ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.96.1
दानं यज्ञः क्रिया चेह किंस्वित्प्रेत्य महाफलम् ।
कस्य ज्यायः फलं प्रोक्तं कीदृशेभ्यः कथं कदा ॥ १३.९६.१ ॥
ਇੱਥੇ ਦਾਨ, ਯੱਗ, ਕਰਮ — ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਕਿਹੜਾ ਮਹਾਂਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਕਿਸ ਦਾ ਫਲ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਦੋਂ?
13.96.2
एतदिच्छामि विज्ञातुं याथातथ्येनि भारत ।
विद्वञ्जिज्ञासमानाय दानधर्मान्प्रचक्ष्व मे ॥ १३.९६.२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੈਂ ਇਹ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਦੱਸੋ।
13.96.3
अन्तर्वेद्यां च यद्दत्तं श्रद्धया चानृशंस्यतः ।
किंस्विन्नैःश्रेयसं तात तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.९६.३ ॥
ਯੱਗ-ਵੇਦੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਤਾਤ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
13.96.4
रौद्रं कर्म क्षत्रियस्य सततं तात वर्तते ।
नास्य वैतानिकफलं विना दानं सुपावनम् ॥ १३.९६.४ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਕਸ਼ੱਤ੍ਰੀ ਦਾ ਕਰਮ ਸਦਾ ਭਿਆਨਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਦਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਤਾਨਿਕ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
13.96.5
न तु पापकृतां राज्ञां याजका द्विजसत्तमाः ।
धने सत्यप्रदातॄणां प्रतिगृह्णन्ति साधवः ॥ १३.९६.५ ॥
ਪਰ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਯਾਜਕ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਸੱਚੇ ਦਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਧੂ ਲੋਕ ਦਾਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
13.96.6
प्रतिगृह्णन्ति न तु चेद्यद्रोषादाप्तदक्षिणैः ।
एतस्मात्कारणाद्यज्ञैर्यजेद्राजाऽऽप्तदक्षिणैः ॥ १३.९६.६ ॥
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਹਿਤ ਯੱਗ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
13.96.7
अथ चेत्प्रतिगृह्णीयुर्दद्यादहरहर्नृपः ।
श्रद्धामास्थाय परमां पावनं ह्येतुदुत्तमम् ॥ १३.९६.७ ॥
ਜੇ ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪਾਵਨ ਕਰਮ ਹੈ।
13.96.8
ब्राह्मणांस्तर्पयन्द्रव्यैः स वै यज्ञोऽनुपद्रवः ।
मैत्रान्साधून्वेदविदः शीलवृत्ततपोर्जितान् ॥ १३.९६.८ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਯੱਗ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਿਘਨਹੀਣ ਹੈ; ਮਿੱਤਰ, ਸਾਧੂ, ਵੇਦਜ੍ਞ, ਸ਼ੀਲ-ਆਚਾਰ-ਤਪ ਨਾਲ ਕਮਾਏ ਹੋਏ।
13.96.9
यत्ते ते न करिष्यन्ति कृतं ते न भविष्यति ।
यज्ञान्साधय साधुभ्यः स्वाद्वन्नान्दक्षिणावतः ॥ १३.९६.९ ॥
ਜੋ ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਸਾਧੂਆਂ ਲਈ ਯੱਗ ਸਿੱਧ ਕਰ, ਮਿੱਠੇ ਅੰਨ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ।
13.96.10
इष्टं दत्तं च मन्येथा आत्मानं दानकर्मणा ।
पूजयेथा यायजूकांस्तवाप्यंशो भवेद्यथा ॥ १३.९६.१० ॥
ਦਾਨ ਕਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯੱਗ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਮੰਨ; ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲੇ।
13.96.11
विद्वद्भ्यः सम्प्रदानेन तत्राप्यंशोऽस्य पूजया ।
यज्वभ्यश्चाथ विद्वद्भ्यो दत्त्वा लोकं प्रदापयेत्।
प्रदद्याज्ज्ञानदातॄणां ज्ञानदानांशभाग्यभवेत् ॥ १३.९६.११ ॥
ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ; ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਵਾਏ; ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਗਿਆਨ-ਦਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੋਵੇ।
13.96.12
प्रजावतो भरेथाश्च ब्राह्मणान्बहुभारिणः ।
प्रजावांस्तेन भवति यथा जनयिता तथा ॥ १३.९६.१२ ॥
ਸੰਤਾਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਬੋਝ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ; ਉਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਨਮਦਾਤਾ ਵਾਂਗ।
13.96.13
यावतः साधुधर्मान्वै सन्तः संवर्धयन्त्युत ।
सर्वस्वैश्चापि भर्तव्या नरा ये बहुकारिणः ॥ १३.९६.१३ ॥
ਸੱਜਣ ਜਿੰਨੇ ਸਾਧੂ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰਬਸਵ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.96.14
समृद्धः सम्प्रयच्छ त्वं ब्राह्म्णेभ्यो युधिष्ठिर ।
धेनूरनडुहोऽन्नानि च्छत्रं वासांस्युपानहौ ॥ १३.९६.१४ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਤੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੈਂ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਾਵਾਂ, ਬਲਦ, ਅੰਨ, ਛਤਰੀ, ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਭਰਪੂਰ ਦਾਨ ਕਰ।
13.96.15
आज्यानि यजमानेभ्यस्तथाऽन्नानि च भारत ।
अश्ववन्ति च यानानि वेश्मानि शयनानि च ॥ १३.९६.१५ ॥
ਹੇ ਭਰਤ, ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਘਿਓ ਅਤੇ ਅੰਨ ਦੇ; ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਵਾਰੀਆਂ, ਘਰ ਅਤੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵੀ ਦੇ।
13.96.16
एते देयाः पुष्टिमद्भिर्लघूपायाश्च भारत ।
अजुगुप्सांश्च विज्ञाय ब्राह्मणान्वृत्तिकर्शितान् ॥ १३.९६.१६ ॥
ਹੇ ਭਰਤ, ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੌਖੇ ਉਪਾਏ ਵੀ ਹਨ; ਰੋਜ਼ੀ ਦੀ ਤੰਗੀ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਨਾ ਸਮਝ ਕੇ ਪਛਾਣ ਕੇ ਮਦਦ ਕਰੋ।
13.96.17
उपच्छन्नं प्रकाशं वा वृत्त्या तान्प्रतिपालय ।
राजसूयाश्वमेधाभ्यां श्रेयस्तत्क्षत्रियान्प्रति ॥ १३.९६.१७ ॥
ਗੁਪਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ; ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।
13.96.18
एवं पापैर्विनिर्मुक्तस्त्वं पूतः स्वर्गमाप्स्यसि ।
सञ्चयित्वा पुनः कोशं यद्राष्ट्रं पालयिष्यसि ॥ १३.९६.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਪਾਏਂਗਾ; ਫਿਰ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇਂਗਾ।
13.96.19
तेन त्वं ब्रह्मभूयत्वमवाप्स्यसि धनानि च ।
आत्मनश्च परेषां च वृत्तिं संरक्ष भारत ॥ १३.९६.१९ ॥
ਉਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਭਾਵ ਅਤੇ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
13.96.20
पुत्रवच्चापि भृत्यान्स्वान्प्रजाश्च परिपालय ।
योगः क्षेमश्च ते नित्यं ब्राह्मणेष्वस्तु भारत ॥ १३.९६.२० ॥
ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਣ ਕਰ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਯੋਗ ਅਤੇ ਕਸ਼ੇਮ ਸਦਾ ਰਹੇ।
13.96.21
तदर्थं जीवितं तेऽस्तु मा तेभ्योऽप्रतिपालनम् ।
अनर्थो ब्राह्मणस्यैष यद्वित्तनिचयो महान् ॥ १३.९६.२१ ॥
ਉਸੇ ਲਈ ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ ਹੋਵੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕੋਤਾਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਇਹੀ ਵੱਡਾ ਅਨਰਥ ਹੈ—ਉਸ ਕੋਲ ਵੱਡਾ ਧਨ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੋਣਾ।
13.96.22
क्षिया ह्यभीक्ष्णं संवासो दर्पयेत्सम्प्रमोहयेत् ।
ब्राह्मणेषु प्रमूढेषु धर्मो विप्रणशेद्धुवम्।
धर्मप्रणाशे भूतानामभावः स्यान्न संशयः ॥ १३.९६.२२ ॥
ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਉਹ ਘਟ ਕੇ ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਹਾ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਏ ਤਾਂ ਧਰਮ ਜ਼ਰੂਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਅਭਾਵ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
13.96.23
यो रक्षिभ्यः सम्प्रदाय राजा राष्ट्रं विलुम्पति ।
यज्ञे राष्ट्राद्धनं तस्मादानयध्वमिति ब्रुवन् ॥ १३.९६.२३ ॥
ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, 'ਯੱਗ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚੋਂ ਧਨ ਲਿਆਓ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਰਾਜਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲੁੱਟਦਾ ਹੈ—
13.96.24
यच्चादाय तदाज्ञप्तं भीतं दत्तं सुदारुणम् ।
यजेद्राजा न तं यज्ञं प्रशंसन्त्यस्य साधवः ॥ १३.९६.२४ ॥
ਡਰ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤਿ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਜੋ ਰਾਜਾ ਯੱਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਧੂ ਉਸ ਯੱਗ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
13.96.25
अपीडिताः सुसंवृद्धा ये ददत्यनुकूलतः ।
तादृशेनाप्युपायेन यष्टव्यं नोद्यमाहृतैः ॥ १३.९६.२५ ॥
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪੀੜਿਤ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਯਜ੍ਞ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
13.96.26
यदा परिनिषिच्येत निहितो वै यथाविधि ।
तदा राजा महायज्ञैर्यजेत बहुदक्षिणैः ॥ १३.९६.२६ ॥
ਜਦੋਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਦੋਂ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਾਲੇ ਮਹਾਯਜ੍ਞਾਂ ਨਾਲ ਯਜ੍ਞ ਕਰੇ।
13.96.27
वृद्धबालधनं रक्ष्यमन्धस्य कृपणस्य च ।
न खातपूर्वं कुर्वीत न रुदन्तीधनं हरेत् ॥ १३.९६.२७ ॥
ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦਾ ਧਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਦਿਆ ਹੋਇਆ (ਗੁਪਤ ਧਨ) ਨਹੀਂ ਖੋਦਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਦਾ ਧਨ ਨਹੀਂ ਹਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
13.96.28
हृतं कृपणवित्तं हि राष्ट्रं हन्ति नृप श्रियम् ।
दद्याच्च महतो भोगान्क्षुद्भयं प्रणुदेत्सताम् ॥ १३.९६.२८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗਰੀਬ ਦਾ ਖੋਹਿਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵੱਡੇ ਭੋਗ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਜਨਾਂ ਦੇ ਭੁੱਖ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.96.29
येषां स्वादूनि भोज्यानि समवेक्ष्यन्ति बालकाः ।
नाश्नन्ति विधिवत्तानि किन्नु पापतरं ततः ॥ १३.९६.२९ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦਲੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਤਰਸ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਖਾਣ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
13.96.30
यदि ते तादृशो राष्ट्रे विद्वान्त्सीदेत्क्षुधा द्विजः ।
भ्रूणहत्यां च गच्छेथाः कृत्वा पापमिवोत्तमम् ॥ १३.९६.३० ॥
ਜੇ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਭ੍ਰੂਣਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣੇਂਗਾ।
13.96.31
धिक्तस्य जीवितं राज्ञो राष्ट्रे यस्यावसीदति ।
द्विजोऽन्यो वा मनुष्योपि शिबिराह वचो यथा ॥ १३.९६.३१ ॥
ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਵਿਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਘੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਧਿਕਾਰ ਹੈ; ਸ਼ਿਬਿ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ ਸਨ।
13.96.32
यस्य स्म विषये राज्ञः स्नातकः सीदति क्षुधा ।
अवृद्धिमेति तद्राष्ट्रं विन्दते सह राजकम् ॥ १३.९६.३२ ॥
ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਨਾਤਕ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕਸ਼ਟ ਝੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰ ਘਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.96.33
क्रोशन्त्यो यस्य वै राष्ट्राद्ध्रियन्ते तरसा स्त्रियः ।
क्रोशतां पतिपुत्राणां मृतोऽसौ न च जीवति ॥ १३.९६.३३ ॥
ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚੋਂ ਔਰਤਾਂ ਚੀਕਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਚੁੱਕੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਤੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਰੋਂਦੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।
13.96.34
अरक्षितारं हर्तारं विलोप्तारमनायकम् ।
तं वै राजकलिं हन्युः प्रजाः सन्नह्य निर्घृणं ॥ १३.९६.३४ ॥
ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਚੋਰ ਹੈ, ਲੁਟੇਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨੇਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਰਾਜਕਲਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾ ਕਵਚ ਪਹਿਨ ਕੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦੇਵੇ।
13.96.35
अहं वो रक्षितेत्युक्त्वा यो न रक्षति भूमिपः ।
स संहत्य निहन्तव्यः श्वेव सोन्माद आतुरः ॥ १३.९६.३५ ॥
"ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਰੱਖਿਅਕ ਹਾਂ" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਜੋ ਭੂਪਤੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਗਲ ਤੇ ਰੋਗੀ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.96.36
पापं कुर्वन्ति यत्किञ्चित्प्रजा राज्ञा ह्यरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य पापस्य राजा विन्दति भारत ॥ १३.९६.३६ ॥
ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਜਾ ਜੋ ਵੀ ਪਾਪ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਪਾਪ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਰਾਜਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.96.37
अथाहुः सर्वमेवैति भूयोऽर्धमिति निश्चयः ।
चतुर्थं मतमस्माकं मनोः श्रुत्वानुशासनम् ॥ १३.९६.३७ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਮੁੜ ਅੱਧਾ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੈ। ਪਰ ਮਨੂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਡਾ ਮਤ ਚੌਥਾਈ ਦਾ ਹੈ।
13.96.38
शुभं वा यच्च कुर्वन्ति प्रजा राज्ञा सुरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य पुण्यस्य राजा चाप्नोति भारत ॥ १३.९६.३८ ॥
ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਜਾ ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਪੁੰਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ, ਹੇ ਭਰਤ, ਰਾਜਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.96.39
जीवन्तं त्वानुजीवन्तु प्रजाः सर्वा युधिष्ठिर ।
पर्जन्यमिव भूतानि महाद्रुममिवाण्डजाः ॥ १३.९६.३९ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵ ਬੱਦਲ ਤੇ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਜੀਵਤ ਰਾਜੇ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵੇ।
13.96.40
कुबेरमिव रक्षांसि शतक्रतुमिवामराः ।
ज्ञातयस्त्वाऽनुजीवन्तु सुहृदश्च परन्तप ॥ १३.९६.४० ॥
ਜਿਵੇਂ ਰਾਕਸ਼ ਕੁਬੇਰ ਤੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ (ਇੰਦਰ) ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇਰੇ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਕੇ ਜੀਣ।