तृषिता जलम् ।
मृगपक्षिमनुष्याश्च सोऽश्वमेधफलं लभेत ॥ १३.९३.१७ ॥
ଯାହାର ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ତୃଷିତ ଗାଈ, ମୃଗ, ପକ୍ଷୀ ଓ ମଣିଷ ଜଳ ପିଅନ୍ତି, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ପାଉ।
13.93.18
यत्पिबन्ति जलं तत्र स्नायन्ते विश्रमन्ति च ।
तटाके यस्य तत्सर्वं प्रेत्यानन्त्याय कल्पते ॥ १३.९३.१८ ॥
ସେଠାରେ ଜଳ ପିଅନ୍ତି, ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ବିଶ୍ରାମ ନିଅନ୍ତି; ଯାହାର ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ଏସବୁ ହୁଏ, ସେସବୁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅନନ୍ତ ଫଳର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।
13.93.19
दुर्लभं सलिलं तात विशेषेण परत्र वै ।
पानीयस्य प्रदानेन प्रीतिर्भवति शाश्वती ॥ १३.९३.१९ ॥
ହେ ବତ୍ସ, ଜଳ ଦୁର୍ଲଭ; ବିଶେଷତଃ ପରଲୋକରେ। ପାନୀୟ ଜଳ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଶାଶ୍ୱତ ତୃପ୍ତି ହୁଏ।
13.93.20
तिलान्ददत पानीयं दीपान्ददत जागृत ।
ज्ञातिभिः सह मोदध्वमेतत्प्रेत्य सुदुर्लभम् ॥ १३.९३.२० ॥
ତିଳ ଦିଅ, ଜଳ ଦିଅ, ଦୀପ ଦିଅ; ଜାଗ୍ରତ ରୁହ। ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କର; ପରଲୋକରେ ଏହା ଅତି ଦୁର୍ଲଭ।
13.93.21
सर्वदानैर्गुरुतरं सर्वदानैर्विशिष्यते ।
पानीयं नरशार्दूल तस्माद्दातव्यमेव हि ॥ १३.९३.२१ ॥
ହେ ନରଶାର୍ଦୂଳ, ପାନୀୟ ଜଳ ସମସ୍ତ ଦାନଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସମସ୍ତ ଦାନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ତେଣୁ ଜଳ ଅବଶ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
13.93.22
एवमेतत्तटाकस्य कीर्तितं फलमुत्तमम् ।
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि वृक्षाणामवरोपणम् ॥ १३.९३.२२ ॥
ଏହିପରି ପୋଖରୀର ଉତ୍ତମ ଫଳ କୁହାଯାଇଛି। ଏବେଠାରୁ ମୁଁ ବୃକ୍ଷରୋପଣ ବିଷୟରେ କହିବି।
13.93.23
स्थावराणां च भूतानां जातयः षट् प्रकीर्तिताः ।
वृक्षगुल्मलतावल्ल्यस्त्वक्सारास्तृणजातयः ॥ १३.९३.२३ ॥
ସ୍ଥାବର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଛଅ ଜାତି କୁହାଯାଇଛି: ବୃକ୍ଷ, ଗୁଲ୍ମ, ଲତା, ବଲ୍ଲୀ, ତ୍ଵକ୍ସାର ଏବଂ ତୃଣ ଜାତି।
13.93.24
एता जात्यस्तु वृक्षाणां तेषां रोपे गुणास्त्विमे ।
कीर्तिश्च मानुषे लोके प्रेत्य चैव फलं शुभम् ॥ १३.९३.२४ ॥
ଏଗୁଡ଼ିକ ବୃକ୍ଷର ଜାତି; ସେଗୁଡ଼ିକ ରୋପଣର ଏହି ଗୁଣ: ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ କୀର୍ତ୍ତି ଏବଂ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଫଳ।
13.93.25
लभते नाम लोके च पितृभिश्च महीयते ।
देवलोके गतस्यापि नाम तस्य न नश्यति ॥ १३.९३.२५ ॥
ସେ ଜଗତରେ ନାମ ପାଏ ଏବଂ ପିତୃଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଦେବଲୋକକୁ ଗଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ନାମ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
13.93.26
अतीतानागते चोभे पितृवंशं च भारत ।
तारयेद्वृक्षरोपी च तस्माद्वृक्षांश्च रोपयेत् ॥ १३.९३.२६ ॥
ହେ ଭାରତ, ବୃକ୍ଷ ରୋପଣକାରୀ ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଉଭୟ ପିତୃବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ଅତଏବ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.93.27
तस्य पुत्रा भवन्त्येते पादपा नात्र संशयः ।
परलोकगतः स्वर्गं लोकांश्चाप्नोति सोऽव्ययान् ॥ १३.९३.२७ ॥
ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହି ବୃକ୍ଷଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ତାହାର ପୁତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ପରଲୋକ ଯାଇଥିବା ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅବ୍ୟୟ ଲୋକସମୂହ ପାଏ।
13.93.28
पुष्णैः सुरगणान्वृक्षाः फलैश्चापि तथा पितॄन् ।
धायया चातिथिं तात पूजयन्ति महीरुहः ॥ १३.९३.२८ ॥
ହେ ତାତ, ବୃକ୍ଷସମୂହ ନିଜ ପୁଷ୍ପରେ ଦେବଗଣଙ୍କୁ, ଫଳରେ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଏବଂ ଛାୟାରେ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
13.93.29
किन्नरोरगरक्षांसि देवगन्धर्वमानवाः ।
तथा ऋषिगणाश्चैव संश्रयन्ति महीरुहान् ॥ १३.९३.२९ ॥
କିନ୍ନର, ଉରଗ, ରାକ୍ଷସ, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ସେହିପରି ଋଷିଗଣ ମଧ୍ୟ ବୃକ୍ଷର ଆଶ୍ରୟ ନିଅନ୍ତି।
13.93.30
पुष्पिताः फलवन्तश्च तर्पयन्तीह मानवान् ।
वृक्षदं पुत्रवद्वृक्षास्तारयन्ति परत्र तु ॥ १३.९३.३० ॥
ପୁଷ୍ପିତ ଓ ଫଳବନ୍ତ ବୃକ୍ଷ ଏଠାରେ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରନ୍ତି। ବୃକ୍ଷ ରୋପଣକାରୀକୁ ସେମାନେ ପୁତ୍ର ପରି ପରଲୋକରେ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।
13.93.31
तस्मात्तटाके सद्वृक्षा रोप्याः श्रेयोर्थिना सदा ।
पुत्रवत्परिपाल्याश्च पुत्रास्ते धर्मतः स्मृताः ॥ १३.९३.३१ ॥
ଅତଏବ ମଙ୍ଗଳ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି ସର୍ବଦା ପୋଖରୀ କୂଳରେ ଉତ୍ତମ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରିବା ଉଚିତ; ପୁତ୍ରଙ୍କ ପରି ସେମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ସେମାନେ ପୁତ୍ର ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
13.93.32
तटाककृद्वृक्षरोपी इष्टयज्ञश्च यो द्विजः ।
एते स्वर्गे महीयन्ते ये चान्ये सत्यवादिनः ॥ १३.९३.३२ ॥
ପୋଖରୀ ଖୋଳୁଥିବା, ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରୁଥିବା, ଇଷ୍ଟଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସତ୍ୟବାଦୀମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
13.93.33
तस्मात्तटाकं कुर्वीत आरामांश्चैव रोपयेत् ।
यजेच्च विविधैर्यज्ञैः सत्यं च सततं वदेत् ॥ १३.९३.३३ ॥
ଅତଏବ ପୋଖରୀ ଖୋଳିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ ରୋପଣ କରିବା ଉଚିତ; ବିବିଧ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜନ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ସର୍ବଦା ସତ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ।