Mahābhārata · Adhyāya 13.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.96.1
दानं यज्ञः क्रिया चेह किंस्वित्प्रेत्य महाफलम् ।
कस्य ज्यायः फलं प्रोक्तं कीदृशेभ्यः कथं कदा ॥ १३.९६.१ ॥
Aquí, de la dádiva, el sacrificio y el acto ritual, ¿cuál produce gran fruto después de la muerte? ¿El fruto de quién se declara mayor, a qué tipo de personas, cómo y cuándo?
13.96.2
एतदिच्छामि विज्ञातुं याथातथ्येनि भारत ।
विद्वञ्जिज्ञासमानाय दानधर्मान्प्रचक्ष्व मे ॥ १३.९६.२ ॥
Oh Bhārata, deseo saberlo tal como es en verdad. Oh sabio, a mí, que deseo saber, explícame los deberes de la dádiva.
13.96.3
अन्तर्वेद्यां च यद्दत्तं श्रद्धया चानृशंस्यतः ।
किंस्विन्नैःश्रेयसं तात तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.९६.३ ॥
Lo que se da dentro del recinto del sacrificio con fe y bondad, ¿qué conduce al supremo bien? Dímelo, querido abuelo.
13.96.4
रौद्रं कर्म क्षत्रियस्य सततं तात वर्तते ।
नास्य वैतानिकफलं विना दानं सुपावनम् ॥ १३.९६.४ ॥
Querido, la acción del guerrero es siempre feroz. Sin la dádiva, que es muy purificadora, no obtiene el fruto del fuego sacrificial.
13.96.5
न तु पापकृतां राज्ञां याजका द्विजसत्तमाः ।
धने सत्यप्रदातॄणां प्रतिगृह्णन्ति साधवः ॥ १३.९६.५ ॥
Pero los sacerdotes de los reyes que obran el mal no son los mejores de los nacidos dos veces. Los buenos aceptan solo de quienes dan riquezas con verdad.
13.96.6
प्रतिगृह्णन्ति न तु चेद्यद्रोषादाप्तदक्षिणैः ।
एतस्मात्कारणाद्यज्ञैर्यजेद्राजाऽऽप्तदक्षिणैः ॥ १३.९६.६ ॥
Si se da con ira, no aceptan la dakṣiṇā. Por esta razón el rey debe sacrificar con ofrendas y honorarios adecuados.
13.96.7
अथ चेत्प्रतिगृह्णीयुर्दद्यादहरहर्नृपः ।
श्रद्धामास्थाय परमां पावनं ह्येतुदुत्तमम् ॥ १३.९६.७ ॥
Si ellos aceptan, el rey debe dar cada día, sosteniendo la suprema fe; en verdad, este es el acto purificador más elevado.
13.96.8
ब्राह्मणांस्तर्पयन्द्रव्यैः स वै यज्ञोऽनुपद्रवः ।
मैत्रान्साधून्वेदविदः शीलवृत्ततपोर्जितान् ॥ १३.९६.८ ॥
Aquel sacrificio en que los brahmanes son satisfechos con bienes es verdaderamente libre de daño; los amistosos, buenos, conocedores de los Vedas, ganados por el carácter, la conducta y la austeridad.
13.96.9
यत्ते ते न करिष्यन्ति कृतं ते न भविष्यति ।
यज्ञान्साधय साधुभ्यः स्वाद्वन्नान्दक्षिणावतः ॥ १३.९६.९ ॥
Lo que ellos no hagan por ti no será hecho por ti; lleva a cabo los sacrificios para los buenos, con comida dulce y dakṣiṇā.
13.96.10
इष्टं दत्तं च मन्येथा आत्मानं दानकर्मणा ।
पूजयेथा यायजूकांस्तवाप्यंशो भवेद्यथा ॥ १३.९६.१० ॥
Por el acto de dar, considérate uno que ha sacrificado y dado; honra a quienes ofrecen sacrificios, para que también te corresponda una parte.
13.96.11
विद्वद्भ्यः सम्प्रदानेन तत्राप्यंशोऽस्य पूजया ।
यज्वभ्यश्चाथ विद्वद्भ्यो दत्त्वा लोकं प्रदापयेत्।
प्रदद्याज्ज्ञानदातॄणां ज्ञानदानांशभाग्यभवेत् ॥ १३.९६.११ ॥
Mediante la donación a los sabios y su honra, también hay allí una parte; dando a los sacrificadores y a los sabios, que se haga dar el mundo; se debe dar a los dadores de conocimiento, y ser partícipe del don del conocimiento.
13.96.12
प्रजावतो भरेथाश्च ब्राह्मणान्बहुभारिणः ।
प्रजावांस्तेन भवति यथा जनयिता तथा ॥ १३.९६.१२ ॥
Sostén a los brahmanes que tienen hijos y cargan con muchas cargas; por ello el hombre se vuelve con descendencia, como lo es el progenitor.
13.96.13
यावतः साधुधर्मान्वै सन्तः संवर्धयन्त्युत ।
सर्वस्वैश्चापि भर्तव्या नरा ये बहुकारिणः ॥ १३.९६.१३ ॥
Cuantos deberes virtuosos fomentan los sabios, y los hombres que realizan muchas obras deben ser sustentados con toda la propia riqueza.
13.96.14
समृद्धः सम्प्रयच्छ त्वं ब्राह्म्णेभ्यो युधिष्ठिर ।
धेनूरनडुहोऽन्नानि च्छत्रं वासांस्युपानहौ ॥ १३.९६.१४ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, tú eres próspero; da con generosidad a los brahmanes vacas, bueyes, alimentos, sombrillas, vestidos y sandalias.
13.96.15
आज्यानि यजमानेभ्यस्तथाऽन्नानि च भारत ।
अश्ववन्ति च यानानि वेश्मानि शयनानि च ॥ १३.९६.१५ ॥
Oh descendiente de Bharata, da a los que sacrifican mantequilla clarificada y alimentos, y también carros con caballos, casas y lechos.
13.96.16
एते देयाः पुष्टिमद्भिर्लघूपायाश्च भारत ।
अजुगुप्सांश्च विज्ञाय ब्राह्मणान्वृत्तिकर्शितान् ॥ १३.९६.१६ ॥
Oh descendiente de Bharata, estas cosas deben darlas los prósperos, y también hay medios sencillos; reconociendo a los brahmanes consumidos por la falta de sustento, a quienes no hay que despreciar, hay que ayudarlos.
13.96.17
उपच्छन्नं प्रकाशं वा वृत्त्या तान्प्रतिपालय ।
राजसूयाश्वमेधाभ्यां श्रेयस्तत्क्षत्रियान्प्रति ॥ १३.९६.१७ ॥
Ya sea en secreto o abiertamente, susténtalos con medios de vida; para los kṣatriyas eso es mejor incluso que los sacrificios Rājasūya y Aśvamedha.
13.96.18
एवं पापैर्विनिर्मुक्तस्त्वं पूतः स्वर्गमाप्स्यसि ।
सञ्चयित्वा पुनः कोशं यद्राष्ट्रं पालयिष्यसि ॥ १३.९६.१८ ॥
Así, libre de pecados y purificado, alcanzarás el cielo; y reuniendo de nuevo el tesoro, protegerás el reino.
13.96.19
तेन त्वं ब्रह्मभूयत्वमवाप्स्यसि धनानि च ।
आत्मनश्च परेषां च वृत्तिं संरक्ष भारत ॥ १३.९६.१९ ॥
Por ello alcanzarás el estado de Brahman y la riqueza. Oh Bhārata, protege el sustento de ti mismo y de los demás.
13.96.20
पुत्रवच्चापि भृत्यान्स्वान्प्रजाश्च परिपालय ।
योगः क्षेमश्च ते नित्यं ब्राह्मणेष्वस्तु भारत ॥ १३.९६.२० ॥
Protege también a tus siervos y a tus súbditos como a hijos. Oh Bhārata, que tu bienestar y seguridad estén siempre en manos de los brahmanes.
13.96.21
तदर्थं जीवितं तेऽस्तु मा तेभ्योऽप्रतिपालनम् ।
अनर्थो ब्राह्मणस्यैष यद्वित्तनिचयो महान् ॥ १३.९६.२१ ॥
Que tu vida sea para ese fin, y que no falte la protección de ellos. Para un brahmán, esta es una gran desgracia: la acumulación de grandes riquezas.
13.96.22
क्षिया ह्यभीक्ष्णं संवासो दर्पयेत्सम्प्रमोहयेत् ।
ब्राह्मणेषु प्रमूढेषु धर्मो विप्रणशेद्धुवम्।
धर्मप्रणाशे भूतानामभावः स्यान्न संशयः ॥ १३.९६.२२ ॥
Por la asociación constante se consume y engendra soberbia y gran confusión. Cuando los brahmanes se confunden, el dharma ciertamente perecerá. Con la destrucción del dharma, los seres dejarán de existir; no hay duda.
13.96.23
यो रक्षिभ्यः सम्प्रदाय राजा राष्ट्रं विलुम्पति ।
यज्ञे राष्ट्राद्धनं तस्मादानयध्वमिति ब्रुवन् ॥ १३.९६.२३ ॥
El rey que, habiéndolo confiado a los guardianes, saquea el reino diciendo: 'Traed riqueza del reino para el sacrificio'—
13.96.24
यच्चादाय तदाज्ञप्तं भीतं दत्तं सुदारुणम् ।
यजेद्राजा न तं यज्ञं प्रशंसन्त्यस्य साधवः ॥ १३.९६.२४ ॥
Y el rey que realiza un sacrificio con riqueza entregada por temor y tomada bajo el mandato más cruel: los buenos no alaban ese sacrificio suyo.
13.96.25
अपीडिताः सुसंवृद्धा ये ददत्यनुकूलतः ।
तादृशेनाप्युपायेन यष्टव्यं नोद्यमाहृतैः ॥ १३.९६.२५ ॥
Quienes, sin estar oprimidos y bien prósperos, dan de buen grado, con tales medios debe realizarse el sacrificio, no con lo acumulado por el esfuerzo.
13.96.26
यदा परिनिषिच्येत निहितो वै यथाविधि ।
तदा राजा महायज्ञैर्यजेत बहुदक्षिणैः ॥ १३.९६.२६ ॥
Cuando (lo recogido) ha sido colocado según la regla y bien establecido, entonces el rey debe sacrificar con grandes sacrificios de abundantes ofrendas.
13.96.27
वृद्धबालधनं रक्ष्यमन्धस्य कृपणस्य च ।
न खातपूर्वं कुर्वीत न रुदन्तीधनं हरेत् ॥ १३.९६.२७ ॥
La riqueza de los ancianos y de los niños, del ciego y del pobre, debe ser protegida; no debe excavarse lo que fue excavado antes, ni tomarse la riqueza de quien llora.
13.96.28
हृतं कृपणवित्तं हि राष्ट्रं हन्ति नृप श्रियम् ।
दद्याच्च महतो भोगान्क्षुद्भयं प्रणुदेत्सताम् ॥ १३.९६.२८ ॥
Oh rey, la riqueza arrebatada al pobre destruye el reino y su prosperidad. Se deben conceder grandes disfrutes y alejar el temor al hambre de los justos.
13.96.29
येषां स्वादूनि भोज्यानि समवेक्ष्यन्ति बालकाः ।
नाश्नन्ति विधिवत्तानि किन्नु पापतरं ततः ॥ १३.९६.२९ ॥
Aquellos cuya comida deliciosa los niños contemplan con anhelo, mientras ellos no la comen según la regla — ¿qué pecado podría ser mayor que ese?
13.96.30
यदि ते तादृशो राष्ट्रे विद्वान्त्सीदेत्क्षुधा द्विजः ।
भ्रूणहत्यां च गच्छेथाः कृत्वा पापमिवोत्तमम् ॥ १३.९६.३० ॥
Si en tu reino un brahmán tan sabio sufre de hambre, incurrirías en el pecado de matar un embrión, el más grande de los pecados.
13.96.31
धिक्तस्य जीवितं राज्ञो राष्ट्रे यस्यावसीदति ।
द्विजोऽन्यो वा मनुष्योपि शिबिराह वचो यथा ॥ १३.९६.३१ ॥
Maldita sea la vida de aquel rey en cuyo reino un brahmán o cualquier otro hombre languidece, como dijo Śibi.
13.96.32
यस्य स्म विषये राज्ञः स्नातकः सीदति क्षुधा ।
अवृद्धिमेति तद्राष्ट्रं विन्दते सह राजकम् ॥ १३.९६.३२ ॥
En cuyo reino un graduado védico sufre de hambre, ese reino decae y encuentra la ruina junto con la casa real.
13.96.33
क्रोशन्त्यो यस्य वै राष्ट्राद्ध्रियन्ते तरसा स्त्रियः ।
क्रोशतां पतिपुत्राणां मृतोऽसौ न च जीवति ॥ १३.९६.३३ ॥
Aquel rey de cuyo reino las mujeres son arrebatadas por la fuerza mientras gritan, y sus esposos e hijos lloran, ese rey está muerto y no vive.
13.96.34
अरक्षितारं हर्तारं विलोप्तारमनायकम् ।
तं वै राजकलिं हन्युः प्रजाः सन्नह्य निर्घृणं ॥ १३.९६.३४ ॥
Los súbditos, revestidos de armadura y sin piedad, deben matar a aquel Kali real que no protege, es ladrón y saqueador, y carece de jefe.
13.96.35
अहं वो रक्षितेत्युक्त्वा यो न रक्षति भूमिपः ।
स संहत्य निहन्तव्यः श्वेव सोन्माद आतुरः ॥ १३.९६.३५ ॥
El soberano que dice «yo soy vuestro protector» pero no protege debe ser abatido por todos a una, como a un perro enloquecido y enfermo.
13.96.36
पापं कुर्वन्ति यत्किञ्चित्प्रजा राज्ञा ह्यरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य पापस्य राजा विन्दति भारत ॥ १३.९६.३६ ॥
Cualquier pecado que cometan los súbditos cuando el rey no los protege, oh Bhārata, el rey obtiene una cuarta parte de ese pecado.
13.96.37
अथाहुः सर्वमेवैति भूयोऽर्धमिति निश्चयः ।
चतुर्थं मतमस्माकं मनोः श्रुत्वानुशासनम् ॥ १३.९६.३७ ॥
Entonces dicen que todo vuelve de nuevo como una mitad; esa es la certeza. Pero, habiendo oído la enseñanza de Manu, nuestra opinión es la cuarta parte.
13.96.38
शुभं वा यच्च कुर्वन्ति प्रजा राज्ञा सुरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य पुण्यस्य राजा चाप्नोति भारत ॥ १३.९६.३८ ॥
Cualquier buena acción que realicen los súbditos, bien protegidos por el rey, oh Bhārata, de ese mérito el rey obtiene la cuarta parte.
13.96.39
जीवन्तं त्वानुजीवन्तु प्रजाः सर्वा युधिष्ठिर ।
पर्जन्यमिव भूतानि महाद्रुममिवाण्डजाः ॥ १३.९६.३९ ॥
Que todos los súbditos vivan del rey vivo, oh Yudhiṣṭhira, como los seres vivos viven de la nube de lluvia y las aves de un gran árbol.
13.96.40
कुबेरमिव रक्षांसि शतक्रतुमिवामराः ।
ज्ञातयस्त्वाऽनुजीवन्तु सुहृदश्च परन्तप ॥ १३.९६.४० ॥
Como los rākṣasas viven de Kubera y los inmortales de Śatakratu, así tus parientes y amigos vivan de ti, oh abrasador de enemigos.