మహాభారతం · అధ్యాయం 13.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.96.1
दानं यज्ञः क्रिया चेह किंस्वित्प्रेत्य महाफलम् ।
कस्य ज्यायः फलं प्रोक्तं कीदृशेभ्यः कथं कदा ॥ १३.९६.१ ॥
ఇక్కడ దానం, యజ్ఞం, క్రియ — మరణం తరువాత ఏది గొప్ప ఫలాన్నిస్తుంది? ఎవరి ఫలం శ్రేష్ఠమని చెప్పబడింది, ఎలాంటి వారికి, ఎలా, ఎప్పుడు?
13.96.2
एतदिच्छामि विज्ञातुं याथातथ्येनि भारत ।
विद्वञ्जिज्ञासमानाय दानधर्मान्प्रचक्ष्व मे ॥ १३.९६.२ ॥
భారతా, దీనిని యథార్థంగా తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను. విద్వాంసుడా, తెలుసుకోగోరే నాకు దానధర్మాలను వివరించుము.
13.96.3
अन्तर्वेद्यां च यद्दत्तं श्रद्धया चानृशंस्यतः ।
किंस्विन्नैःश्रेयसं तात तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.९६.३ ॥
యజ్ఞవేదిక లోపల శ్రద్ధతో, దయతో ఇచ్చినది ఏది పరమ శ్రేయస్సును ఇస్తుంది? తాతా, పితామహా, అది నాకు చెప్పుము.
13.96.4
रौद्रं कर्म क्षत्रियस्य सततं तात वर्तते ।
नास्य वैतानिकफलं विना दानं सुपावनम् ॥ १३.९६.४ ॥
తాతా, క్షత్రియుని కర్మ ఎల్లప్పుడూ క్రూరమైనది. అత్యంత పావనమైన దానం లేకుండా అతనికి వైతానిక ఫలం దక్కదు.
13.96.5
न तु पापकृतां राज्ञां याजका द्विजसत्तमाः ।
धने सत्यप्रदातॄणां प्रतिगृह्णन्ति साधवः ॥ १३.९६.५ ॥
కానీ పాపకర్మలు చేసే రాజులకు యాజకులైన ద్విజోత్తములు ఉండరు. సత్యంగా ధనాన్ని ఇచ్చేవారి నుండే సాధువులు స్వీకరిస్తారు.
13.96.6
प्रतिगृह्णन्ति न तु चेद्यद्रोषादाप्तदक्षिणैः ।
एतस्मात्कारणाद्यज्ञैर्यजेद्राजाऽऽप्तदक्षिणैः ॥ १३.९६.६ ॥
కోపంతో దక్షిణ ఇచ్చినట్లయితే వారు దానిని స్వీకరించరు. ఈ కారణంగా రాజు యథోచిత దక్షిణలతో యజ్ఞాలు చేయాలి.
13.96.7
अथ चेत्प्रतिगृह्णीयुर्दद्यादहरहर्नृपः ।
श्रद्धामास्थाय परमां पावनं ह्येतुदुत्तमम् ॥ १३.९६.७ ॥
వారు స్వీకరిస్తే, రాజు పరమ శ్రద్ధతో ప్రతిరోజూ దానం చేయాలి; ఇదే అత్యుత్తమ పవిత్రకరమైన కర్మ.
13.96.8
ब्राह्मणांस्तर्पयन्द्रव्यैः स वै यज्ञोऽनुपद्रवः ।
मैत्रान्साधून्वेदविदः शीलवृत्ततपोर्जितान् ॥ १३.९६.८ ॥
బ్రాహ్మణులను ధనంతో తృప్తిపరచే ఆ యజ్ఞం నిజంగా నిర్విఘ్నమైనది; స్నేహపూర్వక, సాధు, వేదజ్ఞులై, శీల-వృత్త-తపస్సులతో ఆర్జించిన వారిని.
13.96.9
यत्ते ते न करिष्यन्ति कृतं ते न भविष्यति ।
यज्ञान्साधय साधुभ्यः स्वाद्वन्नान्दक्षिणावतः ॥ १३.९६.९ ॥
వారు నీకోసం చేయనిది నీవు చేసినట్లు కాదు; సాధువులకు యజ్ఞాలను సాధించు, రుచికరమైన అన్నంతో, దక్షిణలతో.
13.96.10
इष्टं दत्तं च मन्येथा आत्मानं दानकर्मणा ।
पूजयेथा यायजूकांस्तवाप्यंशो भवेद्यथा ॥ १३.९६.१० ॥
దానకర్మ ద్వారా నిన్ను నీవు యజ్ఞం చేసినవాడిగా, దానం చేసినవాడిగా భావించు; యజ్ఞం చేసేవారిని గౌరవించు, తద్వారా దాని భాగం నీకూ కలుగును.
13.96.11
विद्वद्भ्यः सम्प्रदानेन तत्राप्यंशोऽस्य पूजया ।
यज्वभ्यश्चाथ विद्वद्भ्यो दत्त्वा लोकं प्रदापयेत्।
प्रदद्याज्ज्ञानदातॄणां ज्ञानदानांशभाग्यभवेत् ॥ १३.९६.११ ॥
విద్వాంసులకు దానం చేయడం, పూజించడం ద్వారా దాని అంశం అక్కడా కలుగుతుంది; యజ్ఞం చేసేవారికి, విద్వాంసులకు ఇచ్చి లోకాన్ని ప్రదానం చేయించాలి; జ్ఞానదాతలకు ఇవ్వాలి, జ్ఞానదానపు భాగానికి అర్హుడవు అవుతాడు.
13.96.12
प्रजावतो भरेथाश्च ब्राह्मणान्बहुभारिणः ।
प्रजावांस्तेन भवति यथा जनयिता तथा ॥ १३.९६.१२ ॥
సంతానము కలిగినవారు, అనేక భారాలను మోసే బ్రాహ్మణులను పోషించు; దాని వల్ల మనిషి సంతానవంతుడవుతాడు, జనయిత వలె.
13.96.13
यावतः साधुधर्मान्वै सन्तः संवर्धयन्त्युत ।
सर्वस्वैश्चापि भर्तव्या नरा ये बहुकारिणः ॥ १३.९६.१३ ॥
సత్పురుషులు ఎన్ని సాధు ధర్మాలను వృద్ధి చేస్తారో, అన్ని విధాలుగా బహుకార్యాలు చేసే మనుషులను తమ సర్వస్వంతో పోషించాలి.
13.96.14
समृद्धः सम्प्रयच्छ त्वं ब्राह्म्णेभ्यो युधिष्ठिर ।
धेनूरनडुहोऽन्नानि च्छत्रं वासांस्युपानहौ ॥ १३.९६.१४ ॥
యుధిష్ఠిరా, నీవు సమృద్ధుడవు; బ్రాహ్మణులకు ఆవులు, ఎద్దులు, అన్నం, గొడుగు, వస్త్రాలు, చెప్పులు సమృద్ధిగా దానం చేయి.
13.96.15
आज्यानि यजमानेभ्यस्तथाऽन्नानि च भारत ।
अश्ववन्ति च यानानि वेश्मानि शयनानि च ॥ १३.९६.१५ ॥
భరతవంశీయుడా, యజమానులకు నెయ్యి, అన్నం, గుర్రాలతో కూడిన వాహనాలు, ఇళ్ళు, పడకలు కూడా ఇవ్వు.
13.96.16
एते देयाः पुष्टिमद्भिर्लघूपायाश्च भारत ।
अजुगुप्सांश्च विज्ञाय ब्राह्मणान्वृत्तिकर्शितान् ॥ १३.९६.१६ ॥
భరతా, సమృద్ధులు వీటిని ఇవ్వాలి; సులభ మార్గాలు కూడా ఉన్నాయి. జీవనాధారం లేక కృశించిన బ్రాహ్మణులను నిందార్హులుగా కాకుండా గుర్తించి సాయం చేయాలి.
13.96.17
उपच्छन्नं प्रकाशं वा वृत्त्या तान्प्रतिपालय ।
राजसूयाश्वमेधाभ्यां श्रेयस्तत्क्षत्रियान्प्रति ॥ १३.९६.१७ ॥
రహస్యంగానైనా బహిరంగంగానైనా వారి జీవనోపాధి ద్వారా వారిని పోషించు; క్షత్రియులకు అది రాజసూయ, అశ్వమేధ యాగాలకంటే శ్రేష్ఠం.
13.96.18
एवं पापैर्विनिर्मुक्तस्त्वं पूतः स्वर्गमाप्स्यसि ।
सञ्चयित्वा पुनः कोशं यद्राष्ट्रं पालयिष्यसि ॥ १३.९६.१८ ॥
ఈ విధంగా పాపాల నుండి విముక్తుడవై, పవిత్రుడవై స్వర్గాన్ని పొందుతావు; మళ్లీ ఖజానాను సమకూర్చి రాష్ట్రాన్ని పాలిస్తావు.
13.96.19
तेन त्वं ब्रह्मभूयत्वमवाप्स्यसि धनानि च ।
आत्मनश्च परेषां च वृत्तिं संरक्ष भारत ॥ १३.९६.१९ ॥
దాని వల్ల నీవు బ్రహ్మభావాన్ని, ధనాన్ని పొందుతావు. ఓ భారతా, నీ మరియు ఇతరుల జీవనోపాధిని రక్షించు.
13.96.20
पुत्रवच्चापि भृत्यान्स्वान्प्रजाश्च परिपालय ।
योगः क्षेमश्च ते नित्यं ब्राह्मणेष्वस्तु भारत ॥ १३.९६.२० ॥
నీ సేవకులను, ప్రజలను కుమారుల వలె పాలించు. ఓ భారతా, బ్రాహ్మణులలో నీకు యోగక్షేమాలు సదా ఉండుగాక.
13.96.21
तदर्थं जीवितं तेऽस्तु मा तेभ्योऽप्रतिपालनम् ।
अनर्थो ब्राह्मणस्यैष यद्वित्तनिचयो महान् ॥ १३.९६.२१ ॥
దాని కోసమే నీ జీవితం ఉండుగాక; వారి పరిరక్షణలో లోపం ఉండకూడదు. బ్రాహ్మణునికి ఇది అనర్థం—అతని వద్ద మహా ధన రాశి ఉండటం.
13.96.22
क्षिया ह्यभीक्ष्णं संवासो दर्पयेत्सम्प्रमोहयेत् ।
ब्राह्मणेषु प्रमूढेषु धर्मो विप्रणशेद्धुवम्।
धर्मप्रणाशे भूतानामभावः स्यान्न संशयः ॥ १३.९६.२२ ॥
నిరంతర సంబంధంతో అది క్షీణించి గర్వాన్ని, గొప్ప మోహాన్ని కలిగిస్తుంది. బ్రాహ్మణులు మోహంలో పడితే ధర్మం తప్పక నశిస్తుంది. ధర్మం నశిస్తే ప్రాణులకు ఉనికే ఉండదు; ఇందులో సందేహం లేదు.
13.96.23
यो रक्षिभ्यः सम्प्रदाय राजा राष्ट्रं विलुम्पति ।
यज्ञे राष्ट्राद्धनं तस्मादानयध्वमिति ब्रुवन् ॥ १३.९६.२३ ॥
రక్షకులకు అప్పగించి, 'యజ్ఞం కోసం రాష్ట్రం నుండి ధనం తెండి' అని చెబుతూ రాష్ట్రాన్ని దోచుకునే రాజు—
13.96.24
यच्चादाय तदाज्ञप्तं भीतं दत्तं सुदारुणम् ।
यजेद्राजा न तं यज्ञं प्रशंसन्त्यस्य साधवः ॥ १३.९६.२४ ॥
భయంతో ఇవ్వబడిన, అతి క్రూరంగా ఆజ్ఞాపించి తీసుకున్న ధనంతో యజ్ఞం చేసే రాజు ఆ యజ్ఞాన్ని సజ్జనులు ప్రశంసించరు.
13.96.25
अपीडिताः सुसंवृद्धा ये ददत्यनुकूलतः ।
तादृशेनाप्युपायेन यष्टव्यं नोद्यमाहृतैः ॥ १३.९६.२५ ॥
పీడింపబడకుండా, బాగా వృద్ధి చెంది, అనుకూలంగా దానం చేసేవారు ఎలాగో, అటువంటి ఉపాయంతోనే యజ్ఞం చేయాలి; కష్టపడి సంపాదించిన వస్తువులతో కాదు.
13.96.26
यदा परिनिषिच्येत निहितो वै यथाविधि ।
तदा राजा महायज्ञैर्यजेत बहुदक्षिणैः ॥ १३.९६.२६ ॥
విధిప్రకారం ఉంచబడి, బాగా స్థిరపడినప్పుడు, అప్పుడు రాజు అధిక దక్షిణలతో కూడిన మహాయజ్ఞాలతో యజ్ఞం చేయాలి.
13.96.27
वृद्धबालधनं रक्ष्यमन्धस्य कृपणस्य च ।
न खातपूर्वं कुर्वीत न रुदन्तीधनं हरेत् ॥ १३.९६.२७ ॥
వృద్ధులు, పిల్లలు, గ్రుడ్డివారు, దీనులు వారి ధనం రక్షించదగినది; ముందే తవ్విన (నిధిని) తవ్వకూడదు, ఏడ్చువారి ధనాన్ని అపహరించకూడదు.
13.96.28
हृतं कृपणवित्तं हि राष्ट्रं हन्ति नृप श्रियम् ।
दद्याच्च महतो भोगान्क्षुद्भयं प्रणुदेत्सताम् ॥ १३.९६.२८ ॥
ఓ రాజా, దీనుని ధనాన్ని అపహరిస్తే అది రాజ్యాన్ని, దాని శ్రేయస్సును నాశనం చేస్తుంది; గొప్ప భోగాలను ఇవ్వాలి, సత్పురుషుల ఆకలి భయాన్ని తొలగించాలి.
13.96.29
येषां स्वादूनि भोज्यानि समवेक्ष्यन्ति बालकाः ।
नाश्नन्ति विधिवत्तानि किन्नु पापतरं ततः ॥ १३.९६.२९ ॥
ఎవరి రుచికరమైన భోజనాన్ని పిల్లలు ఆశగా చూస్తుండగా వారు విధిప్రకారం దానిని తినకుండా ఉంటారో, దానికంటే పెద్ద పాపం ఏముంటుంది?
13.96.30
यदि ते तादृशो राष्ट्रे विद्वान्त्सीदेत्क्षुधा द्विजः ।
भ्रूणहत्यां च गच्छेथाः कृत्वा पापमिवोत्तमम् ॥ १३.९६.३० ॥
నీ రాజ్యంలో అలాంటి విద్వాంసుడైన బ్రాహ్మణుడు ఆకలితో బాధపడితే, నీవు గర్భహత్య వంటి అత్యుత్తమ పాపాన్ని పొందుతావు.
13.96.31
धिक्तस्य जीवितं राज्ञो राष्ट्रे यस्यावसीदति ।
द्विजोऽन्यो वा मनुष्योपि शिबिराह वचो यथा ॥ १३.९६.३१ ॥
ఏ రాజు రాజ్యంలో ఒక ద్విజుడో లేక మరొక మనిషో క్షీణించి బాధపడతాడో, ఆ రాజు జీవితం నిందార్హం; శిబి చెప్పిన మాట ఇది.
13.96.32
यस्य स्म विषये राज्ञः स्नातकः सीदति क्षुधा ।
अवृद्धिमेति तद्राष्ट्रं विन्दते सह राजकम् ॥ १३.९६.३२ ॥
ఏ రాజు రాజ్యంలో స్నాతకుడు ఆకలితో బాధపడతాడో, ఆ రాజ్యం క్షీణిస్తుంది; రాజకుటుంబంతో పాటు నాశనాన్ని పొందుతుంది.
13.96.33
क्रोशन्त्यो यस्य वै राष्ट्राद्ध्रियन्ते तरसा स्त्रियः ।
क्रोशतां पतिपुत्राणां मृतोऽसौ न च जीवति ॥ १३.९६.३३ ॥
ఏ రాజు రాజ్యం నుండి స్త్రీలు ఏడుస్తూ బలవంతంగా ఎత్తుకుపోబడతారో, భర్తలు కొడుకులు ఏడుస్తుండగా, ఆ రాజు చనిపోయినవాడే, బతికి లేడు.
13.96.34
अरक्षितारं हर्तारं विलोप्तारमनायकम् ।
तं वै राजकलिं हन्युः प्रजाः सन्नह्य निर्घृणं ॥ १३.९६.३४ ॥
రక్షించనివాడు, దొంగ, దోపిడీదారుడు, నాయకుడు లేనివాడు అయిన ఆ రాజకలిని ప్రజలు కవచం ధరించి నిర్దయగా చంపవచ్చు.
13.96.35
अहं वो रक्षितेत्युक्त्वा यो न रक्षति भूमिपः ।
स संहत्य निहन्तव्यः श्वेव सोन्माद आतुरः ॥ १३.९६.३५ ॥
"నేను మీ రక్షకుడను" అని చెప్పి రక్షించని భూపతిని, పిచ్చి పట్టిన రోగగ్రస్త కుక్కను చంపినట్లు కూడి చంపాలి.
13.96.36
पापं कुर्वन्ति यत्किञ्चित्प्रजा राज्ञा ह्यरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य पापस्य राजा विन्दति भारत ॥ १३.९६.३६ ॥
రాజు రక్షించనప్పుడు ప్రజలు ఏ పాపం చేసినా, భారతా, ఆ పాపంలో నాలుగవ భాగాన్ని రాజు పొందుతాడు.
13.96.37
अथाहुः सर्वमेवैति भूयोऽर्धमिति निश्चयः ।
चतुर्थं मतमस्माकं मनोः श्रुत्वानुशासनम् ॥ १३.९६.३७ ॥
అప్పుడు వారు అన్నీ మళ్లీ సగమే తిరిగి వస్తాయని నిశ్చయంగా చెబుతారు. కానీ మనువు ఉపదేశాన్ని విని, మా అభిప్రాయం నాల్గవ భాగమే అని.
13.96.38
शुभं वा यच्च कुर्वन्ति प्रजा राज्ञा सुरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य पुण्यस्य राजा चाप्नोति भारत ॥ १३.९६.३८ ॥
రాజు చక్కగా రక్షించిన ప్రజలు చేసే శుభకార్యాల పుణ్యంలో నాల్గవ భాగాన్ని, ఓ భరతవంశీయా, రాజే పొందుతాడు.
13.96.39
जीवन्तं त्वानुजीवन्तु प्रजाः सर्वा युधिष्ठिर ।
पर्जन्यमिव भूतानि महाद्रुममिवाण्डजाः ॥ १३.९६.३९ ॥
ఓ యుధిష్ఠిరా, జీవులు మేఘంపై, పక్షులు మహావృక్షంపై ఆధారపడినట్లు, సమస్త ప్రజలు జీవించి ఉన్న రాజుపై ఆధారపడి జీవించాలి.
13.96.40
कुबेरमिव रक्षांसि शतक्रतुमिवामराः ।
ज्ञातयस्त्वाऽनुजीवन्तु सुहृदश्च परन्तप ॥ १३.९६.४० ॥
రాక్షసులు కుబేరుడిపై, దేవతలు శతక్రతువు (ఇంద్రుడు) పై ఆధారపడినట్లు, ఓ శత్రుసంహారీ, నీ బంధువులు, మిత్రులు నీపై ఆధారపడి జీవించాలి.