ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.96.1
दानं यज्ञः क्रिया चेह किंस्वित्प्रेत्य महाफलम् ।
कस्य ज्यायः फलं प्रोक्तं कीदृशेभ्यः कथं कदा ॥ १३.९६.१ ॥
ଏଠାରେ ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, କ୍ରିୟା — ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କେଉଁଟି ମହାଫଳ ଦିଏ? କାହାର ଫଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁହାଯାଇଛି, କେଉଁ ପ୍ରକାର ଲୋକଙ୍କୁ, କେମିତି ଓ କେବେ?
13.96.2
एतदिच्छामि विज्ञातुं याथातथ्येनि भारत ।
विद्वञ्जिज्ञासमानाय दानधर्मान्प्रचक्ष्व मे ॥ १३.९६.२ ॥
ହେ ଭାରତ, ଏହାକୁ ଯଥାର୍ଥରେ ଜାଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମୋତେ ଦାନଧର୍ମ ବୁଝାନ୍ତୁ।
13.96.3
अन्तर्वेद्यां च यद्दत्तं श्रद्धया चानृशंस्यतः ।
किंस्विन्नैःश्रेयसं तात तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.९६.३ ॥
ଯଜ୍ଞବେଦି ଭିତରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଦୟାରେ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ତାହା କି ପରମ କଲ୍ୟାଣ ଦିଏ? ହେ ତାତ, ହେ ପିତାମହ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
13.96.4
रौद्रं कर्म क्षत्रियस्य सततं तात वर्तते ।
नास्य वैतानिकफलं विना दानं सुपावनम् ॥ १३.९६.४ ॥
ହେ ତାତ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ କର୍ମ ସର୍ବଦା ଉଗ୍ର ଥାଏ। ଅତି ପବିତ୍ର ଦାନ ବିନା ତାହାକୁ ବୈତାନିକ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ।
13.96.5
न तु पापकृतां राज्ञां याजका द्विजसत्तमाः ।
धने सत्यप्रदातॄणां प्रतिगृह्णन्ति साधवः ॥ १३.९६.५ ॥
କିନ୍ତୁ ପାପକର୍ମା ରାଜାମାନଙ୍କର ଯାଜକମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ନୁହଁନ୍ତି। ସତ୍ୟରେ ଧନ ଦେଉଥିବା ଦାତାମାନଙ୍କଠାରୁ ହିଁ ସାଧୁମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
13.96.6
प्रतिगृह्णन्ति न तु चेद्यद्रोषादाप्तदक्षिणैः ।
एतस्मात्कारणाद्यज्ञैर्यजेद्राजाऽऽप्तदक्षिणैः ॥ १३.९६.६ ॥
କ୍ରୋଧରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଆଗଲେ ସେମାନେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ରାଜା ଉଚିତ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ।
13.96.7
अथ चेत्प्रतिगृह्णीयुर्दद्यादहरहर्नृपः ।
श्रद्धामास्थाय परमां पावनं ह्येतुदुत्तमम् ॥ १३.९६.७ ॥
ଯଦି ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ରାଜା ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପ୍ରତିଦିନ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ହିଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପାବନ କର୍ମ।
13.96.8
ब्राह्मणांस्तर्पयन्द्रव्यैः स वै यज्ञोऽनुपद्रवः ।
मैत्रान्साधून्वेदविदः शीलवृत्ततपोर्जितान् ॥ १३.९६.८ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ତୃପ୍ତ କରିବା ସେହି ଯଜ୍ଞ ପ୍ରକୃତରେ ନିର୍ବିଘ୍ନ; ମିତ୍ର, ସାଧୁ, ବେଦଜ୍ଞ, ଶୀଳ-ବୃତ୍ତ-ତପସ୍ୟାରେ ଅର୍ଜିତ।
13.96.9
यत्ते ते न करिष्यन्ति कृतं ते न भविष्यति ।
यज्ञान्साधय साधुभ्यः स्वाद्वन्नान्दक्षिणावतः ॥ १३.९६.९ ॥
ସେମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ଯାହା କରିବେ ନାହିଁ, ତାହା ତୁମ ଦ୍ୱାରା କୃତ ହେବ ନାହିଁ; ସାଧୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ସିଦ୍ଧ କର, ମିଠା ଅନ୍ନ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ସହ।
13.96.10
इष्टं दत्तं च मन्येथा आत्मानं दानकर्मणा ।
पूजयेथा यायजूकांस्तवाप्यंशो भवेद्यथा ॥ १३.९६.१० ॥
ଦାନକର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ କରିଥିବା ବୋଲି ମନେ କର; ଯଜ୍ଞକାରୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର, ଯେପରି ତାହାର ଅଂଶ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ମିଳେ।
13.96.11
विद्वद्भ्यः सम्प्रदानेन तत्राप्यंशोऽस्य पूजया ।
यज्वभ्यश्चाथ विद्वद्भ्यो दत्त्वा लोकं प्रदापयेत्।
प्रदद्याज्ज्ञानदातॄणां ज्ञानदानांशभाग्यभवेत् ॥ १३.९६.११ ॥
ବିଦ୍ବାନମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଓ ସମ୍ମାନ ଦ୍ୱାରା ତାହାଠାରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଅଂଶ ଅଛି; ଯଜ୍ଞକାରୀ ଓ ବିଦ୍ବାନମାନଙ୍କୁ ଦେଇ ଲୋକକୁ ଦାନ କରାଇବ; ଜ୍ଞାନଦାତାମାନଙ୍କୁ ଦେବ, ଜ୍ଞାନଦାନର ଅଂଶର ଭାଗୀ ହେବ।
13.96.12
प्रजावतो भरेथाश्च ब्राह्मणान्बहुभारिणः ।
प्रजावांस्तेन भवति यथा जनयिता तथा ॥ १३.९६.१२ ॥
ସନ୍ତାନବାନ୍ ଓ ବହୁ ଭାର ବହନକାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କର; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସନ୍ତାନବାନ୍ ହୁଏ, ଜନକ ପରି।
13.96.13
यावतः साधुधर्मान्वै सन्तः संवर्धयन्त्युत ।
सर्वस्वैश्चापि भर्तव्या नरा ये बहुकारिणः ॥ १३.९६.१३ ॥
ସଜ୍ଜନମାନେ ଯେତେ ସାଧୁ ଧର୍ମ ବଢ଼ାଇଥା’ନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁ ବହୁକର୍ମୀ ମନୁଷ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସର୍ବସ୍ୱ ଦେଇ ପୋଷଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.96.14
समृद्धः सम्प्रयच्छ त्वं ब्राह्म्णेभ्यो युधिष्ठिर ।
धेनूरनडुहोऽन्नानि च्छत्रं वासांस्युपानहौ ॥ १३.९६.१४ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମେ ସମୃଦ୍ଧ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଗାଈ, ବଳଦ, ଅନ୍ନ, ଛତା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଜୋତା ଭଲଭାବେ ଦାନ କର।
13.96.15
आज्यानि यजमानेभ्यस्तथाऽन्नानि च भारत ।
अश्ववन्ति च यानानि वेश्मानि शयनानि च ॥ १३.९६.१५ ॥
ହେ ଭରତ, ଯଜମାନମାନଙ୍କୁ ଘିଅ ଓ ଅନ୍ନ ଦିଅ; ଅଶ୍ୱ ସହିତ ଯାନ, ଗୃହ ଓ ଶଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଦିଅ।
13.96.16
एते देयाः पुष्टिमद्भिर्लघूपायाश्च भारत ।
अजुगुप्सांश्च विज्ञाय ब्राह्मणान्वृत्तिकर्शितान् ॥ १३.९६.१६ ॥
ହେ ଭରତ, ସମୃଦ୍ଧମାନେ ଏସବୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସହଜ ଉପାୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଜୀବିକାର ଅଭାବରେ କୃଶ ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦନୀୟ ନ ଭାବି ଚିହ୍ନି ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
13.96.17
उपच्छन्नं प्रकाशं वा वृत्त्या तान्प्रतिपालय ।
राजसूयाश्वमेधाभ्यां श्रेयस्तत्क्षत्रियान्प्रति ॥ १३.९६.१७ ॥
ଗୋପନରେ କିମ୍ବା ପ୍ରକାଶ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବିକା ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କର; କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେୟସ୍କର।
13.96.18
एवं पापैर्विनिर्मुक्तस्त्वं पूतः स्वर्गमाप्स्यसि ।
सञ्चयित्वा पुनः कोशं यद्राष्ट्रं पालयिष्यसि ॥ १३.९६.१८ ॥
ଏହିପରି ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର ହୋଇ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବ; ପୁଣି କୋଷ ସଞ୍ଚୟ କରି ଯେଉଁ ରାଷ୍ଟ୍ର ଅଛି ତାହା ପାଳନ କରିବ।
13.96.19
तेन त्वं ब्रह्मभूयत्वमवाप्स्यसि धनानि च ।
आत्मनश्च परेषां च वृत्तिं संरक्ष भारत ॥ १३.९६.१९ ॥
ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମଭାବ ଓ ଧନ ଲାଭ କରିବ। ହେ ଭାରତ, ନିଜର ଓ ଅନ୍ୟର ଜୀବିକାକୁ ରକ୍ଷା କର।
13.96.20
पुत्रवच्चापि भृत्यान्स्वान्प्रजाश्च परिपालय ।
योगः क्षेमश्च ते नित्यं ब्राह्मणेष्वस्तु भारत ॥ १३.९६.२० ॥
ତୁମର ଭୃତ୍ୟ ଓ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ପରି ପାଳନ କର। ହେ ଭାରତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମର ଯୋଗକ୍ଷେମ ସର୍ବଦା ରହୁ।
13.96.21
तदर्थं जीवितं तेऽस्तु मा तेभ्योऽप्रतिपालनम् ।
अनर्थो ब्राह्मणस्यैष यद्वित्तनिचयो महान् ॥ १३.९६.२१ ॥
ସେଥିପାଇଁ ତୁମର ଜୀବନ ହେଉ; ସେମାନଙ୍କ ରକ୍ଷଣରେ ତ୍ରୁଟି ନ ହେଉ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଏହା ମହା ଅନର୍ଥ—ତାଙ୍କ ପାଖରେ ବିପୁଳ ଧନସଞ୍ଚୟ ଥିବା।
13.96.22
क्षिया ह्यभीक्ष्णं संवासो दर्पयेत्सम्प्रमोहयेत् ।
ब्राह्मणेषु प्रमूढेषु धर्मो विप्रणशेद्धुवम्।
धर्मप्रणाशे भूतानामभावः स्यान्न संशयः ॥ १३.९६.२२ ॥
ନିରନ୍ତର ସଂସର୍ଗରେ ତାହା କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ଦର୍ପ ଓ ମହାମୋହ ଜନ୍ମାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ଧର୍ମ ନିଶ୍ଚୟ ବିନଷ୍ଟ ହେବ। ଧର୍ମ ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିବ ନାହିଁ; ଏଥିରେ ସଂଶୟ ନାହିଁ।
13.96.23
यो रक्षिभ्यः सम्प्रदाय राजा राष्ट्रं विलुम्पति ।
यज्ञे राष्ट्राद्धनं तस्मादानयध्वमिति ब्रुवन् ॥ १३.९६.२३ ॥
ରକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରି, 'ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ରାଷ୍ଟ୍ରରୁ ଧନ ଆଣ' ବୋଲି କହି ରାଷ୍ଟ୍ର ଲୁଟିବା ରାଜା—
13.96.24
यच्चादाय तदाज्ञप्तं भीतं दत्तं सुदारुणम् ।
यजेद्राजा न तं यज्ञं प्रशंसन्त्यस्य साधवः ॥ १३.९६.२४ ॥
ଭୟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା, ଅତି କଠୋରତାରେ ଆଜ୍ଞା କରି ନିଆଯାଇଥିବା ଧନ ନେଇ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ରାଜାର ସେହି ଯଜ୍ଞକୁ ସାଧୁମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
13.96.25
अपीडिताः सुसंवृद्धा ये ददत्यनुकूलतः ।
तादृशेनाप्युपायेन यष्टव्यं नोद्यमाहृतैः ॥ १३.९६.२५ ॥
ଯେଉଁମାନେ ପୀଡ଼ିତ ନ ହୋଇ, ଭଲ ଭାବେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ, ଅନୁକୂଳତାରେ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେହି ଉପାୟରେ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ; ପରିଶ୍ରମରେ ସଂଗୃହୀତ ବସ୍ତୁରେ ନୁହେଁ।
13.96.26
यदा परिनिषिच्येत निहितो वै यथाविधि ।
तदा राजा महायज्ञैर्यजेत बहुदक्षिणैः ॥ १३.९६.२६ ॥
ଯେତେବେଳେ ବିଧି ଅନୁସାରେ ରଖାଯାଇ ଭଲ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ରାଜା ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ମହାଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ।
13.96.27
वृद्धबालधनं रक्ष्यमन्धस्य कृपणस्य च ।
न खातपूर्वं कुर्वीत न रुदन्तीधनं हरेत् ॥ १३.९६.२७ ॥
ବୃଦ୍ଧ, ଶିଶୁ, ଅନ୍ଧ ଓ ଦୀନର ଧନ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ପୂର୍ବରୁ ଖୋଳାଯାଇଥିବା (ଗୁପ୍ତ ଧନ) ଖୋଳିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାନ୍ଦୁଥିବା ଲୋକର ଧନ ହରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
13.96.28
हृतं कृपणवित्तं हि राष्ट्रं हन्ति नृप श्रियम् ।
दद्याच्च महतो भोगान्क्षुद्भयं प्रणुदेत्सताम् ॥ १३.९६.२८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଦୀନର ଧନ ହରଣ କଲେ ତାହା ରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ତାହାର ଶ୍ରୀକୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ମହାନ ଭୋଗ ଦେବା ଉଚିତ ଏବଂ ସାଧୁମାନଙ୍କର କ୍ଷୁଧାଭୟ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ।
13.96.29
येषां स्वादूनि भोज्यानि समवेक्ष्यन्ति बालकाः ।
नाश्नन्ति विधिवत्तानि किन्नु पापतरं ततः ॥ १३.९६.२९ ॥
ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଭୋଜନ ପିଲାମାନେ ଲୋଭରେ ଚାହିଁ ରହିଥିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ବିଧି ଅନୁସାରେ ତାହା ଖାଉ ନାହାଁନ୍ତି, ତାହାଠାରୁ ବଡ଼ ପାପ କ'ଣ ହୋଇପାରେ?
13.96.30
यदि ते तादृशो राष्ट्रे विद्वान्त्सीदेत्क्षुधा द्विजः ।
भ्रूणहत्यां च गच्छेथाः कृत्वा पापमिवोत्तमम् ॥ १३.९६.३० ॥
ତୁମ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଯଦି ସେପରି ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ ଦ୍ୱିଜ କ୍ଷୁଧାରେ କଷ୍ଟ ପାଏ, ତେବେ ତୁମେ ଭ୍ରୂଣହତ୍ୟା ପରି ମହାପାପ କରିଥିବା ପରି ହେବ।
13.96.31
धिक्तस्य जीवितं राज्ञो राष्ट्रे यस्यावसीदति ।
द्विजोऽन्यो वा मनुष्योपि शिबिराह वचो यथा ॥ १३.९६.३१ ॥
ଯେଉଁ ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ କୌଣସି ଦ୍ୱିଜ ବା ଅନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ, ସେହି ରାଜାଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଧିକ୍କାର; ଶିବି ଏହା କହିଥିଲେ।
13.96.32
यस्य स्म विषये राज्ञः स्नातकः सीदति क्षुधा ।
अवृद्धिमेति तद्राष्ट्रं विन्दते सह राजकम् ॥ १३.९६.३२ ॥
ଯେଉଁ ରାଜାଙ୍କ ଦେଶରେ ସ୍ନାତକ କ୍ଷୁଧାରେ କଷ୍ଟ ପାଏ, ସେହି ରାଷ୍ଟ୍ର କ୍ଷୀଣ ହୁଏ ଏବଂ ରାଜପରିବାର ସହିତ ବିନାଶ ପାଏ।
13.96.33
क्रोशन्त्यो यस्य वै राष्ट्राद्ध्रियन्ते तरसा स्त्रियः ।
क्रोशतां पतिपुत्राणां मृतोऽसौ न च जीवति ॥ १३.९६.३३ ॥
ଯେଉଁ ରାଜାଙ୍କ ରାଷ୍ଟ୍ରରୁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କାନ୍ଦିକାଟି ବଳପୂର୍ବକ ହରଣ ହୁଅନ୍ତି, ସ୍ୱାମୀ ଓ ପୁତ୍ରମାନେ କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ ସେ ରାଜା ମୃତ, ଜୀବିତ ନୁହେଁ।
13.96.34
अरक्षितारं हर्तारं विलोप्तारमनायकम् ।
तं वै राजकलिं हन्युः प्रजाः सन्नह्य निर्घृणं ॥ १३.९६.३४ ॥
ଯେ ରକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ, ଚୋର, ଲୁଣ୍ଠନକାରୀ, ନେତାହୀନ ସେହି ରାଜକଳିକୁ ପ୍ରଜାମାନେ କବଚ ପିନ୍ଧି ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବେ ବଧ କରନ୍ତୁ।
13.96.35
अहं वो रक्षितेत्युक्त्वा यो न रक्षति भूमिपः ।
स संहत्य निहन्तव्यः श्वेव सोन्माद आतुरः ॥ १३.९६.३५ ॥
"ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ" ବୋଲି କହି ଯେ ଭୂପତି ରକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ, ପାଗଳ ଓ ରୋଗୀ କୁକୁର ପରି ତାକୁ ଏକତ୍ର ହୋଇ ବଧ କରିବା ଉଚିତ।
13.96.36
पापं कुर्वन्ति यत्किञ्चित्प्रजा राज्ञा ह्यरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य पापस्य राजा विन्दति भारत ॥ १३.९६.३६ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ନ ହୋଇ ପ୍ରଜା ଯାହା କିଛି ପାପ କରେ, ହେ ଭାରତ, ସେହି ପାପର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗ ରାଜା ପାଆନ୍ତି।
13.96.37
अथाहुः सर्वमेवैति भूयोऽर्धमिति निश्चयः ।
चतुर्थं मतमस्माकं मनोः श्रुत्वानुशासनम् ॥ १३.९६.३७ ॥
ଏପରି ପରେ ସେମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ସବୁ ପୁଣି ଅଧା ହିଁ ଫେରେ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। କିନ୍ତୁ ମନୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ଆମର ମତ ଚତୁର୍ଥାଂଶର।
13.96.38
शुभं वा यच्च कुर्वन्ति प्रजा राज्ञा सुरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य पुण्यस्य राजा चाप्नोति भारत ॥ १३.९६.३८ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷିତ ପ୍ରଜାମାନେ ଯାହା ଶୁଭ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେଥିର ପୁଣ୍ୟର ଚତୁର୍ଥାଂଶ, ହେ ଭରତ, ରାଜା ପାଆନ୍ତି।
13.96.39
जीवन्तं त्वानुजीवन्तु प्रजाः सर्वा युधिष्ठिर ।
पर्जन्यमिव भूतानि महाद्रुममिवाण्डजाः ॥ १३.९६.३९ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପ୍ରାଣୀମାନେ ମେଘ ଉପରେ ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ମହାବୃକ୍ଷ ଉପରେ ଯେପରି ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ସେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଜୀବିତ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତୁ।
13.96.40
कुबेरमिव रक्षांसि शतक्रतुमिवामराः ।
ज्ञातयस्त्वाऽनुजीवन्तु सुहृदश्च परन्तप ॥ १३.९६.४० ॥
ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେପରି କୁବେରଙ୍କ ଉପରେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ସେପରି ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ତୁମ ଜ୍ଞାତି ଓ ସୁହୃଦମାନେ ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ବଞ୍ଚନ୍ତୁ।