Mahābhārata · Adhyāya 14.108
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.108.1
अनेकान्तं बहुद्वारं धर्ममाहुर्मनीपिणः ।
किंलक्षणोसौ भति तन्मे ब्रूहि जनार्दन ॥ १४.१०८.१ ॥
Yudhiṣṭhira dijo: Los sabios dicen que el dharma tiene muchos aspectos y muchas puertas. ¡Oh Janārdana, cuál es su característica y cómo resplandece? Dímelo.
14.108.2
शृणु राजन्समासेन धर्मशौचविधिक्रमम् ।
अहिंसा शौचमक्रोधमानृशंस्यं दमः शमः।
आर्जवं चैव राजेन्द्र निश्चितं धर्मलक्षणम् ॥ १४.१०८.२ ॥
El Bienaventurado dijo: Escucha, oh rey, brevemente el orden de las reglas del dharma y la pureza. No dañar, pureza, ausencia de ira, bondad, dominio de sí, serenidad y rectitud: estas, oh señor de reyes, son las marcas firmes del dharma.
14.108.3
ब्रह्मचर्यं तपः क्षान्तिर्मधुमांसस्य वर्जनम् ।
मर्यादायां स्थितिश्चैव शमः शौचस्य लक्षणम् ॥ १४.१०८.३ ॥
La conducta casta, la austeridad, la paciencia, la abstención de la miel y la carne, la firmeza dentro de los límites de la propiedad, y la serenidad: estas son las marcas de la pureza.
14.108.4
बाल्ये विद्यां निषेवेत यौवने दारसंग्रहम् ।
वार्धके मौनमातिष्ठेत्सर्वदा धर्ममाचरेत् ॥ १४.१०८.४ ॥
En la niñez se debe aplicar al estudio; en la juventud, tomar esposa; en la vejez, adoptar el silencio; y practicar siempre el dharma.
14.108.5
ब्राह्मणान्नावमन्येत गुरुन्परिवदेन्न च ।
यतीनामनुकूलः स्यादेष धर्मः सनातनः ॥ १४.१०८.५ ॥
No se debe despreciar a los brahmanes ni hablar mal de los maestros; se debe ser benévolo con los ascetas: este es el dharma eterno.
14.108.6
यतिर्गुरुर्द्विजातीनां वर्णानां ब्राह्मणो गुरुः ।
पतिरेव गुरुः स्त्रीणां सर्वेषां पार्थिवो गुरुः ॥ १४.१०८.६ ॥
Para los dvija el maestro es el asceta; para las castas el maestro es el brahmán; para las mujeres el maestro es solo el esposo; y para todos el maestro es el rey.
14.108.7
यद्गृहस्तार्जितं पापं ज्ञानतोऽज्ञानतोपि वा ।
निर्दहिष्यति तत्सर्वमेकरात्रोषितो यतिः ॥ १४.१०८.७ ॥
Todo pecado que un cabeza de familia haya acumulado, sabiéndolo o sin saberlo, lo quemará por completo el asceta que pase una sola noche allí.
14.108.8
दुर्वृत्ता वा सुवृत्ता वा ज्ञानिनोऽज्ञानिनोपि वा ।
गृहस्थैर्यतयः पूज्याः परत्र हितकाङ्क्षिभिः ॥ १४.१०८.८ ॥
Sean de mala o de buena conducta, sabios o ignorantes, los ascetas deben ser honrados por los cabezas de familia que desean el bien en el otro mundo.
14.108.9
एकदण्डी त्रिदण्डी वा शिखी वा मुण्डितोपि वा ।
काषायदण्डधारोपि यतिः पूज्यो न संशयः ॥ १४.१०८.९ ॥
Lleve un bastón o tres, luzca un mechón o la cabeza rapada, incluso quien porta un bastón color azafrán es un yati digno de honor, sin duda.
14.108.10
अपूजितो गृहस्थैर्वा तथा चाप्यवमानितः ।
यतिर्वाऽप्यतिथिर्वाऽपि नरके पातयिष्यतः ॥ १४.१०८.१० ॥
Un asceta o un huésped que no sea honrado, o que sea incluso insultado, por los cabezas de familia, los arrojará al infierno.
14.108.11
तस्मात्तु यत्नतः पूज्या मद्भक्ता मत्परायणाः ।
मयि संन्यस्तकर्माणः परत्र हितकाङ्क्षिभिः ॥ १४.१०८.११ ॥
Por eso, los cabezas de familia que desean el bien en el otro mundo deben honrar con esmero a mis devotos, que se consagran a mí y han renunciado a sus acciones en mí.
14.108.12
प्रहरेन्न द्विजान्विप्रो गां न हन्यात्कदाचन ।
भ्रूणहत्यासमं चैव उभयं यो निषेवते ॥ १४.१०८.१२ ॥
Un brahmán no debe golpear a un dvija ni matar jamás a una vaca; quien hace ambas cosas comete un pecado igual al de matar un embrión.
14.108.13
नाग्निं मुखेनोपधमेन्न च पादौ प्रतापयेत् ।
नाधः कुर्यात्कदाचित्तु न पृष्ठं परितापयेत् ॥ १४.१०८.१३ ॥
No se debe soplar el fuego con la boca ni calentar los pies en él. Nunca se debe poner el fuego hacia abajo, ni calentar la espalda.
14.108.14
नान्तरा गमनं कुर्यान्न चामेध्यं विनिक्षिपेत् ।
उच्छिष्टो न स्पृशेदग्निमाशौचस्थो न जातुचित् ॥ १४.१०८.१४ ॥
No se debe pasar entre fuegos ni arrojar en él cosas impuras. Quien está contaminado por restos de comida no debe tocar el fuego, y quien está en estado de impureza nunca debe tocarlo.
14.108.15
श्वचण्डालादिभिः स्पृष्टो नाङ्गमग्नौ प्रतापयेत् ।
सर्वदेवमयो वह्निस्तस्माच्छुद्धः सदा स्पृशेत् ॥ १४.१०८.१५ ॥
Quien ha sido tocado por un perro, un chandala u otros semejantes no debe calentar parte alguna de su cuerpo en el fuego. El fuego consiste en todos los dioses; por tanto, siempre debe tocarlo solo en estado de pureza.
14.108.16
प्राप्तमूत्रपुरीषस्तु न स्पृशेद्वह्निमात्मवान् ।
यावत्तु धारयेद्वेगं तावदप्रयतो भवेत् ॥ १४.१०८.१६ ॥
El hombre dueño de sí, que siente la necesidad de orinar o defecar, no debe tocar el fuego. Mientras contenga esa necesidad, permanece impuro.
14.108.17
पचनाग्निं न गृह्णीयात्परवेश्मनि जातुचित् ।
तस्मिन्पक्वेन चान्नेन यत्कर्म कुरुते शुभम् ॥ १४.१०८.१७ ॥
Nunca se debe tomar el fuego de cocina de la casa de otro. Cualquier acto meritorio que se realice con alimento cocido en ese fuego...
14.108.18
तस्यैव तच्छुभस्यार्धमग्निदस्य भवेन्नृप ।
तस्माद्गृहगतं वह्निं प्रकुर्यादविनाशितम् ॥ १४.१०८.१८ ॥
Oh rey, la mitad del mérito de esa buena acción pertenece a quien dio el fuego. Por eso debe mantenerse el fuego de la casa inextinguible.
14.108.19
प्रमादाद्यदि वाऽज्ञानात्तस्य नाशो भविष्यति ।
गृह्णीयात्तु मथित्वा वा श्रोत्रियागारतोपि वा ॥ १४.१०८.१९ ॥
Si por descuido o ignorancia se pierde, se debe obtener el fuego por frotación o también de la casa de un brahmán versado en los Vedas.
14.108.20
कीदृशाः साधवो विप्रास्तेभ्यो दत्तं महाफलम् ।
कीदृशेभ्यो हि दातव्यं तन्मे ब्रूहि जनार्दन ॥ १४.१०८.२० ॥
Oh Janārdana, ¿qué clase de brahmanes virtuosos, a quienes se da un donativo, dan gran fruto? ¿A qué clase de personas se debe dar? Dímelo.
14.108.21
अक्रोधनाः सत्यपरा धर्मनित्या जितेन्द्रियाः ।
तादृशाः साधवो विप्रास्तेभ्यो दत्तं महाफलम् ॥ १४.१०८.२१ ॥
El donativo dado a tales brahmanes virtuosos —libres de ira, dedicados a la verdad, constantes en el dharma y dueños de sus sentidos— produce gran fruto.
14.108.22
अमानिनः सर्वसहा दृष्टार्था विजितेन्द्रियाः ।
सर्वभूतहिता मैत्रास्तेभ्यो दत्तं महाफलम् ॥ १४.१०८.२२ ॥
El donativo dado a quienes están libres de orgullo, soportan todo, ven el verdadero fin, dominan sus sentidos, procuran el bien de todos los seres y son amistosos, produce gran fruto.
14.108.23
अलुब्धाः शुचयो वैद्या हीमन्तः सत्यवादिनः ।
स्वधर्मनिरता ये तु तेभ्यो दत्तं महाफलम् ॥ १४.१०८.२३ ॥
El donativo dado a quienes están libres de codicia, son puros, doctos, modestos, veraces y dedicados a su propio deber, produce gran fruto.
14.108.24
साङ्गंश्च चतुरो वेदान्योऽधीयेत दिनेदिने ।
शूद्रान्नं यस्य नो देहे तत्पात्रमृषयो विदुः ॥ १४.१०८.२४ ॥
Los sabios consideran digno receptor a quien estudia cada día los cuatro Vedas junto con sus miembros auxiliares y en cuyo cuerpo no ha entrado alimento de un Śūdra.
14.108.25
प्रज्ञाश्रुताभ्यां वृत्तेन शीलेन च समन्वितः ।
तारयेत्तत्कुलं सर्वमेकोपीह युधिष्ठिर ॥ १४.१०८.२५ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, incluso una sola persona dotada de sabiduría, saber, conducta y carácter salva a toda su familia aquí.
14.108.26
गामश्वमन्नं वित्तं वा तद्विधे प्रतिपादयेत् ।
निशम्य तु गुणोपेतं ब्राह्मअणं साधुसंमतम्।
दूरादाहृत्य सत्कृत्य तं प्रयत्नेन पूजयेत् ॥ १४.१०८.२६ ॥
Se debe dar una vaca, un caballo, alimento o riqueza a quien sea tal; habiendo reconocido a un brahmán dotado de virtudes y aprobado por los buenos, habiéndolo traído aun desde lejos, honrándolo, debe venerarlo con esmero.
14.108.27
धर्माधर्मविधिस्त्वेवं भीमं भीष्मेण भाषितम् ।
भीष्मवाक्यात्सारभूतं वद धर्मं सुरेश्वर ॥ १४.१०८.२७ ॥
Tan terrible es la regla del dharma y del adharma, tal como la expuso Bhīṣma; oh señor de los dioses, enséñame el dharma en su esencia, según las palabras de Bhīṣma.
14.108.28
अन्नेन धार्यते सर्वं जगदेतच्चराचरम् ।
अन्नात्प्रभवति प्राणः प्रत्यक्षं नास्ति संशयः ॥ १४.१०८.२८ ॥
Por el alimento se sostiene todo este mundo, lo móvil y lo inmóvil; del alimento surge el aliento vital; esto es evidente, no hay duda.
14.108.29
कलत्रं पीडयित्वा तु देशे काले च शक्तितः ।
दातव्यं भिक्षवे चान्नमात्मनो भूतिमिच्छता ॥ १४.१०८.२९ ॥
Sin afligir el propio cuerpo (la familia), según el lugar y el tiempo y según las propias fuerzas, quien desea su propia prosperidad debe dar alimento al mendigo.
14.108.30
विप्रमध्वपरिश्रान्तं बालं वृद्धमथापि वा ।
अर्चयेद्गुरुवत्प्रीतो गृहस्थो गृहमागतम् ॥ १४.१०८.३० ॥
El cabeza de familia, complacido, debe honrar como a un maestro al brahmán fatigado por el camino, al niño o al anciano, o a quien haya llegado a la casa.
14.108.31
क्रोधमुत्पतितं हित्वा सुशीलो वीतमत्सरः ।
अर्चयेदतिथिं प्रीतः परत्र हितभूतये ॥ १४.१०८.३१ ॥
Habiendo abandonado la ira que ha surgido, de buen carácter y libre de envidia, uno debe honrar con alegría al huésped; esto trae bienestar y prosperidad en el otro mundo.
14.108.32
अतिथिं नावमन्येत नानृतां गिरमीरयेत् ।
न पृच्छेद्गोत्रचरणं नाधीतं वा कदाचन ॥ १४.१०८.३२ ॥
No se debe menospreciar al huésped, ni pronunciar palabra falsa; no se debe preguntar su linaje y ramo védico, ni jamás lo que ha estudiado.
14.108.33
चण्डालो वा श्वपाको वा काले यः कश्चिदागतः ।
अन्नेन पूजनीयः स्यात्परत्र हितमिच्छता ॥ १४.१०८.३३ ॥
Ya sea un caṇḍāla o un śvapāka, quien llegue en el momento oportuno debe ser honrado con comida por quien desea el bien en el otro mundo.
14.108.34
पिधाय तु गृहद्वारं भुक्ते योऽन्नं प्रहृष्टवान् ।
स्वर्गद्वारपिधानं वै कृतं तेन युधिष्ठिर ॥ १४.१०८.३४ ॥
Quien cierra la puerta de su casa y come su alimento con alegría, oh Yudhiṣṭhira, ha cerrado en verdad la puerta del cielo.
14.108.35
पितॄन्देवानृषीन्विप्रानतिथींश्च निराश्रयान् ।
यो नरः प्रीणयत्यन्नैस्तस्य पुण्यफलं महत् ॥ १४.१०८.३५ ॥
El hombre que sacia con alimento a los antepasados, dioses, sabios, brahmanes, huéspedes y a los desamparados, su fruto de mérito es grande.
14.108.36
कृत्वा तु पापं बहुशो यो दद्यादन्नमर्थिने ।
ब्राह्मणाय विशेषेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १४.१०८.३६ ॥
Quien, habiendo cometido pecado muchas veces, da alimento a un suplicante, especialmente a un brahmán, queda libre de todos los pecados.
14.108.37
अन्नदः प्राणदो लोके प्राणदः सर्वदो भवेत् ।
तस्मादन्नं विशेषेण दातव्यं भूतिमिच्छता ॥ १४.१०८.३७ ॥
En el mundo, quien da alimento da la vida; quien da la vida se convierte en dador de todo. Por eso, quien desea el bienestar debe dar alimento de manera especial.
14.108.38
अन्नं ह्यमृतमित्याहुरन्नं प्रजननं स्मृतम् ।
अन्नप्रणाशो सीदन्ति शरीरे पञ्च धातवः ॥ १४.१०८.३८ ॥
Se dice que el alimento es néctar, y se recuerda que el alimento es generador de descendencia. Cuando el alimento falta, los cinco componentes del cuerpo decaen.
14.108.39
बलं बलवतो नश्येदन्नहीनस्य देहिनः ।
तस्मादन्नं विशेषेण श्रद्धयाऽश्रद्धयापि वा ॥ १४.१०८.३९ ॥
La fuerza incluso de un ser corporal fuerte se destruye cuando carece de alimento. Por eso debe darse alimento especialmente, con fe o incluso sin fe.
14.108.40
आदत्ते हि रसं सर्वमादित्यः स्वगभस्तिभिः ।
वायुस्तस्मात्समादाय रसं मेधेषु धारयेत् ॥ १४.१०८.४० ॥
El sol atrae toda la humedad con sus propios rayos. Luego el viento, habiéndola tomado, debe retenerla en las nubes.
14.108.41
तत्तु मेघगतं भूमौ शक्रो वर्षति तादृशम् ।
तेन दिग्धा भवेद्देवी मही प्रीता च ॥ १४.१०८.४१ ॥
Indra hace llover sobre la tierra aquella humedad que pasó a la nube, de ese modo. Empapada por ella, la diosa Tierra se llena de alegría.
14.108.42
तस्यां सस्यानि रोहन्ति यैर्जीवन्त्यखिलाः प्रजाः ।
मांसमेदोस्थिमज्जानां सम्भवस्तेभ्य एव हि ॥ १४.१०८.४२ ॥
En esa tierra crecen los cereales, con los que viven todas las criaturas. El origen de la carne, la grasa, el hueso y la médula proviene de ellos.
14.108.43
एवं सूर्यश्च पवनो मेघः शक्रस्तथैव च ।
एक एव स्थितो राशिर्यतो भूतानि जज्ञिरे ॥ १४.१०८.४३ ॥
Así, el sol, el viento, la nube e Indra también permanecen en una sola masa, de la que nacieron los seres.
14.108.44
भवनानि च दिव्यानि दिवि तेषां महात्मनाम् ।
नानासंस्थानि भूतानि नानाभूमिगतानि च ॥ १४.१०८.४४ ॥
En el cielo hay moradas divinas de aquellos magnánimos; y seres de diversas formas se hallan en diversas tierras.
14.108.45
चन्द्रमण्डलशुभ्राणि किङ्किणीजालवन्ति च ।
तरुणादित्यवर्णानि स्थावराणि चराणि च ॥ १४.१०८.४५ ॥
Brillantes como el disco de la luna, adornados con redes de campanillas, del color del sol naciente, hay cosas inmóviles y móviles.
14.108.46
अनेकशतसङ्ख्यानि सान्तर्जलवनानि च ।
तत्र पुष्पफलोपेताः कामदाः सुरपादपाः ॥ १४.१०८.४६ ॥
Cientos y cientos en número son los bosques con agua en su interior; allí hay árboles divinos, llenos de flores y frutos, que conceden deseos.
14.108.47
वाप्यो बद्धसभाः कूपा दीर्घिकाश्च सहस्रशः ।
भक्ष्यभोज्यमयाः शैला वासांस्याभरणानि च ॥ १४.१०८.४७ ॥
Pozos escalonados, pozos con firmes salas de asamblea y estanques alargados por miles; montañas hechas de comida y bebida, vestidos y adornos también.
14.108.48
क्षीरस्रवन्त्यः सरितस्तथा चैवान्नपर्वताः ।
घोषवन्ति च यानानि युक्तान्यथ सहस्रशः ॥ १४.१०८.४८ ॥
Ríos que fluyen con leche y montañas de alimento también; y vehículos uncidos por miles, que resuenan.
14.108.49
प्रासादप्रवराः शुभ्राः शय्याश्च कनकोज्ज्वलाः ।
अन्नदास्तत्र तिष्ठन्ति तस्मादन्नप्रदो भवेत् ॥ १४.१०८.४९ ॥
Allí permanecen excelentes palacios blancos y lechos resplandecientes de oro, para quienes dan alimento. Por tanto, uno debe ser dador de alimento.