มหาภารตะ · อัธยายะ 13.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.96.1
दानं यज्ञः क्रिया चेह किंस्वित्प्रेत्य महाफलम् ।
कस्य ज्यायः फलं प्रोक्तं कीदृशेभ्यः कथं कदा ॥ १३.९६.१ ॥
ในโลกนี้ การให้ทาน การบูชายัญ หรือการกระทำพิธีใด ที่ให้ผลอันยิ่งใหญ่หลังความตาย ผลของสิ่งใดกล่าวว่าสูงสุด และเหมาะแก่ผู้เช่นใด ด้วยวิธีใด และในเวลาใด
13.96.2
एतदिच्छामि विज्ञातुं याथातथ्येनि भारत ।
विद्वञ्जिज्ञासमानाय दानधर्मान्प्रचक्ष्व मे ॥ १३.९६.२ ॥
ข้าปรารถนาจะรู้เรื่องนี้ตามที่เป็นจริง โอ ภารตะ ข้าผู้ใคร่รู้ขอให้ท่านผู้รอบรู้อธิบายธรรมแห่งการให้ทานแก่ข้า
13.96.3
अन्तर्वेद्यां च यद्दत्तं श्रद्धया चानृशंस्यतः ।
किंस्विन्नैःश्रेयसं तात तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.९६.३ ॥
สิ่งที่ให้ในลานบูชายัญ ด้วยศรัทธาและความกรุณาปราณี อะไรเล่าที่นำไปสู่ความดีสูงสุด ท่านปู่ผู้เป็นที่รัก โปรดบอกข้าเรื่องนั้น
13.96.4
रौद्रं कर्म क्षत्रियस्य सततं तात वर्तते ।
नास्य वैतानिकफलं विना दानं सुपावनम् ॥ १३.९६.४ ॥
ลูกรัก การกระทำของกษัตริย์เป็นการกระทำที่ดุดันอยู่เสมอ ผลแห่งไฟบูชาของกษัตริย์ย่อมไม่ได้รับ หากปราศจากการให้ทานอันชำระล้างได้อย่างยิ่ง
13.96.5
न तु पापकृतां राज्ञां याजका द्विजसत्तमाः ।
धने सत्यप्रदातॄणां प्रतिगृह्णन्ति साधवः ॥ १३.९६.५ ॥
แต่บรรดาปุโรหิตของกษัตริย์ผู้ประพฤติชั่ว ย่อมไม่ใช่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ ผู้ดีย่อมรับเฉพาะจากผู้ที่ให้ทรัพย์ด้วยความจริงใจ
13.96.6
प्रतिगृह्णन्ति न तु चेद्यद्रोषादाप्तदक्षिणैः ।
एतस्मात्कारणाद्यज्ञैर्यजेद्राजाऽऽप्तदक्षिणैः ॥ १३.९६.६ ॥
หากให้ด้วยความโกรธ เขาก็ไม่รับค่าตอบแทนในการบูชายัญ ด้วยเหตุนี้ พระราชาควรบูชายัญด้วยการบูชาที่มีค่าตอบแทนที่เหมาะสม
13.96.7
अथ चेत्प्रतिगृह्णीयुर्दद्यादहरहर्नृपः ।
श्रद्धामास्थाय परमां पावनं ह्येतुदुत्तमम् ॥ १३.९६.७ ॥
ถ้าเขารับ พระราชาควรให้ทุกวัน โดยตั้งมั่นในศรัทธาอันยิ่ง เพราะนี่คือการกระทำที่ชำระล้างและประเสริฐที่สุด
13.96.8
ब्राह्मणांस्तर्पयन्द्रव्यैः स वै यज्ञोऽनुपद्रवः ।
मैत्रान्साधून्वेदविदः शीलवृत्ततपोर्जितान् ॥ १३.९६.८ ॥
การบูชายัญที่ทำให้พราหมณ์อิ่มด้วยสิ่งของ ย่อมปราศจากอันตราย บรรดาผู้มีมิตรไมตรี ผู้ดี ผู้รู้พระเวท ผู้ได้มาด้วยความประพฤติ ความประพฤติชอบ และตบะ
13.96.9
यत्ते ते न करिष्यन्ति कृतं ते न भविष्यति ।
यज्ञान्साधय साधुभ्यः स्वाद्वन्नान्दक्षिणावतः ॥ १३.९६.९ ॥
สิ่งที่พวกเขาจะไม่ทำเพื่อท่าน สิ่งนั้นท่านก็จะไม่ได้ทำ จงทำการบูชายัญเพื่อบรรดาผู้ดี ด้วยอาหารอันอร่อยและทักษิณา
13.96.10
इष्टं दत्तं च मन्येथा आत्मानं दानकर्मणा ।
पूजयेथा यायजूकांस्तवाप्यंशो भवेद्यथा ॥ १३.९६.१० ॥
จงถือว่าตนได้บูชาและให้ทานแล้ว ด้วยการกระทำแห่งการให้ จงบูชาผู้ที่ประกอบยัญ เพื่อที่ส่วนแห่งผลนั้นจะเป็นของท่านด้วย
13.96.11
विद्वद्भ्यः सम्प्रदानेन तत्राप्यंशोऽस्य पूजया ।
यज्वभ्यश्चाथ विद्वद्भ्यो दत्त्वा लोकं प्रदापयेत्।
प्रदद्याज्ज्ञानदातॄणां ज्ञानदानांशभाग्यभवेत् ॥ १३.९६.११ ॥
ด้วยการให้แก่ผู้รู้ และการบูชาท่าน ส่วนแห่งผลนั้นก็มาถึงที่นั่นด้วย การให้แก่ผู้ประกอบยัญและผู้รู้ ควรทำให้โลกได้รับการให้ และควรให้แก่ผู้ให้ความรู้ เพื่อจะได้เป็นผู้มีส่วนในการให้ความรู้
13.96.12
प्रजावतो भरेथाश्च ब्राह्मणान्बहुभारिणः ।
प्रजावांस्तेन भवति यथा जनयिता तथा ॥ १३.९६.१२ ॥
จงอุปถัมภ์พราหมณ์ผู้มีบุตรและแบกภาระมากมาย ด้วยเหตุนั้น บุรุษย่อมมีบุตรหลาน เช่นเดียวกับผู้ให้กำเนิด
13.96.13
यावतः साधुधर्मान्वै सन्तः संवर्धयन्त्युत ।
सर्वस्वैश्चापि भर्तव्या नरा ये बहुकारिणः ॥ १३.९६.१३ ॥
ตามจำนวนธรรมอันดีที่สัตบุรุษส่งเสริมให้เจริญ และควรอุปถัมภ์บุรุษผู้ทำงานมากมายด้วยทรัพย์สินทั้งหมด
13.96.14
समृद्धः सम्प्रयच्छ त्वं ब्राह्म्णेभ्यो युधिष्ठिर ।
धेनूरनडुहोऽन्नानि च्छत्रं वासांस्युपानहौ ॥ १३.९६.१४ ॥
โอ ยุธิษฐิระ ท่านมั่งคั่งแล้ว จงให้แก่พราหมณ์อย่างเต็มที่ ได้แก่ โค วัวตัวผู้ ข้าว ร่ม เสื้อผ้า และรองเท้า
13.96.15
आज्यानि यजमानेभ्यस्तथाऽन्नानि च भारत ।
अश्ववन्ति च यानानि वेश्मानि शयनानि च ॥ १३.९६.१५ ॥
โอ ผู้สืบเชื้อสายภารตะ จงให้เนยใสและข้าวแก่ผู้ประกอบยัญ รวมทั้งยานพาหนะที่มีม้า บ้านเรือน และที่นอนด้วย
13.96.16
एते देयाः पुष्टिमद्भिर्लघूपायाश्च भारत ।
अजुगुप्सांश्च विज्ञाय ब्राह्मणान्वृत्तिकर्शितान् ॥ १३.९६.१६ ॥
โอ ผู้สืบเชื้อสายภารตะ สิ่งเหล่านี้ควรให้โดยผู้มีความมั่งคั่ง และยังมีวิธีง่าย ๆ อีก เมื่อรู้ว่าพราหมณ์ผู้ไม่ควรดูหมิ่นกำลังซูบผอมเพราะขาดการดำรงชีพ ก็ควรช่วยเหลือเขา
13.96.17
उपच्छन्नं प्रकाशं वा वृत्त्या तान्प्रतिपालय ।
राजसूयाश्वमेधाभ्यां श्रेयस्तत्क्षत्रियान्प्रति ॥ १३.९६.१७ ॥
จะลับหรือเปิดเผยก็ตาม จงดูแลเขาด้วยการดำรงชีพ สำหรับกษัตริย์ สิ่งนั้นดียิ่งกว่าแม้การบูชายัญราชสูยะและอัศวเมธ
13.96.18
एवं पापैर्विनिर्मुक्तस्त्वं पूतः स्वर्गमाप्स्यसि ।
सञ्चयित्वा पुनः कोशं यद्राष्ट्रं पालयिष्यसि ॥ १३.९६.१८ ॥
เมื่อพ้นจากบาปดังนี้และบริสุทธิ์แล้ว ท่านจะได้ขึ้นสวรรค์ และเมื่อสะสมคลังไว้อีก ท่านจะปกครองแผ่นดินนั้น
13.96.19
तेन त्वं ब्रह्मभूयत्वमवाप्स्यसि धनानि च ।
आत्मनश्च परेषां च वृत्तिं संरक्ष भारत ॥ १३.९६.१९ ॥
ด้วยสิ่งนี้ ท่านจะได้บรรลุสภาพแห่งพรหมัน และได้ทรัพย์สมบัติ โอ ภารตะ จงรักษาการดำรงชีพของตนและของผู้อื่น
13.96.20
पुत्रवच्चापि भृत्यान्स्वान्प्रजाश्च परिपालय ।
योगः क्षेमश्च ते नित्यं ब्राह्मणेष्वस्तु भारत ॥ १३.९६.२० ॥
จงคุ้มครองทั้งผู้รับใช้ของตนและราษฎร ดุจดังบุตร โอ ภารตะ ขอให้ความอยู่ดีมีสุขและความมั่นคงของท่านอยู่กับพราหมณ์เสมอ
13.96.21
तदर्थं जीवितं तेऽस्तु मा तेभ्योऽप्रतिपालनम् ।
अनर्थो ब्राह्मणस्यैष यद्वित्तनिचयो महान् ॥ १३.९६.२१ ॥
ขอให้ชีวิตของท่านดำรงอยู่เพื่อจุดหมายนั้น และอย่าให้การปกป้องพวกเขาบกพร่อง เพราะสำหรับพราหมณ์นี่คือความหายนะใหญ่หลวง คือการสะสมทรัพย์สมบัติมากมาย
13.96.22
क्षिया ह्यभीक्ष्णं संवासो दर्पयेत्सम्प्रमोहयेत् ।
ब्राह्मणेषु प्रमूढेषु धर्मो विप्रणशेद्धुवम्।
धर्मप्रणाशे भूतानामभावः स्यान्न संशयः ॥ १३.९६.२२ ॥
การอยู่ร่วมกันอย่างต่อเนื่องย่อมกัดกร่อนและก่อให้เกิดความทะนงตนและความหลงผิดอย่างยิ่ง เมื่อพราหมณ์หลงผิด ธรรมย่อมเสื่อมสูญอย่างแน่นอน เมื่อธรรมพินาศ สรรพสัตว์ก็จะสูญสิ้นไป ไม่ต้องสงสัยเลย
13.96.23
यो रक्षिभ्यः सम्प्रदाय राजा राष्ट्रं विलुम्पति ।
यज्ञे राष्ट्राद्धनं तस्मादानयध्वमिति ब्रुवन् ॥ १३.९६.२३ ॥
กษัตริย์ผู้ที่มอบแคว้นไว้ในความดูแลของผู้พิทักษ์แล้ว กลับปล้นสะดมแคว้น พลางสั่งว่า 'จงนำทรัพย์จากแคว้นมาเพื่อการบูชายัญ'
13.96.24
यच्चादाय तदाज्ञप्तं भीतं दत्तं सुदारुणम् ।
यजेद्राजा न तं यज्ञं प्रशंसन्त्यस्य साधवः ॥ १३.९६.२४ ॥
และกษัตริย์ผู้ประกอบพิธียัญด้วยทรัพย์ที่รับมาด้วยความกลัวและตามคำสั่งอันโหดร้ายยิ่ง ผู้ดีทั้งหลายย่อมไม่สรรเสริญยัญนั้นของเขา
13.96.25
अपीडिताः सुसंवृद्धा ये ददत्यनुकूलतः ।
तादृशेनाप्युपायेन यष्टव्यं नोद्यमाहृतैः ॥ १३.९६.२५ ॥
ผู้ที่ไม่ถูกเบียดเบียน เจริญรุ่งเรืองดี และให้ด้วยความเต็มใจ ด้วยวิธีเช่นนั้นควรบูชายัญ ไม่ใช่ด้วยสิ่งที่รวบรวมมาด้วยความยากลำบาก
13.96.26
यदा परिनिषिच्येत निहितो वै यथाविधि ।
तदा राजा महायज्ञैर्यजेत बहुदक्षिणैः ॥ १३.९६.२६ ॥
เมื่อทรัพย์ได้ถูกจัดเก็บไว้ตามวิธีอย่างเรียบร้อยและมั่นคงแล้ว กษัตริย์จึงควรบูชายัญใหญ่ ด้วยทักษิณาอันอุดมมากมาย
13.96.27
वृद्धबालधनं रक्ष्यमन्धस्य कृपणस्य च ।
न खातपूर्वं कुर्वीत न रुदन्तीधनं हरेत् ॥ १३.९६.२७ ॥
ทรัพย์ของผู้เฒ่าและเด็ก ของคนตาบอดและคนยากจน ต้องได้รับการคุ้มครอง ไม่ควรขุดสิ่งที่เคยถูกขุดไปแล้ว และไม่ควรเอาทรัพย์ของผู้ที่กำลังร้องไห้
13.96.28
हृतं कृपणवित्तं हि राष्ट्रं हन्ति नृप श्रियम् ।
दद्याच्च महतो भोगान्क्षुद्भयं प्रणुदेत्सताम् ॥ १३.९६.२८ ॥
ข้าแต่พระองค์ ทรัพย์ของคนยากจนที่ถูกชิงไป ย่อมทำลายแคว้นและความรุ่งเรืองของแคว้น ควรมอบความสุขอันยิ่งใหญ่ และขับไล่ความกลัวต่อความหิวออกไปจากคนดีทั้งหลาย
13.96.29
येषां स्वादूनि भोज्यानि समवेक्ष्यन्ति बालकाः ।
नाश्नन्ति विधिवत्तानि किन्नु पापतरं ततः ॥ १३.९६.२९ ॥
อาหารอันโอชะที่เด็กๆ จ้องมองอย่างอยากได้ แต่กลับไม่ได้กินตามวิธีนั้น บาปใดจะหนักกว่านั้นได้อีกเล่า
13.96.30
यदि ते तादृशो राष्ट्रे विद्वान्त्सीदेत्क्षुधा द्विजः ।
भ्रूणहत्यां च गच्छेथाः कृत्वा पापमिवोत्तमम् ॥ १३.९६.३० ॥
หากในแคว้นของท่าน พราหมณ์ผู้รอบรู้เช่นนั้นต้องทนทุกข์ด้วยความหิว ท่านจะต้องรับบาปแห่งการฆ่าทารกในครรภ์ ซึ่งเป็นบาปที่หนักที่สุด
13.96.31
धिक्तस्य जीवितं राज्ञो राष्ट्रे यस्यावसीदति ।
द्विजोऽन्यो वा मनुष्योपि शिबिराह वचो यथा ॥ १३.९६.३१ ॥
น่าละอายแท้ชีวิตของกษัตริย์ผู้ที่ในแคว้นของเขา ผู้เป็นทวิชาติ หรือบุคคลอื่นใดแม้เป็นมนุษย์ ต้องทุกข์ทรมาน ดังที่พระศิพิกล่าวไว้
13.96.32
यस्य स्म विषये राज्ञः स्नातकः सीदति क्षुधा ।
अवृद्धिमेति तद्राष्ट्रं विन्दते सह राजकम् ॥ १३.९६.३२ ॥
ในแคว้นของกษัตริย์ผู้ใด สโนตกะ ผู้ศึกษาพระเวทจบแล้ว ต้องทนทุกข์ด้วยความหิว แคว้นนั้นย่อมเสื่อมถอยและประสบความพินาศพร้อมกับราชวงศ์
13.96.33
क्रोशन्त्यो यस्य वै राष्ट्राद्ध्रियन्ते तरसा स्त्रियः ।
क्रोशतां पतिपुत्राणां मृतोऽसौ न च जीवति ॥ १३.९६.३३ ॥
จากแคว้นของผู้ใด สตรีทั้งหลายถูกฉุดไปด้วยกำลัง ขณะร้องโหยหวน และสามีกับบุตรของพวกนางร้องไห้ คนนั้นเป็นผู้ตายแล้ว เขาไม่ได้มีชีวิตอยู่
13.96.34
अरक्षितारं हर्तारं विलोप्तारमनायकम् ।
तं वै राजकलिं हन्युः प्रजाः सन्नह्य निर्घृणं ॥ १३.९६.३४ ॥
ประชาชนพึงสวมเกราะและปราศจากความปรานี พึงสังหารกาลีแห่งราชวงศ์นั้น ผู้ซึ่งไม่คุ้มครอง เป็นขโมยและผู้ปล้นสะดม และไร้ผู้นำ
13.96.35
अहं वो रक्षितेत्युक्त्वा यो न रक्षति भूमिपः ।
स संहत्य निहन्तव्यः श्वेव सोन्माद आतुरः ॥ १३.९६.३५ ॥
ผู้ปกครองแผ่นดินที่กล่าวว่า 'เราคือผู้คุ้มครองของพวกท่าน' แต่กลับไม่คุ้มครอง ควรถูกรุมฆ่าเสีย เหมือนสุนัขที่คลั่งและเป็นโรค
13.96.36
पापं कुर्वन्ति यत्किञ्चित्प्रजा राज्ञा ह्यरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य पापस्य राजा विन्दति भारत ॥ १३.९६.३६ ॥
ประชาชนที่ไม่ได้รับการคุ้มครองจากกษัตริย์ ย่อมกระทำบาปใดๆ ก็ตาม ข้าแต่ภารตะ กษัตริย์ย่อมได้รับส่วนหนึ่งในสี่ของบาปนั้น
13.96.37
अथाहुः सर्वमेवैति भूयोऽर्धमिति निश्चयः ।
चतुर्थं मतमस्माकं मनोः श्रुत्वानुशासनम् ॥ १३.९६.३७ ॥
ยังมีผู้กล่าวว่าทุกสิ่งย่อมกลับคืนมาเป็นครึ่งหนึ่ง นั่นคือความแน่นอน แต่เมื่อได้ฟังคำสั่งสอนของมนุ ความเห็นของพวกเราคือหนึ่งส่วนในสี่
13.96.38
शुभं वा यच्च कुर्वन्ति प्रजा राज्ञा सुरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य पुण्यस्य राजा चाप्नोति भारत ॥ १३.९६.३८ ॥
ประชาชนที่ได้รับการคุ้มครองอย่างดีจากกษัตริย์ ไม่ว่าจะกระทำความดีใดๆ ข้าแต่ภารตะ กษัตริย์ย่อมได้รับส่วนหนึ่งในสี่แห่งบุญนั้น
13.96.39
जीवन्तं त्वानुजीवन्तु प्रजाः सर्वा युधिष्ठिर ।
पर्जन्यमिव भूतानि महाद्रुममिवाण्डजाः ॥ १३.९६.३९ ॥
ข้าแต่ยุธิษฐิระ ขอให้ประชาชนทั้งปวงดำรงชีวิตอาศัยกษัตริย์ผู้ยังมีชีวิตอยู่ เหมือนสรรพสัตว์อาศัยเมฆฝน และเหมือนนกอาศัยต้นไม้ใหญ่
13.96.40
कुबेरमिव रक्षांसि शतक्रतुमिवामराः ।
ज्ञातयस्त्वाऽनुजीवन्तु सुहृदश्च परन्तप ॥ १३.९६.४० ॥
เหมือนรากษสอาศัยกุเบระ และเทวดาอาศัยศตกรตุ ข้าแต่ผู้ทำลายศัตรู ขอให้ญาติและมิตรของท่านอาศัยท่านดำรงชีวิตเช่นนั้นเถิด