ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.104.1
विप्रयोगे शरीरस्य सेन्द्रियस्य विशेषतः ।
अन्तरा वर्तमानस्य गतिः प्राणस्य कीदृशी ॥ १४.१०४.१ ॥
ଶରୀରରୁ ବିଚ୍ଛେଦ ସମୟରେ, ବିଶେଷତଃ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ, ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ପ୍ରାଣର ଗତି କିପରି?
14.104.2
शुभाशुभकृतं सर्वं प्राप्नोतीह फलं नरः ।
न तु सर्वस्य भूतस्य पञ्चत्वं विद्यते नृप ॥ १४.१०४.२ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ଏଠାରେ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କର୍ମର ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଏ; କିନ୍ତୁ ହେ ରାଜନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ପଞ୍ଚତ୍ୱ (ମୃତ୍ୟୁ) ରହେ ନାହିଁ।
14.104.3
पञ्चत्वं पाण्डवश्रेष्ठ भूरिभूतिकरं नृणाम् ।
तेषां पञ्च महायज्ञान्ये कुर्वन्ति द्विजोत्तम ॥ १४.१०४.३ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଞ୍ଚତ୍ୱ (ମୃତ୍ୟୁ) ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁ ଶ୍ରୀ ଆଣେ; ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଯେଉଁମାନେ ପଞ୍ଚ ମହାଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ସେପରି।
14.104.4
पञ्चत्वं पञ्चभिर्भूतैर्वियोगं संप्रचक्षते ।
न जायते न म्रियते पुरुषः शाश्वतः सदा ॥ १४.१०४.४ ॥
ପଞ୍ଚତ୍ୱକୁ ପଞ୍ଚଭୂତର ବିୟୋଗ କୁହାଯାଏ; ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନିଏ ନାହିଁ, ମରେ ନାହିଁ, ସେ ସଦା ଶାଶ୍ୱତ।
14.104.5
प्रायेण मरणं नाम पापिनामेव पाण्डव ।
येषां तु न गतिः पुण्या तेषां मरणमुच्यते ॥ १४.१०४.५ ॥
ସାଧାରଣତଃ ମରଣ ପାପୀମାନଙ୍କର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ହେ ପାଣ୍ଡବ; ଯାହାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟଗତି ନାହିଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହିଁ ମରଣ କୁହାଯାଏ।
14.104.6
प्रायेणाकृतकृत्यस्तु मृत्योरुद्विजते जनः ।
कृतकृत्याः प्रतीक्षन्ते मृत्युं प्रियमिवातिथिम् ॥ १४.१०४.६ ॥
ସାଧାରଣତଃ ଯେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିନାହିଁ ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରେ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି ସେମାନେ ପ୍ରିୟ ଅତିଥିଙ୍କ ପରି ମୃତ୍ୟୁର ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି।
14.104.7
पञ्च यज्ञाः कथं देव क्रियन्तेऽत्र द्विजातिभिः ।
तेषां नाम च देवेश वक्तुमर्हस्यशेषतः ॥ १४.१०४.७ ॥
ହେ ଦେବ, ଏଠାରେ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ପାଞ୍ଚଟି ଯଜ୍ଞ କିପରି କରନ୍ତି? ହେ ଦେବେଶ, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିବା ଉଚିତ।
14.104.8
शृणु पञ्च महायज्ञान्कीर्त्यमानान्युधिष्ठिर ।
यैरेव ब्रह्मसालोक्यं लभ्यते गृहमेधिना ॥ १४.१०४.८ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶୁଣ, କୀର୍ତ୍ତନ କରାଯାଉଥିବା ପାଞ୍ଚ ମହାଯଜ୍ଞ। ସେଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରହ୍ମଲୋକର ସାଲୋକ୍ୟ ପାଏ।
14.104.9
ऋभुजज्ञं ब्रह्मयज्ञं भूतयज्ञं च पाण्डव ।
नृयज्ञं पितृयज्ञं च पञ्च यज्ञान्प्रचक्षते ॥ १४.१०४.९ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଋଭୁଯଜ୍ଞ, ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞ, ଭୂତଯଜ୍ଞ, ନୃଯଜ୍ଞ ଓ ପିତୃଯଜ୍ଞ — ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଯଜ୍ଞକୁ ସେମାନେ କହନ୍ତି।
14.104.10
तर्पणं ऋभुयज्ञः स्यात्स्वाध्यायो ब्रह्मयज्ञकः ।
भूतयज्ञो बलिर्यज्ञो नृयज्ञोऽतिथिपूजनम्।
पितॄनुद्दिश्य यत्कर्म पितृयज्ञः प्रकीर्तितः ॥ १४.१०४.१० ॥
ତର୍ପଣ ହିଁ ଋଭୁଯଜ୍ଞ; ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞ। ବଲି ହିଁ ଭୂତଯଜ୍ଞ; ଅତିଥି-ପୂଜା ନୃଯଜ୍ଞ। ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଯେଉଁ କର୍ମ କରାଯାଏ, ତାହା ପିତୃଯଜ୍ଞ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ।
14.104.11
हुतं चाप्यहुतं चैव तथा प्रहुतमेव च ।
प्राशितं बलिदानं च पाकयज्ञान्प्रचक्षते ॥ १४.१०४.११ ॥
ହୁତ, ଅହୁତ, ପ୍ରହୁତ, ପ୍ରାଶିତ ଓ ବଳିଦାନ — ଏଗୁଡ଼ିକୁ ପାକଯଜ୍ଞ କୁହାଯାଏ।
14.104.12
वैश्वदेवादयो होमा हुतमित्युच्यते बुधैः ।
अहुतं च भवेद्दत्तं प्रहुतं ब्राह्मणाशितम् ॥ १४.१०४.१२ ॥
ବୈଶ୍ୱଦେବ ଆଦି ହୋମକୁ ବୁଧମାନେ ହୁତ କହନ୍ତି। ଅହୁତ ହେଉଛି ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିବା; ପ୍ରହୁତ ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ କରିଥିବା।
14.104.13
प्राणाग्निहोत्रहोमं च प्राशितं विधिवद्विदुः ।
बलिकर्म च राजेन्द्र पाकयज्ञाः प्रकीर्तिताः ॥ १४.१०४.१३ ॥
ପ୍ରାଣାଗ୍ନିହୋତ୍ର ହୋମ ଓ ପ୍ରାଶନକୁ ବିଧିବତ୍ ଜଣାଯାଏ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ବଳିକର୍ମ ଓ ପାକଯଜ୍ଞ କୁହାଯାଇଛି।
14.104.14
केचित्पञ्च महायज्ञान्पाकयज्ञान्प्रचक्षते ।
अपरे ब्रह्मयज्ञादीन्महायज्ञविदो विदुः ॥ १४.१०४.१४ ॥
କେହି ପଞ୍ଚ ମହାଯଜ୍ଞକୁ ପାକଯଜ୍ଞ କହନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞାଦିକୁ କହନ୍ତି। ମହାଯଜ୍ଞଜ୍ଞମାନେ ଏହିପରି ଜାଣନ୍ତି।
14.104.15
सर्व एते महायज्ञाः सर्वथा परिकीर्तिताः ।
बुभुक्षितान्ब्राह्मणांस्तु यथाशक्ति न हापयेत् ॥ १४.१०४.१५ ॥
ଏହି ସମସ୍ତ ମହାଯଜ୍ଞ ସର୍ବପ୍ରକାରେ କୁହାଯାଇଛି। କ୍ଷୁଧିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
14.104.16
अहन्यहनि ये त्वेतानकृत्वा भुञ्जते स्वयम् ।
केवलं मलमश्नन्ति ते नार न च संशयः ॥ १४.१०४.१६ ॥
ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଏଗୁଡ଼ିକ ନ କରି ନିଜେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବଳ ମଳ ଖାଆନ୍ତି — ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
14.104.17
तस्मात्स्नात्वा द्विजो विद्वान्कुर्यादेतान्दिनेदिने ।
अतोऽन्यथा तु भुञ्जन्वै प्रायश्चित्ती भवेद्द्विजः ॥ १४.१०४.१७ ॥
ତେଣୁ ବିଦ୍ୱାନ ଦ୍ୱିଜ ସ୍ନାନ କରି ପ୍ରତିଦିନ ଏଗୁଡ଼ିକ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟଥା ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତୀ ହୁଏ।
14.104.18
देवदेवेशक दैत्यघ्न त्वद्भक्तस्य जनार्दन ।
वक्तुमर्हसि देवेश स्नानस्य च विधिं मम ॥ १४.१०४.१८ ॥
ହେ ଦେବଦେବ, ଈଶ, ଦୈତ୍ୟହନ୍ତା, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ! ତୁମ ଭକ୍ତ ମୋତେ, ହେ ଦେବେଶ, ସ୍ନାନର ବିଧି କହିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।
14.104.19
शृणु पाण्डव तत्सर्व पवित्रं पापनाशनम् ।
स्नात्वा येन विधानेन मुच्यन्ते किल्बिषाद्द्विजाः ॥ १४.१०४.१९ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସେହି ସବୁ ଶୁଣ, ଯାହା ପବିତ୍ର ଓ ପାପନାଶକ। ଯେଉଁ ବିଧିରେ ସ୍ନାନ କରି ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ତାହା ଶୁଣ।
14.104.20
मृदं च गोमयं चैव तिलं दर्भांस्तथैव च ।
पुष्पाण्यपि यथान्यायमादाय तु जलं व्रजेत् ॥ १४.१०४.२० ॥
ମାଟି, ଗୋବର, ତିଳ ଓ କୁଶ ଏବଂ ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ଯଥାବିଧି ନେଇ ପରେ ଜଳ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
14.104.21
नद्यां स्नात्वा न च स्नायदन्यत्र द्विजसत्तम ।
सति प्रभूते पयसि नाल्पे स्नायात्कदाचन ॥ १४.१०४.२१ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିସାରିବା ପରେ ଅନ୍ୟତ୍ର ସ୍ନାନ କରିବ ନାହିଁ। ପ୍ରଚୁର ଜଳ ଥିବାବେଳେ ଅଳ୍ପ ଜଳରେ କଦାପି ସ୍ନାନ କରିବ ନାହିଁ।
14.104.22
गत्वोदकसमीपं तु शुचौ देशे मनोरमे ।
ततो मृद्गोमयादीनि तत्र विप्रो विनिक्षिपेत् ॥ १४.१०४.२२ ॥
ଜଳ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଶୁଚି ଓ ମନୋରମ ସ୍ଥାନରେ, ତା'ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେଠାରେ ମାଟି, ଗୋବର ଆଦି ରଖିବେ।
14.104.23
बहिः प्रक्षाल्य पादौ च द्विराचम्य प्रयत्नतः ।
प्रदक्षिणं समावृत्य नमस्कुर्यात्तु तज्जलम् ॥ १४.१०४.२३ ॥
ବାହାରେ ପାଦ ଧୋଇ, ଦୁଇଥର ଆଚମନ କରି, ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ତା'ପରେ ସେ ଜଳକୁ ନମସ୍କାର କରିବେ।
14.104.24
न च प्रक्षालयेद्विद्वांस्तीर्थमद्भिः कदाचन ।
न च पादेन वा हन्याद्धस्तेनान्येन तज्जलम् ॥ १४.१०४.२४ ॥
ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ୟକ୍ତି କଦାପି ତୀର୍ଥକୁ ଜଳରେ ଧୋଇବେ ନାହିଁ; ପାଦ, ହାତ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଦ୍ୱାରା ସେ ଜଳକୁ ଆଘାତ କରିବେ ନାହିଁ।
14.104.25
सर्वदेवमया ह्यापो मन्मयाः पाण्डुनन्दन ।
तस्मात्तास्तु न हन्तव्यास्त्वद्भिः प्रक्षालयेत्स्थलं ॥ १४.१०४.२५ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ଜଳ ସର୍ବଦେବମୟ ଓ ମୋଠାରୁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଅତଏବ ତାହାକୁ କଦାପି ଆଘାତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଜଳରେ ହିଁ ସ୍ଥାନ ଧୌତ କରିବା ଉଚିତ।
14.104.26
केवलं प्रथमं मज्जेन्नाङ्गानि विमृशेद्बुधः ।
तत्तु तीर्थं समासाद्य कुर्यादाचमनं पुनः ॥ १४.१०४.२६ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ ପ୍ରଥମେ କେବଳ ଡୁବିବା ଉଚିତ; ଅଙ୍ଗ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସେ ତୀର୍ଥରେ ପହଞ୍ଚି ପୁଣି ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।
14.104.27
गोकर्णाकृतिवत्कृत्वा करं त्रिः प्रपिबेज्जलम् ।
द्विस्तत्परिमृजेद्वक्त्रं पादावभ्युक्ष्य चात्मनः।
शीर्षण्यांस्तु ततः प्राणान्सकृदेवतु संस्पृशेन ॥ १४.१०४.२७ ॥
ଗାଈର କାନ ଆକୃତିରେ ହାତ ରଖି ତିନିଥର ଜଳ ପାନ କରିବା ଉଚିତ। ତା'ପରେ ଦୁଇଥର ମୁଖ ପୋଛିବା ଉଚିତ, ପାଦରେ ଜଳ ଛିଞ୍ଚି ମୁଣ୍ଡ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରାଣକୁ ଏକଥର ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ।
14.104.28
बाहू द्वौ च ततः स्पृष्ट्वा हृदयं नाभिमेव च ।
प्रत्यङ्गमुदकं स्पृष्ट्वा मूर्धानं तु पुनः स्पृशेत् ॥ १४.१०४.२८ ॥
ତା'ପରେ ଦୁଇ ବାହୁ, ହୃଦୟ ଓ ନାଭି ସ୍ପର୍ଶ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗରେ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ପୁଣି ମୁଣ୍ଡ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ।
14.104.29
आपः पुनन्त्वित्युक्त्वा च पुनराचमनं चरेत् ।
सोङ्कारव्याहृतीर्वाऽपि सदसस्पतिमित्यृचम् ॥ १४.१०४.२९ ॥
"ଆପଃ ପୁନନ୍ତୁ" ବୋଲି କହି ପୁଣି ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଓଁକାର ସହିତ ବ୍ୟାହୃତି, କିମ୍ବା "ସଦସସ୍ପତିମ୍" ଏହି ଋକ୍ କହିବା ଉଚିତ।
14.104.30
आचम्य मृत्तिकाः पश्चात्त्रिधा कृत्वा समालभेत् ।
ऋचेदं विष्णुरित्यङ्गमुत्तमाधममध्यमम्।
आलभ्य वारुणैः सूक्तैर्नमस्कृत्य जलं ततः ॥ १४.१०४.३० ॥
ଆଚମନ କରି, ପରେ ମୃତ୍ତିକାକୁ ତିନି ଭାଗ କରି, 'ଇଦଂ ବିଷ୍ଣୁଃ' ଋକ୍ ସହିତ ଉତ୍ତମ, ଅଧମ ଓ ମଧ୍ୟମ ଅଙ୍ଗ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ; ପରେ ବାରୁଣ ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ ଓ ନମସ୍କାର କରି ଜଳ (ଗ୍ରହଣ କରିବ)।
14.104.31
स्रवन्ती चेत्प्रतिस्रोतः प्रत्यर्कं चान्यवारिषु ।
मज्जेदोमित्युदाहृत्य न च विक्षोभयेज्जलम् ॥ १४.१०४.३१ ॥
ଜଳ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ତା'ର ପ୍ରତିଧାରାରେ, କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ମୁଖ କରି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଜଳାଶୟରେ 'ଓମ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଡୁବିବ; ଜଳକୁ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ କରିବ ନାହିଁ।
14.104.32
गोमयं च त्रिधा कृत्वा जले पूर्वं समालभेत् ।
सव्याहृतीकां सप्रणवां गायत्रीं च जपेत्पुनः ॥ १४.१०४.३२ ॥
ଗୋବର ତିନି ଭାଗ କରି ପ୍ରଥମେ ଜଳରେ ସ୍ପର୍ଶ କରିବ; ପରେ ବ୍ୟାହୃତି ଓ ପ୍ରଣବ ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀ ପୁନର୍ବାର ଜପ କରିବ।
14.104.33
पुनराचमनं कृत्वा मद्गतेनान्तरात्मना ।
आपोहिष्ठेति तिसृभिर्ऋग्भिः पूतेन वारिणा।
तथा तरत्समन्दीभिः सिञ्चेच्चतसृभिः क्रमात् ॥ १४.१०४.३३ ॥
ପୁଣି ଆଚମନ କରି, ମୋଠାରେ ସ୍ଥିର ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ, 'ଆପୋ ହିଷ୍ଠା' ଏହି ତିନି ଋକ୍ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଜଳରେ, ଏବଂ 'ତରତ୍ସମନ୍ଦୀ' ଋକ୍ ଦ୍ୱାରା ଚାରି ଥର କ୍ରମରେ ସିଞ୍ଚନ କରିବ।
14.104.34
गोसूक्तेनाश्वसूक्तेन शुद्धवर्गेणि चात्मनः ।
वैष्णवैर्वारुणैः सूक्तैः सावित्रैरिन्द्रदेवतैः ॥ १४.१०४.३४ ॥
ଗୋସୂକ୍ତ ଓ ଅଶ୍ୱସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା, ନିଜର ଶୁଦ୍ଧ ବର୍ଗ ଦ୍ୱାରା; ବୈଷ୍ଣବ, ବାରୁଣ, ସାବିତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଦେବତା ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା (ଅଭିଷେକ କରିବ)।
14.104.35
वामदैव्येन चात्मानमन्यैर्मन्मयसामभिः ।
स्थित्वाऽन्तःसलिले सूक्तं जपेद्वाचाऽघमर्षणं ॥ १४.१०४.३५ ॥
ବାମଦେବ୍ୟ ସୂକ୍ତ ଓ ମୋଠାରୁ ଯୁକ୍ତ ଅନ୍ୟ ସାମ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ (ଶୁଦ୍ଧ କରିବ); ଜଳ ଭିତରେ ଠିଆ ହୋଇ ବାଣୀରେ ଅଘମର୍ଷଣ ସୂକ୍ତ ଜପ କରିବ।
14.104.36
सव्याहृतीकां सप्रणवां गायत्रीं वा ततो जपेत् ।
आश्वासमोक्षात्प्रणवं जपेद्वा मामनुस्मरन् ॥ १४.१०४.३६ ॥
ଅଥବା ବ୍ୟାହୃତି ଓ ପ୍ରଣବ ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀ ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଅଥବା ନିଃଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଣବ ଜପ କରି ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
14.104.37
उत्प्लुत्य तीर्थमासाद्य धौते शुक्ले च वाससी ।
शुद्धे चाच्छादयेत्कक्षे न कुर्यात्परिपाशके ॥ १४.१०४.३७ ॥
ଡେଇଁ ତୀର୍ଥରେ ପହଞ୍ଚି, ଧଳା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଧୋଇଥିବା ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର କଟିରେ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ; କଟିରେ ଗାଣ୍ଠି ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
14.104.38
पाशेन बद्ध्वा कक्षे यत्कुरुते कर्म वैदिकम् ।
राक्षसा दानवा दैत्यास्तद्विलुंपन्ति हर्षिताः।
तस्मत्सर्वप्रयत्नेन कक्ष्यापाशं न धारयेत् ॥ १४.१०४.३८ ॥
କଟିରେ ଫାଶ ବାନ୍ଧି ଯେଉଁ ବୈଦିକ କର୍ମ କରାଯାଏ, ତାହାକୁ ରାକ୍ଷସ, ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ କଟିର ଫାଶ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
14.104.39
ततः प्रक्षाल्य पादौ च हस्तौ चैव मृदा शनैः ।
आचम्य पुनराचामेत्पुनः सावित्रिया द्विजः ॥ १४.१०४.३९ ॥
ତା'ପରେ ମାଟିରେ ଦୁଇ ପାଦ ଓ ଦୁଇ ହାତ ଧୀରେ ଧୋଇ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ; ଦ୍ୱିଜ ସାବିତ୍ରୀ ସହିତ ପୁଣି ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।
14.104.40
प्राङ्मुखोदङ्मुखो वाऽपि ध्यायन्वेदान्समाहितः ।
जले जलगतः शुद्धः स्थल एव स्थलस्थितः।
उभयत्र स्थितस्तस्मादाचामेदात्मशुद्धये ॥ १४.१०४.४० ॥
ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରମୁଖୀ ହୋଇ, ବେଦ ଧ୍ୟାନ କରି, ସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ—ଜଳରେ ଥିଲେ ଜଳରେ ଠିଆ ହୋଇ, ସ୍ଥଳରେ ଥିଲେ ସ୍ଥଳରେ ଠିଆ ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ଉଭୟ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ।
14.104.41
दर्भेषु दर्भपाणिः सन्प्राङ्मुखः सुसमाहितः ।
प्राणायामांस्ततः कुर्यान्मद्गतेनान्तरात्मना ॥ १४.१०४.४१ ॥
କୁଶ ଉପରେ ବସି, ହାତରେ କୁଶ ଧରି, ପୂର୍ବମୁଖୀ ହୋଇ, ଭଲ ଭାବେ ସମାହିତ ହୋଇ, ପରେ ମୋ'ଠାରେ ଲୀନ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଉଚିତ।
14.104.42
सहस्रकृत्वः सावित्रीं शतकृत्वस्तु वा जपेत् ॥ १४.१०४.४२ ॥
ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ହଜାରେ ଥର କିମ୍ବା ଶହେ ଥର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
14.104.43
समाहितो जपेत्तस्मात्सावित्र्या चाभिमन्त्र्य च ।
मन्देहानां विनाशाय रक्षसां विक्षिपेज्जलम् ॥ १४.१०४.४३ ॥
ତେଣୁ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଜପ କରିବ, ସାବିତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରି, ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଜଳ ଛିଞ୍ଚିବ।
14.104.44
उद्वर्गोसीत्यथा चान्तःप्रायश्चित्तजलं क्षिपेत् ॥ १४.१०४.४४ ॥
'ତୁମେ ଉଦ୍ବର୍ଗ' ବୋଲି କହି, ଭିତରୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଜଳ ନିକ୍ଷେପ କରିବ।
14.104.45
अथादाय सुपुष्पाणि तोयमञ्जलिना द्विजः ।
प्रक्षिप्य प्रतिसूर्यं च व्योममुद्रां प्रकल्पयेत् ॥ १४.१०४.४५ ॥
ତା'ପରେ ଦ୍ୱିଜ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଓ ଜଳ ଅଞ୍ଜଳିରେ ନେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଗରେ ନିକ୍ଷେପ କରି ବ୍ୟୋମମୁଦ୍ରା ରଚିବ।
14.104.46
ततो द्वादशकृत्वस्तु सूर्यस्येकाक्षरं जपेत् ।
ततः षडक्षरादीनि षट्कृत्वः परिवर्तयेत् ॥ १४.१०४.४६ ॥
ତା'ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଏକାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ବାର ଥର ଜପିବ; ଏବଂ ଷଡକ୍ଷରାଦି ମନ୍ତ୍ର ଛଅ ଛଅ ଥର ଆବର୍ତ୍ତନ କରିବ।
14.104.47
प्रदक्षिणं परामृश्य मुद्रया स्वमुखान्तरे ।
ऊर्ध्वबाहुस्ततो भूत्वा सूर्यमीक्षेत्समाहितः ॥ १४.१०४.४७ ॥
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ମୁଖ ଭିତରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତା'ପରେ ବାହୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଉଠାଇ, ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବ।
14.104.48
तन्मण्डलस्थं मां ध्यायंस्तोजोमूर्तिं चतुर्भुजम् ।
उदुत्यं च जपेन्मन्त्रं चित्रं तच्चक्षुरित्यपि ॥ १४.१०४.४८ ॥
ସେହି ମଣ୍ଡଳରେ ସ୍ଥିତ, ତେଜୋମୂର୍ତ୍ତି, ଚତୁର୍ଭୁଜ ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କରି, 'ଉଦୁତ୍ୟଂ' ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ 'ଚିତ୍ରଂ ତଚ୍ଚକ୍ଷୁଃ' ମଧ୍ୟ ଜପିବ।
14.104.49
सावित्रीं च यथाशत्ति जप्त्वा सूक्तं च मामकम् ।
मन्मयानि च सामानि पुरुषव्रतमेव च ॥ १४.१०४.४९ ॥
ସାବିତ୍ରୀ ଓ ମୋର ନିଜ ସୂକ୍ତ ଯଥାଶକ୍ତି ଜପି, ମୋ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ସାମଗାନ ଓ ପୁରୁଷବ୍ରତ ମଧ୍ୟ (ପାଳିବ)।
14.104.50
ततश्चालोकयेदर्कं हंसः शुचिषदित्यपि ।
प्रदक्षिणं समावृत्य नमस्कृत्य दिवाकरम् ॥ १४.१०४.५० ॥
ତା'ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବ; 'ହଂସଃ ଶୁଚିଷତ୍' (ମନ୍ତ୍ର) ମଧ୍ୟ ଜପିବ। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ନମସ୍କାର କରି ଦିବାକରଙ୍କୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ) ପ୍ରଣାମ କରିବ।
14.104.51
ततस्तु तर्पयेदद्भिर्ब्रह्म्णां मां च शङ्करम् ।
प्रजापतिं च देवांश्च तथा देवमुनीनपि ॥ १४.१०४.५१ ॥
ତା'ପରେ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ, ମୋତେ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଦେବମୁନିମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବ।
14.104.52
साङ्गानपि तथा वेदानितिहासान्क्रतूनपि ।
पुराणानि च सर्वाणि कुलान्यप्सरसां तथा ॥ १४.१०४.५२ ॥
ଅଙ୍ଗ ସହିତ ବେଦ, ଇତିହାସ, ଯଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ପୁରାଣ ଓ ଅପ୍ସରାଙ୍କ କୁଳକୁ ମଧ୍ୟ (ତର୍ପଣ କରିବ)।
14.104.53
क्रतून्संवत्सरं चैव कलाकाष्ठात्मकं तथा ।
भूतग्रामांश्च भूतानि सरितः सागरांस्तथा।
शैलाञ्शैलस्थितान्देवानोषधीः सवनस्पतीः ॥ १४.१०४.५३ ॥
ଯଜ୍ଞ, ସଂବତ୍ସର, କଳା-କାଷ୍ଠା ରୂପୀ କାଳ, ପ୍ରାଣୀ-ସମୂହ, ପ୍ରାଣୀ, ନଦୀ, ସାଗର, ପର୍ବତ, ପର୍ବତରେ ସ୍ଥିତ ଦେବତା, ଔଷଧି ଓ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (ତର୍ପଣ କରିବ)।
14.104.54
तर्पयेदुपवीती च प्रत्येकं तृप्यतामिति ।
अन्वारभ्य च सव्येन पाणिना दक्षिणेन तु ॥ १४.१०४.५४ ॥
ଉପବୀତୀ ହୋଇ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ 'ତୃପ୍ୟତାମ୍' କହି ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ବାମ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି।
14.104.55
निवीती तर्पयेद्विद्वानृषीन्मन्त्रकृतस्तथा ।
मरीच्यादीनृषींश्चैव नारदाद्यान्समाहितः ॥ १४.१०४.५५ ॥
ନିବୀତୀ ହୋଇ ବିଦ୍ୱାନ ମନ୍ତ୍ରକର୍ତ୍ତା ଋଷିମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ମରୀଚି ପ୍ରଭୃତି ଋଷି ଓ ନାରଦ ପ୍ରଭୃତିଙ୍କୁ ସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ।
14.104.56
प्राचीनावीत्यथैतास्तु तर्पयेद्देवताः पितॄत् ।
ततस्तु कव्यवाडग्निं सों वैवस्वतं तथा ॥ १४.१०४.५६ ॥
ପରେ ପ୍ରାଚୀନାବୀତୀ ହୋଇ ଏହି ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ କବ୍ୟବାଟ୍ ଅଗ୍ନି, ସୋମ ଓ ବୈବସ୍ୱତ ଯମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
14.104.57
ततश्चार्यमणं चापि ह्यग्निष्वात्तांस्तथैव च ।
सोमपांश्चैव दर्भेषु सतिलैरेव वारिभिः।
तृप्यतामिति पश्चात्तु स पितॄंस्तर्पयेत्ततः ॥ १४.१०४.५७ ॥
ପରେ ଅର୍ୟମା, ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ଓ ସୋମପମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଭ ଉପରେ ତିଳ ସହିତ ଜଳରେ 'ତୃପ୍ୟତାମ୍' କହି; ତାପରେ ସେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବ।
14.104.58
पितॄन्पितामहांश्चैव तथैव प्रपितामहान् ।
पितामहीस्तता चापि तथैव प्रपितामहीः ॥ १४.१०४.५८ ॥
ପିତାମାନଙ୍କୁ, ପିତାମହମାନଙ୍କୁ ଓ ସେପରି ପ୍ରପିତାମହମାନଙ୍କୁ; ପିତାମହୀମାନଙ୍କୁ ଓ ସେପରି ପ୍ରପିତାମହୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
14.104.59
मातरं चात्मनश्चैव गुरुमाचार्यमेव च ।
पितृमातृष्वसारौ च तथा मातामहीमपि ॥ १४.१०४.५९ ॥
ମାତାଙ୍କୁ, ନିଜ ମାତାଙ୍କୁ, ଗୁରୁ ଓ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ; ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ଭଗିନୀମାନଙ୍କୁ ଓ ମାତାମହୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
14.104.60
उपाध्यायान्सखीन्बन्धूञ्शिष्यर्त्विग्ज्ञातिबांधवान् ।
प्रमीतानानृशंस्यार्थं तर्पयेत्तानमत्सरः ॥ १४.१०४.६० ॥
ଗୁରୁ, ସଖା, ବନ୍ଧୁ, ଶିଷ୍ୟ, ଋତ୍ବିଜ୍, ଜ୍ଞାତି-ବାନ୍ଧବ ଓ ମୃତମାନଙ୍କୁ ଦୟାରେ, ଈର୍ଷାରହିତ ହୋଇ ତର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
14.104.61
तर्पयित्वा तथाऽऽचम्य स्नानवस्त्रं प्रपीडयेत् ।
वृत्तिं भृत्यजनस्याहुः स्नानं पानं च तद्विदः ॥ १४.१०४.६१ ॥
ତର୍ପଣ ଦେଇ, ସେହିପରି ଆଚମନ କରି, ସ୍ନାନବସ୍ତ୍ର ନିଚୋଡ଼ିବା ଉଚିତ। ଏହା ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ସ୍ନାନ ଓ ପାନକୁ ଭୃତ୍ୟଜନଙ୍କର ଜୀବିକା କହନ୍ତି।
14.104.62
अतर्पयित्वा तान्पूर्वं स्नानवस्त्रं न पीडयेत् ।
पीडयेच्चेत्पुरा मोहाद्देवाः सर्पिगणास्तथा।
पितरस्तु निराशास्ते शप्त्वा यान्ति यथागतं ॥ १४.१०४.६२ ॥
ପୂର୍ବରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ନଦେଇ ସ୍ନାନବସ୍ତ୍ର ନିଚୋଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୋହରୁ ଯଦି ପୂର୍ବରୁ ନିଚୋଡ଼େ, ଦେବତା, ସର୍ପଗଣ ଓ ପିତୃଗଣ ନିରାଶ ହୋଇ ଅଭିଶାପ ଦେଇ ଯେଉଁ ପଥରେ ଆସିଥିଲେ ସେହି ପଥରେ ଫେରିଯାନ୍ତି।
14.104.63
प्रक्षाल्य तु मृदा पादावाचम्य प्रयतः पुनः ।
दर्भेषु दर्भपाणिः सन्स्वाध्यायं तु समारभेत् ॥ १४.१०४.६३ ॥
ତା'ପରେ ମାଟିରେ ପାଦ ଧୋଇ, ପୁନର୍ବାର ଆଚମନ କରି, ସଂଯମୀ ହୋଇ, ହାତରେ ଦର୍ଭ ଧରି ଦର୍ଭ ଉପରେ ବସି ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।
14.104.64
वेदमादौ समारभ्य ततोपर्युपरि क्रमात् ।
यदधीतेऽन्वहं शक्त्या तत्स्वाध्यायं प्रचक्षते ॥ १४.१०४.६४ ॥
ବେଦକୁ ଆରମ୍ଭରୁ କ୍ରମଶଃ ଆଗକୁ ଆଗକୁ, ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ପ୍ରତିଦିନ ଯାହା ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଏ ତାହାକୁ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ କୁହାଯାଏ।
14.104.65
ऋचो वाऽपि यजुर्वाऽपि सामगायमथापि च ।
इतिहासपुराणानि यथाशक्ति न हापयेत् ॥ १४.१०४.६५ ॥
ଋକ୍, ଯଜୁସ୍ ବା ସାମଗାନ, ଏବଂ ଇତିହାସ-ପୁରାଣ — ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
14.104.66
उत्थाय तु नमस्कृत्य दिशो दिग्देवता अपि ।
ब्रह्मणं च ततश्चाग्निं पृथिवीमोषधीस्तथा ॥ १४.१०४.६६ ॥
ଉଠି ନମସ୍କାର କରି ଦିଗ୍ ଓ ଦିଗ୍ଦେବତାଙ୍କୁ, ତା'ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ପୃଥିବୀ ଓ ଔଷଧିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
14.104.67
वाचं वाचस्पतिं चैव मां चैव सरितस्तथा ।
नमस्कृत्य तथाऽद्भिस्तु प्रणवादि च पूर्ववत् ॥ १४.१०४.६७ ॥
ବାଗ୍, ବାଚସ୍ପତି, ମୋତେ ଓ ନଦୀମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଣବ ଆଦି ସହିତ, ପୂର୍ବ ପରି।
14.104.68
ततो नमोऽद्भ्य इत्युक्त्वा नमस्कुर्यात्तु तज्जलम् ।
घृणिः सूर्यस्तथाऽऽदित्यस्तं प्रणम्य स्वमूर्धनि ॥ १४.१०४.६८ ॥
ତା'ପରେ 'ନମୋଽଦ୍ଭ୍ୟଃ' କହି ସେହି ଜଳକୁ ନମସ୍କାର କରିବ; ଘୃଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ମସ୍ତକରେ।
14.104.69
ततस्त्वालोकयन्नर्कं प्रणवेन समाहितः ।
ततो मामर्चयेत्पुष्पैर्मत्प्रियैरेव नित्यशः ॥ १४.१०४.६९ ॥
ତା'ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରଣବ ସହିତ ସମାହିତ ହୋଇ; ତା'ପରେ ମୋ'ର ପ୍ରିୟ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ମୋତେ ପୂଜା କରିବ।
14.104.70
त्वत्प्रियाणि प्रसूनानि त्वदधिष्ठानि माधव ।
सर्वाण्याचक्ष्व देवेश त्वद्भक्तस्य ममाच्युत ॥ १४.१०४.७० ॥
ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ଆପଣଙ୍କଠାରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ସମସ୍ତ ପୁଷ୍ପ କହନ୍ତୁ, ହେ ମାଧବ; ହେ ଦେବେଶ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ ମୋତେ।
14.104.71
शृणुष्वावहितो राजन्पुष्पाणि प्रियकृन्ति मे ।
कुमुदं करवीरं च चणकं चंपकं तथा ॥ १४.१०४.७१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମନୋଯୋଗ ଦେଇ ଶୁଣ: ମୋତେ ପ୍ରୀତିକର ପୁଷ୍ପ — କୁମୁଦ, କରବୀର, ଚଣକ, ଚମ୍ପକ ଓ ସେହିପରି।
14.104.72
मल्लिकाजातिपुष्पं च नन्द्यावर्तं च नन्दिकम् ।
पलाशपुष्पपत्राणि दूर्वा भृङ्गकमेव च ॥ १४.१०४.७२ ॥
ମଲ୍ଲିକା ଓ ଜାତି ପୁଷ୍ପ, ନନ୍ଦ୍ୟାବର୍ତ୍ତ ଓ ନନ୍ଦିକ, ପଳାଶ ପୁଷ୍ପ ଓ ପତ୍ର, ଦୂର୍ବା ଘାସ ଏବଂ ଭୃଙ୍ଗକ ମଧ୍ୟ।
14.104.73
वनमाला च राजेन्द्र मत्प्रियाणि विशेषतः ।
सर्वेषामपि पुष्पाणां सहस्रगुणमुत्पलम् ॥ १४.१०४.७३ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ବନମାଳା ମୋ ପାଇଁ ବିଶେଷ ପ୍ରିୟ; ସମସ୍ତ ପୁଷ୍ପ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ପଳ ସହସ୍ର ଗୁଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
14.104.74
तस्मात्पद्मं तथा राजन्पद्मात्तु सतपत्रकम् ।
तस्मात्सहस्रपत्रं तु पुण्डरीकं ततः परम् ॥ १४.१०४.७४ ॥
ଏଥିପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ପଦ୍ମ; ପଦ୍ମଠାରୁ ଶତଦଳ; ତାହା ଠାରୁ ସହସ୍ରଦଳ; ଏବଂ ତା'ପରେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
14.104.75
पुण्डरीकसहस्रात्तु तुलसी गुणतोऽधिका ।
बकपुष्पं ततस्तस्मात्सौवर्णं तु ततोऽधिकम्।
सौवर्णात्तु प्रसूनाच्च मत्प्रियं नास्ति पाण्डव ॥ १४.१०४.७५ ॥
ସହସ୍ର ପୁଣ୍ଡରୀକ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ତୁଳସୀ ଗୁଣରେ ଅଧିକ; ତା'ପରେ ବକ ପୁଷ୍ପ; ତାହାଠାରୁ ସୌବର୍ଣ୍ଣ ପୁଷ୍ପ ଅଧିକ; ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସୌବର୍ଣ୍ଣ ପୁଷ୍ପଠାରୁ ମୋ ପ୍ରିୟ କିଛି ନାହିଁ।
14.104.76
पुष्पाभावे तुलस्यास्तु पत्रैर्मामर्चयेत्पुनः ।
पत्रालाभे तु शाखाभिः शाकालाभे शिफालवैः।
शिफाभावे मृदा तत्र भक्तिमानर्चयेत माम् ॥ १४.१०४.७६ ॥
ତୁଳସୀ ପୁଷ୍ପ ନ ଥିଲେ ପତ୍ରରେ ମୋତେ ପୂଜା କରିବ; ପତ୍ର ନ ଥିଲେ ଶାଖାରେ; ଶାକ ନ ଥିଲେ ମୂଳ-ଅଙ୍କୁରରେ; ମୂଳ ନ ଥିଲେ ଭକ୍ତିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ମାଟିରେ ମୋତେ ପୂଜା କରିବ।
14.104.77
वर्जनीयानि पुष्पाणि शृणु राजन्समाहितः ।
किङ्किणी मुनिपुष्पं च धुर्धूरं पाटलं तथा ॥ १४.१०४.७७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ବର୍ଜନୀୟ ପୁଷ୍ପ ଶୁଣ ମନ ଦେଇ: କିଙ୍କିଣୀ, ମୁନିପୁଷ୍ପ, ଧୁର୍ଧୂର ଏବଂ ପାଟଳ।
14.104.78
तथाऽतिमुक्तकं चैव पुन्नागं नक्तमालिकम् ।
यौधिकं क्षीरिकापुष्पं निर्गुण्डी लाङ्गुली जपा ॥ १४.१०४.७८ ॥
ସେହିପରି ଅତିମୁକ୍ତକ, ପୁନ୍ନାଗ, ନକ୍ତମାଳିକା, ଯୌଧିକ, କ୍ଷୀରିକା ପୁଷ୍ପ, ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ, ଲାଙ୍ଗୁଳୀ ଓ ଜପା।
14.104.79
कर्णिकारं तथाऽशोकं शल्मलीपुष्पमेव च ।
ककुभाः कोविदाराश्च वैभीतकमथापि च ॥ १४.१०४.७९ ॥
ସେହିପରି କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଅଶୋକ, ଶାଲ୍ମଳୀ ପୁଷ୍ପ, କକୁଭ, କୋବିଦାର ଓ ବୈଭୀତକ ମଧ୍ୟ।
14.104.80
कुरण्टकप्रसूनं च कल्पकं कालकं तथा ।
अङ्केलं गिरिकर्णी च नीलान्येव च सर्वशः।
एकपर्णानि चान्यानि सर्वाण्येव विवर्जयेत् ॥ १४.१०४.८० ॥
କୁରଣ୍ଟକ ପୁଷ୍ପ, କଳ୍ପକ, କାଳକ, ଅଙ୍କେଲ, ଗିରିକର୍ଣ୍ଣୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ନୀଳ ପୁଷ୍ପ, ଏକପର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟ ସବୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
14.104.81
अर्कपुष्पाणि वर्ज्यानि अर्कपत्रस्तितानि च ।
व्याघृताः पिचुमन्दानि सर्वाण्येव विवर्जयेत् ॥ १४.१०४.८१ ॥
ଅର୍କ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଜ୍ୟ, ଅର୍କ ପତ୍ର ମଧ୍ୟ; ବ୍ୟାଘୃତା ଓ ପିଚୁମନ୍ଦ, ଏସବୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
14.104.82
अन्यैस्तु शुक्लपत्रैस्तु गन्धवद्भिर्नराधिप ।
अवर्ज्यैस्तैर्यथालाभं मद्भक्तो मां समर्चयेत् ॥ १४.१०४.८२ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଅବର୍ଜ୍ୟ ଅନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧି ଶୁକ୍ଳ ପତ୍ରରେ, ଯାହା ମିଳେ ତାହାରେ ମୋ ଭକ୍ତ ମୋତେ ପୂଜା କରିବ।
14.104.83
कथं त्वमर्चनीयोसि मूर्तयः कीदृशास्तु ते ।
वैखानसाः कथं ब्रुयूः कथं वा पाञ्चरात्रिकाः ॥ १४.१०४.८३ ॥
ଆପଣଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜା କରାଯିବ? ଆପଣଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି କେମିତି? ବୈଖାନସମାନେ କିପରି କହିବେ, ଅବା ପାଞ୍ଚରାତ୍ରିକମାନେ କିପରି କହିବେ?
14.104.84
शृणु पाण्डव तत्सर्वमर्चनाक्रममात्मनः ।
स्थण्डिले पद्मकं कृत्वा चाष्टपत्रं सकर्णिकम् ॥ १४.१०४.८४ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ମୋ ଅର୍ଚ୍ଚନାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରମ ଶୁଣ। ସମତଳ ସ୍ଥାନରେ ଅଷ୍ଟଦଳ ଓ କର୍ଣ୍ଣିକାଯୁକ୍ତ ପଦ୍ମ ଅଙ୍କନ କରି।
14.104.85
अष्टाक्षरविधानेन ह्यथवा द्वादशाक्षरैः ।
वैदिकैरथ मन्त्रैश्च मम सूक्तेन वा पुनः ॥ १४.१०४.८५ ॥
ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ବିଧାନରେ, କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରରେ, ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ରରେ, କିମ୍ବା ମୋ ସୂକ୍ତରେ ପୁଣି।
14.104.86
स्थापितं मां ततस्तस्मिन्नर्ययित्वा विचक्षणः ।
पुरुषं च ततः सत्यमत्युतं च युधिष्टिर ॥ १४.१०४.८६ ॥
ସେଠାରେ ମୋତେ ସ୍ଥାପନ କରି, ବିଚକ୍ଷଣ ପୂଜା କରି, ପୁଣି ପୁରୁଷ, ସତ୍ୟ ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
14.104.87
अनिरुद्धं च मां प्राहुर्वैखानसविदो जनाः ।
अन्ये त्वेवं विजानन्ति मां राजन्पाञ्चरात्रिकाः। ॥ १४.१०४.८७ ॥
ବୈଖାନସ ଜ୍ଞାତା ଲୋକେ ମୋତେ ଅନିରୁଦ୍ଧ କହନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ହେ ରାଜନ୍, ପାଞ୍ଚରାତ୍ରିକମାନେ ମୋତେ ଏପରି ଜାଣନ୍ତି।
14.104.88
वासुदेवं च राजेन्द्र संकर्षणमथापि वा ।
प्रद्युम्नं चानिरुद्धं च चतुर्मूर्तिं प्रचक्षते ॥ १४.१०४.८८ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ବାସୁଦେବ ଓ ସଂକର୍ଷଣ, କିମ୍ବା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧ; ଚାରି ମୂର୍ତ୍ତିଯୁକ୍ତ ବୋଲି ମୋତେ କୁହାଯାଏ।
14.104.89
एताश्चान्याश्च राजेन्द्र संज्ञाभेदेन मूर्तयः ।
विद्ध्यार्थान्तरा एवं मामेवं चार्चयेद्भुधः ॥ १४.१०४.८९ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏଗୁଡ଼ିକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି ନାମଭେଦରେ; ଭିନ୍ନ ଅର୍ଥବିଶିଷ୍ଟ ବୋଲି ଜାଣ। ବୁଦ୍ଧିମାନେ ଏପରି ମୋତେ ହିଁ ପୂଜିବ।
14.104.90
त्वद्भक्ताः कीदृसा देव कानि तेषं व्रतानि च ।
एतत्कथय देवेश त्वद्भक्तस्य ममाच्युत ॥ १४.१०४.९० ॥
ହେ ଦେବ, ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ କିପରି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ବ୍ରତ କ'ଣ? ହେ ଦେବେଶ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ ମୋତେ ଏହା କୁହନ୍ତୁ।
14.104.91
अनन्यदेवताभक्ता चे मद्भक्तजनप्रियाः ।
मामेव शरणं प्राप्ता मद्भक्तास्ते प्रकीर्तिताः ॥ १४.१०४.९१ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କର ଭକ୍ତ ନୁହନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ମୋତେ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ଭକ୍ତ ବୋଲି କଥିତ।
14.104.92
स्वर्ग्याण्यपि यशस्यानि मत्प्रियाणि विशेषतः ।
मद्भक्तः पाण्डवश्रेष्ठ व्रतानीमानि धारयेत् ॥ १४.१०४.९२ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଯଶ ଦେଉଥିବା, ବିଶେଷ ଭାବରେ ମୋତେ ପ୍ରିୟ ଏହି ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକ ମୋ ଭକ୍ତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
14.104.93
नान्यदाच्छादयेद्वस्त्रं मद्भक्तो जलतारणे ।
स्वस्थस्तु न दिवा स्वप्येन्मधुमांसानि वर्जयेत् ॥ १४.१०४.९३ ॥
ଜଳ ପାର ହେବା ସମୟରେ ମୋ ଭକ୍ତ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଆଚ୍ଛାଦନ କରିବ ନାହିଁ; ସୁସ୍ଥ ଥିଲେ ଦିନରେ ଶୋଇବ ନାହିଁ, ମହୁ ଓ ମାଂସ ବର୍ଜନ କରିବ।
14.104.94
प्रदक्षिणं व्रजेद्विप्रान्गामश्वत्थं हुताशनम् ।
न धावेत्पतिते वर्षे नाग्नभिक्षां च लोपयेत् ॥ १४.१०४.९४ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବ; ବର୍ଷା ପଡୁଥିବା ସମୟରେ ଦୌଡ଼ିବ ନାହିଁ, ଅଗ୍ନି-ଭିକ୍ଷା ଲୋପ କରିବ ନାହିଁ।
14.104.95
प्रत्यक्षलवणं नाद्यत्सौभाञ्जनकरञ्जनौ ।
ग्रासमुष्टिं गवपे दद्याद्धान्याम्लं चैव वर्जयेत् ॥ १४.१०४.९५ ॥
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଲୁଣ ଖାଇବ ନାହିଁ, ସୌଭାଞ୍ଜନ ଓ କରଞ୍ଜ ଖାଇବ ନାହିଁ; ଗାଈକୁ ଗୋଟିଏ ଗ୍ରାସ-ମୁଷ୍ଟି ଦେବ, ଧାନ୍ୟାମ୍ଳ ମଧ୍ୟ ବର୍ଜନ କରିବ।
14.104.96
तथा पर्युषितं चापि पक्वं परगृहागतम् ।
अनिवेदितं च यद्द्रव्यं तत्प्रयत्नेन वर्जयेत् ॥ १४.१०४.९६ ॥
ସେହିପରି ବାସି, ରାନ୍ଧିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଘରରୁ ଆଣିଥିବା ଏବଂ ନିବେଦିତ ନ ହୋଇଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଯତ୍ନ ସହକାରେ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
14.104.97
विभितककरञ्जानां छायां दूरे विवर्जयेत् ।
पिप्रदेवपरीवादान्न वदेत्पीडितोपि सन् ॥ १४.१०४.९७ ॥
ବିଭୀତକ ଓ କରଞ୍ଜ ଗଛର ଛାୟା ଦୂରରୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବ ନାହିଁ।
14.104.98
सात्विका राजसाश्चापि तामसाश्चापि पाण्डव ।
मामर्चयन्ति मद्भक्तास्तेषामीदृग्विदा गतिः ॥ १४.१०४.९८ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସାତ୍ତ୍ୱିକ, ରାଜସ ଓ ତାମସ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ ହୋଇ ମୋତେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଗତି ଏପରି ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପରି ହୁଏ।
14.104.99
तामसास्तिमिरं यान्ति राजसा रज एव तत् ।
सात्विकाः सत्वसंपन्नाः सत्वमेव प्रयान्ति ते ॥ १४.१०४.९९ ॥
ତାମସମାନେ ଅନ୍ଧକାର ପାଆନ୍ତି, ରାଜସମାନେ ରଜ; କିନ୍ତୁ ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ସାତ୍ତ୍ୱିକମାନେ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
14.104.100
ये सिद्धाः सन्ति साङ्ख्येन योगसत्वबलेन च ।
नभस्यादित्यचन्द्राभ्यां पश्यन्ति पदविस्तरम् ॥ १४.१०४.१०० ॥
ଯେଉଁମାନେ ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ ଏବଂ ସତ୍ତ୍ୱବଳରେ ସିଦ୍ଧ, ସେମାନେ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଥର ବିସ୍ତାର ଦେଖନ୍ତି।
14.104.101
एकस्तंभे नवद्वारे त्रिस्थूणे पञ्चसाक्षिके ।
एतस्मिन्देहनगरे राजसस्तु सदा भवेत् ॥ १४.१०४.१०१ ॥
ଏକ ସ୍ତମ୍ଭ, ନଅଟି ଦ୍ୱାର, ତିନିଟି ସ୍ତମ୍ଭାଧାର ଓ ପାଞ୍ଚ ସାକ୍ଷୀଯୁକ୍ତ ଏହି ଦେହନଗରରେ ରାଜସ ଗୁଣ ସଦା ରହେ।
14.104.102
उदिते सवितर्याप्य क्रियायुक्तस्य धीमतः ।
चतुर्वेदविदश्चापि देहे षड्वृषलाः स्मृताः ॥ १४.१०४.१०२ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେଲେ, କ୍ରିୟାଯୁକ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଚାରି ବେଦଜ୍ଞଙ୍କ ଦେହରେ ମଧ୍ୟ ଛଅ ବୃଷଳ ଥାଆନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
14.104.103
क्षत्रियाः सप्त विज्ञेया वैश्यास्त्वष्टौ प्रकीर्तिताः ।
नियताः पाण्डवश्रेष्ठ शूद्राणामेकविंशतिः ॥ १४.१०४.१०३ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟ ସାତ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍, ବୈଶ୍ୟ ଆଠ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ହେ ପାଣ୍ଡବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୂଦ୍ର ଏକୋଇଶ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ।
14.104.104
कामः क्रोधश्च लोभश्च मोहश्च मद एव च ।
महामोहश्च इत्येते देहे षड्वृषलाः स्मृताः ॥ १४.१०४.१०४ ॥
କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମୋହ, ମଦ ଓ ମହାମୋହ—ଏହିସବୁ ଦେହରେ ଛଅ ବୃଷଳ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
14.104.105
गर्वः स्तंभो ह्यहङ्कार ईर्ष्या च द्रोह एव च ।
पारुष्यं क्रूरता चैव सप्तैत क्षत्रियाः स्मृताः ॥ १४.१०४.१०५ ॥
ଗର୍ବ, ସ୍ତମ୍ଭ, ଅହଙ୍କାର, ଈର୍ଷା, ଦ୍ରୋହ, ପାରୁଷ୍ୟ ଓ କ୍ରୂରତା—ଏହି ସାତଟି କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
14.104.106
तीक्ष्णता निकृतिर्माया शाठ्यं डंभो ह्यनार्जवम् ।
पैशुन्यमनृतं चैव वेश्यास्त्वष्टौ प्रकीर्तिताः ॥ १४.१०४.१०६ ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣତା, ନିକୃତି, ମାୟା, ଶଠତା, ଡମ୍ଭ, ଅନାର୍ଜବ, ପୈଶୁନ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ—ଏହି ଆଠଟି ବୈଶ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
14.104.107
तृष्णा बुभुक्षा निद्रा च ह्यालस्यं चाघृणादयः ।
आधिश्चापि विषादश्च प्रमादो हीनसत्वता ॥ १४.१०४.१०७ ॥
ତୃଷ୍ଣା, କ୍ଷୁଧା, ନିଦ୍ରା, ଆଳସ୍ୟ, ନିର୍ଦ୍ଦୟତା ଆଦି, ମାନସିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ବିଷାଦ, ପ୍ରମାଦ ଓ ହୀନସତ୍ତ୍ୱତା।
14.104.108
भयं विक्लबता जाड्यं पापकं मन्युरेव च ।
आशा चाश्रद्दधानत्वमनवस्थाप्यमन्त्रणम् ॥ १४.१०४.१०८ ॥
ଭୟ, ବିକ୍ଲବତା, ଜଡ଼ତା, ପାପ ଏବଂ କ୍ରୋଧ, ଆଶା, ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନତା, ଅସ୍ଥିରତା ଓ କୁମନ୍ତ୍ରଣା।
14.104.109
आशौचं मलिनत्वं च शूद्रा ह्येते प्रकीर्तिताः ।
यस्मिन्नेते न दृश्यन्ते स वै ब्राह्मण उच्यते ॥ १४.१०४.१०९ ॥
ଅଶୌଚ ଓ ମଳିନତା — ଏହିସବୁ ହିଁ ଶୂଦ୍ର ବୋଲି କଥିତ। ଯାହାଙ୍କଠାରେ ଏସବୁ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେ ହିଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
14.104.110
येषुयेषु हि भावेषु यत्कालं वर्तते द्विजः ।
तत्कालं वै स विज्ञेयो ब्राह्मणो ज्ञानदुर्बलः ॥ १४.१०४.११० ॥
ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଭାବରେ ଦ୍ୱିଜ ଯେଉଁ ସମୟରେ ରହେ, ସେହି ସମୟରେ ତାହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାଣିବା ଉଚିତ — ଜ୍ଞାନରେ ଦୁର୍ବଳ।
14.104.111
प्राणानायम्य यत्कालं येन मां चापि चिन्तयेत् ।
तत्कालो वै द्विजो ज्ञेयः शेषकालो ह्यथेतरः ॥ १४.१०४.१११ ॥
ପ୍ରାଣକୁ ସଂଯତ କରି ଯେଉଁ ସମୟରେ ସେ ମୋର ଚିନ୍ତା କରେ, ସେହି ସମୟରେ ତାହାକୁ ଦ୍ୱିଜ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟ ଅନ୍ୟ।
14.104.112
तस्मात्तु सात्विको भूत्वा शुचिः क्रोधविवर्जितः ।
मामर्चयेत्तु सततं मत्प्रियत्वं यदीच्छति ॥ १४.१०४.११२ ॥
ତେଣୁ ସାତ୍ତ୍ୱିକ, ଶୁଚି ଓ କ୍ରୋଧହୀନ ହୋଇ, ମୋର ପ୍ରିୟ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି ସର୍ବଦା ମୋର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
14.104.113
अलोलजिह्वः समुपस्थितो धृतिं ।
निधाय चक्षुर्युगमात्रमेव तत।
मनश्च वाचं च निगृह्य चञ्चलं ।
भयान्निवृत्तो मम भक्त उच्यते ॥ १४.१०४.११३ ॥
ଯାହାର ଜିହ୍ବା ଚଞ୍ଚଳ ନୁହେଁ, ଯେ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ, ଯେ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଏକ ଯୁଗ ପରିମାଣ ଦୂରରେ ସ୍ଥିର ରଖେ, ମନ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ବାଣୀକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ଭୟରୁ ନିବୃତ୍ତ — ସେ ହିଁ ମୋର ଭକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
14.104.114
ईदृशाध्यात्मिनो ये तु ब्राह्मणा नियतेन्द्रियाः ।
तेषां श्राद्धेषु तृप्यन्ति तेन तृप्ताः पितामहाः ॥ १४.१०४.११४ ॥
ଏପରି ଯେଉଁ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ସଂଯମୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ପିତାମହମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ସେହି ତୃପ୍ତିରେ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ରହନ୍ତି।
14.104.115
धर्मो जयति नाधर्मः सत्यं जयति नानृतम् ।
क्षमा जयति न क्रोधः क्षमावान्ब्राह्मणो भवेत् ॥ १४.१०४.११५ ॥
ଧର୍ମ ଜୟୀ ହୁଏ, ଅଧର୍ମ ନୁହେଁ; ସତ୍ୟ ଜୟୀ ହୁଏ, ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ; କ୍ଷମା ଜୟୀ ହୁଏ, କ୍ରୋଧ ନୁହେଁ। କ୍ଷମାଶୀଳ ହିଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବା ଉଚିତ।