マハーバーラタ · 章 14.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.104.1
विप्रयोगे शरीरस्य सेन्द्रियस्य विशेषतः ।
अन्तरा वर्तमानस्य गतिः प्राणस्य कीदृशी ॥ १४.१०४.१ ॥
身体から離れるとき、特に感覚器官を伴うとき、その間にある生気（プラーナ）の行方はどのようなものか。
14.104.2
शुभाशुभकृतं सर्वं प्राप्नोतीह फलं नरः ।
न तु सर्वस्य भूतस्य पञ्चत्वं विद्यते नृप ॥ १४.१०४.२ ॥
人はここで善悪の行いの果報をすべて受ける。しかし王よ、すべての生き物に五要素の離散（死）があるわけではない。
14.104.3
पञ्चत्वं पाण्डवश्रेष्ठ भूरिभूतिकरं नृणाम् ।
तेषां पञ्च महायज्ञान्ये कुर्वन्ति द्विजोत्तम ॥ १४.१०४.३ ॥
パーンダヴァの中で最も優れた者よ、五要素の離散（死）は人々に大いなる繁栄をもたらす。再生族の中で最も優れた者よ、五大祭祀を行う者にとってはそうである。
14.104.4
पञ्चत्वं पञ्चभिर्भूतैर्वियोगं संप्रचक्षते ।
न जायते न म्रियते पुरुषः शाश्वतः सदा ॥ १४.१०४.४ ॥
五要素の離散を五大離散（死）と呼ぶ。プルシャは生まれず死なず、常に永遠である。
14.104.5
प्रायेण मरणं नाम पापिनामेव पाण्डव ।
येषां तु न गतिः पुण्या तेषां मरणमुच्यते ॥ १४.१०४.५ ॥
一般に死は罪人のものと言われる、パーンダヴァよ。功徳ある道を持たない者にこそ死が来ると言われる。
14.104.6
प्रायेणाकृतकृत्यस्तु मृत्योरुद्विजते जनः ।
कृतकृत्याः प्रतीक्षन्ते मृत्युं प्रियमिवातिथिम् ॥ १४.१०४.६ ॥
一般に義務を果たしていない人は死を恐れるが、義務を果たした人は愛しい客を待つように死を待つ。
14.104.7
पञ्च यज्ञाः कथं देव क्रियन्तेऽत्र द्विजातिभिः ।
तेषां नाम च देवेश वक्तुमर्हस्यशेषतः ॥ १४.१०४.७ ॥
神よ、ここで再生族は五つの祭祀をどのように行うのでしょうか。神々の主よ、その名称を余すことなくお話しください。
14.104.8
शृणु पञ्च महायज्ञान्कीर्त्यमानान्युधिष्ठिर ।
यैरेव ब्रह्मसालोक्यं लभ्यते गृहमेधिना ॥ १४.१०४.८ ॥
ユディシュティラよ、宣べられる五大祭祀を聞け。それによってのみ家住者はブラフマーの世界との共住を得る。
14.104.9
ऋभुजज्ञं ब्रह्मयज्ञं भूतयज्ञं च पाण्डव ।
नृयज्ञं पितृयज्ञं च पञ्च यज्ञान्प्रचक्षते ॥ १४.१०४.९ ॥
パーンドゥの子よ、人々は五つの祭祀を説く。ṚbhuのYajña、ブラフマンのYajña、生類への供犠、人への供犠、祖霊への供犠である。
14.104.10
तर्पणं ऋभुयज्ञः स्यात्स्वाध्यायो ब्रह्मयज्ञकः ।
भूतयज्ञो बलिर्यज्ञो नृयज्ञोऽतिथिपूजनम्।
पितॄनुद्दिश्य यत्कर्म पितृयज्ञः प्रकीर्तितः ॥ १४.१०४.१० ॥
タルパナ（供水）がṚbhuの祭祀、スヴァーディヤーヤ（聖典読誦）がブラフマンの祭祀である。バリ（供物）が生類への祭祀、客人の供養が人への祭祀である。祖霊を目的として行われる行為が祖霊への祭祀と宣べられる。
14.104.11
हुतं चाप्यहुतं चैव तथा प्रहुतमेव च ।
प्राशितं बलिदानं च पाकयज्ञान्प्रचक्षते ॥ १४.१०४.११ ॥
火に供えられたもの、供えられぬもの、注ぎ供えられたもの、残りとして食べられたもの、供物の布施——これらを炊飯祭と称する。
14.104.12
वैश्वदेवादयो होमा हुतमित्युच्यते बुधैः ।
अहुतं च भवेद्दत्तं प्रहुतं ब्राह्मणाशितम् ॥ १४.१०४.१२ ॥
ヴァイシュヴァデーヴァを初めとする護摩を、賢者たちは「供えられたもの（フタ）」と呼ぶ。施されるものは「供えられぬもの（アフタ）」であり、バラモンが食したものが「注ぎ供えられたもの（プラフタ）」である。
14.104.13
प्राणाग्निहोत्रहोमं च प्राशितं विधिवद्विदुः ।
बलिकर्म च राजेन्द्र पाकयज्ञाः प्रकीर्तिताः ॥ १४.१०४.१३ ॥
規定どおり、プラーナーグニホートラの供犠と聖別された分け前を食べることが知られている。王の中の王よ、バリの儀礼と調理祭が説かれている。
14.104.14
केचित्पञ्च महायज्ञान्पाकयज्ञान्प्रचक्षते ।
अपरे ब्रह्मयज्ञादीन्महायज्ञविदो विदुः ॥ १४.१०४.१४ ॥
五大祭を調理祭と呼ぶ人もいれば、梵祭などをそう呼ぶ人もいる。大祭に通じた者はそのように知っている。
14.104.15
सर्व एते महायज्ञाः सर्वथा परिकीर्तिताः ।
बुभुक्षितान्ब्राह्मणांस्तु यथाशक्ति न हापयेत् ॥ १४.१०४.१५ ॥
これら大祭はすべて十分に説かれた。飢えたバラモンを、自分の力に応じて怠ってはならない。
14.104.16
अहन्यहनि ये त्वेतानकृत्वा भुञ्जते स्वयम् ।
केवलं मलमश्नन्ति ते नार न च संशयः ॥ १४.१०४.१६ ॥
毎日これらを行わずに自分だけで食べる者は、ただ汚物を食べているのだ。彼らは人間ではない。疑いはない。
14.104.17
तस्मात्स्नात्वा द्विजो विद्वान्कुर्यादेतान्दिनेदिने ।
अतोऽन्यथा तु भुञ्जन्वै प्रायश्चित्ती भवेद्द्विजः ॥ १४.१०४.१७ ॥
ゆえに学識ある再生族は沐浴して、毎日これらを行うべきである。そうでなく食べる再生族は、贖罪をなすべき者となる。
14.104.18
देवदेवेशक दैत्यघ्न त्वद्भक्तस्य जनार्दन ।
वक्तुमर्हसि देवेश स्नानस्य च विधिं मम ॥ १४.१०४.१८ ॥
神々の神、主よ、ダイティヤを殺す者、ジャナールダナよ。あなたの信者である私に、神々の主よ、沐浴の規定をお教えください。
14.104.19
शृणु पाण्डव तत्सर्व पवित्रं पापनाशनम् ।
स्नात्वा येन विधानेन मुच्यन्ते किल्बिषाद्द्विजाः ॥ १४.१०४.१९ ॥
パーンダヴァよ、それをすべて聞け。清め、罪を滅ぼすものである。再生族が沐浴によって罪から解放される、その規定を。
14.104.20
मृदं च गोमयं चैव तिलं दर्भांस्तथैव च ।
पुष्पाण्यपि यथान्यायमादाय तु जलं व्रजेत् ॥ १४.१०४.२० ॥
粘土、牛糞、胡麻、クシャ草、そして花も規定どおりに取ってから、水のほうへ行くべきである。
14.104.21
नद्यां स्नात्वा न च स्नायदन्यत्र द्विजसत्तम ।
सति प्रभूते पयसि नाल्पे स्नायात्कदाचन ॥ १४.१०४.२१ ॥
再生族の中の最良の者よ、川で沐浴したなら、他所で沐浴してはならない。水が十分にあるときは、少しの水で決して沐浴してはならない。
14.104.22
गत्वोदकसमीपं तु शुचौ देशे मनोरमे ।
ततो मृद्गोमयादीनि तत्र विप्रो विनिक्षिपेत् ॥ १४.१०४.२२ ॥
水のそばの清らかで心地よい場所へ行き、そこで婆羅門は粘土や牛糞などを置くべきである。
14.104.23
बहिः प्रक्षाल्य पादौ च द्विराचम्य प्रयत्नतः ।
प्रदक्षिणं समावृत्य नमस्कुर्यात्तु तज्जलम् ॥ १४.१०४.२३ ॥
外で両足を洗い、注意深く二度口を漱ぎ、右回りに巡ってから、その水に礼拝すべきである。
14.104.24
न च प्रक्षालयेद्विद्वांस्तीर्थमद्भिः कदाचन ।
न च पादेन वा हन्याद्धस्तेनान्येन तज्जलम् ॥ १४.१०४.२४ ॥
賢者は決して聖地（渡し場）を水で洗ってはならず、足や手、その他の何によってもその水を打ってはならない。
14.104.25
सर्वदेवमया ह्यापो मन्मयाः पाण्डुनन्दन ।
तस्मात्तास्तु न हन्तव्यास्त्वद्भिः प्रक्षालयेत्स्थलं ॥ १४.१०४.२५ ॥
パーンドゥの子よ、水はすべての神々とわたしに満ちている。ゆえに水を打ってはならず、水で場所を洗うべきである。
14.104.26
केवलं प्रथमं मज्जेन्नाङ्गानि विमृशेद्बुधः ।
तत्तु तीर्थं समासाद्य कुर्यादाचमनं पुनः ॥ १४.१०४.२६ ॥
賢者はまず、四肢に触れずに沐浴すべきである。その聖地に着いたら、再びアーチャマナを行うべきである。
14.104.27
गोकर्णाकृतिवत्कृत्वा करं त्रिः प्रपिबेज्जलम् ।
द्विस्तत्परिमृजेद्वक्त्रं पादावभ्युक्ष्य चात्मनः।
शीर्षण्यांस्तु ततः प्राणान्सकृदेवतु संस्पृशेन ॥ १४.१०४.२७ ॥
手を牛の耳の形にして、三度水を飲むべきである。次に二度口を拭い、足に水を振りかけ、頭に属する気息に一度触れるべきである。
14.104.28
बाहू द्वौ च ततः स्पृष्ट्वा हृदयं नाभिमेव च ।
प्रत्यङ्गमुदकं स्पृष्ट्वा मूर्धानं तु पुनः स्पृशेत् ॥ १४.१०४.२८ ॥
次に両腕、心臓、へそに触れ、各肢体に水を触れさせたのち、再び頭に触れるべきである。
14.104.29
आपः पुनन्त्वित्युक्त्वा च पुनराचमनं चरेत् ।
सोङ्कारव्याहृतीर्वाऽपि सदसस्पतिमित्यृचम् ॥ १४.१०४.२९ ॥
「水よ、清めたまえ」と唱えたのち、再びアーチャマナを行うべきである。あるいはオームを伴うヴィヤーハリティ、あるいは「サダサスパティム」で始まるリチを唱える。
14.104.30
आचम्य मृत्तिकाः पश्चात्त्रिधा कृत्वा समालभेत् ।
ऋचेदं विष्णुरित्यङ्गमुत्तमाधममध्यमम्।
आलभ्य वारुणैः सूक्तैर्नमस्कृत्य जलं ततः ॥ १४.१०४.३० ॥
アーチャマナ(漱ぎ)をした後、泥を三つに分け、「イダン・ヴィシュヌッ」の詩句とともに上・下・中の肢体に触れる。次にヴァルナの讃歌で触れ礼拝してから水を取る。
14.104.31
स्रवन्ती चेत्प्रतिस्रोतः प्रत्यर्कं चान्यवारिषु ।
मज्जेदोमित्युदाहृत्य न च विक्षोभयेज्जलम् ॥ १४.१०४.३१ ॥
水が流れているなら、その流れに逆らって、あるいは太陽に向かって、あるいは他の水で、「オーン」と唱えて沈む。そして水をかき乱してはならない。
14.104.32
गोमयं च त्रिधा कृत्वा जले पूर्वं समालभेत् ।
सव्याहृतीकां सप्रणवां गायत्रीं च जपेत्पुनः ॥ १४.१०४.३२ ॥
牛糞を三つに分け、まず水の中で触れる。次に、ヴィヤーハフティとプラナヴァとともにガーヤトリーを再び唱える。
14.104.33
पुनराचमनं कृत्वा मद्गतेनान्तरात्मना ।
आपोहिष्ठेति तिसृभिर्ऋग्भिः पूतेन वारिणा।
तथा तरत्समन्दीभिः सिञ्चेच्चतसृभिः क्रमात् ॥ १४.१०४.३३ ॥
再びアーチャマナをし、内なる自己を私に向けて、「アーポー・ヒシュター」で始まる三つの詩句で清浄な水を振りかけ、同様に「タラトサマンディー」の四つの詩句を順に用いて振りかける。
14.104.34
गोसूक्तेनाश्वसूक्तेन शुद्धवर्गेणि चात्मनः ।
वैष्णवैर्वारुणैः सूक्तैः सावित्रैरिन्द्रदेवतैः ॥ १४.१०४.३४ ॥
牛讃歌(ゴー・スークタ)と馬讃歌(アシュヴァ・スークタ)、そして自らの清浄な群によって、またヴィシュヌ、ヴァルナ、サーヴィトリ、インドラ神の讃歌によって、自らに灌水すべきである。
14.104.35
वामदैव्येन चात्मानमन्यैर्मन्मयसामभिः ।
स्थित्वाऽन्तःसलिले सूक्तं जपेद्वाचाऽघमर्षणं ॥ १४.१०४.३५ ॥
ヴァーマデーヴヤ讃歌と、私から成る他のサーマン(詠歌)によって自らを清めるべきである。水中に立ち、声に出してアガマルシャナの讃歌を唱えるべきである。
14.104.36
सव्याहृतीकां सप्रणवां गायत्रीं वा ततो जपेत् ।
आश्वासमोक्षात्प्रणवं जपेद्वा मामनुस्मरन् ॥ १४.१०४.३६ ॥
あるいは、ヴィヤーハリティーとオーンを伴うガーヤトリーを唱えよ。あるいは息を吐き切るまでオーンを唱え、私を念じよ。
14.104.37
उत्प्लुत्य तीर्थमासाद्य धौते शुक्ले च वाससी ।
शुद्धे चाच्छादयेत्कक्षे न कुर्यात्परिपाशके ॥ १४.१०४.३७ ॥
跳び上がって聖なる沐浴場に至り、洗った白く清浄な二枚の衣を腰に覆うべきである。腰に結び目を作ってはならない。
14.104.38
पाशेन बद्ध्वा कक्षे यत्कुरुते कर्म वैदिकम् ।
राक्षसा दानवा दैत्यास्तद्विलुंपन्ति हर्षिताः।
तस्मत्सर्वप्रयत्नेन कक्ष्यापाशं न धारयेत् ॥ १४.१०४.३८ ॥
腰に紐を結んで行うヴェーダの儀礼は、ラークシャサ、ダーナヴァ、ダイティヤが喜んでそれを破壊する。ゆえに、あらゆる努力をして腰の紐を身につけてはならない。
14.104.39
ततः प्रक्षाल्य पादौ च हस्तौ चैव मृदा शनैः ।
आचम्य पुनराचामेत्पुनः सावित्रिया द्विजः ॥ १४.१०४.३९ ॥
次に、泥で両足と両手をゆっくり洗い、アーチャマナ（漱水）を行う。再生族は、サーヴィトリーとともに再び漱水せよ。
14.104.40
प्राङ्मुखोदङ्मुखो वाऽपि ध्यायन्वेदान्समाहितः ।
जले जलगतः शुद्धः स्थल एव स्थलस्थितः।
उभयत्र स्थितस्तस्मादाचामेदात्मशुद्धये ॥ १४.१०४.४० ॥
東または北を向き、心を集中してヴェーダを思う。水中にあれば水中に立って清らかになり、陸にあれば陸に立って清らかになる。どちらに立っていても、自己の浄化のために漱水せよ。
14.104.41
दर्भेषु दर्भपाणिः सन्प्राङ्मुखः सुसमाहितः ।
प्राणायामांस्ततः कुर्यान्मद्गतेनान्तरात्मना ॥ १४.१०४.४१ ॥
クシャ草の上に座り、手にクシャ草を持ち、東を向いて十分に心を集中せよ。それから、私に向けた内なる自己をもってプラーナーヤーマを行え。
14.104.42
सहस्रकृत्वः सावित्रीं शतकृत्वस्तु वा जपेत् ॥ १४.१०४.४२ ॥
サーヴィトリーの真言を千度、あるいは百度唱えるべきである。
14.104.43
समाहितो जपेत्तस्मात्सावित्र्या चाभिमन्त्र्य च ।
मन्देहानां विनाशाय रक्षसां विक्षिपेज्जलम् ॥ १४.१०४.४३ ॥
それゆえ、心を集中して唱え、サーヴィトリーで水を加持し、愚かな羅刹を滅ぼすために撒くべきである。
14.104.44
उद्वर्गोसीत्यथा चान्तःप्रायश्चित्तजलं क्षिपेत् ॥ १४.१०४.४४ ॥
「汝はウドヴァルガなり」と唱え、そして内側から贖罪の水を投げるべきである。
14.104.45
अथादाय सुपुष्पाणि तोयमञ्जलिना द्विजः ।
प्रक्षिप्य प्रतिसूर्यं च व्योममुद्रां प्रकल्पयेत् ॥ १४.१०४.४५ ॥
次に再生者は、美しい花と水を合掌に取り、太陽に向かって投げ、虚空の印を結ぶべきである。
14.104.46
ततो द्वादशकृत्वस्तु सूर्यस्येकाक्षरं जपेत् ।
ततः षडक्षरादीनि षट्कृत्वः परिवर्तयेत् ॥ १४.१०४.४६ ॥
次に太陽の一音節の真言を十二度唱え、次に六音節などの真言を各六度ずつ唱え替えるべきである。
14.104.47
प्रदक्षिणं परामृश्य मुद्रया स्वमुखान्तरे ।
ऊर्ध्वबाहुस्ततो भूत्वा सूर्यमीक्षेत्समाहितः ॥ १४.१०४.४७ ॥
右回りに巡り、印によって自らの口の内を触れ、それから両腕を上げ、心を集中して太陽を見つめるべきである。
14.104.48
तन्मण्डलस्थं मां ध्यायंस्तोजोमूर्तिं चतुर्भुजम् ।
उदुत्यं च जपेन्मन्त्रं चित्रं तच्चक्षुरित्यपि ॥ १४.१०४.४८ ॥
その円盤の中に立つ、光輝の姿、四本の腕をもつ私を瞑想しながら、「ウドゥトユン」の真言と「チトラン・タッチャクシュッ」をも唱えるべきである。
14.104.49
सावित्रीं च यथाशत्ति जप्त्वा सूक्तं च मामकम् ।
मन्मयानि च सामानि पुरुषव्रतमेव च ॥ १४.१०४.४९ ॥
能力に応じてサーヴィトリーと私自身の賛歌を唱え、私からなるサーマ詠唱とプルシャの誓いをも行うべきである。
14.104.50
ततश्चालोकयेदर्कं हंसः शुचिषदित्यपि ।
प्रदक्षिणं समावृत्य नमस्कृत्य दिवाकरम् ॥ १४.१०४.५० ॥
次に太陽を見つめ、「ハンサッ・シュチシャット」をも唱えるべきである。右回りに巡り、礼拝して、昼を生む者、太陽に礼拝すべきである。
14.104.51
ततस्तु तर्पयेदद्भिर्ब्रह्म्णां मां च शङ्करम् ।
प्रजापतिं च देवांश्च तथा देवमुनीनपि ॥ १४.१०४.५१ ॥
次に水で、バラモン、私、シャンカラ、プラジャーパティ、神々、そして神聖な聖仙たちに供物の水を捧げるべきである。
14.104.52
साङ्गानपि तथा वेदानितिहासान्क्रतूनपि ।
पुराणानि च सर्वाणि कुलान्यप्सरसां तथा ॥ १४.१०४.५२ ॥
同様に支分を伴うヴェーダ、歴史物語、供犠、すべてのプラーナ、そしてアプサラスの族にも。
14.104.53
क्रतून्संवत्सरं चैव कलाकाष्ठात्मकं तथा ।
भूतग्रामांश्च भूतानि सरितः सागरांस्तथा।
शैलाञ्शैलस्थितान्देवानोषधीः सवनस्पतीः ॥ १४.१०४.५३ ॥
供犠、年、そしてカラーとカーシュターからなる時間、生きとし生けるものの群れと生きものたち、河川、海、山々、山に住む神々、薬草と樹木。
14.104.54
तर्पयेदुपवीती च प्रत्येकं तृप्यतामिति ।
अन्वारभ्य च सव्येन पाणिना दक्षिणेन तु ॥ १४.१०४.५४ ॥
聖紐を掛けて、一人ずつに「満たされますように」と言いながら供物の水を捧げ、左手と右手で触れるべきである。
14.104.55
निवीती तर्पयेद्विद्वानृषीन्मन्त्रकृतस्तथा ।
मरीच्यादीनृषींश्चैव नारदाद्यान्समाहितः ॥ १४.१०४.५५ ॥
聖紐を首に掛けた賢者は、真言の作者である聖仙たちに、またマリーチィら諸仙とナーラダらに、心を集中して供物の水を捧げるべきである。
14.104.56
प्राचीनावीत्यथैतास्तु तर्पयेद्देवताः पितॄत् ।
ततस्तु कव्यवाडग्निं सों वैवस्वतं तथा ॥ १४.१०४.५६ ॥
次に聖紐を右肩に掛けて、これらの神々と祖霊に供物の水を捧げ、その後にカヴィヤヴァーッ火神、ソーマ、そしてヴィヴァスヴァットの子ヤマにも捧げるべきである。
14.104.57
ततश्चार्यमणं चापि ह्यग्निष्वात्तांस्तथैव च ।
सोमपांश्चैव दर्भेषु सतिलैरेव वारिभिः।
तृप्यतामिति पश्चात्तु स पितॄंस्तर्पयेत्ततः ॥ १४.१०४.५७ ॥
次にアルヤマン、アグニシュヴァーッタらとソーマパーら、クシャ草の上で胡麻を混ぜた水を捧げ「満たされますように」と言い、その後に祖霊たちに供物の水を捧げるべきである。
14.104.58
पितॄन्पितामहांश्चैव तथैव प्रपितामहान् ।
पितामहीस्तता चापि तथैव प्रपितामहीः ॥ १४.१०४.५८ ॥
父たち、祖父たち、そして同様に曾祖父たち。祖母たち、そして同様に曾祖母たち。
14.104.59
मातरं चात्मनश्चैव गुरुमाचार्यमेव च ।
पितृमातृष्वसारौ च तथा मातामहीमपि ॥ १४.१०४.५९ ॥
母、自分の母、師、アーチャーリヤも。父と母の姉妹たち、そして母方の祖母も。
14.104.60
उपाध्यायान्सखीन्बन्धूञ्शिष्यर्त्विग्ज्ञातिबांधवान् ।
प्रमीतानानृशंस्यार्थं तर्पयेत्तानमत्सरः ॥ १४.१०४.६० ॥
師、友、親族、弟子、祭官、一族や身内、そして死者を、慈悲をもって、嫉妬なく、タルパナ（供水）によって満足させるべきである。
14.104.61
तर्पयित्वा तथाऽऽचम्य स्नानवस्त्रं प्रपीडयेत् ।
वृत्तिं भृत्यजनस्याहुः स्नानं पानं च तद्विदः ॥ १४.१०४.६१ ॥
タルパナによって満足させ、同じくアーチャマナ（口浄め）をしたのち、沐浴の布を絞るべきである。それを知る者たちは、沐浴と飲水が召使いの生計であると言う。
14.104.62
अतर्पयित्वा तान्पूर्वं स्नानवस्त्रं न पीडयेत् ।
पीडयेच्चेत्पुरा मोहाद्देवाः सर्पिगणास्तथा।
पितरस्तु निराशास्ते शप्त्वा यान्ति यथागतं ॥ १४.१०४.६२ ॥
先に彼らをタルパナで満足させずに沐浴の布を絞ってはならない。もし迷いから先に絞れば、神々、蛇の群れ、そして祖霊たちは失望して呪いを残し、来た道を帰ってしまう。
14.104.63
प्रक्षाल्य तु मृदा पादावाचम्य प्रयतः पुनः ।
दर्भेषु दर्भपाणिः सन्स्वाध्यायं तु समारभेत् ॥ १४.१०४.६३ ॥
次に土で両足を洗い、再びアーチャマナをし、自制して、手にクシャ草を持ち、クシャ草の上に座して、読誦（スヴァーディヤーヤ）を始めるべきである。
14.104.64
वेदमादौ समारभ्य ततोपर्युपरि क्रमात् ।
यदधीतेऽन्वहं शक्त्या तत्स्वाध्यायं प्रचक्षते ॥ १४.१०४.६४ ॥
ヴェーダを初めから順に、少しずつ先へ進めながら、毎日自分の力に応じて読誦するもの、それをスヴァーディヤーヤ（自習）と呼ぶ。
14.104.65
ऋचो वाऽपि यजुर्वाऽपि सामगायमथापि च ।
इतिहासपुराणानि यथाशक्ति न हापयेत् ॥ १४.१०४.६५ ॥
リグの詩句、ヤジュルの祭詞、サーマの歌、そして史伝やプラーナ——これらを自分の力に応じて怠ってはならない。
14.104.66
उत्थाय तु नमस्कृत्य दिशो दिग्देवता अपि ।
ब्रह्मणं च ततश्चाग्निं पृथिवीमोषधीस्तथा ॥ १४.१०४.६६ ॥
立ち上がり礼拝して、方位と方位の神々を、次いでブラフマーとアグニを、また大地と薬草をも敬うべきである。
14.104.67
वाचं वाचस्पतिं चैव मां चैव सरितस्तथा ।
नमस्कृत्य तथाऽद्भिस्तु प्रणवादि च पूर्ववत् ॥ १४.१०४.६७ ॥
言葉、ヴァーチャスパティ、私、そして同様に川々を礼拝し、水によっても、プラナヴァなどと共に、前と同じく行うべきである。
14.104.68
ततो नमोऽद्भ्य इत्युक्त्वा नमस्कुर्यात्तु तज्जलम् ।
घृणिः सूर्यस्तथाऽऽदित्यस्तं प्रणम्य स्वमूर्धनि ॥ १४.१०४.६८ ॥
次に「水に礼拝」と唱えて、その水に礼拝すべきである。光輝の太陽とアーディティヤに礼拝して、自らの頭の上に（水を）。
14.104.69
ततस्त्वालोकयन्नर्कं प्रणवेन समाहितः ।
ततो मामर्चयेत्पुष्पैर्मत्प्रियैरेव नित्यशः ॥ १४.१०४.६९ ॥
次に太陽を見つめ、プラナヴァに心を集中して、それから私の好む花で毎日私を礼拝すべきである。
14.104.70
त्वत्प्रियाणि प्रसूनानि त्वदधिष्ठानि माधव ।
सर्वाण्याचक्ष्व देवेश त्वद्भक्तस्य ममाच्युत ॥ १४.१०४.७० ॥
あなたの好まれ、あなたの宿る花々をすべてお教えください、マーダヴァよ。神々の主、アチュユタよ、あなたの信者である私に。
14.104.71
शृणुष्वावहितो राजन्पुष्पाणि प्रियकृन्ति मे ।
कुमुदं करवीरं च चणकं चंपकं तथा ॥ १४.१०४.७१ ॥
王よ、注意して聞け。私を喜ばせる花は、睡蓮（クムダ）、夾竹桃（カラヴィーラ）、ひよこ豆の花（チャナカ）、チャンパカ、そして同様のものである。
14.104.72
मल्लिकाजातिपुष्पं च नन्द्यावर्तं च नन्दिकम् ।
पलाशपुष्पपत्राणि दूर्वा भृङ्गकमेव च ॥ १४.१०४.७२ ॥
マッリカーとジャーティの花、ナンディヤーヴァルタとナンディカ、パラーシャの花と葉、ドゥールヴァー草、そしてブリンガカ。
14.104.73
वनमाला च राजेन्द्र मत्प्रियाणि विशेषतः ।
सर्वेषामपि पुष्पाणां सहस्रगुणमुत्पलम् ॥ १४.१०४.७३ ॥
王者の中の王よ、森の花環は特に私の愛するものだ。すべての花の中で青蓮は千倍も優れている。
14.104.74
तस्मात्पद्मं तथा राजन्पद्मात्तु सतपत्रकम् ।
तस्मात्सहस्रपत्रं तु पुण्डरीकं ततः परम् ॥ १४.१०४.७४ ॥
その次は王よ、蓮華。蓮華より優れるのは百弁の花、その次は千弁の花、そしてそれ以上は白蓮である。
14.104.75
पुण्डरीकसहस्रात्तु तुलसी गुणतोऽधिका ।
बकपुष्पं ततस्तस्मात्सौवर्णं तु ततोऽधिकम्।
सौवर्णात्तु प्रसूनाच्च मत्प्रियं नास्ति पाण्डव ॥ १४.१०४.७५ ॥
千の白蓮にもまさって、トゥラシーは功徳において優れている。次はバカの花、それよりも金色の花。パーンダヴァよ、金色の花ほど私の愛するものはない。
14.104.76
पुष्पाभावे तुलस्यास्तु पत्रैर्मामर्चयेत्पुनः ।
पत्रालाभे तु शाखाभिः शाकालाभे शिफालवैः।
शिफाभावे मृदा तत्र भक्तिमानर्चयेत माम् ॥ १४.१०४.७६ ॥
トゥラシーの花がなければ、その葉で私を供養せよ。葉がなければ枝で、菜がなければ根の芽や蔓で。根もなければ、信仰ある者は土で私を供養せよ。
14.104.77
वर्जनीयानि पुष्पाणि शृणु राजन्समाहितः ।
किङ्किणी मुनिपुष्पं च धुर्धूरं पाटलं तथा ॥ १४.१०४.७७ ॥
王よ、心を集中して、避けるべき花を聞け。キンキニー、ムニ花、ダルダーラ、そしてパータラー。
14.104.78
तथाऽतिमुक्तकं चैव पुन्नागं नक्तमालिकम् ।
यौधिकं क्षीरिकापुष्पं निर्गुण्डी लाङ्गुली जपा ॥ १४.१०४.७८ ॥
同様に、アティムクタカ、プンナーガ、ナクタマーリカー、ヤウディカ、クシーリカーの花、ニルグンディー、ラーングリー、そしてジャパーも。
14.104.79
कर्णिकारं तथाऽशोकं शल्मलीपुष्पमेव च ।
ककुभाः कोविदाराश्च वैभीतकमथापि च ॥ १४.१०४.७९ ॥
同様に、カルニカーラ、アショーカ、シャールマリーの花、ककुभ、コーヴィダーラ、ヴァイビータカも。
14.104.80
कुरण्टकप्रसूनं च कल्पकं कालकं तथा ।
अङ्केलं गिरिकर्णी च नीलान्येव च सर्वशः।
एकपर्णानि चान्यानि सर्वाण्येव विवर्जयेत् ॥ १४.१०४.८० ॥
クランタカの花、カルパカ、カーラカ、アンケーラ、ギリカルニー、そしてあらゆる青い花、単葉のもの、その他すべてを避けるべきである。
14.104.81
अर्कपुष्पाणि वर्ज्यानि अर्कपत्रस्तितानि च ।
व्याघृताः पिचुमन्दानि सर्वाण्येव विवर्जयेत् ॥ १४.१०४.८१ ॥
アルカの花は避けるべきであり、アルカの葉も同様である。ヴィヤーグリター、ピチュマンダ、これらすべてを避けるべきである。
14.104.82
अन्यैस्तु शुक्लपत्रैस्तु गन्धवद्भिर्नराधिप ।
अवर्ज्यैस्तैर्यथालाभं मद्भक्तो मां समर्चयेत् ॥ १४.१०४.८२ ॥
人の王よ、避けるべきでない他の芳香ある白い葉で、手に入るものを用いて、私の信者は私を礼拝すべきである。
14.104.83
कथं त्वमर्चनीयोसि मूर्तयः कीदृशास्तु ते ।
वैखानसाः कथं ब्रुयूः कथं वा पाञ्चरात्रिकाः ॥ १४.१०४.८३ ॥
あなたはどのように礼拝されるべきでしょうか。あなたの像はどのようなものですか。ヴァイカーナサの人々はどう語るべきか、あるいはパーンチャラートリカの人々はどう語るべきでしょうか。
14.104.84
शृणु पाण्डव तत्सर्वमर्चनाक्रममात्मनः ।
स्थण्डिले पद्मकं कृत्वा चाष्टपत्रं सकर्णिकम् ॥ १४.१०४.८४ ॥
パーンダヴァよ、私への供養の次第をすべて聞け。平らな地に八弁と花芯をもつ蓮華を描き、
14.104.85
अष्टाक्षरविधानेन ह्यथवा द्वादशाक्षरैः ।
वैदिकैरथ मन्त्रैश्च मम सूक्तेन वा पुनः ॥ १४.१०४.८५ ॥
八字の真言の儀軌により、あるいは十二字の真言により、ヴェーダの真言により、あるいは私の讃歌により。
14.104.86
स्थापितं मां ततस्तस्मिन्नर्ययित्वा विचक्षणः ।
पुरुषं च ततः सत्यमत्युतं च युधिष्टिर ॥ १४.१०४.८६ ॥
そこに私を安置し、賢者が行うように供養し、それからプルシャ、サティヤ、アチュユタも、ユディシュティラよ。
14.104.87
अनिरुद्धं च मां प्राहुर्वैखानसविदो जनाः ।
अन्ये त्वेवं विजानन्ति मां राजन्पाञ्चरात्रिकाः। ॥ १४.१०४.८७ ॥
ヴァイカーナサの知者たちは私をアニルッダと呼ぶ。しかし他の者、すなわちパーンチャラートリカたちは、王よ、私をこのように知る。
14.104.88
वासुदेवं च राजेन्द्र संकर्षणमथापि वा ।
प्रद्युम्नं चानिरुद्धं च चतुर्मूर्तिं प्रचक्षते ॥ १४.१०४.८८ ॥
王の中の王よ、ヴァースデーヴァとサンカルシャナ、あるいはプラディユムナとアニルッダ。四つの姿をもつ者と人々は私を呼ぶ。
14.104.89
एताश्चान्याश्च राजेन्द्र संज्ञाभेदेन मूर्तयः ।
विद्ध्यार्थान्तरा एवं मामेवं चार्चयेद्भुधः ॥ १४.१०४.८९ ॥
王の中の王よ、これらと他の姿は名称によって区別される。それぞれ異なる意味をもつと知れ。賢者は、このように私を供養すべきである。
14.104.90
त्वद्भक्ताः कीदृसा देव कानि तेषं व्रतानि च ।
एतत्कथय देवेश त्वद्भक्तस्य ममाच्युत ॥ १४.१०४.९० ॥
神よ、あなたの信者はどのような者で、その誓願は何か。神々の主、不滅の方よ、あなたの信者である私にこれを語ってください。
14.104.91
अनन्यदेवताभक्ता चे मद्भक्तजनप्रियाः ।
मामेव शरणं प्राप्ता मद्भक्तास्ते प्रकीर्तिताः ॥ १४.१०४.९१ ॥
他の神を信奉せず、私の信者たちに愛され、ただ私にのみ帰依した者たち——彼らこそ私の信者と宣言される。
14.104.92
स्वर्ग्याण्यपि यशस्यानि मत्प्रियाणि विशेषतः ।
मद्भक्तः पाण्डवश्रेष्ठ व्रतानीमानि धारयेत् ॥ १४.१०४.९२ ॥
パーンドゥの子らの中で最もすぐれた者よ、天界と名声をもたらし、わけても私に愛されるこれらの誓願を、私の信者は保つべきである。
14.104.93
नान्यदाच्छादयेद्वस्त्रं मद्भक्तो जलतारणे ।
स्वस्थस्तु न दिवा स्वप्येन्मधुमांसानि वर्जयेत् ॥ १४.१०४.९३ ॥
水を渡るときには、私の信者は他の布で身を覆ってはならない。健康なときには昼に眠ってはならず、蜂蜜と肉を断つべきである。
14.104.94
प्रदक्षिणं व्रजेद्विप्रान्गामश्वत्थं हुताशनम् ।
न धावेत्पतिते वर्षे नाग्नभिक्षां च लोपयेत् ॥ १४.१०४.९४ ॥
バラモン、牛、菩提樹、火を右回りに巡るべきである。雨が降るときには走ってはならず、火への施しを怠ってはならない。
14.104.95
प्रत्यक्षलवणं नाद्यत्सौभाञ्जनकरञ्जनौ ।
ग्रासमुष्टिं गवपे दद्याद्धान्याम्लं चैव वर्जयेत् ॥ १४.१०४.९५ ॥
目に見える塩を食べてはならず、サウバーンジャナ、カランジャも食べてはならない。牛に一握りの食べ物を与え、穀物の酸味飲料も断つべきである。
14.104.96
तथा पर्युषितं चापि पक्वं परगृहागतम् ।
अनिवेदितं च यद्द्रव्यं तत्प्रयत्नेन वर्जयेत् ॥ १४.१०४.९६ ॥
同様に、古くなったもの、煮られていても他人の家から来たもの、供えられていないものは、慎重に避けるべきである。
14.104.97
विभितककरञ्जानां छायां दूरे विवर्जयेत् ।
पिप्रदेवपरीवादान्न वदेत्पीडितोपि सन् ॥ १४.१०४.९७ ॥
ヴィビータカとカランジャの木の陰からは遠ざかるべきであり、苦しんでいても婆羅門を謗ってはならない。
14.104.98
सात्विका राजसाश्चापि तामसाश्चापि पाण्डव ।
मामर्चयन्ति मद्भक्तास्तेषामीदृग्विदा गतिः ॥ १४.१०४.९८ ॥
パーンダヴァよ、サットヴァ性、ラジャス性、タマス性の者であっても、私の信者として私を礼拝する者には、そうした知者と同じ帰結がある。
14.104.99
तामसास्तिमिरं यान्ति राजसा रज एव तत् ।
सात्विकाः सत्वसंपन्नाः सत्वमेव प्रयान्ति ते ॥ १४.१०४.९९ ॥
タマス性の者は闇に入り、ラジャス性の者は激情に入る。しかしサットヴァに満ちた善性の者は、ただサットヴァに至る。
14.104.100
ये सिद्धाः सन्ति साङ्ख्येन योगसत्वबलेन च ।
नभस्यादित्यचन्द्राभ्यां पश्यन्ति पदविस्तरम् ॥ १४.१०४.१०० ॥
サーンキヤと、ヨーガとサットヴァの力によって成就した者たちは、太陽と月を通して空に道の広がりを見る。
14.104.101
एकस्तंभे नवद्वारे त्रिस्थूणे पञ्चसाक्षिके ।
एतस्मिन्देहनगरे राजसस्तु सदा भवेत् ॥ १४.१०४.१०१ ॥
この身体という都市には、一本の柱、九つの門、三つの支えと五人の証人があり、ラジャスの性質が常に存在する。
14.104.102
उदिते सवितर्याप्य क्रियायुक्तस्य धीमतः ।
चतुर्वेदविदश्चापि देहे षड्वृषलाः स्मृताः ॥ १४.१०४.१०२ ॥
太陽が昇るとき、儀礼に励む賢者と四ヴェーダに通じた者の身体にも、六つのヴリシャラがあると説かれる。
14.104.103
क्षत्रियाः सप्त विज्ञेया वैश्यास्त्वष्टौ प्रकीर्तिताः ।
नियताः पाण्डवश्रेष्ठ शूद्राणामेकविंशतिः ॥ १४.१०४.१०३ ॥
クシャトリヤは七つと知るべきで、ヴァイシャは八つと説かれる。パーンダヴァの最良者よ、シュードラは定まって二十一である。
14.104.104
कामः क्रोधश्च लोभश्च मोहश्च मद एव च ।
महामोहश्च इत्येते देहे षड्वृषलाः स्मृताः ॥ १४.१०४.१०४ ॥
欲望・怒り・貪欲・迷い・慢心・大いなる迷い、これらが身体にある六つのヴリシャラとされる。
14.104.105
गर्वः स्तंभो ह्यहङ्कार ईर्ष्या च द्रोह एव च ।
पारुष्यं क्रूरता चैव सप्तैत क्षत्रियाः स्मृताः ॥ १४.१०४.१०५ ॥
傲慢・頑固・我慢・嫉妬・敵意・粗暴・残虐、この七つがクシャトリヤとされる。
14.104.106
तीक्ष्णता निकृतिर्माया शाठ्यं डंभो ह्यनार्जवम् ।
पैशुन्यमनृतं चैव वेश्यास्त्वष्टौ प्रकीर्तिताः ॥ १४.१०४.१०६ ॥
鋭さ・欺瞞・幻惑・狡猾・偽善・不正直・中傷・虚偽、この八つがヴァイシャとされる。
14.104.107
तृष्णा बुभुक्षा निद्रा च ह्यालस्यं चाघृणादयः ।
आधिश्चापि विषादश्च प्रमादो हीनसत्वता ॥ १४.१०४.१०७ ॥
渇愛・飢え・眠り・怠惰・無慈悲など、心の苦悩、憂鬱、放逸、そして気力の弱さ。
14.104.108
भयं विक्लबता जाड्यं पापकं मन्युरेव च ।
आशा चाश्रद्दधानत्वमनवस्थाप्यमन्त्रणम् ॥ १४.१०४.१०८ ॥
恐怖、動揺、鈍重、罪深い行いと怒り、希望、信心のなさ、不安定さ、悪しき謀議。
14.104.109
आशौचं मलिनत्वं च शूद्रा ह्येते प्रकीर्तिताः ।
यस्मिन्नेते न दृश्यन्ते स वै ब्राह्मण उच्यते ॥ १४.१०४.१०९ ॥
不浄と汚れ、これこそがśūdraと言われる。これらが見られない者こそ、バラモンと呼ばれる。
14.104.110
येषुयेषु हि भावेषु यत्कालं वर्तते द्विजः ।
तत्कालं वै स विज्ञेयो ब्राह्मणो ज्ञानदुर्बलः ॥ १४.१०४.११० ॥
再生者がどのような状態にある時も、その時こそバラモンと知るべきである——知において弱い者。
14.104.111
प्राणानायम्य यत्कालं येन मां चापि चिन्तयेत् ।
तत्कालो वै द्विजो ज्ञेयः शेषकालो ह्यथेतरः ॥ १४.१०४.१११ ॥
息を制して私を念ずる時、その時こそ再生者と知るべきである。残りの時は別である。
14.104.112
तस्मात्तु सात्विको भूत्वा शुचिः क्रोधविवर्जितः ।
मामर्चयेत्तु सततं मत्प्रियत्वं यदीच्छति ॥ १४.१०४.११२ ॥
ゆえに、純質となり、清浄で怒りを離れ、私の愛しい者となることを望む者は、常に私を礼拝すべきである。
14.104.113
अलोलजिह्वः समुपस्थितो धृतिं ।
निधाय चक्षुर्युगमात्रमेव तत।
मनश्च वाचं च निगृह्य चञ्चलं ।
भयान्निवृत्तो मम भक्त उच्यते ॥ १४.१०४.११३ ॥
舌が落ち着き、堅固に臨み、視線を軛一つ分の距離に定め、落ち着かぬ心と言葉を制し、恐怖から離れた者、その人こそ私の信者と呼ばれる。
14.104.114
ईदृशाध्यात्मिनो ये तु ब्राह्मणा नियतेन्द्रियाः ।
तेषां श्राद्धेषु तृप्यन्ति तेन तृप्ताः पितामहाः ॥ १४.१०४.११४ ॥
このように自己を知り、感官を制御したバラモンたちこそ、その祭式（シュラーッダ）で祖霊が満たされるのである。そうして満たされた祖霊は喜ぶ。
14.104.115
धर्मो जयति नाधर्मः सत्यं जयति नानृतम् ।
क्षमा जयति न क्रोधः क्षमावान्ब्राह्मणो भवेत् ॥ १४.१०४.११५ ॥
法（ダルマ）が勝つのであり、非法は勝たない。真実が勝つのであり、虚偽は勝たない。忍耐が勝つのであり、怒りは勝たない。忍耐ある者こそバラモンであれ。